Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ÜSTÜN YETENEKL İ B İ REYLER İ N E Ğİ T İ M İ AYHAN EL İ ÇORAZONGULDAK B İ L İ M VE SANAT MERKEZ İ MÜDÜRÜ.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ÜSTÜN YETENEKL İ B İ REYLER İ N E Ğİ T İ M İ AYHAN EL İ ÇORAZONGULDAK B İ L İ M VE SANAT MERKEZ İ MÜDÜRÜ."— Sunum transkripti:

1 ÜSTÜN YETENEKL İ B İ REYLER İ N E Ğİ T İ M İ AYHAN EL İ ÇORAZONGULDAK B İ L İ M VE SANAT MERKEZ İ MÜDÜRÜ

2 ÜSTÜN YETENEKLİ BİREY KİMDİR? Zekâ, yaratıcılık, sanat, spor, liderlik kapasitesi veya özel akademik alanlarda akranlarına göre yüksek düzeyde performans gösteren bireyler, üstün yetenekli olarak tanımlanmaktadır (MEB Özel E ğ itim Hizmetleri Yönetmeli ğ i). Bu bireylerin erken yaşta tanılanmaları, ihtiyaç duydukları e ğ itime yönlendirilmeleri ve kendilerine uygun e ğ itimi almalarının sa ğ lanması, ülkemizin kalkınması açısından son derece önemlidir.

3 ÜSTÜN YETENEKLİ BİREY KİMDİR?  Çünkü e ğ itim ve kalkınma arasındaki olumlu ilişkinin bir gere ğ i olarak e ğ itim gereksinmelerinin karşılanması halinde bu ö ğ rencilerin yeni keşifler ve icatlar yaparak, hastalıklara yeni tedavi yöntemleri bularak, potansiyellerini sanat alanlarına da yansıtarak, sadece kendi ülkelerindekilere de ğ il, bütün insanlı ğ a katkıda bulunmaları olasıdır (Davaslıgil, 2012).

4 ÜSTÜN YETENEKLİ BİREY KİMDİR?  MEB Özel E ğ itim Hizmetleri Yönetmeli ğ i’ne göre (Madde 4), “…çeşitli nedenlerle bireysel ve gelişim özellikleri ile e ğ itim yeterlilikleri açısından akranlarından beklenilen düzeyden anlamlı farklılık gösteren bireyler” özel e ğ itim gerektiren bireylerdir.  Yönetmelik, üstün yetenekli/zekâlı ö ğ rencileri, görme, işitme, zihinsel ve ortopedik engelli; dil-konuşma güçlü ğ ü ve özgül ö ğ renme güçlü ğ ü yaşayan; dikkat eksikli ğ i ve hiperaktivite bozuklu ğ u ile yaygın gelişimsel bozuklu ğ u bulunan bireyler ile birlikte özel e ğ itime ihtiyaç duyan bireyler arasında saymaktadır.

5 MEVCUT DURUM NEDİR? Ülkemizde 2012 TÜ İ K Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi verilerine göre 5-14 yaş aralı ğ ında ö ğ renci bulunmaktadır. Dünya Sa ğ lık Örgütü verilerine göre, bu ö ğ rencilerin % 2’sinin (yaklaşık ) üstün yetenekli/ üstün zekâlı oldu ğ u kabul edilmektedir verilerine göre Bilim ve Sanat Merkezleri (B İ LSEM) tarafından tanılanarak e ğ itim alan üstün yetenekli/zekâlı ö ğ renci sayısı ’dir. Bu sayı yaklaşık %4’lük bir orana denk gelmektedir.

6 MEVCUT DURUM NEDİR?  Üstün yetenekli/zekâlı ö ğ rencilerin % 96’sı, hem tanılanmamış hem de özellikleri do ğ rultusunda bir e ğ itim deste ğ i almayan grubu oluşturmaktadır. Dolayısıyla ülkemizdeki bireysel farklılıklarına uygun ve bilimsel temellere dayanan destekleyici e ğ itim etkinliklerinden faydalanan üstün yetenekli/zekâlı çocuk sayısı, olması gerekenle kıyaslandı ğ ında oldukça sınırlıdır.

7 MEVCUT DURUM NEDİR?

8 MEVCUT DURUM Ankara’daki B İ LSEM’ler Ö ğ renci aldı ğ ı ilçeler Devam eden ö ğ renci sayısı Ulaşılabilen ö ğ renci oranı Ulaşılamaya n ö ğ renci oranı Ulaşılamaya n ö ğ renci sayısı ANKARA B İ LSEM Bölge Yasemin Karakaya B İ LSEM Bölge 2

9 MEVCUT DURUM NED İ R.

10 MEVCUT DURUM NEDİR? Ayrıca üstün yetenekli/zekâlı bireyler dışındaki özel e ğ itime ihtiyaç duyanların e ğ itim giderleri Millî E ğ itim Bakanlı ğ ı bütçesinden karşılanırken; üstün yetenekli/zekâlı bireyler, yönetmelik gere ğ i özel e ğ itime ihtiyaç duymalarına ra ğ men kendilerine ayrılmış özel bir bütçeleri bulunmamaktadır yılı bütçe gerçekleşmelerine göre, özel e ğ itime ayrılan bütçenin binde 999’u alt zekâ gruplarına aktarılırken, sadece binde 1’lik kısmı üst zekâ gruplarına aktarılmıştır.

11 MEVCUT DURUM NEDİR? Her iki grup ö ğ renci için de (Engelli ve üstün yetenekli/zekâlı), ö ğ rencilerin geneli için hazırlanmış olan ö ğ retim programlarının yetersiz ya da eksik kaldı ğ ı kısımlar vardır. Mevcut program, engelli ö ğ renciler için a ğ ır ve hızlı olup, bireysel düzeyde basitleştirilerek/hafifletilerek uygulanması gerekirken; üstün yetenekli/zekâlı ö ğ renciler içinse hafif ve yavaş düzeyde olup, zenginleştirilmesi gerekmektedir.

12 MEVCUT DURUM NEDİR? Yönetmelik, üstün yetenekli/zekâlı bireyler dâhil olmak üzere özel e ğ itime ihtiyaç duyan tüm bireylerin “tanılama” ve “yönlendirme” görevini Rehberlik ve Araştırma Merkezleri’ne (RAM) vermiştir. RAM’lar tarafından tanılamaları yapılmış üstün yetenekli/zekâlı bireyler dışındaki özel e ğ itime ihtiyaç duyan bireylerin e ğ itiminde Talim Terbiye Kurulu tarafından onaylanmış destek e ğ itim programları kullanılırken; üstün yetenekli ö ğ rencilerin özel ö ğ renme ihtiyaçlarına cevap verecek, ö ğ renme hızlarına uygun bir programı yoktur (1. Türkiye Üstün Yeteneklilerin E ğ itimi Stratejisi ve Uygulama Planı).

13 MEVCUT DURUM NEDİR? E ğ itimde fırsat eşitli ğ i, anayasal bir hak olarak, bireylerin ihtiyaç duydukları e ğ itime erişmeleri anlamına gelmektedir. Üstün yetenekli bireylerin tanılama ve kendilerine uygun e ğ itimden yararlanma konusunda tüm e ğ itim fırsatlarından yararlanması sa ğ lanmalıdır. Üstün yetenekli/zekâlı çocuklara sa ğ lanacak fırsat eşitli ğ inin öncelikle tanılanma ve e ğ itim süreci, zorunlu e ğ itim ça ğ ındaki tüm ö ğ rencileri kapsayacak şekilde düşünülmelidir.

14 MEVCUT DURUM NEDİR? Mevcut mevzuat, tüm üstün yetenekli ö ğ rencilere tanılama sürecinde fırsat eşitli ğ i sa ğ lamayı amaçlamaktadır. Çünkü MEB Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi’nde (2593 Sayılı Tebli ğ ler Dergisi) tanılama yapılacak okullar yalnız bilim ve sanat merkezlerinin bulundu ğ u yerleşim yerleri ile sınırlı tutulmamış; il ve ilçelerde bulunan okul öncesi, ilkö ğ retim ve ortaö ğ retim kurumları da kapsama alınmıştır.

15 MEVCUT DURUM NEDİR?  Bilim Sanat Merkezleri Süreci İ ç Denetim Raporu’nda, 2010 yılında şehir merkezinden uzak ilçe ve köylerde bulunan yaklaşık ilkö ğ retim okulunun, ulaşım sorunu nedeniyle merkezlere üstün yetenekli adayı gösteremedikleri belirtilmektedir.

16 MEVCUT DURUM NEDİR? Bunun yanı sıra, B İ LSEM’lerden uzak yerleşim yerlerinde bulunan ve tam gün e ğ itim yapan okullarda tanılama yapılsa da, derslerin geç bitmesi, ulaşım sorunları ve ekonomik sıkıntılar gibi nedenlerle ö ğ rencilerin merkezlere devam etmesinin mümkün olmadı ğ ı; bu nedenle bilim ve sanat merkezlerine yakın okullarda okuyan ö ğ renciler veya ulaşım giderlerini karşılayabilecek durumda olan ailelerin çocuklarının merkezlere devam edebildikleri belirtilmektedir.

17 MEVCUT DURUM NEDİR? Ancak, e ğ itim sistemimizin mevcut yapısı içinde üstün yetenekli/zekâlı ö ğ rencilerin yalnızca %4’lük bölümüne ulaşılmakta; ulaşılan bu ö ğ rencilere, ihtiyaçları do ğ rultusunda verilen e ğ itimin niteli ğ ine ilişkin tartışmalar yaşanmaktadır. Özel e ğ itimin üstün yetenekliler/zekâlılarla ilgili kısmına çok az bütçe ayrılmaktadır. Bunun yanı sıra, tanılanmış ve Bilim ve Sanat Merkezleri’nden destek e ğ itimi alan ö ğ rencilerle ilgili olarak, kendi okullarında yapılması gereken çalışmalar yeterli de ğ ildir.

18 ÜSTÜN YETENEKL İ Ö Ğ RENC İ LER İ N TANILANMASI Üstün yetenekli ö ğ rencilerin tanılanması üç aşamada gerçekleştirilmektedir: İ lk olarak Bilim ve Sanat Merkezleri, üstün veya özel yetenekli ö ğ rencileri belirlemek amacıyla her ö ğ retim yılının ekim ayı içinde Bakanlıkça hazırlanan "Gözlem Formu"nu, il ve ilçelerde bulunan okul öncesi, ilkö ğ retim ve orta ö ğ retim kurumlarına gönderir. Bu gözlem formu; a) Okul öncesi kurumlarda okul öncesi ö ğ retmenlerince, b) İ lkö ğ retim kurumlarında 1-4 üncü sınıflar için sınıf ö ğ retmenleri; 5-8 inci sınıflar için şube ö ğ retmenler kurulunca, c) Orta ö ğ retim kurumlarında ise sınıf rehber ö ğ retmenler kurulunca doldurulur. Ö ğ retmenler ve kurullar, üstün veya özel yetene ğ e sahip olduklarını gözlemledikleri ö ğ rencileri aday gösterir ve formlar, en geç mart ayının sonuna kadar ilgili Bilim ve Sanat Merkezine gönderilir.

19 ÜSTÜN YETENEKL İ Ö Ğ RENC İ LER İ N TANILANMASI İ kinci aşamada örgün e ğ itim kurumlarınca aday gösterilen ilkö ğ retim ve orta ö ğ retim ö ğ rencileri, her yıl mayıs ayında Bilim ve Sanat Merkezi müdürlüklerince belirlenen tarihlerde Bakanlıkça hazırlanan grup testine alınırlar. Son aşamada ise İ lkö ğ retim ve orta ö ğ retimde grup testine alınarak yeterli başarımı gösteren ö ğ rencilerden ; a- Genel zihinsel yetenek yönünden uygun olanlar, Rehberlik ve Araştırma Merkezleri uzmanlarınca, b- Özel yetenek yönünden uygun olanlar, Rehberlik Araştırma Merkezinde kurulacak komisyonlarla bireysel incelemeye alınırlar.

20 ÜSTÜN YETENEKL İ Ö Ğ RENC İ LER İ N TANILANMASI Bireysel inceleme ve de ğ erlendirme sonuçlarına göre sıralanan ö ğ renci listeleri, MEB Özel E ğ itim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlü ğ ü’ne gönderilir. Genel Müdürlükçe yapılacak de ğ erlendirme sonunda uygun bulunan listeler, onaylandıktan sonra ilgili B İ LSEM’e gönderilir. Bakanlıkça belirlenen kontenjanlara göre onaylı listelerde yer alan ö ğ renciler, en yüksek puan alandan başlanarak Bilim ve Sanat Merkezi‘ne kaydedilir ( MEB Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi).

21 ÜSTÜN YETENEKL İ Ö Ğ RENC İ LER İ Ç İ N E Ğİ T İ M ORTAMLARI Ülkemizde üstün yetenekli/zekâlı çocukların yetiştirilmesi, 1929 yılından itibaren Anayasal güvence altına alınmıştır. Fen ve matematik alanlarında üstün yetenekli ö ğ rencilerin yetiştirilmesi amacıyla 1964 yılında Ankara Fen Lisesi açılmıştır. Bu gün gelinen noktada Fen Liseleri merkezi sınavla ö ğ renci alan e ğ itim kurumları haline dönüşmüştür. Anadolu Liseleri, 1970 yılında kurulmuştur. Anadolu Liseleri ortaokuldan sonra sınavla ö ğ renci alan ve ö ğ rencilerin 1 yıl yabancı dil ile hazırlık gördükten sonra e ğ itimlerine devam ettikleri okullardır. Ortaokuldan sonra müzik ve resim alanında üstün yetenekli ö ğ rencilerin e ğ itim görmeleri amacıyla da, 1989 yılında Anadolu Güzel Sanatlar liseleri açılmaya başlanmıştır.

22 ÜSTÜN YETENEKL İ Ö Ğ RENC İ LER İ Ç İ N E Ğİ T İ M ORTAMLARI o Okul yapısı olarak düşünüldü ğ ünde, ülkemizde üstün yetenekli/zekâlı yoksul ö ğ rencilere yatılı olarak hizmet vermek amacıyla 1990 yılında kurulan tek ortaö ğ retim kurumu, Türk E ğ itim Vakfı İ nanç Türkeş Özel Lisesi’dir (TEV İ TÖL). Talim ve Terbiye Kurulunca onaylanmış bir müfredatı olmayan okulda, yabancı dille e ğ itim yapan Anadolu Liselerinin müfredatı uygulanmaktadır (tevitol.k12.tr).tevitol.k12.tr  Günümüzde ise, okulöncesi, ilkö ğ retim ve ortaö ğ retim kurumlarına devam eden üstün yetenekli/zekâlı ö ğ rencilere do ğ rudan dönük olarak örgün e ğ itimleri dışındaki zamanlarda e ğ itim almalarını sa ğ lamak amacıyla Bilim ve Sanat Merkezleri (B İ LSEM), 1993 yılında açılmaya başlanmıştır.

23 ÜSTÜN YETENEKL İ Ö Ğ RENC İ LER İ Ç İ N E Ğİ T İ M ORTAMLARI Bilim ve Sanat Merkezi, okul öncesi, ilkö ğ retim ve orta ö ğ retim kurumlarına devam eden üstün veya özel yetenekli ö ğ rencilerin örgün e ğ itim kurumlarındaki e ğ itimlerini aksatmayacak şekilde bireysel yeteneklerinin bilincinde olmalarını ve kapasitelerini geliştirerek en üst düzeyde kullanmalarını sa ğ lamak amacıyla açılmış olan ba ğ ımsız özel e ğ itim kurumudur.

24 ÜSTÜN YETENEKL İ Ö Ğ RENC İ LER İ Ç İ N E Ğİ T İ M ORTAMLARI  Üstün yetenekli ö ğ rencilere hizmet veren e ğ itim kurumlarından birisi de, Beyazıt Ford Otosan İ lkö ğ retim Okulu’dur. 30 Haziran 2002 de MEB ile İ stanbul Üniversitesi arasında imzalanan protokol çerçevesinde Hasan Ali Yücel E ğ itim Fakültesi tarafından yürütülen “Üstün zekâlıların e ğ itimi projesi” ile başlayan uygulama, normal ö ğ renciler ile üstün zekâlı ö ğ rencilerin aynı ortamda e ğ itim almaları sa ğ lanmaktadır. Normal müfredat programı hem normal, hem de üstün yetenekli ö ğ renciler için gerekti ğ inde zenginleştirilmekte, derinleştirilmekte ve özellikle de derslerin işlenişinde yöntem açısından farklılaştırmalara gidilmektedir (beyazit.k12.tr).beyazit.k12.tr

25 ÜSTÜN YETENEKL İ Ö Ğ RENC İ LER İ Ç İ N E Ğİ T İ M ORTAMLARI  Üstün yetenekli ö ğ rencilerin e ğ itimlerinde bir di ğ er uygulama ise, Anadolu Üniversitesi ve TÜB İ TAK deste ğ iyle Üstün Zekâlıların E ğ itimi Anabilim Dalı Başkanlı ğ ı tarafından kurulmuş bir program olan Üstün Yetenekliler E ğ itim Programı (ÜYEP)’tir ö ğ retim yılında ilk kez uygulamaya geçirilen program, ilkö ğ retim ve ortaö ğ retim ö ğ rencilerinin örgün e ğ itimlerine paralel olarak yürütülen üniversite tabanlı bir program modelidir. (Sak, 2011)

26 ÜSTÜN YETENEKL İ Ö Ğ RENC İ LER İ Ç İ N E Ğİ T İ M ORTAMLARI Normal okul müfredatlarının üstün yetenekli çocukların e ğ itimsel ihtiyaçlarını karşılamadı ğ ı, müfredatların çok yönlü ve yaratıcı özellikler taşıması gerekti ğ i, birçok araştırmacı ve e ğ itimci tarafından kabul edilmektedir. Aynı zamanda üstün yetenekli çocukların e ğ itsel programları bilişsel gelişimlerini destekleyecek şekilde düzenlenerek, çocukların gelişimsel düzeylerine uygun olmalıdır.

27 ÜSTÜN YETENEKL İ Ö Ğ RENC İ LER İ Ç İ N E Ğİ T İ M YÖNTEMLER İ Üstün yetenekli çocukların gelişimsel özelliklerine göre hazırlanan e ğ itim programlarının yaşa göre uygunluk göstermesi (müfredatın ve uygulamaların belirli bir yaş aralı ğ ının ihtiyaçlarını karşılaması) ve bireysel uygunluk sa ğ laması önemli görülmektedir. Günümüzde üstün yetenekli çocukların e ğ itim ihtiyaçları;  hızlandırma,  gruplama ve  zenginleştirme yöntemleriyle desteklenmektedir

28 ÜSTÜN YETENEKL İ Ö Ğ RENC İ LER İ Ç İ N E Ğİ T İ M YÖNTEMLER İ Hızlandırma: Birinci sınıfa erken başlama ve hızlı ilerleme, sınıf atlama, ders atlama (dersi üst sınıflarla alma) dikey gruplama, e ğ itsel kollar ve etkinlikler, eş zamanlı çalışmalar, teleskopik çalışmalar, kendi hızına göre ö ğ retim, alan uzmanıyla çalışma gibi uygulamaları içerir. Çocuk zorunlu e ğ itim yaşından önce okuma, yazma, matematik işlemlerde belirli bir yeterlili ğ e ulaşmışsa ya bir yaş önce okula kaydettirilir ya da 1. sınıf yerine 2. sınıftan okula başlar. Ülkemizde de zaman zaman başvurulan bu yöntem titizlikle uygulanmazsa çocuk ileri sınıflarda başarısızlı ğ a u ğ rayabilir.

29 ÜSTÜN YETENEKL İ Ö Ğ RENC İ LER İ Ç İ N E Ğİ T İ M YÖNTEMLER İ Gruplama: Yetenekleri yönünden benzer özellikler gösteren çocukların, birlikte çalışabilmeleri için sınıf içi veya sınıf dışı uzun veya kısa süreli çeşitli gruplamalar yapılmasıdır. Tamamen ayrılmış gruplama homojen kümeler, tam gün heterojen kümeler, yan ayrılmış gruplar (Yarım gün veya geçici kümeler ) şeklinde uygulanan bir önlemdir. Fen liseleri ve Anadolu Güzel sanat liseleri ve Türk E ğ itim Vakfı İ nanç Türkeş Özel Lisesi homojen kümeler için örnektir. Uzman bir ö ğ retmenin zenginleştirme etkinliklerinde yer aldı ğ ı yarım gün e ğ itim uygulaması örne ğ ine Bilim ve Sanat Merkezleri gösterilebilir.

30 ÜSTÜN YETENEKL İ Ö Ğ RENC İ LER İ Ç İ N E Ğİ T İ M YÖNTEMLER İ Zenginleştirme: Ö ğ renciyi akranlarıyla aynı sınıfta tutan ve bugün en çok kullanılan uygulamalardan birisidir. Zenginleştirme, süreç ve içeri ğ e ilişkin hedeflere ulaşma yöntemidir. Sürece ilişkin hedefler yaratıcı düşünme, problem çözme, kritik düşünme, bilimsel düşünmeyi içerir. İ çerik ise, süreçlerin geliştirildi ğ i ders konuları, projeler ve etkinliklerdir. Üstün yetenekli ö ğ rencilerin kendi yaşıtları arasında normal sınıflarda tutularak (kaynaştırma) çalışmalarını normale göre daha zengin duruma getirmeye yönelik olan program zenginleştirme modeli, dikey ve yatay olmak üzere iki şekilde yapılabilmektedir.

31 ÜSTÜN YETENEKL İ Ö Ğ RENC İ LER İ Ç İ N E Ğİ T İ M YÖNTEMLER İ Zenginleştirme: o Normal e ğ itim programına ek süreçlerin konu ve etkinliklerin de ğ işik biçimde eklenmesi şeklinde uygulanarak dikey ya da yatay zenginleştirme yapılabildi ğ i gibi, tüm sınıfın katılabilece ğ i dönerli kapı uygulaması diyebilece ğ imiz üçlü zenginleştirme uygulamaları da vardır. Dikey ve yatay zenginleştirme uygulamalarına örnek olarak; Normal sınıfta 7 ayrı ders varsa, üstün yetenekli ö ğ renci için buna bir iki ders daha eklenirken bir yandan da etkinliklerin sayısı artırılır. Bu bir yatay zenginleştirme uygulamasıdır. Dikey zenginleştirmede ise ders ve etkinlik sayısı aynı kalırken, üstün yetenekli ö ğ renci normal ö ğ rencilerin işledi ğ i konuda daha derinli ğ ine çalışma yapması için farklı kaynaklara yönlendirilir (sanat eserleri, yazılı kaynaklar, internet …vb)

32 ÜSTÜN YETENEKL İ Ö Ğ RENC İ LER İ Ç İ N E Ğİ T İ M YÖNTEMLER İ Program Zenginleştirme Modeli:

33 ÜSTÜN YETENEKL İ Ö Ğ RENC İ LER İ Ç İ N E Ğİ T İ M YÖNTEMLER İ DESTEK E Ğİ T İ M ODASI UYGULAMASI: MEB Özel E ğ itim Hizmetleri Yönetmeli ğ i’nin 28. maddesinde destek e ğ itim odalarının hangi koşullarda açılaca ğ ı belirtilmekte ve ‘‘Okul ve kurumlarda, yetersizli ğ i olmayan akranlarıyla birlikte aynı sınıfta e ğ itimlerine devam eden özel e ğ itime ihtiyacı olan ö ğ renciler ile üstün yetenekli ö ğ renciler için özel araç-gereçler ile e ğ itim materyalleri sa ğ lanarak özel e ğ itim deste ğ i verilmesi amacıyla destek e ğ itim odası açılır’’ denilmektedir. Yine aynı yönetmelik maddesinde destek e ğ itim odalarında yürütülecek e ğ itimin ö ğ retim uygulamalarında dikkat edilecek hususlar açıkça belirtilmektedir.

34 ÜSTÜN YETENEKL İ Ö Ğ RENC İ LER İ Ç İ N E Ğİ T İ M YÖNTEMLER İ DESTEK E Ğİ T İ M ODASI UYGULAMASI: Görüldü ğ ü gibi destek e ğ itim odalarında üstün yetenekli ö ğ rencilerin özel e ğ itim gerektiren di ğ er bireyler gibi bireyselleştirilmiş bir programdan yararlanmalarının önünde yasal olarak hiçbir engel bulunmamaktadır. Ayrıca destek e ğ itim odalarında e ğ itim ö ğ retim faaliyetlerinde görev alan ö ğ retmenler, girdikleri ders saatlerinin karşılı ğ ını, ek ders ücreti olarak (% 25 fazla) almaktadırlar.

35 ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN ÖZELLİKLERİ  Gelişimin tüm alanlarında yaşıtlarının ilerisindedirler.  Erken yürür, erken konuşur, okumayı erken yaşta ö ğ renirler.  Sürekli soru sorarlar, meraklıdırlar.  Kolay ve çabuk ö ğ renirler.  Ö ğ renirken mutlu olurlar.  Belli bir sistematik içinde ö ğ renmekten hoşlanırlar.  Güçlü bir belle ğ e sahiptirler. Duyup okuduklarını, gördüklerini uzun zaman saklar ve anımsarlar.  Yaratıcılık ve mucitlik özellikleri vardır.  Azimli ve sebatlıdırlar.

36 ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN ÖZELLİKLERİ Kendilerine güvenleri tamdır. Espri yetenekleri vardır. Duyarlıdırlar, başkalarına karşı empati duyarlar. Liderlik özellikleri vardır. Amaçlarına ulaşmaktan ve başarıdan zevk duyarlar. Orijinal ve eleştirel düşünceye sahiptirler. Başkaları ile kolayca işbirli ğ i yaparlar. Alçak gönüllüdürler, başkalarına yardım etmekten hoşlanırlar. Çalışkandırlar.

37 ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN ÖZELLİKLERİ  Bir alanda ö ğ rendi ğ i konu ile başka bir alanda ö ğ rendi ğ i konu arasında mantıklı ilişkiler kurabilirler.  Sebep sonuç ilişkisine ilgi duyarlar. Olaylar arasındaki ba ğ ıntıları, neden sonuç ilişkilerini ve benzerlikleri yaşıtlarından daha çabuk ayırt edebilirler.  Çeşitli konularda mantıklı eleştiri getirebilirler.  Bir kez ö ğ rendi ğ ini kolay kolay unutmazlar.  Kimsenin aklına gelmeyecek sorular sorarlar.  Yaş düzeylerinin ilerisinde olan kitapları okur ve anlarlar.  Zengin sözcük haznesine sahiptirler. Kelimeleri do ğ ru telaffuz ederler, yerli yerinde kullanırlar ve akıcı bir konuşmaları vardır.  Bir cümlede ya da sözde do ğ rudan bildirilmeyen, kastedilen anlamaları bulup çıkarabilirler.

38 ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN ÖZELLİKLERİ Genelleme ve soyutlama yaparak bilgilerini başka alanlara aktarabilirler. Bilgilerini transfer ederken zorlanmazlar. Bilgileri ezberlemekten ziyade onu kullanma kapasitesine sahiptir. Zihinsel ve fiziksel olarak büyük bir enerjiye sahiptirler. Ayrıntılara ola ğ an üstü dikkat ederler. Ö ğ renme ve bilgiye sürekli açlık duyarlar. Çabuk ö ğ renme, kavrama ve akılda tutma özellikleri vardır. Uzun süre dikkatlerini bir konu üzerinde yo ğ unlaştırabilirler. Karmaşık problemler çözmekten hoşlanırlar. Sorumluluk duyguları kuvvetlidir. Sorumluluk almayı çok ister ve bunu yerine getirmekten hoşlanırlar.

39 ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN ÖZELLİKLERİ  Sorun çözümünde karmaşık yöntemler kullanabilirler.  Yetişkin denetimi olmaksızın bir proje, deney üzerinde çalışabilirler.  Arkadaşlarının etkinliklerini örgütleyip planlayabilirler.  Genelleme yapar, açık düşünürler.  İ lgileri zengin olup çok şey ö ğ renmek için sürekli soru sorarlar. Kendilerine sorulan sorulara da cevaplamakta zorlanmazlar, hazırcevaptırlar.  Özgün fikirlere sahiptirler.  Gözlem yetenekleri çok gelişmiştir, çevrelerinde olup bitenle çok ilgilidirler.  Konuşmalarında akıcılık ve tutarlık vardır.  Akranlarıyla vakit geçirmekten hoşlanırlar.  Kuralcı ve mükemmeliyetçidirler.  Üstün yetenekli çocuklar, yönlendirme ya da bilginin do ğ rudan aktarımını sevmezler. Fikir ve düşüncelerini mutlaka ifade etme ve kabul görme ihtiyacı içindedirler.

40 ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN ÖZELLİKLERİ Üstün yetenekli çocuklar bilişsel uyarılmaya, karmaşık bilgileri ö ğ renmeye, ele aldıkları konuları derinlemesine araştırmaya, sürekli sorgulamaya ve incelemeye ihtiyaç duyarlar. Bununla birlikte bu çocuklar bir konu üzerinde derinlemesine düşünmek, ilgileri do ğ rultusunda hareket etmek, ba ğ ımsız çalışmak ve daha büyük yaştakiler ile ilişki kurmak isterler. Çünkü özel yeteneklerinin onaylanması ve desteklenmesi, meraklarını gidermeleri, hayal güçlerini ve yaratıcılıklarını uygulamaya geçirmeleri üstün yetenekli çocuklar için önemlidir. Üstün yeteneklilerin bu ihtiyaçlarını karşılamak için ilgi ve yeteneklerini ortaya koyup geliştirebilecekleri bireyselleştirilmiş e ğ itim programlarına (BEP) gereksinimleri vardır (Koshy, 2002 Akt. Levent Faruk 2011).

41 ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN ÖZELLİKLERİ

42 ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN ÖZELLİKLERİ: Temel Alanlara Göre Zihinsel Gelişim Özellikleri: Çeşitli alanlarda özel yetenekleri vardır, Yo ğ un motivasyon gösterebilirler, Gelişim basamaklarını yaşıtlarından önce tamamlarlar, Sürekli soru sorarlar, meraklıdırlar, ö ğ renme ve bilgiye açlık duyarlar, Ayrıntılara dikkat ederler, Kendisinin seçti ğ i konuda veya ilgi alanlarında ba ğ ımsız çalışabilirler, Çabuk ve kolay ö ğ renirler, kavrama ve akılda tutma süreleri yüksektir, Birbirini takip eden konular, olaylar dizisi karşısında sonraki adımı tahmin edebilir, Derin ve geniş ilgi alanlarına sahiptirler. Bir alanda ö ğ rendi ğ i konu ile bir başka alanda ö ğ rendi ğ i onu arasında akla yatkın ilişkiler kurabilir, Kelime hazineleri zengindir, kelimeleri do ğ ru telaffuz eder yerli yerinde kullanırlar, akıcı bir konuşmaları vardır,

43 ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN ÖZELLİKLERİ: Temel Alanlara Göre Zihinsel Gelişim Özellikleri: Bildiklerini, düşündüklerini yaşıtlarından daha iyi ifade edebilirler. Bir öykünün yada paragrafın ana fikrini yaşıtlarından daha çabuk bulup çıkarırlar, Neden sonuç ilişkilerini ve benzerliklerini yaşıtlarından daha çabuk ayırt ederler, Karmaşık ve zor problemlerden hoşlanır ve yaşıtlarının çözemedi ğ i problemleri çözebilirler, Ders başarıları yüksektir, Eleştirebilme yetenekleri yüksektir, Orijinal, yaratıcı ve girişkendirler, Başarılı oldukları alanda yüksek performans ve potansiyel kabiliyetlerini tek başına veya birleştirerek kendilerini gösterirler.

44 ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN ÖZELLİKLERİ: Temel Alanlara Göre Sosyal Alandaki Yetenek Özellikleri: Kendilerine güvenir, kolaylıkla sorumluluk alabilirler, Yeni ve de ğ işik durumlara kolay ve çabuk uyarlar, Sosyal etkinliklere katılmaktan hoşlanırlar, Duyarlıdırlar, empati yetenekleri gelişmiştir, Grup içinde lider olurlar, Grubun ilerisindedir, yetişkinlerle iletişime girmeyi tercih ederler, Başkalarıyla kolayca işbirli ğ i yaparlar, Genelde alçak gönüllüdürler, başkalarına yardım etmekten hoşlanırlar, Sınıf arkadaşları tarafından yeni fikir, bilgi kayna ğ ı ve grup lideri olarak görülürler, Okula severek giderler. Çalışkandırlar, amaçlarına ulaşmaktan ve başarıdan zevk duyarlar,

45 ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN ÖZELLİKLERİ: Temel Alanlara Göre Sosyal Alandaki Yetenek Özellikleri: Güçlü bir konsantrasyona sahiptirler. Azimli ve sabırlıdırlar, Sorumluluk duyguları gelişmiştir. Sorumluluk almayı çok ister ve bunu yerine getirmekten hoşlanırlar, Espri yetenekleri vardır, fıkra anlatmaktan hoşlanırlar, Yaratıcı öyküler anlatır ya da yazarlar, De ğ işik konularda okur ve zor metinleri okumaktan keyif alırlar, Sosyal problemlerde araştırma, uygulama, hipotez oluşturma anlamlı sonuçlara varma, yazılı yada sözel sunular için sonuçları etkin bir biçimde düzenleme yetene ğ ine sahiptirler. Üstün yetenekli çocukların da tıpkı di ğ er çocuklar ya da insanlar gibi farklılıkları, ve özelleşmiş alanlarda daha belirgin olan yetenekleri olabilmektedir. Bu nedenle üstün yetenekli çocuklar terimine özel yetenekli çocuklar eklemesi yapılmaktadır.

46 ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN ÖZELLİKLERİ: Temel Alanlara Göre Müzik Alanındaki Yetenek Özellikleri: Ritim ve melodiye di ğ er çocuklardan fazla tepkide bulunurlar, Müzikle çok ilgilenirler. Kaset, CD dinler, nerede müzik etkinli ğ i varsa ona katılmak isterler, Müzik parçaları bestelemeye büyük istek ve çaba gösterirler, Başkaları şarkı söylerken onlara katılmaktan hoşlanırlar, Duygu ve düşüncelerini anlatmak için sık sık müzi ğ i araç olarak kullanırlar, Çeşitli müzik aletleri ile ilgilenir, onları çalmayı denerler, Şarkıcılar ve müzik parçaları ile ilgili koleksiyonlar yaparlar, Dinledi ğ i şarkıyı kısa zamanda ö ğ renir, anlamlı ve uygun şekilde söylerler.

47 ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN ÖZELLİKLERİ: Temel Alanlara Göre Resim Alanındaki Yetenek Özellikleri: Çeşitli konularda ve di ğ er çocukların yaptı ğ ından de ğ işik çizimler yaparlar, Resimlere derinlik verir ve parçalar arasında uygun oranlar kullanırlar, Resim yapmayı ciddiye alır ve bundan haz duyar ve buna çok zaman harcarlar, Di ğ er insanların yaptı ğ ı resim çalışmalarına ilgi duyarlar, Di ğ erlerinin eleştirilerinden hoşlanır ve yeni şeyler ö ğ renirler, Resmi kendi yaşantılarını ve duygularını ifade etmek için başarılı bir şekilde kullanırlar, Çamur, sabun ve plastilin vb. yumuşak gereçlerle üç boyutlu figürler yapmaya özel bir ilgi gösterirler.

48 ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN ÖZELLİKLERİ: Temel Alanlara Göre Matematik Alanındaki Yetenek Özellikleri: Verilerin ele alınmasında, düzenlenmesinde göze çarpan yetene ğ e sahiptirler, Orijinal yorumlar yaparlar, zihinsel çevikli ğ e sahiptirler, Yazılı iletişimden ziyade sözlü iletişimi tercih eder ve fikirlerin iletilmesinde göze çarpan yetene ğ e sahiptirler, Aynı problemi farklı yöntemlerle çözebilirler, Ola ğ an dışı matematiksel işlemler yapar, gayret gerektiren ola ğ andışı problemler sorarlar, Problemi kısa sürede çözer, uygulamaya, analize, senteze ve de ğ erlendirmeye odaklanırlar, Matemati ğ i başka kategorilere entegre edebilirler. Yanlış ve do ğ ruyu seçme güçleri fazladır. İ lgisiz gibi görünen işlemler arasında ilgi kurarlar.

49 ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN ÖZELLİKLERİ: Temel Alanlara Göre Fen Alanındaki Yetenek Özellikleri: Fikir ve hipotezleri test etmeye yönelik deneyler yaparlar, Fen ve teknik araçları kullanabilir ve bunlara vakıf olurlar, Yerinde ve yeterli veri seçer, bunlardan çıkarımlar yaparlar, Fikirleri hem niceliksel hem de niteliksel ifade edebilirler, Fen bilgisini toplumsal de ğ işim için kullanır ve uygularlar, Bilimsel gözlem, veri toplama ve yorum yapma becerileri vardır, Problemlere yönelik duyarlılı ğ a, yeni fikirler geliştirme yetene ğ ine ve de ğ erlendirme yetene ğ ine sahiptirler, Yüksek düzeyde mekanik düşünme yetene ğ ine sahiptirler, uzay ilişkilerine ilgi duyarlar, Fen bilgisi konusunda otorite olan kaynakları tarar, fen raporlarını yorumlayarak bir ilgi zemini oluştururlar.

50 SINIF ORTAMINDA ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLAR  Ancak bu çocukların yukarıda sayılan olumlu özellikleri yanında sınıf yönetimi açısından bir takım olumsuz özellikleri de bulunmaktadır; Üstün zekâlı ve yetenekli çocukların karakteristik özellikleri vurgulanırken belirtildi ğ i gibi, bu çocukların büyük bir ço ğ unlu ğ u yüksek enerjiye sahip kimselerdir. Bunlar yerlerinde duramaz, sürekli yenilik, hareket isterler. Di ğ erlerinden çok farklı niteliklere sahiptirler. Bu nedenle de normal sınıf ortamında çeşitli olumsuzluklara neden olabilirler. Bunlar şu sebeplerden kaynaklanabilir:  Bu çocukların bilgi, ilgi ve beceri düzeyleri aynı yaştaki ortalama ö ğ rencilerin hayli ötesindedir. Bilgi, ilgi ve becerileri düzeyinde ihtiyaçları karşılanmazsa çabuk sıkılır ve sınıfta huzursuz, yerinde duramayan bir duruma gelirler.  Bilgi, ilgi ve beceri düzeyleri yüksek oldu ğ undan sınıfları ve yaşlarından umulmayan konularla ilgilenip soru sorabilirler.  Herhangi bir konu işlenirken yanılgıyı bulmak, eleştiri, itiraz gibi tepkiler vermeleri ola ğ andır.

51 SINIF ORTAMINDA ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLAR  Konuşmayı severler. Gerek ders dışında küme tartışmalarında, gerekse ders esnasında sınıfın yönetimini ve konuşma düzenini sa ğ lamak oldukça zordur.  Bazı durumlarda yaptıkları tepkiler “garip, anormal” görünebilir. Gerçekte bu durum yaşlarının hayli ötesinde bir algılama ve de ğ erlendirme gücünün sonucu olabilir.  İ mgesel etkinlikleri güçlüdür. Bunun sonucu olarak imgesel yaşantılarını gerçek yaşantıları ile karıştırmaları ola ğ andır. Bu durumda hem gerçe ğ i hayalden ayırabilmeleri, hem de imgelerini öncelikle yaratıcı etkinliklerde kullanmaları için gerekli rehberlik yapılmalıdır (Enç 1979, ).

52 SINIF ORTAMINDA ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLAR  Rutin ödevlerden ve görevlerden çabuk sıkılır, ço ğ u zaman da görevi tamamlamaz. Öte yandan görevin başından fırlayarak kalkıp sınıf içinde sa ğ a sola dolaşarak başka meşguliyet arayabilir. Bu davranış dikkat eksikli ğ i, derslere katılmama, olumsuz problem davranışlar olarak ele alınır ve arkadaşlarına kötü etki yaptı ğ ı sonucuna varılabilir.  Her şeyle ilgilendi ğ i için kolaylıkla ilgisi başka yöne kayabilir, ve hiçbir şeyi tamamlayamaz. Çocuk bir defada birden fazla projeyi tamamlamak isterken bitap düşebilir. Ayrıca yüksek enerji çocu ğ un Dikkat Eksikli ğ i ve Hiperaktivite Bozuklu ğ u olarak yanlış tanılanmasına neden olabilir ve ilaçla çocu ğ un sakinleştirilmesi gerekti ğ i önerilebilir.

53 SINIF ORTAMINDA ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLAR  Bazen bir proje üzerinde gereksiz yere uzun süre çalışır, ayrıntılarda bo ğ ularak zamanında projeyi yetiştiremez. Bunun sonucu olarak düşük not alabilir, proje tamamlanamadı ğ ı için, çocuk, ailesi ve ö ğ retmeninin stres yaşaması söz konusu olabilir.  Yetişkin düzeyinde düşünme becerisine sahip olmasına karşın yetişkin düzeyinde sosyal becerileri bulunmamaktadır. Örne ğ in ortama göre davranmama. Hem arkadaşları hem de di ğ er yetişkinler çocu ğ un kaba, düşüncesiz biri oldu ğ u kanısı ile onunla birlikte olmaktan kaçınmalarına neden olabilir (Ataman, 2012).

54 SINIF ORTAMINDA ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLAR  Sınıf arkadaşlarının yaşının çok üstünde ki sözcükleri kullanması sonucu ne dedi ğ ini arkadaşları anlayamayabilir. Çok konuştu ğ u için di ğ er arkadaşlarına konuşma fırsatı tanımaz. Bunun sonucu olarak di ğ er çocuklar, üstün zekalı çocu ğ u “kendini be ğ enmiş” olarak adlandırarak dışlamaya başlar ve yalnızlı ğ a itilir.  Ö ğ retmenin anlattı ğ ı biçimde de ğ il, kendine has biçimde problemleri çözer. Bunun sonucu olarak ö ğ retmen, kendisini tehdit altında hisseder, çocu ğ un otoriteyi kabul etmeyen saygısız biri oldu ğ unu düşünerek ona göz açtırtmamaya çalışarak isyan etme noktasına getirebilir.

55 SINIF ORTAMINDA ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLAR  Bu çocuklar, genellikle kendilerini yaşıtlarıyla aynı seviyede görmezler. Bir kısmı tecrit edilmişlik veya bir köşeye itilmişlik hissine kapılırlar. İ çine kapanıklıkları sebebiyle arkadaş sayıları birkaçı geçmeyebilir. Okullardaki dersler onları sıkabilir. Bunlardan bazıları, yaşıtlarıyla birlikte olabilmek için yeteri kadar başarılı olmak istemeyebilir. E ğ er duyguları beslenmezse, toplum dışında kalabilir hatta suça meyilli hale gelebilirler. Yetişkinler bu çocukların özel ihtiyaçlarını fark edip potansiyellerini de ğ erlendirebilmeleri için onlara yardımcı olmalıdırlar. Üstün yetenekli çocuklar, birbirleriyle çok etkili ve verimli bir iletişim kurabilmekte, böylelikle anlaşılmaz olma sıkıntısından bir derece kurtulmaktadırlar. Dolayısıyla bu çocukların katıldıkları ortak proje ve programların önemi büyüktür. Tecrübesiz anne ve babaların evdeki üstün yetenekli ve hünerli çocuklarıyla ilgilenmesi hiç de kolay olmaz. Özellikle okul öncesi dönemde böyle bir ebeveyn yardıma ve rehberli ğ e muhtaçtır.

56 ÜSTÜN YETENEKLİ ÖĞRENCİLERİN ÖĞRETMENLERİNE ÖNERİLER Ö ğ rencinin üstün yetenekli oldu ğ u ne kendisine ne de sınıf arkadaşlarına söylenmemelidir. Ö ğ renci üstün yetenekli oldu ğ u için beklentiler yükseltilmemeli, ö ğ rencinin kendisini baskı altında görmesine izin verilmemelidir. Ö ğ renciye sınıf içinde arkadaşlarından farklı davranılmamalı, di ğ er ö ğ rencilere verilen sorumluluklar bu ö ğ rencilere de verilmelidir. Bazen sınıf etkinliklerinin yeterince uyarıcı olmaması nedeniyle üstün zekâlılar, sınıf çalışmalarına karşı istekli ve ilgili olmayabilir. Bunu önlemek için ders müfredatına ek olarak, proje geliştirme gibi yaratıcılık ve zekâyı öne çıkarıcı ve geliştirici çalışmalar bütün sınıf düzeyinde yaptırılmalıdır. Böylece hem üstün zekâlı çocu ğ un kendi potansiyelini de ğ erlendirebilmesi hem de di ğ er arkadaşlarını da teşviki sa ğ lanmalıdır. Konuların sunumunda ve ö ğ renilmesinde tekrara dayalı anlatımlardan, ödevlerden rutin iş ve görevlerden kaçınmak gerekir.

57 ÜSTÜN YETENEKLİ ÖĞRENCİLERİN ÖĞRETMENLERİNE ÖNERİLER Sınıfta bu ö ğ rencilere daha zor sorular sorulmalı ve üstün yetenekli ö ğ rencilerin yeni fikirler üretmelerine fırsat verilmelidir. Sınıf geneline sorulan soruları bu ö ğ rencilerin cevaplandırmasına öncelik tanınmalı böylelikle derse olan ilgileri devam ettirilmelidir. Derslerle ilgili olarak araştırma a ğ ırlıklı ek ev ödevlerinin verilmesi gerekir. İ lgilendikleri alanlarda proje çalışmaları yapmasına ve sınıf arkadaşlarına sunarak paylaşmasına olanak tanımalıdır. Uygulaması hemen pratik olmayan ya da hemen olası görülmeyen yaratıcı fikirlerini dinlememek, ertelemek ya da ret etmek çocu ğ un zihinsel kapasitesini geliştirmesini engeller.

58 ÜSTÜN YETENEKLİ ÖĞRENCİLERİN ÖĞRETMENLERİNE ÖNERİLER  Sınıfta bu ö ğ rencilere daha zor soruların sorulması, yeni fikirler üretmelerine fırsat tanınması gerekir. Bu noktada dikkat edilmesi gereken husus, yanıt vermede di ğ er çocuklara öncelik verilmesinin üstün zekalı çocukları dersten ve okuldan so ğ utabilece ğ ini unutmamak gerekti ğ idir.  Derslerle ilgili olarak araştırma ve problem çözme a ğ ırlıklı ek ev ödevlerinin verilmesi gerekir.  Yarı teknik malzemelerin okunması, özetlenmesi, bazı araçların modellerinin yapılması, şemalarının çizimi ve onların çalışma kurallarını açıklama ödevleri verilmelidir.  Sınıf içi etkinliklerde üstün yetenekli ö ğ rencilerin liderlik özelliklerinden faydalanılmalı; çalışmaları, grupları ve sınıf oyunlarını yönetmelerine fırsat tanınmalıdır.  Sınıf düzeyini temel almaksızın konularda kendi hızlarına göre ilerlemelerine fırsat tanınmalıdır.  Aile ile irtibata geçilmeli, ö ğ renciye sınıf genelinden farklı olarak verilen ödev, araştırma ve proje gibi çalışmalarda ailenin deste ğ i alınmalıdır.

59 ÜSTÜN YETENEKLİ ÖĞRENCİLERİN ÖĞRETMENLERİNE ÖNERİLER  Çocu ğ un çalışma ve ödevlerini sınıfın işlemekte oldu ğ u konularda ve aynı tempoda tutmaya çalışmamalı, onun güç ve süratine uygun ödevler vermelidir.  Ders etkinliklerinde kitabi etkinliklerden çok, geniş gözlem ve deneylere yer verilmelidir.  Akademik konular için resim, müzik, beden e ğ itimi gibi dersler ihmal edilmemelidir.  Bu çocuklarda “üstünlük duygusu” yaratmak, aynı “aşa ğ ılık duygusu” kadar zararlı sonuçlar do ğ urur. Çocuk, arkadaşlarını ve çevresindekileri aşa ğ ı görür ve toplumda yalnız bir kişi olarak yaşamına devam etme tehlikesi ile karşı karşıya kalır. Onun için, üstünlük duygusunun çocuklarda yaratılmamasına azami dikkat edilmelidir.

60 ÜSTÜN YETENEKLİ ÖĞRENCİLERİN ÖĞRETMENLERİNE ÖNERİLER

61 ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN AİLELERİNE ÖNERİLER  Üstün zekâlı çocuklar ana babaları için güç çocuklardır. Akranlarından farklı olarak, daha fazla olayların farkında, zeki, sebatkar, kolaylıkla uçlara kayabilen çocuklardır. Bu nedenle ana babalar üstesinden gelmeleri gereken fazla sayıda problemle karşılaşabilirler. Ayrıntıları reddetmek yada hesaba katmamak, alıştırmalara ve ödevleri yapmaya direnç, ö ğ retim sürecini sorgulamak, mantıklı olmayan şeyleri kabul etmekte güçlük çekmek bu problemlerden bazılarıdır (Ataman, 2011).

62 ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN AİLELERİNE ÖNERİLER  Üstün yetenekli çocukların gelişmesinde uygun ortamın sa ğ lanması ana babalara düşer. Bu nedenle ana babalar öncelikle çocu ğ a zaman ayırmalı, daha sonra çocu ğ un özelliklerini ve gereksinimlerini bilmelidirler.  Çocu ğ unuzun ö ğ retmenleriyle, rehber ö ğ retmeniyle ilişkilerinizi sıkı tutarak çocu ğ unuzun duygusal toplumsal ve zihinsel gereksinimlerine odaklanmalarını sa ğ lamalısınız.

63 ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN AİLELERİNE ÖNERİLER o Üstün yetenekli çocuk için mükemmel ana baba olma yerine iyi ana baba olmak gerekir. Mükemmel olmaya çabalamak, ana babaların daha çok hata yapmalarına neden olur ve bu durum çocu ğ a da yansır. o Çocu ğ un e ğ itimi planlanırken okul seçeneklerini iyi bilmek gerekmekle birlikte, ‘‘mükemmel okul’’ olmadı ğ ını unutmamak gerekir. o Çocu ğ un sosyal gelişimi dikkatlice gözlenmelidir. o Çocukla ve di ğ er aile bireyleri ile etkili bir iletişim kurulmalıdır.

64 ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN AİLELERİNE ÖNERİLER Okul öncesi dönemdeki üstün yetenekli çocuklarda normal gelişim gösteren yaşıtlarının hoşlandı ğ ı birçok etkinli ğ e ilgi gösteriler. Ancak, bu çocuklar daha detaylı ve derinlemesine bilgiye ihtiyaç duyarlar. Bu çocukların merak, sorgulama, kavrama gibi becerilerini geliştirebilmek için; Kitap okuma, kitap inceleme çalışmaları yapılmalıdır. Yaşına uygun kitaplar alarak birlikte inceleyebilirsiniz. Bazı çocuklar okul öncesi dönemde okumayı ö ğ renmiş olabilirler. Onların kendilerinin okumalarına izin verilmelidir. Bilim, do ğ a ve çevreyle ilgili kitaplar seçerek ilgi alanlarını ço ğ altabilirsiniz. Kalem ve ka ğ ıtla ilgilenmesini sa ğ layıp el kaslarının gelişimine destek olabilirsiniz. Çizdi ğ i resimlerde neyi anlatmak istedi ğ ini sorun.

65 ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN AİLELERİNE ÖNERİLER  Üzerinde bir takım çizgiler ve yuvarlaklar çizilmiş bir ka ğ ıt vererek bu çizgileri kullanarak istedi ğ i bir resmi yapmasını ve sonra size anlatmasını isteyebilirsiniz.  Bazı çocukların haritalara, ülkeler ve ülke başkentlerine ilgisi vardır. Büyük boy dünya haritası, küre ya da bir haritayı birlikte inceleyebilirisiniz.  Denizleri, okyanusları, gölleri, karaları inceleyebilirsiniz.  Ülkelerin başkentlerini, bayrakları inceleyebilirsiniz.  Okyanuslar, denizler ve göllerin büyüklüklerini, su farklılıklarını konuşup ne tür canlıları barındırdıklarını tartışabilirsiniz.

66 ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN AİLELERİNE ÖNERİLER  Oyuncakçılarda çocukların bilişsel gelişimlerini destekleyebilecek tarzda zeka küpleri, puzzleler, yap-boz, zeka oyunları vb. oyun materyalleri alabilirsiniz.  Çevrede olan biten olaylar, do ğ a, insanlar vb. hakkında sohbetler edebilirisiniz.  Karşılaştırmalar yaptırabilir, zıtlıklara dikkatini çekebilirsiniz.  “E ğ er ……. olursa” tarzındaki sorularla çevresinde olanları sorgulayabilirsiniz.  Küçük yaşlardan itibaren çocu ğ unuzun çalışmalarını saklayıp gelişim takibini yapabilirsiniz. Bu dosya daha sonra çocu ğ unuza e ğ itim verecek ö ğ retmenlerle paylaşıldı ğ ında, e ğ itimcilerin çocu ğ unuzu daha iyi tanımasına yardımcı olacaktır.

67 ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN AİLELERİNE ÖNERİLER Tanıdı ğ ı insanları, oyuncakları, günün saatlerini, duyguları, farklı geometrik şekilleri gruplandırmasını isteyebilirsiniz. Bilgisayarı etkin ve amaçlı kullanmasını sa ğ layabilirsiniz. Çeşitli malzemeler kullanarak birlikte farklı yiyecekler hazırlayabilirsiniz. o Üstün yetenekli çocuklar sonsuz denebilecek kadar çok soru sorabilirler. Bazıları sadece bilgi sahibi olmak için soru sorarlar. Bazıları bir konudan di ğ erine ya da bir ilgi alanından di ğ erine atlayabilirler. Bazıları ise belli bir zaman diliminde sadece özel bir konuya ilgi duyabilir ve bu konu etrafında zaman harcayarak bilgi toplayabilirler. o Bir ailenin neden, ne zaman, niçin, kim gibi sorulara hazırlıklı olması için başvurabilece ğ i kaynak kitapları ellerinin altında bulundurmaları önemlidir.

68 ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN AİLELERİNE ÖNERİLER  Sordukları sorulara verilen cevaplar onları tatmin etmeyebilir ya da yaşları gere ğ i anlamlandıramayaca ğ ı sorular sorabilirler (inanç, cinsellik vb). Sordukları sorular gerçekten sizi zorlamışsa kendinize ve çocu ğ unuza karşı dürüst olmalısınız. Çocu ğ un anlayabilece ğ i düzeye uygun olarak cevap öncesi bir ön hazırlık yapmanız faydalı olacaktır. Örne ğ in: “Bu gerçekten iyi bir soruydu, bazı yetişkinler de bu soruyu sormakta, ancak verilebilecek net bir cevap yok. Bu konuda sen ne düşünüyorsun? gibi cümleler kurabilirsiniz.

69 SONUÇ… (Ataman)

70 ÜSTÜN YETENEKL İ ÇOCU Ğ U GÖREB İ LMEK… Üstün zekâlı çocukları keşfetmenin ana prensibi, onları devamlı gözlemlemenizden ibarettir: Sözcük da ğ arcı ğ ı Genelleştirme İ ç görü uslamlama problem çözebilme ö ğ renmehızı ısrar bellek önsezi mizahvenükte ilgi gözlem inisiyatifalma yaratıcı eleştirici hizmetetme soyutdüşünme

71 SON SÖZ… “Dahi odur ki, ileride herkesin takdir ve kabul edece ğ i şeyleri ilk ortaya koydu ğ u vakit, herkes onlara delilik der…” Mustafa Kemal ATATÜRK

72 Kaynakça  Ataman, A. “Üstün Zekâlı Çocuklara Anababaları ve Ö ğ retmenleri Nasıl Yardımcı Olabilir”,  Ataman, A. “Üstün Zekâlılar veÜstün Yetenekliler” Cutts, N. E. Ve N. Moseley, (2004) “Üstün Zekâlı ve Yetenekli Çocukların E ğ itimi” Özgür Yayınları No:142, İ stanbul. Davaslıgil, Ü., (2012). ”Türkiye’de Üstün Zekâlı Çocukların E ğ itimi İ le İ lgili Bir Model Geliştirme Projesi”, Levent, F., (2011) “Üstün Yetenekli Çocukların Hakları El Kitabı”, Çocuk Vakfı Yayınları, İ stanbul. MEB Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi, 2593 Ayılı Tebli ğ ler Dergisi Milli E ğ itim Bakanlı ğ ı Özel E ğ itim Hizmetleri Yönetmeli ğ i, tarih ve sayılı Resmî Gazete. Öznacar, M. D. ve A. Bildiren, (2012), “Üstün Zekâlı Ö ğ rencilerin E ğ itimi ve E ğ itsel Bilim Etkinlikleri”, Anı Yayıncılık, Anlara. Sak, U, E ğ itim ve Bilim Dergisi, Cilt 36, Sayı 161, www.tevitol.k12.tr


"ÜSTÜN YETENEKL İ B İ REYLER İ N E Ğİ T İ M İ AYHAN EL İ ÇORAZONGULDAK B İ L İ M VE SANAT MERKEZ İ MÜDÜRÜ." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları