İLERİ GELİŞİM PSİKOLOJİSİ YETİŞKİN PSİKOLOJİSİ Ders 4

Slides:



Advertisements
Benzer bir sunumlar
Mesleki Gelişim Kuramı (Donald E. Super)
Advertisements

II.BÖLÜM GELİŞİM İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR
OSTEOPOROZ (KEMİK ERİMESİ)
ÜNİVERSİTEYE UYUM SÜRECİ
MERHABA.
İLERİ GELİŞİM PSİKOLOJİSİ YETİŞKİN PSİKOLOJİSİ Ders 5
Piaget’in Zihinsel Gelişim Kuramı
BİLİŞSEL PSİKOLOJİ Ders 2: Bilişsel Psikolojiye Giriş
SUPER’ İN MESLEKİ GELİŞİM KURAMI
Danışma Kuramları I & II
DUYGULARIN YÖNETİMİ.
Yrd. Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül Çocuk ve Ergen Psikiyatristi
Yrd. Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül Psikoloji Yüksek Lisans 1
Prof. Dr. Akile Sarıoğlu-Büke*, Doç Dr. Osman Özdel**,
KİMLİK GELİŞİMİ VE KENDİNİ KABUL
OKUL ÖNCESİ EĞİTİMİN ÖNEMİ
TOKİ ŞEHİT MUSTAFA DOLUMAY ANAOKULU
GERİATRİK HASTALIKLARIN TEDAVİSİNDE AKUPUNKTURUN YERİ
ERGENLİK DÖNEMİ VE ÖZELLİKLERİ
Yrd. Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül Psikoloji Yüksek Lisans 1
“EYVAH ÇOCUĞUM OKULA BAŞLADI”
Çocuk ve Ergenlerde Ruhsal Psikopatolojiler
DÖNEMLERE GÖRE GELİŞİM GÖREVLERİ
İLERİ GELİŞİM PSİKOLOJİSİ YETİŞKİN PSİKOLOJİSİ Ders 3
TÜRKİYE EKONOMİSİ VE AVRUPA BİRLİĞİ
EĞİTİMDE DRAMA ÖZCAN PALAVAN.
BİRLEŞTİRİLMİŞ SINIFLARDA ÖĞRENME ÖĞRETME SÜRECİ
ÇOCUKLARDA FİZİKSEL AKTİVİTE VE FİZİKSEL UYGUNLUK
YENİ SERMAYE PİYASASI KANUNU İLE HALKA AÇIK ORTAKLIKLARA GETİRİLEN YENİLİKLER Av. Dr. iur. Harun KILIÇ, LL.M. Kurucu Ortak | KILIÇ & Partners Ortak Avukat.
OKULÖNCESİ EĞİTİM NEDİR?
ERGENLİK DÖNEMİNDE ARKADAŞ ETKİSİ
ALKOL VE MADDE BAĞIMLILIĞI
Okul Rehberlik Servisi
PSİKOLOJİ EĞİTİM.
ERGENLİK DÖNEMİ ÖZELLİKLERİ VE SORUNLARI
ERGENLİK ve ERGENLİKTE İLETİŞİM
ERGENLİKTEKİ GELİŞİMİN DAVRANIŞLAR ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ
Psikososyal Gelişim Erik Erikson, Freud’un kuramını ergenlikten sonra yaşlılığa kadar genişleterek sekiz psikososyal gelişim dönemini tanımlamıştır. Gelişimde.
Kişilik Kuramları Giriş ve kavramlar.
KADIN SUÇLULUĞU.
BÖLÜM 6 CİNSELLİK. BÖLÜM 6 CİNSELLİK CİNSELLİK Ergen Cinselliğini Keşfetmek Cinsel Tutum ve Davranışlar Ergen Gelişiminin Normal Bir Parçası Cinsellik.
KİŞİLİK,SOSYAL, DUYGUSAL VE AHLAKSAL DEĞİŞİM
BÖLÜM 7 AHLAKİ GELİŞİM, DEĞERLER ve DİN. BÖLÜM 7 AHLAKİ GELİŞİM, DEĞERLER ve DİN.
GENÇLİK DÖNEMİ VE KİMLİK OLUŞUMU 1-GENÇLİK VE ERGENLİK TERİMLERİ
BRUNER’İN BİLİŞSEL GELİŞİM DÖNEMLERİ
Öğrenciyi Tanıma Yrd. Doç. Dr. İhsan Sarı.
BÖLÜM 6 Kültür, Çeşitlilik ve Değerler. BÖLÜM 6 Kültür, Çeşitlilik ve Değerler.
Son Çocukluk Dönemi Çocuklarında Gelişim ve Kitap Seçimi
ÖĞRETMENLERİN ERGEN ALGILAYIŞI Psi. Dan. Selen Demirtaş-Zorbaz Psi. Dan. Tuğba Kurt Psi. Dan. Mehmet Osman Çetiner.
Ergenlik Dönemindeki Gelişim Görevleri (12-18 yaş)
TANIMLAR PSİKOLOJİ: İnsan ve hayvan
ERGENLİK.
Eğitim Kademelerine Göre Rehberlik Hizmetleri
EGZERSİZ VE SPOR PSİKOLOJİSİ 2. KONU: KİŞİLİK ve SPOR
Dr. Aysel BADIR ERİŞKİN SAĞLIĞI II
Cinsiyet ve Toplumsal Cinsiyet
Ergenlik Döneminin Genel Özellikleri
GENÇLİK DÖNEMİ ÖZELLİKLERİ
Alıştırma Hocası: Mr.Muhittin KAHVECİ.  Aile psikolojisi; birey, eş ve ailelerin ilişkilerinde yaşadığı duygu, düşünce ve davranışlara odaklanır. Ve.
Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Sosyal Hizmet Bölümü
Yrd.doç.dr.h.denİz GÜlleroĞlu
TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİ. TOPLUMSAL CİNSİYET-1 Toplumsal cinsiyet, bireyin belirli bir cinsten olduğuna ilişkin bilgiye, bu bilgi dahilinde olmak üzere.
II.BÖLÜM GELİŞİM İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR. Kazanımlar Bu üniteyi tamamladığınızda aşağıdaki hedeflere ulaşmanız beklenmektedir: Gelişimle ilişkili olan.
ETKİLİ İLETİŞİM VE TOPLUMSAL CİNSİYET
Ahlak Gelişimi Lawrence Kohlberg Carol Gilligan
Sağlık Bilimleri Fakültesi
Sağlık Bilimleri Fakültesi
Ergenlikte Psikososyal Sorunlar
Sunum transkripti:

İLERİ GELİŞİM PSİKOLOJİSİ YETİŞKİN PSİKOLOJİSİ Ders 4 Yrd. Doç. Dr. Şaziye Senem BAŞGÜL Çocuk ve Ergen Psikiyatristi Hasan Kalyoncu Psikoloji Lisans 2. Sınıf, 2013-2014

Kuramların Değerlendirmesi “Geçiş kavramı” Geçişler, değişen yaşantılara tepki olarak yaşamımızı yeniden düzenlememizi ya da amaçlarımızı yeniden yapılandırmamızı içeren değişimlerdir. Gelişimsel geçişlere yol açan olaylar: Evlenmek, işe girmek, çocuk sahibi olmak, ev satın almak….

Hoffman ve arkadaşlarına göre, bu değişimlerin ne derece stres kaynağı olduğu konusu geçişlerin doğasına ilişkin en önemli kuramsal sorundur. Neugarten bu görüşe katılmamaktadır. Neugarten'e göre geçişler ancak önceden beklenmedikleri zaman yüksek derecede stres kaynağı olurlar.

Eğer bir olay önceden bekleniyorsa ve yaşam akışının normal bir parçası olarak görülüyorsa çok az strese yol açabilir. Buna karşılık, eğer bir olay normal yaşam akışmın parçası değilse, beklenen bir olay ortaya çıkmıyorsa ya da bir olay erken ya da geç gelerek kişinin toplumsal saatiyle çatışıyorsa büyük bir strese yol açabilir ve duygusal bunalımı körükleyebilir.

Yapılan çalışmalrda, kadınların evlenmeyi ya da çocuk doğurmayıdeğil, boşanmayı, trafik kazasını, iş değiştirmeyi ya da anababa ölümünü yaşam akışlarını altüst eden olaylar saydıkları görülmüş.

Neugarten'e göre geçişin nedeni fiziksel ya da toplumsal olaylardır Neugarten'e göre geçişin nedeni fiziksel ya da toplumsal olaylardır. Levinson'a göre ise kişinin içinde oluşan süreçlerdir; çünkü eski gelişim görevleri uygunluğunu yitirmekte, yeni görevler ortaya çıkmaktadır. Ona göre, örneğin boşanma içsel süreçlerin nedeni değil sonucudur.

Hoffman ve arkadaşlarına (1994) göre geçişlerin doğası yanında bir başka konu da, yetişkinliğin zamanı sorunudur. Bütün yetişkin gelişimi kuramlarında olgunluğun bazı ögeleri ortaktır: Yakınlık kurma, sevme ve sevilme, cinsel tepki verme

Bütün kuramlar toplumsallığı, arkadaşları olmayı, özveride bulunmayı vurgular. Olgunluk kavramını incelemenin yolları: * yaşamın özel bir anında karşılaşılan olaylarla başarılı biçimde başa çıkma yeteneğini ele almak. kişilerin benlik algılarına bakmak. anababa olmanın ve kendi gücüne dayanmanın en kesin olgunluk belirtisi olduğunu bildren çalışmalar var.

Olgunluk durmadan değişen beklentilere ve sorumluluklara sürekli bir uyum sağlama sürecini içerir. Hoffman ve ark., 1994; “İ̇nsanlar evlenmeden ya da çocuk sahibi olmadan, bir işte çalışmadan da olgun olabilirler; onları olgun yapan, kim olduklarını, nereye gittiklerini, hangi amaçlar için çalıştıklarını bilmeleridir”.

Yetişkin Psikolojisinin Temel Sorunları Kişiliğin zaman içinde değişip değişmediği sorunu Zekanın yaşla birlikte azalıp azalmadığı sorunu

Kişilik sorunu: İnsanlar ergenlikten yetişkinliğe geçerken ergen ve yetişkin benlikleri arasında kesin bir süreksizlik yaşamazlar Ancak benlik-kavramı bazı değişimler gösterebilir. Çünkü benlik kavramı içinde benliğe ilişkin şimdiki görüşler bulunduğu gibi, geleceğe ilişkin olası değerlendirmeler de vardır ve kişinin yapacağı ve yapmayacağı eylemleri etkiler.

Ayrıca kişinin fiziksel görünümü, yetenekleri, rolleri de benlik-kavramıyla yakından ilişkilidir Tüm bunlar genç yetişkinlik sırasında kişilikte hem süreklilik hem de değişim olduğunu gösterir. Yani; kişiliğin zaman içinde hem değişen hem de sabit kalan yönleri vardır.

Kişiliğin sürekliliği sorunu orta yetişkinlik dönemi açısından tartışılmaktadır. Orta yetişkinlik dönemine ulaşan bir birey kişiliğinin ergenlikten beri önemli ölçüde değiştiğini düşünür; buna karşılık kişilik orta yıllar boyunca oldukça sabit kalıyor görünmektedir.

Araştırmalara göre; deneklerin aynı kişilik testine 20 yaşında ve 45 yaşında aslında benzer yanıtları veriyor. Farklılık bireyin gençlikteki benliğine orta yaşlardaki bakışında ortaya çıkıyor.

Kişilikleri yıllar boyunca görece aynı kaldığı halde insanlar kendilerini değişmiş olarak algılıyorlar. Temel sorun: değişimin olası olup olmadığı değil, ne kadar olduğu ve önceden kestirilip kestirilemeyeceği. Araştırmalara göre; kişiliğin bellibaşlı yönleri yetişkinlik dönemi boyunca genellikle sabit kalıyor.

Kişiliğin en az sabit göründüğü dönem, bireylerin meslek rollerine ve evliliğe girdiği genç yetişkinliğe geçiş dönemidir. Bu geçiş tamamlandıktan sonra kişilik yine kararlılık kazanmaktadır. Bazı kişiler kişilik değişimleri gösterseler bile bunların genellikle beklenmedik yaşantılarla bağlantılı ollur. Yani; kişinin yaşamı köklü bir biçimde değişmedikçe kişiliği de görece sabit kalmaktadır.

Orta yaş bunalımı: Orta yaşın gelişim görevleri bir kişinin içsel kaynaklarını ve toplumsal desteklerini aşma tehdidini yarattığında ortaya çıkan fiziksel ve psikolojik rahatsızlık durumunudur. Levinson ve Gould, bu durumun orta yaş geçişine eşlik ettiğini kabul ederler.

Bboylamsal araştırmalar ise; Genel bir orta yaş bunalımı bildirmezler Bboylamsal araştırmalar ise; Genel bir orta yaş bunalımı bildirmezler. Ne orta yıllarda ne de başka bir dönemde böyle bir duygusal karışıklık zorunlu olarak yaşanmaz. Bu çalışmalara göre; Bazı kişilerin kırklı yaşlarında yaşadığı bunalımlar insanların otuzlarında ya da altmışlarında yaşadığı çalkantılardan daha fazla olası değildir.

Bazı araştırmacılar orta yaşların yaşamın en doyumlu dönemi olduğunu kabul ederler. Bu araştrımacılara göre; Birtakım gelişimsel olaylar (evlenme, menopoza girme, emekli olma, vb.) benlik-kavramında ve kimlikte değişimler yaratabilir, ama bunlar beklenen zamanlarda geldiğinde bunalıma yol açmazlar; ayrıca beklenmeyen değişimler bile her zaman kötü değildir.

Yaşamdaki değişimlerle başetme yollarımız benliğimizi nasıl algıladığımızı da etkiler. Yetişkinlerin çoğu benlikleri hakkında orta yaşların sonlarında yetişkinliğin başlarında olduğundan daha iyi duygular hissederler. Bazı araştırmalara göre; Yaşamdan en az doyum alan kişiler genç yetişkinler, en doyumlu kişiler de elli yaşını geçmiş yetişkinlerdir.

Doyumdaki bu artış kısmen benlik denetimindeki artışın sonucudur Doyumdaki bu artış kısmen benlik denetimindeki artışın sonucudur. İnsanlar orta yaşlarda ilerledikçe sorularla başetmede ergenliktekinden ve genç yetişkinliktekinden daha olgun yollar kullanır ve daha gerçekçi olurlar.

Yaşlılıkta; Yetişkinlik kuramcıları, yaşlanmanın kişilik üzerindeki etkisinin cinsler açısından farklılık gösterdiğIni ileri sürülmektedir. Benlik-kavramındaki cinsiyet farklılıkları yetişkinliğin ileri yıllarına doğru ilerledikçe azalmaktadır. Buna göre, erkeklerve kadınlar ergenliğin sonlarında ve yetişkinliğin başlarında tamamen farklıdırlar, buna karşılık ileri yıllarda birbirlerine benzer olurlar.

Yaşlı erkekler kendilerini eskisinden daha az egemen ve daha fazla işbirliğine yatkın görürler; Yaşlı kadınlar ise kendilerini gençliklerindekinden daha az boyun eğici ve daha fazla atılgan, otoriter ve yetenekli bulurlar.

Ancak, Benlik-kavramında ve benlik saygısında sorunlar yaşandığında yaşlı erkeklerin ve kadınların tepkisi farklı olur. Yaşlı erkekler kadınlardan daha fazla alkole yönelir. yaşlı kadınlar da erkeklerden daha fazla depresyona girer.

Yaşlı erkekler kadınlardan daha fazla alkole yönelmekte, yaşlı kadınlar da erkeklerden daha fazla depresyona girmektedir. Stres, denetim duygusu aşındığı ya da toplumsal destek yitirildiği zaman yıkıcı olur.

Zeka sorunu Zekaya testlerdeki başarı açısından bakıldığında; yaşla birlikte düzenli bir düşüş görülür Ancak deneyim bu tabloyu tersine çevirir. İleri yaşlardaki birçok yetişkinin üretici etkinliği nicelik açısından azalmakta, ama nitelik açısından sabit kalmaktadır.

Psikometrik ölçümlerdeki puanlar yaşla birlikte azalırken, edim (performans) yüksek düzeyde kalır. Yani; Aynı ZB puanı farklı yaşlarda farklı anlamlara gelir.

Kesitsel araştırmalara göre; birçok yetenek orta yaşların başlarında en üst noktaya çıkar, ellilerin sonlarına ya da altmışların başlarına kadar süren bir platonun ile devam eder, yetmişlerden sonra hızlanan aşamalı bir düşüş olur.

Ancak zekanın bütün yönlerinin aynı biçimde yaşlanmaz. sözel ölçeklerin puanları altmışlı yaşların ortalarına kadar artmayı sürdürür. akıcı zeka puanları orta yetişkinlikte sabit kalır, ama yaşamın geri kalan yıllarında düşüş gösterir.

Klasik yaşlanma örüntüsü adı verilen bu örüntü evrenseldir Klasik yaşlanma örüntüsü adı verilen bu örüntü evrenseldir. Cinsiyet, sosyoekonomik düzey, toplumsal sınıf, etnik köken farkı tanımaksızın geçerdir. Boylamsal araştırmalara göre ise; zeka bölümü puanlarında bireysel farklılıklar vardır.

Sonul düşüş kavramı: Sağlık ile zeka bölümü arasındaki bağlantıya dayanır. ZB puanlarında ölümden hemen önce ortaya çıkan önemli bir düşüşubildirir. Bu düşüş yaşa değil, ölümlülüğe bağlıdır ve açık bir biçimde bedensel bozulmanın ya da hasarın sonucudur. Bazı boylamsal araştırmalara göre bu keskin düşüş ölümden önceki beş yıl süresince ortaya çıkmaktadır, bazılarına göre de yaşamın son on ayı ile sınırlıdır (Hoffman ve ark., 1994)

GENÇ YETİŞKİNLİK "Genç yetişkinlik” dönemi, yetişkinliğe girişi temsil ettiği için insan yaşamındaki en önemli dönüm noktalarından biridir. Ergenlikteki gelişim yetişkinliğe hazırlanmadır. Ancak kişi ergenlikten çıkıp hemen yetişkinliğe de girmez.

Genç yetişkinlik döneminin yaşları konusunda tam bir anlaşma yok. YETİŞKİNLİK: Genç yetişkinlik döneminin yaşları konusunda tam bir anlaşma yok. Genç yetişkinlik: 20-30 yaşlar 2) Orta yıllar ya da orta yetişkinlik: 40'lar, 50'ler ve 60'ların başları 3) Yaşlılık: 65 ve sonrası (Neugarten ve Moore 1968)

Değişik sosyoekonomik sınıfların, ulusların, kültürlerin koşulları, tarihsel olaylar, kişilik farklılıkları Günümüzde genç insanlar daha hızlı büyür, ancak gelişimlerini daha uzun zamanda tamamlarlar (çocukluğun son günleri ile yetişkinliğin bağımsızlık dönemi arasındaki zaman süresi gittikçe uzadı gençliğin karşılaştığı sorunlar arttı ve bunları çözmede harcanan süre uzadı)

Ergenliğin son dönemi (17-21 yaşlar) ile genç yetişkinlik arasında bir ara dönem vardır. "genç erkek", "genç kadın" Ergenliğe göre daha kararlı özellikler gösterilir ancak; genç yetişkinliğin özelliklerine (işe girme, evlenme, anababa olma) tam anlamıyla ulaşılmıştır.

Kaynaklar: Prof. Dr. BEKİR ONUR/ GELİŞİM PSİKOLOJİSİ