Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ZİHİNSEL ENGELLİLERİN EĞİTİMİ KURSU

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ZİHİNSEL ENGELLİLERİN EĞİTİMİ KURSU"— Sunum transkripti:

1 ZİHİNSEL ENGELLİLERİN EĞİTİMİ KURSU
İZMİR DAVRANIŞ DEĞİŞTİRME DAVRANIŞ ANALİZİ YAPMA HEDEF DAVRANIŞ BELİRLEME SAĞALTIM YÖNTEMLERİ Eğitim Görevlisi: Pınar DİRİM 1. Ders İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

2 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
1. Tanımlayıcı Çerçeve 2. Problem Davranışları Oluşturan Durumlar 3. Problem Davranışların İşlevleri 4. Problem Davranışı Tanımlamak/Belirlemek 5. Pekiştirme 6. Pekiştirme Türleri 7. Pekiştireç Çeşitleri 8. Pekiştireç Seçimi 9. Pekiştirme Tarifeleri İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

3 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
TANIMLAYICI ÇERÇEVE A-DAVRANIŞ Davranış, organizmanın çevresi ile etkileşimi sırasında organizma ve çevrede oluşan gözlenebilir ve ölçülebilir değişikliklerdir. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

4 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
Davranışçı yöntem, kısaca sistematik bir şekilde davranışın küçük ve ölçülebilir parçalarını öğretmeye odaklanır. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

5 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
Problem davranış Oluşumları toplumda kabul edilebilirlik sınırının altında ya da üstünde olan, değiştirilmek için ilgilenilen davranışlardır. Problem davranış, çocuğumuzun yapmasını istemediğimiz davranışları, çocuğun kendisine, çevresine zarar verdiği davranışları ve yaşıtlarından farklı olan davranışlarıdır. Karşılaşılan örnekler İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

6 PROBLEM DAVRANIŞLARI ETKİLEYEN/TETİKLEYEN/OLUŞTURAN DURUMLAR
Hazırlayıcı olaylar; Kullanılan ilaçlar, giysiler, kalabalık ve gürültülü ortamlar, açlık, susuzluk, hastalık b) Öncüller; Belirli bir zaman dilimi (her gün yemek etkinliğinden sonra bağırma davranışı göstermesi) Belirli fiziksel çevre( sadece oyun parkında arkadaşını ısırması) Belirli insanlar ( öğrencinin öğretmen yardımcısıyla birlikteyken sıraya vurması) Belirli etkinlikler ( çivi çakma etkinliği sırasında çivileri fırlatması) c) Sonuçlar Davranış ortaya çıktıktan sonra sunulan ya da davranışı izleyen durum ya da uyaranlar İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

7 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
Bireyleri problem davranışa iten nedenler (Problem Davranışların İşlevleri) ELDE ETME a) sosyal ilgi ve dikkat elde etme b) nesne ya da etkinlik elde etme; c) duyusal ve içsel uyaran elde etme; KAÇMA/KAÇINMA Sosyal ilgi ve dikkatten kaçma/kaçınma Nesne ya da etkinlikten kaçma/kaçınma Duyusal ve içsel uyarandan kaçma/kaçınma İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

8 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
ELDE ETME sosyal ilgi ve dikkat elde etme; problem davranışların başka kişilerin ilgi ve dikkat göstermesi nedeniyle olumlu pekiştirilmesi, (bakış, yaklaşım, konuşma…) b) nesne ya da etkinlik elde etme; Problem davranışların yiyecek, oyuncak ve etkinlik elde etme yoluyla olumlu pekiştirilmesi, (yiyecek, etkinlik, para…) c) Duyusal ve içsel uyaran elde etme problem davranışlar sonucunda görme, işitme ya da dokunma şeklinde duyusal geri bildirimler sağlanması, (sallama/sallanma, parmak oynatma, kendine vurma, yüksek sesle konuşma, başkalarına dokunma…) İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

9 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
KAÇINMA sosyal ilgi ve dikkatten kaçma; Sarılma, sıra alma, bakış, yaklaşım, tensel temas…. b) nesne ya da etkinlikten kaçma; Sevilmeyen bir yiyecek-içecek, zor ve sıkıcı bir etkinlik…. c) Duyusal ve içsel uyarandan kaçma Kulak ağrısı, açlık, göz yanması.. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

10 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
Davranışı tanımlamak Eğer sorunu, çocuğun yaptığı davranış olarak ele alırsanız, o davranışı değiştirmek için bir şeyler yapabilirsiniz. Bazı örnekler verelim: 1- *Can, açgözlü *Can, başkalarının tabağından yemek alıyor. 2- *Murat, saldırgan. *Murat, arkadaşını ısırıyor. 3- *Sibel, tembel. *Sibel, ödevini yapmıyor. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

11 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
Önceki slayttaki örnek çiftlerinde ilk ifadeler, sorunu duygusal sıfatlarla nitelendiriyor. Bu sıfatlar çocuğun ne yaptığını göstermiyor ve çocuğun iç dünyasına ait varsayımlardır. Bunlar doğru da olabilir, yanlış da... İkinci ifadelerse, çocuğun ne yaptığını; dolayısıyla da neyin değişmesi gerektiğini gösteriyor. “Açgözlülük nasıl değiştirilir?” sorusunu cevaplamak zordur; ancak, “başkalarının tabağından yemek alması nasıl engellenir?” sorusu daha kolay cevaplanır. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

12 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
Davranışsal psikolojide anahtar kavram pekiştirmedir. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

13 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
Pekiştirme, Bir davranışın hoşnutluk duymayı sağlayıcı sonuçlara bağlı olarak, ileride yapılma olasılığının artması sürecidir. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

14 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
Pekiştirecin iki temel özelliği vardır. Biri, davranışı izlemesidir. İkincisi, izlediği davranışın ileride oluşum sıklığını arttırmasıdır. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

15 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
Pekiştirme Çeşitleri Olumlu Pekiştirme Olumsuz Pekiştirme olmak üzere ikiye ayrılır İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

16 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
İki tür pekiştirmenin davranış üzerindeki etkisi aynıdır.Her ikisi de izlediği davranışı arttırmaktadır. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

17 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
Olumlu Pekiştirme : Olumlu veya olumsuz bir davranışı izleyen durumda ortama bir uyaranın eklenmesiyle o davranışın ileride yapılma olasılığının arttırılmasıdır. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

18 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
“Annesi Damla’ya tuvalet eğitimi vermeye çalışmaktadır. Anne Damla tuvalete gittiğinde bu davranışını ona şeker vererek pekiştirmektedir.” İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

19 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
“Oyuncak bebekle oynamayı seven Filiz’e boyama etkinliğini bitirdiğinde oynaması için oyuncak bebeği veriliyorsa,” Filiz’in boyama etkinliğine katılma ve tamamlama davranışları artabilir. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

20 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
Olumsuz Pekiştirme : Olumlu veya olumsuz bir davranışı izleyen durumda bir itici uyaranın çekilmesiyle o davranışın ileride yapılma olasılığının arttırılmasıdır. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

21 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

22 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
Olumsuz pekiştirme örnekleri * Bir öğretmen her dersin başında, geçen dersteki konu ile ilgili öğrencileri sözlü yoklamaktadır. Özellikle çalışmayan öğrencileri seçip soru sormaktadır. Öğrenciler bu sıkıcı durumdan kurtulmak için her derse çalışarak gelmektedirler. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

23 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
Otobüslerdeki hız kayıt ve kontrolü sağlayan cihaz 90 km hızı geçince ses çıkarmaya başlamaktadır. Aynı şekilde yeni arabalarda emniyet kemeri bağlanmadığı sürece giderek şiddeti artan bir ses sürücüyü rahatsız etmektedir. Sürücüler bu sesten kurtulmak için hız kontrolünü ve kemer bağlamayı öğrenmektedirler. Otobüslerdeki tutunma barları İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

24 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
Olumsuz pekiştirmenin kullanılmasında temel kural öğrenciye alternatif davranış sunmak ya da göstermektir. “Eğer x’ i yapmayı durdurur, y’ yi yapmaya başlarsan, bu olumsuz durumdan kurtulursun İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

25 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
Unutmamak gerekir ki, hem olumlu hem de olumsuz pekiştirme organizmanın hoşuna giden bir etki yaratır ve davranışın tekrar ortaya çıkma olasılığını artırır. Pekiştireçler yoluyla birey istendik ve istenmedik davranışlar öğrenebilir. Bu nedenle pekiştireçler çok dikkatli kullanılmalı ve doğru davranışlar pekiştirilmelidir. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

26 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
Yapılan bir davranışın sonucunda, organizma için olumsuz bir durum yaratan uyarıcılara ceza denir. Ceza da pekiştirme gibi iki türlüdür. Birinci tip cezada davranışın arkasından olumsuz uyarıcı doğrudan doğruya verilir. Çocuğun yaptığı bir davranış nedeniyle dövülmesi, azarlanması... İkinci tür cezada ise ortamda bulunan olumlu bir uyarıcı ortamdan çekilerek, organizma için olumsuz bir durum yaratılır. Çocuktan sevgiyi esirgeme, teneffüse çıkmayı yasaklama, arkadaşlarından ayırma... İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

27 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
Pekiştireç davranışı güçlendirirken, ceza zayıflatır ya da belli bir süre için durdurur. Ceza davranışı kısa zamanda durdurduğu ve uygulaması kolay olduğu için öğretmenler ve ebeveynler tarafından sıkça kullanılmaktadır. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

28 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
Ceza, istenmedik davranışların bastırılmasında etkili olabilir. Ancak davranış değişikliğine neden olmaz. Diğer bir deyişle istenmedik bir davranışı istendik yönde değiştirmez. Cezanın diğer bir olumsuz yönü ise saldırgan davranışlara neden olmasıdır.                   İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

29 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
Olumsuz pekiştirme ile ceza, çoğu zaman karıştırılmakta birinin yerine kullanılmaktadır. Oysa, olumsuz pekiştirmede, olumsuz pekiştireçler ortamdan çıkartılırken, cezada olumsuz pekiştireçler ortama konur. Olumsuz pekiştirmede, davranışın tekrar edilme olasılığı artarken, ceza, davranışı durdurur. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

30 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
PEKİŞTİREÇ TÜRLERİ BİRİNCİL PEKİŞTİREÇLER Hava, su, yiyecek, içecek, ışık, hareket gibi yaşamsal önemi olan uyaranlar İKİNCİL PEKİŞTİREÇLER Sosyal Pekiştireçler Nesnel Pekiştireçler Sembol Pekiştireçler Etkinlik Pekiştireçleri İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

31 Birincil pekiştireçler (yiyecek,içecek,uyku,cinsellik)
“Öğrenci sabah kahvaltısını 8’ de yapmışsa, öğle üzeri saat 11’ de yapılacak eğitsel etkinlikte yiyecek pekiştireci kullanılabilir”. Ancak öğle yemeğinden sonra sunulan yiyecek, pekiştirici etki göstermez. Ancak yemek saatinden hemen önce yapılan boyama etkinliği için yemek, pekiştireç olarak kullanıldığında, boyamasını yemek süresi sonunda ancak tamamlayan çocuğun zamanında yemek hakkını elinden almak etik değildir. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

32 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
İKİNCİL PEKİŞTİREÇLER Sosyal pekiştireçler (gülümseme, okşama, dokunma, sarılma,övme vb) Dikkat! Otistiklerde sosyal bir pekiştireç olan bedensel temas dikkatli kullanılmalı ve diğer pekiştireç türleriyle desteklenmelidir. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

33 Sosyal Pekiştireç Örnekleri
Aferin, bravo, süper, helal sana… gibi ödüllendirici sözcükler Sınıfa resmini gösterelim, Tahtaya konuyu o yazacak, gerçekten dikkat ediyorsun….gibi cümleler Göz kırpma, başla onaylama, tebessüm …gibi yüz ifadeleri İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

34 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
Öğrenciler arasında yürüme, teneffüslerde öğrencilerle birlikte olma, çocuklarla birlikte yeme, öğrencilerinin grubunda oturma, koluna girme ….gibi yakın olma davranışları Arkasını sıvazlama, elini sıkma, başını okşama…gibi bedensel temas İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

35 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
Ödüllendirici sözcükler yani övgüler dikkatli kullanılmalıdır. Yani davranışın hemen sonunda ve niçin övüldüğü kısaca belirtilerek.. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

36 Nesnel pekiştireçler (oyuncak,eşya,araç)
Nesnel pekiştireçler doğru kullanıldığında çok etkilidir. Ancak önemli sınırlılıkları vardır. Öğrenciler bu nesneleri uygun davranış göstermeden de elde edebilir. “Kurallara uygun davranmadığı için eğitim ortamında elde edemediği kalemi çocuk, okuldan çıkar çıkmaz ablasından alabilirse”, eğitim ortamındaki pekiştireç etkili olmaz. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

37 Etkinlik pekiştireçleri (şarkı söyleme, oyun oynama)
“Ebru grup içinde şarkı söylemekten çok hoşlanmaktadır. Öğretmen etkinlikler süresince yerinde oturması durumunda Ebru’nun arkadaşlarına bir şarkı söylemesine izin vereceğini söyler. Ebru yerinden kalkmadan etkinliklere katıldığında son müzik etkinliğinde tek başına şarkı söylemesine izin verilir.” İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

38 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
“Engin’in boyama etkinliğini tamamlama süresini azaltmak için öğretmen,boyama etkinliğini başlatırken, boyamayı önce bitiren üç kişinin istedikleri yap-boz ile oynayabileceklerini söyler. Engin in yap boz etkinliğine katılabilmek için boyamasını daha kısa sürede tamamladığı görülür.” İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

39 Etkinlik Pekiştireci ve Premack İlkesi
Daha az hoşlanılan etkinlik daha çok hoşlanılan etkinlik tarafından pekiştirilir. “Öğretmeni Ali’nin etkinlik sonrasında masasını temizlemekten hoşlanmadığını fakat araçları dolaplara kaldırmayı sevdiğini bildiği için Aliye “Eğer masanı temizlersen, arkadaşlarınla birlikte oyuncakalrı yerine yerleştirebilirsin” diyerek Premack ilkesini uygulamış olur.” İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

40 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
Sembol Pekiştireçler Sembol Pekiştireçler, uygun bir davranış sonrasında bireye bir başka pekiştireçle değiştirilmek üzere verilen yıldız, kupon, marka gibi araçlardır. Dönüştürme oranı, nesne ya da etkinliğin güncel değeri göz önüne alınarak belirlenmelidir. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

41 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
Bir adet şeker için 1, bir paket kraker için 5, bir plastik oyuncak için 10 sembol istenebilir. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

42 Kapıya tıklayarak girme Kazanılan puanın ederi
Öğrencinin adı Aldığı puan(yıldız) Burak Ece Erim ********** ********* *** Davranışlar ve değeri Parmak kaldırarak konuşma Kapıya tıklayarak girme ** * Kazanılan puanın ederi ***** ********** İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

43 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
“Hiperaktivitesi olan öğrencinin sırasında oturma davranışını kazandırmak için Her dersin sonunda verilen yıldız gün sonunda 5 yıldız yapar. Sorunsuz geçen bir haftanın sonunda öğrencinin 25 yıldızı olur ki bu da Cuma akşamı dışarıda hamburger yiyebilmesi demektir.” İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

44 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
İnformal Sembolller “Ahmet ödevini yapmadığı gibi, diğer öğrencilere de vurmaktadır. Annesiyle görüşülerek izleyen şekilde anlaşma yapılır. Öğretmen öğrencinin iyi çalıştığı ve diğer öğrencilerle işbirliğinde bulunduğu günler , bir not yazar ve öğrenciye verir. Uygun davranmadığı günler eve not göndermez. Bu anlaşmaya göre öğrenci bir pusulayla eve geldiğinde, sevdiği televizyon programlarını seyretmesine izin verilir.” İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

45 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
“Bir 4. sınıf öğrencisinin dersi dinlemediği, verilen ödevleri yapmadığı, dalga geçtiği, kendinden küçükleri okul girişi ve çıkışında dövdüğü gözlenmektedir. Öğrencinin ders dinleme ve çalışmasını arttırmak ve küçüklere saygılı davranmasını geliştirmek için ne yapılabilir? İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

46 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
Çocuğun en çok yapmaktan hoşlandığı şey: Tahta işlerini severek yapıyor ve başarılı. Buna göre 10 dk süreyle dersi dinleme ve ödevinin yapması karşılığında tahtaya çentik işareti konulmuştur. On çentik kazandığında,30 dk süreyle küçük öğrencilerin iş odasında tahta işleri araçlarını kullanmalarını denetlemesine izin verilmiştir. Küçük öğrenciler bu öğrencinin gelmesini dört gözle beklemişlerdir. Sonuçta…. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

47 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
Sembol pekiştireçler azaltılarak davranış doğallaştırılır. Sistemi sonlandırma sürecinde “Puan sistemine yer vermeden……………davranmayı öğrendin. Kendinle gurur duymalısın” şeklinde betimlemeler yapılmalıdır. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

48 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
PEKİŞTİREÇ SEÇİMİ Pekiştireçler araştırılır ve seçilirken aileyle çok sağlıklı bir iletişim ve işbirliği yapmak gerekir. Neden? İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

49 Pekiştireç seçiminde örnek
“Öğretmen sınıf içinde yerinde oturma süresini arttırmak için her beş dakikada bir bir adet çikolata parçası verirken, çocuk okul çıkışında annesine ağlayarak iki kutu çikolata aldırıp yiyebiliyorsa, sınıftaki uygulama ………………………………………. .” (Cümleyi tamamlayalım) İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

50 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
Çocuk için etkili pekiştireçleri belirlemenin en etkili yolu, çocuğun boş zamanlarında ne yaptığına , neyle oynadığına, ne yiyip içtiğine bakılmasıdır. İlginçtir, çocuğa yönelttiğiniz, “önüne bak”, “artık yeter” gibi uyarılara neden olan etkinlikler aslında etkili pekiştireçler olabilir. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

51 İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
Pekiştireçler pekiştirme özelliğini korumaları amacıyla (alternatif pekiştireçlerle) sık sık değiştirilmelidirler. Örneğin birinci oturumda yapılan boyama, kesme etkinliğinde kuruyemiş kullanılırken, ikinci oturumda çorap, pantolon , kazak çıkarma için şekerleme kullanılabilir. Öte yandan tuvalet eğitimi verdiğimiz bir öğrenciye sevdiği bir içeceği pekiştireç olarak kullanırsak doğal fırsat yaratmış oluruz. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

52 PEKİŞTİRME TARİFELERİ
1.Sürekli pekiştirme                       2. Oranlı pekiştirme a) Sabit Oranlı b) Değişken Oranlı 3. Zaman Aralıklı Pekiştirme a) Sabit zaman aralıklı b) Değişken zaman aralıklı İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

53 Çocuğun “lütfen” deme davranışı
ÖRNEK Sürekli Pekiştirme: Her istendik davranışın pekiştirilmesidir. En basit tarifedir.Bu tarife, yeni bir şey öğretilirken kullanılır. Daha sonra terk edilmelidir. Çocuk yatağını her düzelttiğinde pekiştirilmesi. Sabit Oranlı Pekiştirme :Belli bir sayıdaki davranış pekiştirilir.Zaman önemli değil, doğru davranış sayısı önemlidir. Öğrencinin her 5 doğru cevabına not verilmesi. Sabit Aralıklı Pekiştirme: Belli bir zaman dilimi içinde yer alan davranışları pekiştirmedir.Doğru davranış sayısı önemli değildir. Belli bir sürenin geçmesi önemlidir. Memurların her ayın 15‘inde maaş almaları. Değişken Oranlı Pekiştirme : Her 10 tepkiden sonra vb. gibi belirli bir sayıdaki tepkinin pekiştirilmesi yerine, değişen sayılardaki tepkiler pekiştirilir.Önemli olan ortalama bir tepki sayısının pekiştirilmesidir. Değişken Aralıklı Pekiştirme :Zaman sabit değildir.Pekiştireç bazen hemen ,bazen de geç kazanılabilir. Ancak ortalama zaman önemlidir. PEKİŞTİRME TARİFELERİ Çocuğun “lütfen” deme davranışı DOP ile pekiştiriliyorsa, ilk üç davranıştan herhangi biri, ikinci üç davranıştan herhangi biri gelişigüzel pekiştirilir. 15 dakikanın ortasında , başında, sonunda pekiştireç sunulur. Örneğin 9. dakikada,  17. dakikada, 35. dakikada v.b.

54 DEĞİŞKEN ZAMAN ARALIKLI
SABİT ORANLI Doğru yapılan her 5 probleme 1 ek teneffüs Öğrencinin oyuncağını 3 kez paylaştıktan sonra ödüllendirilmesi Tüm ödevlerin bitirildiği her 2 dersin sonunda kütüphanede 15 dk. Resimli öykü kitabı okuma Üretilen her 10 parça için 50 ytl, her doğru 5 paket için 1 jeton SABİT ZAMAN ARALIKLI Öğrencinin yerinde oturması 10 dk.da bir gözlenir ve pekiştirilir 5 dk. Da bir kez okuma davranışı gözlenir ve pekiştirilir Öğrencilerin ders çalışmaları 15 dk.da bir kontrol edilir. DEĞİŞKEN ORANLI 10’a kadar ritmik saymada öğrenci 2, 6, 10’u söylediğinde, sonraki tekrarda 3, 5, 9’u söylediğinde farklılaşan şekilde pekiştirilir Ali yaklaşık 3 yoklama fişi doldurduğunda öğretmeni “özel yardımcı” kuponu verir Ortalama 8 oyuncak paylaşım davranışı için pekiştirilir. İzleyenlerde 7., daha sonrakinde 9. oyuncak paylaşımı pekiştirilir. DEĞİŞKEN ZAMAN ARALIKLI Kütüphanede kitap okuyan öğrenciler ortalama dk. da bir pekiştirilir Yerinde oturma davranışı 20, 27, 35. dakikalarda gözlenir ve pekiştirilir. Bir sonraki derste 15., dk.larda pekiştirilir Öğretmenin bir hafta 2, 4, 5 günlerinde, ikinci haftanın günlerinde günlük kontrolü yaparak övgü yazması


"ZİHİNSEL ENGELLİLERİN EĞİTİMİ KURSU" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları