ÇEVRE SAĞLIĞI Doç. Dr. Yasemin G. İŞGÖR.

Slides:



Advertisements
Benzer bir sunumlar
ÇÖZÜM ÖNERİLERİ VE ÖNLEMLER
Advertisements

Akşehir Gölü. Akşehir Gölü PROBLEM ? Dünya Isınıyor!
TÜRKİYE’ DE ÇEVRE SORUNLARI
HAVA KİRLİLİĞİ ve KÜRESEL ISINMA
Sağlıklı ve Güvenli Tesisler
Ekolojiye Giriş ve Biyosfer
ULAŞIM VE EKOLOJİ.
T. C. ANKARA VALİLİĞİ İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ Eğitim Şube Müdürlüğü www
EKOSİSTEMLERDE DEĞİŞKENLİK
T. C. ANKARA VALİLİĞİ İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ Eğitim Şube Müdürlüğü
Başlıca Çevre Sorunları
SU, HAVA, TOPRAK,MADEN VE ELEKTRİK!!!
SAĞLIK.
BİYOKÜTLE.
Mikroorganizmaların Çevreye Hizmeti
Türkiye’nin Küresel Çevre Fonu(GEF)’na Yaklaşımları ve Beklentileri
BİZİM OLDUĞU HALDE BİZİM OLMAYAN ŞEY NEDİR?
BİLİŞİM TEKNOLOJİ DERSİ
GİRİŞ TESTİ İnsanı etkileyen ve insanlardan etkilenen dış
EKOLOJİ. EKOLOJİ EKOLOJİ NEDİR? Ekoloji, canlıların birbirleri ve çevreleriyle ilişkilerini inceleyen bilim dalıdır. Ekosistem ise canlı ve cansız.
FEN ve TEKNOLOJİ / MADDE DÖNGÜLERİ
SEMRA ULUDAĞ FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENİ
ÇEVRE TAVSİYELERİ CAÇEKOTAD.
Ekosistemde Enerji Akışı ve Madde Döngüleri
SANAYİ GÜBRELERİNİN OLUŞTURDUĞU KİRLİLİK
YAŞAM BOYU SAĞLIK.
MADDELERİ TANIYALIM.
Yrd. Doç. Dr. Özdem Nurluöz
ÇEVRE KİRLİLİĞİ Hadi!Anlatıma geçelim.
Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı
TOPRAK KİRLİLİĞİ CANSU ILGIN 5/H 1330.
İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü
ÇEVRE İnsanların ve diğer canlıların yaşamları boyunca ilişkilerini sürdürdükleri ve karşılıklı olarak etkileşim içinde bulundukları fiziki, biyolojik,
AFETLER ve AFET YÖNETİMİ (SAU-026)
İNSAN VE ÇEVRE Kısaca çevre bilimi olarak tanımladığımız ekoloji canlıların birbirleri ile ve yaşadıkları ortamla ilişkilerini inceler.
S U Ç ERÇEVE D IREKTIFI KAPSAMINDA ÇEVRESEL HEDEFLER VE ÖNLEMLER PROGRAMI Özge Hande SAHTİYANCI ÖZDEMİR Uluslararası 3. Su Kongresi Havza Yönetimi.
ANNE - ÇOCUK BESLENMESİ
Çevremiz neden kirlenir?
Çevre Kirliliği Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği.
Denetim Faaliyetlerinde İklim Değişikliği Ersin Çelik - Mustafa Keleş Yasama Uzmanları Kanunlar ve Kararlar Başkanlığı – Denetim Bürosu.
ÇEVRE SAĞLIĞI Tacettin İNANDI Mustafa Kemal Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı.
Öğr.Grv. Mehmet Ali ZENGİN
BESİN KİRLİLİĞİ Sağlığınız için sağlıklı ve dengeli beslenmeniz gereklidir. Sağlıklı beslenmek için vücuda alınan besinlerin güvenilir olması gerekir.
İNSAN FALİYETLERİNİN EKOSİSTEMLERİN SÜRDÜREBİLİRLİĞİ ÜZERİNE ETKİLERİ
Fiziki Faktörler İklim iklim elemanlarından sıcaklık, bitki türlerinin çeşitliliği ve bunların yayılış alanları üzerinde etkilidir. Çünkü her bitkinin.
ÇEVRE KİRLİLİĞİNİ ÖNLEME YOLLARI
EKOSİSTEM EKOLOJİSİ Ekoloji Tür Biyotop Habitat Popülasyon
ÇEVRE KORUMA MÜDÜRLÜĞÜ
GÜNCEL ÇEVRE SORUNLARI
Sağlık hizmetleri 11/E SBT Giresun/Bulancak 2016
Toprak kirliliği. Toprak kirliliği nedir Toprak kirliliği, katı, sıvı ve radyoaktif artık ve kirleticiler tarafından toprağın fiziksel ve kimyasal özelliklerinin.
MADDE DÖNGÜLERİ. Madde Döngüleri Tüm canlılar dünyanın yüzeyinde ya da yüzeye çok yakın ince bir toprak katmanında yaşarlar ve güneş enerjisinin dışındaki.
ULUSLARARASI ÖRGÜTLER
Sağlık ve Kültür Doç. Dr. Melike KAPLAN.
EKOLOJİK (= ORGANİK) TARIM TANIMI, İLKELERİ
EKOSİSTEM EKOLOJİSİ.
İÇERİK Hava durumu nedir? İklim nedir? Sera etkisi nedir?
ORGANİK TARIM VE ÇEVRE İLİŞKİSİ. ORGANİK TARIM VE ÇEVRE İLİŞKİSİ.
ÇEVRE ve SAĞLIK. AMAÇ: Çevre sağlığı ve sağlığın korunması konusunda bilgi kazandırmak ÖĞRENİM HEDEFLERİ: Çevre kavramını açıklayabilme Çevre kavramını.
EKOSİSTEM EKOLOJİSİ. Kuş türlerinin yaklaşık % 11’i yok olma tehlikesi altındadır. Yeryüzünün % 75 ‘i okyanuslarla kaplıdır. Her dört yılda bir dünya.
EKOSİSTEM VE MÜHENDİSLİK İLİŞKİSİ Hazırlayanlar ve sunanlar : Mustafa ÜLGEN Yunus AKBAŞ.
EKOSİSTEM EKOLOJİSİ. Kuş türlerinin yaklaşık % 11’i yok olma tehlikesi altındadır. Yeryüzünün % 75 ‘i okyanuslarla kaplıdır. Her dört yılda bir dünya.
Biyomların yeryüzünde dağılışını etkileyen faktörler.
EKOSİSTEM EKOLOJİSİ. EKOLOJİK KAVRAMLAR Ekoloji: Canlıların birbirleriyle ve çevreleriyle olan etkileşimim inceleyen bilim dalıdır. Populasyon: Belirli.
KONULAR  Çevre kirliliğine neden olan bazı durumlar  Çevre kirliliğine sebep olan bazı maddeler  Hava kirliliği  Toprak kirliliği  su kirliliği.
MADDE DÖNGÜLERİ.
KONULAR RİSK ANALİZİ ÜRETİM SÜRECİ (LIFE – CYCLE) DEĞERLENDİRMESİ
EKOLOJİ VE ÇEVRE BİYOLOJİSİ
ASİT YAĞMURLARININ OLUŞUMU VE ZARARLARI. ASİT YAĞMURU NEDİR? Asit yağmurları, fosil yakıtların yakılmasıyla, sanayi tesislerinden, konutların ısıtılmasından.
EKOLOJİ VE ÇEVRE BİYOLOJİSİ-III. hafta
Sunum transkripti:

ÇEVRE SAĞLIĞI Doç. Dr. Yasemin G. İŞGÖR

Önemli tanımlar (terminoloji) Dersin amacı Çevresel ajanların ana türlerini, kaynaklarını, çevresel dağılımlarını tanımlamak, Bu ajanların biyolojik sistemlerle nasıl etkileştikleri ve advers (olumsuz) etkilere sebep olan mekanizmaları tanımlamak, Çevresel ajanın kimyasal, fiziksel ve enfeksiyoz özelliklerinden yola çıkarak çevresel ajanın olumsuz etkilerini bu etkilerin çevre ve toplum sağlığına etkilerini tahmin edebilmek Önemli tanımlar (terminoloji) Çevre (sözlük): bir şeyi içine alan şartlar, objeler veya varlıkların hepsi çevre sayılır Çevre (teknik): Bir organizma veya ekolojik topluluğa etkiyen iklimsel (klimatik), Toprakla ilgili (Edafik) ve Biyotik kompleks faktörlerin tümüdür. Çevre (sağlık): maruz kalan bireyin dışındaki herşeydir. Toplumların sağlık durumuna etkisi olan Fiziksel, Biyolojik, Sosyal, ve Kültürel Faktörlerin herhangi birisi veya tamamına çevre denir. (Ref: Last, J.M. (Ed), 1995. “A Dictionary of Epidemiology (3rd ed.). New York: Oxford University Press.

İçerik 1.Çevre sağlığı alanı hakkında temel bilgiler: Neden Çevre Sağlığı Çalışmaları Günceldir? 2.Çevre ve Sağlık açısından Genel Tanımlar 2.1. DSÖ (Dünya Sağlık Örgütü) Sağlık tanımı ve Çevre sağlığı açısından önemi 2.2.Kyoto Protokolü 2.3. Ekoloji ve Ekosistem 2.4. Çevre Kirliliği 3. Ulusal ve Uluslararası Çevre ajansları, STKlar ve organizasyonlar 4. Çevre-İnsan ilişkisi-I: nüfus, sanayileşme, bilimsel ve teknolojiik gelişmeler 5. Çevre-İnsan ilişkisi-II: Atıklar ve yönetimi 5.1. sanayi atıklarının etkileri ve yönetimi 5.2. farmasötik atıkların etkileri ve yönetimi 5.3. tıbbi atıkların etkileri ve yönetimi 6. Sorunların Çözümü, Önlem ve Sürdürülebilir Kalkınma 7. Yaşam alanlarında uygulanabilecek bireysel çözümler ve Önlemler.

İçerik 1.Hastalık ve Sağlık Kavramları - Çevre sağlığı alanı hakkında temel bilgiler: Neden Çevre Sağlığı Çalışmaları Günceldir? 2.Güvenli ve riskli durum tanımları: - Çevre ve Sağlık açısından Genel Tanımlar 3. Çevre Sağlığı Tanım ve Kapsamı 3.1. DSÖ (Dünya Sağlık Örgütü) Sağlık tanımı ve Çevre sağlığı açısından önemi 3.2.Kyoto Protokolü 3.3. Ekoloji ve Ekosistem 3.4. Çevre Kirliliği 4. Ulusal ve Uluslararası Çevre ajansları, STKlar ve organizasyonlar 5.Çevre Sağlığına etkisi olan Faktörlerin Sınıflandırılması: 5.1. Çevre-İnsan ilişkisi-I: nüfus, sanayileşme, bilimsel ve teknolojiik gelişmeler 5.2. Çevre-İnsan ilişkisi-II: Atıklar ve yönetimi 6. Çevresel Sorunlar: 6.1.sanayi atıklarının etkileri ve yönetimi 6.2. Farmasötik atıkların etkileri ve yönetimi 6.3. tıbbi atıkların etkileri ve yönetimi 7. Çevesel Sorunların Ortak Yönleri, Çözümü, Önlem ve Sürdürülebilir Kalkınma 8. Yaşam alanlarında uygulanabilecek bireysel çözümler ve Önlemler.

Hastalık ve Sağlık Kavramları Sadece hasta olmama durumu değil, bedensel, zihnen ve ruhen iyi hissetme, zinde olma durumudur. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ; World health Organization, WHO) tanımına göre sadece hasta veya bakıma muhtaç olmama durumu değil, fiziksel, mental ve sosyal açıdan iyi durumda olmaktır. Hastalık canlıların yaşamsal şartlarını olumsuz etkileyen, tamamen veya kısmen fonksiyonlarını azaltan veya kaybettiren durumdur. Güvenli ve riskli durum tanımları Sağlığın risk altında olup olmadığını belirlemek amacıyla güvenlik durum seviyesi belirlenmiştir. Güvenlik durumu 3 seviyeyle ifade edilebilir: Risk veya zararlardan yoksun, kayıp, zarar veya tehlike tehdidi açısından emniyetli, Sıfır risk şartları. Risk durumu ise kayıp, yaralanma ve tehlike ortamında bulunma olasılığıdır.

Çevre Sağlığı Tanım ve Kapsamı Çevre Sağlığı bir bilim alanı olarak tanımlanmaktadır. Sağlığa olumsuz etkiye neden olan solunum, sindirim veya temas (absorbsiyon, emilim) yoluyla alınan, havada, toprakta, gıdada ve suda bulunan kirleticilerin (toksikantların) bilimsel olarak incelendiği ve çevredeki bu faktörlerin insan sağlığını ne şekilde etkilediğini araştıran bilim alanıdır. Çevre Sağlığına etkisi olan Faktörlerin Sınıflandırılması Kimyasal Ajanlar (fabrika atıkları, tarım ilaçları, tıbbi ilaç atıkları, hava kirleticiler..) Biyolojik Ajanlar (Gıda ve suda bulunan hastalık yapıcı organizmalar, böcekler, bitki ve hayvan kaynaklı alerjik reaksiyon yaratan maddeler..) Fiziksel Ajanlar (gürültü, iyonize olan ve olmayan radyasyon, UV yoğunlaştırıcı camlar…) Sosyo-ekonomik Faktörler (sağlık yönünden güvenli ortamda olmamak, sağlıklı beslenme ve yaşama için gerekli ekonomik şartlardan yoksunluk, sağlık hizmetlerinden yeterince yararlanamamak…)

Çevre Ajansları EPA: Avrupa çevre kirlilik Ajansı WHO: Dünya Sağlık Örgütü EEA: Avrupa çevre ajansı Türkiye’de ki vakıflar: ÇEKÜL vakfı (http://www.cekulvakfi.org.tr) TEMA Çevre Sağlığına etkisi olan Faktörlerin Sınıflandırılması Kimyasal Ajanlar (fabrika atıkları, tarım ilaçları, tıbbi ilaç atıkları, hava kirleticiler..) Biyolojik Ajanlar (Gıda ve suda bulunan hastalık yapıcı organizmalar, böcekler, bitki ve hayvan kaynaklı alerjik reaksiyon yaratan maddeler..) Fiziksel Ajanlar (gürültü, iyonize olan ve olmayan radyasyon, UV yoğunlaştırıcı camlar…) Sosyo-ekonomik Faktörler (sağlık yönünden güvenli ortamda olmamak, sağlıklı beslenme ve yaşama için gerekli ekonomik şartlardan yoksunluk, sağlık hizmetlerinden yeterince yararlanamamak…)

Çevre ve Sağlık İlişkisi: Doğal sebepler Depremler Nükleer kazalar Tsunami Hortum, fırtına Volkanik patlamalar Petrol kazaları Yangın Sel Hava, su, toprak kirliliği Çevre Bireyin çevresini oluşturan canlı ve cansız varlıkların tümüne çevre denir. Fizik çevre; hava, su, toprak, ışık, ses vb. Biyolojik çevre; Hayvanlar, mikro-organizmalar, besinler Sosyal çevre; aile, arkadaş grupları, okul, iş Çevre Kirliliği Çevre kirliliği ise insanı ve diğer canlıları olumsuz yönde etkileyecek ve/veya yok edecek çevre koşullar 1-Hava Kirliliği 2-Toprak Kirliliği 3-Su Kirliliği 4-Gürültü Kirliliği  

Çevre ve Sağlık : İnsan kaynaklı sebepler Çevresel Sorunlar Bulaşici Hastaliklar: Biyolojik çevre fizik çevre, sosyal çevre Depresyon: Sosyal,ekonomik çevre, fizik çevre Kanser ve hastalıklar: Fiziki, biyolojik, sosyo kültürel çevre Çevre ve Sağlık : İnsan kaynaklı sebepler Çevre doğrudan hastalık nedeni olabilir Kimyasal etkenler; kuşun, civa, gürültü Hastalıkların yayılmasına neden olabilir Olumsuz çevre koşulları, ishaller Hastalıkların sonuçlarını etkileyebilir Yanlış tutum ve inanışlar;

Çevre Sağlığı Faaliyetleri Hastalık etkenlerinin oluşumunu önlemek; a)Kanser yapıcı maddeleri kontrol altına almak ve kullanılmasını önlemek, b) Olumsuz fizik etmenlerini en aza indirmek (radyasyon), c) Sosyal çevrede olumsuz koşulları ortaya çıkarmak (AIDS, Verem vb.) ve kontrol altına almak. Hastalık sebeplerini çevre sağlığı bakımından zararsız hale getirmek, çevresel sağlık sakıncalarını en aza indirmek;  a)Atıkların kontrolü yönünde gerekli her türlü tedbirlerin alınması, b)kanalizasyon sistemlerinin bütün konut alanlarını kapsaması, düzenli çalışması ve arıtma tesisleri ile sonlanması c)çöplerin uygun biçimde toplanması, uygun alanlarda depolanması ve bertaraf edilmesi, d)endüstriyel atıklar için toplama-arıtma tesisleri kurulması Hastalıkların yayılmasını önlemek; a. Kirli suların arıtılması (dezenfeksiyon), b. Besinlerin arıtılması (pastörizasyon), c. Hastalık taşıyıcı karasinek, sivrisinek gibi haşerelerle mücadele, d. Hastalık aracı olan hayvanlar ile savaş (veba, kuduz vb.),  

Çevre Sağlığı Faaliyetleri Sağlık yönünden risk altında olan kişi, grup ya da kitlelerin eğitimi vb.  Hızlı kentleşmeyle birlikte artan kentli nüfusun birinci basamak sağlık hizmeti talebini karşılayacak etkin bir model geliştirilerek etkin bir sağlık sistemi kurulmalıdır. Çevresel risk faktörlerinin azaltılması için sektörler arasında işbirliği programları geliştirilmeli yerel yönetimler tarafından  çevre sağlığı hizmetleri yeterince güçlendirilmelidir. Sağlık hizmetlerinin yürütülmesi; sebep-sonuç ilişkileri bakımından dikkate alındığında, kirlenen ve bozulan ekolojik çevre şartlarının toplum sağlığı sorunlarının temelini oluşturduğu görülmektedir. Bu nedenlerle sosyal ve ekolojik çevrenin korunması, düzenlenmesi ve geliştirilmesi tüm sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesinde hayatidir.

Çevresel sorunların ortak yönü Üretim ve tüketimle ilgili olmasıdır Üretim ve tüketimin çevrenin doğal dengesine etkisi sözkonusudur. Bu dengeye ekolojik denge diyoruz. Ekoloji Canlıların hem kendi aralarındaki hem de çevreleriyle olan ilişkilerini tek tek veya birlikte inceleyen bilim dalıdır Doğanın anlaşılmasını ve yapılacak müdahalelerin etkilerini tahmin etmeye çalışmak Ekolojik döngü Maddelerin ekosistem içinde canlılar ile cansız çevre arasında alınıp verilmesiyle oluşan dolaşıma ekolojik döngüler veya çevrimler denir Önemli çevre sorunlarının hepsi bu döngülerin bozulmasına neden olur Büyük ekosistemler: Karasal ekosistemler Ormanlar Çöller Step ve savanlar Tundralar Sucul ekosistemler Okyanuslar Denizler Akarsular Göller Yer altı suları Buzullar Kentsel ekosistemler

Çevresel sorunların ortak yönü Canlı ve cansız varlıklar arasında sürekli bir madde ve enerji akışı olur. Ekolojik faktör Canlı organizmayı yaşamının herhangi bir döneminde etkileyen faktörlere denir Abiyotik faktörler: ısı, ışık, nem vb. Biyolojik faktörler: besinler, diğer canlılar Büyük ekosistemler: Karasal ekosistemler Ormanlar Çöller Step ve savanlar Tundralar Sucul ekosistemler Okyanuslar Denizler Akarsular Göller Yer altı suları Buzullar Kentsel ekosistemler

6 Eylül 2004 tarihinde içinde bulunan 3200 ton "Kromuyum VI" İspanya kökenli zehirli toksit atık ile iki yıl bekletildikten sonra battığı iddia edilen M/V Ulla Gemisi‘ Hatay'ın İskenderun Körfezi'nde 2 bin 200 toksik atık yüküyle batan M/V Ulla gemisi ile ilgili olarak, Greenpeace Akdeniz Ofisi ile İskenderun Çevre Koruma Derneği (İÇKD) tarafından, Çevre ve Orman Bakanlığı, Denizcilik Müsteşarlığı, İspanya'nın Ankara Büyükelçiliği ve geminin ait olduğu Lafarge firmasına mektup gönderildi "Aqua Hercules" isimli Ro Ro gemisi, İskenderun Körfezi'nde ni akıllara getirdi. İskenderun körfezinde batan gemide CR6 zehirlenmesi

Kyoto Protokolü Kyoto Protokolü küresel ısınma ve iklim değişikliği konusunda mücadeleyi sağlamaya yönelik uluslararası tek çerçeve.  Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi içinde imzalanmıştır. Bu protokolü imzalayan ülkeler, karbon dioksit ve sera etkisine neden olan diğer beş gazın salınımını azaltmaya veya bunu yapamıyorlarsa salınım ticareti yoluyla haklarını arttırmaya söz vermişlerdir