Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

GENEL MUHASEBE GİRİŞ. ANLATIM KONULARI I. MUHASEBEYE GİRİŞ II. MUHASEBE SİSTEMİ III. HESAP KAVRAMI VE HESAPLARIN İŞLEYİŞİ IV. ENVANTER VE DEĞERLEME V.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "GENEL MUHASEBE GİRİŞ. ANLATIM KONULARI I. MUHASEBEYE GİRİŞ II. MUHASEBE SİSTEMİ III. HESAP KAVRAMI VE HESAPLARIN İŞLEYİŞİ IV. ENVANTER VE DEĞERLEME V."— Sunum transkripti:

1 GENEL MUHASEBE GİRİŞ

2 ANLATIM KONULARI I. MUHASEBEYE GİRİŞ II. MUHASEBE SİSTEMİ III. HESAP KAVRAMI VE HESAPLARIN İŞLEYİŞİ IV. ENVANTER VE DEĞERLEME V. KAYIT ARAÇLARI VI. RAPORLAMA

3 MUHASEBENİN TANIMI, KAPSAMI VE TARİHSEL GELİŞİMİ MUHSEBENİN BÖLÜMLERİ MUHASEBE KURAMI VE ÖGELERİ MUHASEBE TEMEL KAVRAMLARI GENEL KABUL GÖRMÜŞ MUHASEBE İLKELERİ MUHASEBE STANDARLARI MUHASEBEYE GİRİŞ

4 MUHASEBENİN TANIMI, KAPSAMI, TARİHSEL GELİŞİMİ VE BÖLÜMLERİ

5 Muhasebe, tamamen veya kısmen mali karakterde ve para ile ifade edilen işlemlere ait verilerin ilgili kaynaklardan toplanması, doğruluklarının saptanması, kaydedilmesi, tasnif edilmesi, raporlar halinde sunulması ile analiz ve yorumlanmasıdır. MUHASEBENİN TANIMI

6 Muhasebe, bir örgütün kaynaklarının oluşumunu, bu kaynakların kullanılma biçimini, örgütün işlemleri sonucunda bu kaynaklarda meydana gelen artış veya azalışları ve örgütün finansal açıdan durumunu açıklayan bilgileri üreten ve bunları ilgili kişi ve kuruluşlara ileten bir bilgi sistemidir.

7 Bilgi sistemidir. Muhasebeye beklentiye göre görev yüklenir ve muhasebenin kapsamı bu şekilde beklentiye bağlı olarak ortaya çıkar.  Muhasebe bazen sadece vergisel işlemlerin takip edilmesi amacıyla vergi işlemlerini kapsayacak şekilde,  Bazen tüm bilgi ihtiyacını (yönetim, ortaklar, çalışanlar vb.) üretecek bir kapsamda tutulabilir. MUHASEBENİN KAPSAMI

8 Günümüzde yönetimin karar alamsında çok önemli bir araç haline gelmiş olup, kapsam yönetime verileri sağlayacak bir alana doğru genişlemektedir. Kapsamın belirlenmesinde muhasebenin bilgi aracı olma, kontrol aracı olma ve öngörme aracı olarak kullanılması önem taşımaktadır. Ancak kapsamın belirlenmesinde de her uygulamada olduğu gibi fayda/maliyet analizi ve dengesi belirleyici olmaktadır. MUHASEBENİN KAPSAMI

9 Ekonomik ilişkinin ve işlemlerin takip edilmesi için işlemi kaydetme ihtiyacından kaynaklanmıştır. Tarihsel olarak bakıldığında Babil İmparatorluğunda ve Eski Mısırda hesaplaşma metinleri ve hesap icmalleri yapılmıştır. Günümüzdeki sistematiğin temelini oluşturan “Çift kayıt yöntemi” 13.yy dan itibaren İtalya’da kullanılmaya başlanmıştır.( Bu yöntemi yazılı hale getiren Luca Pacioli, 1494 yılında Venedikte “Summa Arithmetica” adlı eserinde yöntemden bahsetmiştir.) MUHASEBENİN TARİHSEL GELİŞİMİ

10 Ayrıca Abdullah İbn Muhammed İbn Kiya Al Mazandarani tarafından 1363 tarihli el yazması “Kitab-us Siyagat” ta (anlamı: Muhasebe Kitabı) muhasebe yöntemlerinin temeline değinilmektedir. “Kitab-us Siyagat”da devlet muhasebesinde defterler, kayıt şekilleri ve belgelerden bahsedilmektedir. (Defterler: Ruznamçe (Yevmiye), Evarece (Defter_i Kebir), Tahvilat (Şahıs Tali Hesapları) gibi) Ülkemizde 1850 tarihli Kanunname-i Ticaret ile muhasebe sistematiğe kavuşturulmuştur. MUHASEBENİN TARİHSEL GELİŞİMİ

11 KAYDETME SINIFLANDIRMA RAPORLAMA YORUMLAMA MUHASEBENİN GÖREVLERİ

12 Muhasebe para ile ifade edilebilen mali nitelikteki işlemleri belirlemiş ilke ve kurallar çerçevesinde kaydeder. -İşlemin para ile ifade edilmesi, -Parasal şekilde ifade edilmeyen işlemler kaydedilmez. KAYDETME

13 Derlenen ve zamana uygun olarak kaydedilen işlemlerde yer alan bilgiler niteliklerine göre sınıflandırılır. Ör: Nakit, senet v.b SINIFLANDIRMA

14 Muhasebe sistemi içinde kaydedilen bilgiler ilgili olan kişi yada grupların bilgisine sunulur. -Toplum, yatırımcı, devlet, çalışan, borç verenler, yatırımcılar vb. Bilginin sunulmasında kullanılacak yöntem raporlamadır. (Bilanço, kar/zarar tablosu vb.) RAPOR ETME

15 Raporlarda yer alan bilgilerin anlamının ve olaylar ile sonuçlar arasındaki ilişkinin araştırılmasıdır. -Geleceğe yönelik kararlar alınmasında vb. YORUMLAMA

16 Genel Muhasebe, Maliyet Muhasebesi Yönetim Muhasebesi MUHASEBENİN BÖLÜMLERİ

17 Gerçekleşen işlemler, varlıklar ve işlem sonuçlarının kaydedildiği bir sistematiktir. Bilgiler hiç değişim ve analize tabi tutulmadan kaydedilir. Objektif belgelere ve kritelere dayanır. Mali yapıyı gösterir. Analiz edilmeye elverişli bilgileri içerir. GENEL MUHASEBE

18 Gerçekleştirilen üretimin maliyetlerinin belirlenmesi için belirlenmiş muhasebe sistematiğidir. Maliyetlerin takip edilmesinde kontrol aracıdır. Maliyetlerin takip edilmesi üretim planlamasına neden olur. Kaynakların tespiti, çıktıların ve karlılığın ölçülmesine katkı sağlar. MALİYET MUHASEBESİ

19 Genel muhasebe ve maliyet muhasebesinden elde edilen bilgileri kullanarak yönetimin karar almada, idari yapının belirlenmesinde ve kontrol ortamının kurulmasında karar almasına ve süreci takip etmesine katkı sağlar. İç bilgi aracıdır. YÖNETİM MUHASEBESİ

20 MUHASEBE KURAMI VE ÖGELERİ

21 Muhasebe sistematiği önceden düşünülüp kararlaştırılarak uygulamaya konulmuş bir kurama dayanmaz. Muhasebe uygulamanın dayandığı düşünce biçimini araştırarak, uygulamanın nedenini ve neden değişmesi gerektiğini açıklamaya çalışırken, gelişmesi için gerekli bilgi ortamını da sağlar. Muhasebe çevresi ile etkileşir. Muhasebe kuramı, tüme varımcı yaklaşımla, finansal bilgilerin derlenip, işlenip ilgi gruplarına sunulmasını sağlar. MUHASEBE KURAMI

22 Ancak muhasebeye ilişkin konular sürekli değişim içindedir. Değişikliğin muhasebeye konu edilebilmesi için yeni kurallar tümden gelen bir yaklaşımla amaç, ekonomik, teknolojik ve sosyolojik koşullar gözönünde bulundurularak tüm uygulama için ilkeler ve kurallar oluşturulur ve bireysel olaylara uygulanır. Muhasebe kuramı;  Mevcut muhasebe uygulamalarının değerlendirilmesinde ölçü,  Uygulamaların geliştirilmesinde ise yol göstericidir. MUHASEBE KURAMI VE ÖGELERİ

23 Muhasebenin Temel Kavramları Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkeleri Standartlar Bilimsel Görüşler MUHASEBE KURAMININ ÖGELERİ

24 MUHASEBENİN TEMEL KAVRAMLARI Muhasebe temel kavramları; -Muhasebe uygulamalarının dayanağını oluşturan, -Gözleme dayalı temel düşünceler, -Temel çıkış noktalarıdır. Bunlar amaca en uygun işletme bilgi sistemini yaratmak için geliştirilmişlerdir.

25 TEMEL KAVRAMLAR 1. Sosyal Sorumluluk Kavramı, 2. Kişilik Kavramı, 3. İşletmenin Sürekliliği Kavramı, 4. Dönemsellik Kavramı, 5. Parayla Ölçülme Kavramı, 6. Maliyet Esası Kavramı, 7. Tarafsızlık ve Belgelendirme Kavramı, 8. Tutarlılık Kavramı, 9. Tam Açıklama Kavramı, 10. İhtiyatlılık Kavramı, 11. Önemlilik Kavramı, 12. Özün Önceliği Kavramı.

26 Muhasebenin organizasyonunda muhasebe uygulamalarının yürütülmesinde ve mali tabloların düzenlenmesi ve sunulmasında; belli kişi veya grupların değil, tüm toplumun çıkarlarının gözetilmesi ve dolayısıyla bilgi üretiminde gerçeğe uygun,tarafsız ve dürüst davranılması gereğini ifade eder. SOSYAL SORUMLULUK KAVRAMI

27 İşletmenin sahip veya sahiplerinden, yöneticilerinden, personelinden ve diğer ilgililerden ayrı bir kişiliğe sahip olduğunu ve o işletmenin muhasebe işlemlerinin sadece bu kişilik adına yürütülmesi gerektiğini öngörür. KİŞİLİK

28 İşletmelerin faaliyetlerini bir süreye bağlı olmaksızın sürdüreceğini ifade eder. Bu nedenle işletme sahiplerinin ya da hissedarların yaşam süreleriyle bağlı değildir.İşletmenin sürekliliği kavramı maliyet esasının temelini oluşturur. Bu kavramın, işletmeler açısından geçerliliğinin bulunmadığı veya ortadan kalktığı durumlarda ise, bu husus mali tabloların dipnotlarında açıklanır. İŞLETMENİN SÜREKLİLİĞİ

29 İşletmenin sürekliliği kavramı uyarınca sınırsız kabul edilen ömrünün, belli dönemlere bölünmesi ve her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanmasıdır. Gelir ve giderin tahakkuk esasına göre muhasebeleştirilmesi, hasılat, gelir ve karların aynı döneme ait maliyet,gider ve zararlarla karşılaştırılması bu kavramın gereğidir. DÖNEMSELLİK

30 Parayla ölçme kavramı,parayla ölçülebilen iktisadi olay ve işlemlerin muhasebeye ortak bir ölçü olarak para birimiyle yansıtılmasını ifade eder. Muhasebe işlemleri ulusal para birimine göre yapılır. PARAYLA ÖLÇÜLME

31 Para mevcudu, alacaklar ve maliyetinin belirlenmesi mümkün veya uygun olmayan diğer kalemler hariç, işletme tarafından edinilen varlık ve hizmetlerin muhasebeleştirilmesinde, bunların elde edilme maliyetlerinin esas alınması gereğinin ifade eder. MALİYET ESASI

32 Muhasebe kayıtlarının gerçek durumunu yansıtan ve usulüne uygun olarak düzenlenmiş objektif belgelere dayandırılması ve muhasebe kayıtlarına esas alınacak yöntemlerin seçilmesinde tarafsız ve ön yargısız davranılması gereğini ifade eder. TARAFSIZLIK VE BELGELENDİRME

33 Muhasebe uygulamaları için seçilen muhasebe politikalarının, birbirini izleyen dönemlerde değiştirilmeden uygulanması gereğini ifade eder. İşletmelerin mali durumunun, faaliyet sonuçlarının ve bunlara ilişkin yorumların karşılaştırılabilir olması bu kavramın amacını oluşturur. Tutarlılık kavramı, benzer olay ve işlemlerde, kayıt düzenleri ile değerleme ölçülerinin değişmezliğini ve mali tablolarda biçim ve içerik yönünden tek düzeni öngörür. TUTARLILIK

34 Mali tabloların, bu tablolardan yararlanacak kişi ve kuruluşların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır olmasını ifade eder. Mali tablolarda finansal bilgilerin tam olarak açıklanması yanında,mali tablo kalemleri kapsamında yer almayan ancak alınacak kararı etkileyebilecek, gerçekleşmesi muhtemel olaylara da yer verilmesi bu kavramın gereğidir. TAM AÇIKLAMA

35 Muhasebe olaylarında temkinli davranılması ve işletmenin karşılaşabileceği risklerin göz önüne alınması gereğini ifade eder.Bu kavramın sonucu olarak,işletmeler muhtemel giderleri ve zararları için karşılık ayırırlar. Muhtemel gelir ve karları için ise gerçekleşme dönemlerine kadar herhangi bir muhasebe işlemi yapmazlar.Ancak bu kavram gizli yedekler veya gereğinden fazla karşılıklar ayrılmasına gerekçe oluşturamaz. İHTİYATLILIK

36 Bir hesap kalemi veya mali bir olayın nispi ağırlık ve değerinin, mali tablolara dayanılarak yapılacak değerlemeleri veya alınacak kararları etkileyebilecek düzeyde olmasını ifade eder. Önemli hesap kalemleri,finansal olaylar ve diğer hususların mali tablolarda yer alması zorunludur. (*)Bilgi verilmediği takdirde mali tablo yorumlanamıyorsa bu bilgi “ÖNEMLİ”dir. ÖNEMLİLİK

37 İşlemlerin muhasebeye yansıtılmasında ve onlara ilişkin değerlendirmelerin yapılmasında biçimlerinden çok özlerinin esas alınması gereğini ifade eder. -Genel:İşlemlerin özleri ile biçimleri paraleldir. -İstisna:Paralel olmayan işlemlerde:özün biçime önceliği esastır. -Vadeli çek uygulaması ÖZÜN ÖNCELİĞİ

38 MSUGT 1’de yer alan genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri; Gelir Tablosu İlkeleri, Bilanço İlkeleri,  Varlıklara İlişkin İlkeler,  Yabancı Kaynaklara ilişkin İlkeler,  Özkaynaklara İlişkin İlkeler GENEL KABUL GÖRMÜŞ MUHASEBE İLKELERİ

39 1.Gerçekleşmiş Hasılat İlkesi 2.Dönemsel Hasılat-Maliyet Eşleştirmesi İlkesi 3.Uygun Amortisman İlkesi 4.Uygun Maliyet Dağıtım İlkesi 5.Olağan Dışı Gelir ve Giderlerin Gösterilmesi İlkesi 6.Bütün Gelir ve Giderlerin Gösterilmesi İlkesi 7.Uygun Karşılık İlkesi 8.Değerlemede Tutarlılık İlkesi 9.Şarta Bağlı Giderlerin Gelir Tablosuna Yansıtılması İlkesi GELİR TABLOSU İLKELERİ

40 1.Dönen ve Duran Varlık Ayrımında 1 Yılın Ölçüt Alınması İlkesi 2.Dönemselleştirme İlkesi 3.Değer Düşüklüğü İçin Karşılık Ayırma İlkesi 4.Dönem Ayırıcı İşlemlerin Ayrıca Gösterilmesi İlkesi 5.Vadeli Alacaklar İçin Reeskont Ayrılması İlkesi 6.Birikmiş Amortismanların Gösterilmesi İlkesi 7.Alacakların Özelliklerine Göre Ayrılması İlkesi 8.Kesin Olmayan Alacaklar İçin Tahakkuk Yapılamaması İlkesi 9.Kullanılması Hukuken Sınırlı Varlıkların Belirtilmesi İlkesi VARLIKLARA İLİŞKİN İLKELER

41 1.Kısa ve Uzun Vadeli Borç Ayrımında 1 Yılın Ölçüt Alınması İlkesi 2.Dönemselleştirme İlkesi 3.Borçların Tümünün Gösterilmesi ilkesi 4.Dönem Ayırıcı İşlemlerin Ayrıca Gösterilmesi İlkesi 5.Vadeli Borçlar İçin Reeskont Ayrılması ilkesi 6.Borçların Özelliklerine Göre Ayrılması İlkesi YABANCI KAYNAKLARA İLİŞKİN İLKELER

42 1.Öz Kaynakların İşletme Sahip veya Ortaklarının Haklarını Göstermesi İlkesi 2.Sermaye Paylarının Özelliklerine Göre Belirlenmesi İlkesi 3.Azalan Öz Kaynağın Belirtilmesi İlkesi 4.Öz Kaynağın Net Olarak Gösterilmesi İlkesi 5.Sermaye Yedeklerinin gelir Unsuru Olarak Gelir Tablosuna Alınmaması İlkesi ÖZ KAYNAKLARA İLİŞKİN İLKELER

43 Muhasebe çalışmalarının yöntemini belirleyen standartlar muhasebe kuramının önemli kaynaklarındandır. Standartlar genel kabul görmüş ilkelerden daha ayrıntılı düzenlemelerdir ve kavramlarla ilkelerin uygulamaya yansımasını sağlar. Standartlar uluslar arası düzeyde hazırlanmaktadır. MUHASEBE STANDARTLARI

44 Muhasebe teorisi ve uygulaması alanında yayımlanan yazılarla ortaya konulan görüşler muhasebe kuramının anlaşılmasında önemli rol oynar. Kuramın belirsiz bölümlerinin açıklanmasında, etkili oldukları için yorumlanmasından ziyade kuramı tamamlayıcı niteliğe sahiptirler. BİLİMSEL GÖRÜŞLER

45 MUHASEBE KAYIT YÖNTEMLERİ  TEK TARAFLI KAYIT YÖNTEMİ  ÇİFT TARAFLI KAYIT YÖNTEMİ MUHASEBE İŞLEM SÜRECİ MUHASEBE KAYIT SİSTEMATİĞİ MİZAN VE BİLANÇOLARIN DÜZENLENMESİ DÖNEM SONU İŞLEMLERİ MUHASEBE SİSTEMİ

46 ÇİFT TARAFLI KAYIT YÖNTEMİ Her işlem en az iki hesaba yazılır.(Bilanço denklemi) Bir hesap borçlanırken karşılığı hesap alacaklandırılır. Borçlanan hesap/hesapların tutarı ile alacaklanan hesap/hesapların tutarı birbirine eşittir. Aynı zamanda muzaaf metod olarak adlandırılır.

47 ÇİFT TARAFLI KAYIT YÖNTEMİ GEREĞİ YAPILMASI GEREKN İŞLEMLER İşe başlama bilançosunun düzenlenmesi, Belge ve bilgilerin derlenmesi Yevmiye defterine kayıt, Defter-i Kebire kayıt, Aylık Mizanın düzenlenmesi, Dönem sonu envanter işlemlerinin yapılması, Kesin mizanın düzenlenmesi, Dönem sonu bilançosunun ve dönem gelir tablosunun düzenlenmesi, Dönem hesaplarının kapatılması, Yeni döneme geçiş:Hesapların yeniden açılması.

48 Önce girişimci ya da girişimcilerin işe başladıkları anda sahip oldukları varlıklar ile borçlarından hareketle başlangıç sermayesi hesaplanır. Bu bilgiler bilanço çizelgesine aktarıldığında ise işletmenin işe başlama bilançosu düzenlenmiş olur. Faaliyeti öteden beri süregelen işletmelerde ise önceki dönemin sonunda çıkartılmış olan bilanço (dönem sonu bilançosu), aynı zamanda dönem başı bilançosu olarak da kabul edilir. İŞE BAŞLAMA BİLANÇOSUNUN DÜZENLENMESİ

49 İşletmenin yaptığı mali, ekonomik ve hukuki nitelikteki işlemlerin muhasebe kayıtlarına alınabilmesi için işlemlerin dayandığı fatura, makbuz, hesap ekstrası, bordo, alındı vb. belgelerin derlenmesi gerekir. BELGELERİ VE BİLGİLERİN DERLENMESİ

50 Yevmiye defteri, işlemlerin muhasebe terimleri ile tarih sırasına göre ve mevzuatta öngörülen kurallara uygun olarak kaydedildiği defterdir. Yevmiye defterine ilk olarak açılış kaydı yapılır. Bu kayıttan sonra günlük işlemler sırasıyla, belgelere dayanılarak ve yevmiye maddesi halinde yevmiye defterine kaydedilir(*). Yevmiye defterine işlemler yevmiye maddesi halinde yazılır. Yevmiye defterinde iki tarih çizgisi arasında yer alan terimlerin tümü bir yevmiye maddesini oluşturur. YEVMİYE DEFTERİNE KAYIT

51 Bir yevmiye maddesi herhangi bir işlemin muhasebe dili ile ifade edilmiş şeklidir (TTK m.70). Tam bir muhasebe maddesinde madde sıra numarası, tarih, borçlu ve alacaklı hesaplar, tutar, açıklama ve defterikebir sayfa (folyo) numarası bulunur. YEVMİYE DEFTERİNE KAYIT

52 YEVMİYE DEFTERİ

53 Bir işlemin yevmiye defterine kaydedilmeden önce yazıldığı, yetkili imzaları taşıyan ve bir yevmiye maddesindeki bilgileri içeren fişe muhasebe fişi denir. Muhasebe fişinin standart bir biçimi bulunmayıp, her işletme kendi ihtiyacına göre şekillendirir. Muhasebe fişlerinin kasa hesabını ilgilendiren işlemlere ilişkin olanlarına kasa fişi, kasa hesabı dışındaki hesapları ilgilendiren işlemlere ilişkin olanlarına ise mahsup fişi denir. Kasa fişi deyimi tahsil ve tediye fişlerini kapsar. Tahsil fişi bir paranın vezne tarafından alınması ve ilgili hesaba yazılması için; Tediye fişi ise bir paranın vezne tarafından ödenmesi ve ilgili hesaba işlenmesi için kesilip vezneye gönderilen fiştir. Tahsil fişinin borçlu hesabı, tediye fişinin ise alacaklı hesabı daima kasadır. YEVMİYE DEFTERİNE KAYIT

54 Muhasebe uygulamasında öncelikle muhasebe fişlerine kaydedilen işlem, daha sonra yevmiye defterine ve defterikebire kaydedilir. Muhasebe işlemlerini bilgisayar ortamında yürüten işletmelerde ise yevmiye maddesinin öğeleri bilgisayara girilir. Bilgisayar da önceden yüklenen programa uygun olarak verileri ilgili defterlere kaydeder ve muhasebe fişini sistemden verir. Bu uygulamada yazıcıdan alınan muhasebe fişleri ilgililerce imzalanır ve işleme esas olan belgeler muhasebe fişlerine eklenerek saklanır. YEVMİYE DEFTERİNE KAYIT

55 Yevmiye defterine kaydedilen işlemlerin toplamları, sayfa sonlarında ve aylık işlemlerin bitiminde alınarak, bir yandan yevmiye maddelerinin borç ve alacak tutarlarının birbirine eşit olup olmadığı denetlenirken öte yandan da o ana kadar yapılan işlemlerin parasal büyüklüğü belirlenir. Borç ve alacak sütunları toplamı arasında fark olması halinde, hatalı yevmiye kaydı belirlenerek tamamlayıcı madde ile düzeltilir ve defterin borç ve alacak sütunları arasında bulunması gereken eşitlik sağlanmış olur. YEVMİYE DEFTERİNE KAYIT

56 Defterikebir, yevmiye defterine tarih sırasına göre kaydedilmiş olan işlemlerin niteliklerine göre sınıflandırılmış bir şekilde kaydedildiği hesapların bütünüdür. Bu defter, Türk Ticaret Kanunu ve Vergi Usul Kanununda birinci sınıf tüccarlar tarafından tutulması zorunlu olan defterler arasında sayılmıştır. DEFTER-İ KEBİR

57 Aynı türden bir çok hesaptan oluşan defterikebirde bir isim altında görülen hesaplara ana hesap denir. Bu hesaplar bir işlem türü hakkında genel bilgi verirler. Örneğin satıcılara olan borcun tamamını ya da işletmenin banka hesaplarında bulunan toplam para mevcudunu satıcılar ya da bankalar hesabından görmek mümkündür. Satıcılara olan borcun dağılımını ya da banka hesaplarında bulunan paraların ayrıntısını görmek istediğimizde defterikebir kayıtları bu bilgileri veremeyecektir. Defterikebir hesabında topluca gösterilen işlemlerin ayrıntılarına göre izlendiği hesaplara ise tali (yardımcı) hesap bu hesapların kaydedildiği defterlere ise yardımcı defter denir. DEFTER-İ KEBİR

58 Defter-i kebir hesabı ile tali hesap arasındaki ilişki: Bir hesabın tümü ile ilgili bilgiler ana hesaptan, bu hesabın ayrıntısı ise tali hesaptan elde edilir. Ana hesap bir bütündür, tali hesaplar ise bu bütünü oluşturan parçalardır. İşletmede her ana hesap için tali hesap açılmasına gerek olmayabilir. DEFTER-İ KEBİR

59 Mizan, yevmiye defterine tarih sırasına göre kaydedilen işlemlerin defterikebire ve yardımcı defterlere, matematiksel açıdan doğru aktarılıp aktarılmadığını kontrol etmeye yarayan bir çizelgedir. Mizan bir yandan işlem büyüklüklerini, diğer yandan belirli tarihler itibariyle hesapların kalanlarını gösterdiği için finansal büyüklükler hakkında bilgi edinilmeyi sağlar.(*) (*) Bilgisayarlı uygulamada, muhasebe fişlerine kaydedilen işlemlerin yevmiye defterine, defterikebire ve yardımcı defterlere farklı geçmesi mümkün olmadığından mizanın kontrol görme fonksiyonu bulunmamaktadır. AYLIK MİZANIN DÜZENLENMESİ

60 Mizanlar beli dönemler sonunda ve genellikle ay sonlarında düzenlenir. Elle tutulan muhasebede mizan düzenlemek için sırasıyla aşağıdaki işlemler yapılır. ♦ Yevmiye defterinin toplamı alınır. ♦ Defterikebir hesaplarının borç ve alacak toplamları alınır. ♦ Hesaplar hesap planındaki sıraya göre borç ve alacak toplamları ile birlikte mizan cetveline geçirilir. AYLIK MİZANIN DÜZENLENMESİ

61 ♦ Mizana geçirilen tutarların toplamı alınır ve bu toplamın yevmiye defterinin aynı tarih itibarıyla alınan toplamına eşit olması sağlanır. ♦ Her hesabın borç veya alacak bakiyesi bulunup “kalan” sütununa yazılır. ♦ Borç ve alacak kalanlarının toplamları alınır ve bunların birbiri ile eşitliği sağlanır. AYLIK MİZANIN DÜZENLENMESİ

62 MİZAN

63 Vergi Usul Kanununda, işlemlerin gerçekleştiği anda kayıtlara alınması ve bunların değişmezliğinin sağlanması için yevmiye defterinde yapılabilecek hataların, muhasebe kurallarına göre düzeltilebileceği; yevmiye defteri dışında kalan diğer defterlerdeki hataların ise hatalı kaydın üzeri çizilmek, üst ve yan tarafına ya da ilgili bulunduğu hesaba doğrusu yazılmak suretiyle giderilebileceği esası getirilmiştir. KAYIT HATALARININ DÜZELTİLMESİ

64 Dönem sonunda düzenlenen genel geçici mizanda yer alan hesapların kalanları, işletmenin o dönem içindeki çalışmaları sonucunda öz sermayesinde meydana gelen artış veya eksilişi tam olarak göstermez. Bunun sağlanabilmesi için hesap kalanları ile işletmenin o andaki bütün alacak ve borçlarının gerçek miktarlar arasında olabilecek farklılıkların giderilmesi bunun içinde envanter çıkartılması gerekir. ENVANTER İŞLEMLERİNİN YAPILMASI

65 Tartmak, ölçmek, saymak ve değerlendirmek yoluyla işletmeye dahil ekonomik değerleri (mevcutlar, alacaklar ve borçlar) kesin ve ayrıntılı olarak tespit etmektir. Bu işlemler muhasebe dışı envanteri oluşturur. Muhasebe dışı envanter sırasında saptanan varlıklar ve borçlar ile hesap kalanları arasındaki farklılıkların giderilmesi, sonuç hesaplarının kapatılarak dönem kar veya zararının tespiti gb. işlemler ise muhasebe içi envanter olarak adlandırılır. ENVANTER ÇIKARMAK

66 Ticari mallar hesabının genel geçici mizanda yer alan tarihli durumu aşağıdaki gibidir. ENVANTER ÇIKARMAK

67 Bu durumda işletmenin 90 milyar liralık mala sahip olması gerekir. Yapılan fiili sayımda 89 milyar liralık malın bulunması ve aradaki farklılığında işlemler sırasındaki kayıplardan kaynaklandığının anlaşılması halinde bu fark sonuç hesabına alınır. İşletmenin dönem başındaki ve dönem sonundaki öz sermayeleri arasındaki fark (Dönem içinde öz sermayede yapılan artırma veya azaltmalar hariç), dönem kar ve zararını gösterir. ENVANTER ÇIKARMAK

68 Muhasebe içi envanter işlemleri yevmiye defteri ve defterikebire işlendikten ve sonuç hesapları Kar ve Zarar hesabına aktarılarak kapatıldıktan sonra Kesin Mizan denilen ve kalanlarından bilanço çizelgesi oluşturulan dönemin son mizanı düzenlenir. Kesin mizanın düzenlenmesi, aylık mizanlara göre bir farklılık göstermez. Kesin mizanda 6 lı ve 7 li hesaplar “0” bakiye verirler. KESİN MİZANIN DÜZENLENMESİ

69 Bilanço düzenlenmesi işlemi, kesin mizandaki kalanların bir düzen altında bilanço çizelgesine yerleştirilmesinden ibarettir. Mevcut ve alacak hesapları borç kalanı, sermaye ve borç hesapları da alacak kalanı vereceğinden; kesin mizanın borç kalanları bilançonun aktifini, alacak kalanları ise pasifini oluşturur. DÖNEM SONU BİLANÇOSUNUN DÜZENLENMESİ

70 Sonuç hesaplarından yararlanılarak işletmenin o döneme ait “Gelir Tablosu” düzenlenir. Gelir tablosu, işletmenin bir hesap dönemi boyunca elde ettiği gelirleri, yüklendiği giderleri ve bu gelir ve giderlerin farkından oluşan dönem kar veya zararını gösterir. Gelir tablosu “hesap tipi” ve “rapor tipi” olmak üzere iki temel biçimde düzenlenebilir. Hesap tipi gelir tablosunda, çift taraflı bir tablonun sol tarafına giderler, sağ tarafına da gelirler yazılır. Gelirler giderlerden fazla ise farkı “kar” olarak tablonun sol tarafına yazılarak denklik sağlanır. Tersi durumda ise fark bu kez “zarar” olarak tablonun sağ tarafına yazılır. GELİR TABLOSUNUN DÜZENLENMESİ

71 GELİR TABLOSU

72 Rapor tipi gelir tablosunda ise satış gelirlerinden başlayarak gelirler toplanıp, giderler çıkarılmak suretiyle karın çeşitli aşamaları rapor edilir.

73 Dönemsellik kavramı gereğince her hesap dönemi diğerinden bağımsız olduğundan, envanter işlemleri tamamlanıp kesin mizan ve kesin mizan kalanlarına dayanarak bilanço düzenlendikten sonra; o döneme ait hesapların kapatılarak hesap döneminin sona erdirilmesi gerekir. Bu nedenle dönem sonunda borç kalanı veren hesaplar bu kalanlar kadar alacaklandırılır, alacak kalanı veren hesaplar da bu kalanlar kadar borçlandırılırsa tüm hesaplar kapanmış olur. Dönem sonunda bu amaçla yapılan ve kesin mizanda borç kalanı veren hesapların alacaklı, alacak kalanı veren hesapların da borçlu yazıldığı yevmiye maddesine kapanış maddesi denir. DÖNEM HESAPLARININ KAPATILMASI

74 Sürekli olan işletme ömrünün belirli aralıklara bölünmüş parçalarını oluşturan hesap dönemlerinden birinin bitiş anı, bir sonraki döneminde başlayış anıdır. Yeni dönemin işlemleri, işletmenin dönem başındaki durumunun kayıtlara alınmasıyla başlar. Dönem başı durumunun kayıtlara alınması için önceki dönemin sonunda yapılan kaydın tersi yapılarak eski dönem defterinde kapatılan hesaplar, aynen ve yeniden yeni dönem defterinde açılmış olur. Diğer bir deyişle önceki dönem sonu kesin mizanında borç kalanı veren hesaplar borçlandırılmak, alacak kalanı veren hesaplar da alacaklandırılmak suretiyle bir yevmiye maddesi düzenlenir. Bu maddeye açılış maddesi denir. DÖNEM HESAPLARININ KAPATILMASI

75 HESAP KAVRAMI VE HESAPLARIN İŞLEYİŞİ

76 HESABIN TANIMI VE İŞLEYİŞİ HESAPLARIN İŞLEYİŞ KURALLARI (KARAR AĞACI) BİLANÇO TEMEL DENKLEMİ VE SİSTEMATİĞİ HESAP PLANI KODLAMA SİSTEMATİĞİ HESAP PLANLARI HESAPLARIN ANLATILMASI HESAP KAVRAMI VE HESAPLARIN İŞLEYİŞİ

77 HESABIN TANIMI VE İŞLEYİŞİ Gerçekleştirilen işlemlerin bir sistematik çerçevesinde izlendiği çizelge, biçim vb hesap denir. Gösterim şekli olarak (T) gösterim biçimli hesaplarda hesapların sol tarafına borç, sağ tarafına alacak kısmı denir. Gerçekleşen işlemler hesapta meydana getirdiği etkiye bakılarak borçlu yada alacaklı kısma kaydedilir. Hesaplar ilk kez hesabın borç yada alacak yanına işlem yazılmak suretiyle kullanılmaya başlanır.“Hesap Açma” Bir işlemin hesabın borcuna yazılması “hesabın borçlandırılması”, Bir işlemin hesabın alacağına yazılması “hesabın alacaklandırılması”,

78 BİLANÇO TEMEL DENKLEMİ Bilanço: Bir işletmenin belli bir tarihte sahip olduğu varlıklar ile bu varlıkların sağlandığı kaynakları gösteren tablodur. Bilanço tanımı temelinde bilanço temel eşitliği (muhasebenin temel denklemi);  Mevcutlar+Alacaklar=Sermaye+Borçlar yada  Varlıklar- Borçlar= Sermaye

79 BİLANÇO TEMEL DENKLEMİ Gerçekleştirilen mali işlemler, bilanço temel denklemi üzerinde değişikliğe neden olur. Örneğin TL sermaye konularak işletme kurulduğunda temel denklik; Mevcutlar+Alacaklar=Sermaye+Borçlar = Örneğin TL mal alınıp, TL borçlanıp kalanı nakden ödendiğinde temel denklik; Mevcutlar+Alacaklar=Sermaye+Borçlar =

80 Eşitliğin sol yanı sahip olunan varlıkları, sağ yanı ise bunların sermaye koyma ya da borçlanma yolu ile karşılandığını ifade eder. Bilanço bu eşitliğin bir çizelge haline getirilmiş şeklidir. Bu çizelgede eşitliğin sol yanında kalan bölüme aktif, sağ yanında kalan bölüme pasif denir. Bir diğer ifadeyle; mevcutlar ve alacaklar aktifi, sermaye ve borçlar ise pasifi oluşturur. Varlıklar = Sermaye + Borçlar Aktif = Pasif VARLIKLAR = KAYNAKLAR

81 Eşitliğin sol yanı sahip olunan varlıkları, sağ yanı ise bunların sermaye koyma ya da borçlanma yolu ile karşılandığını ifade eder. Bilanço bu eşitliğin bir çizelge haline getirilmiş şeklidir. Bu çizelgede eşitliğin sol yanında kalan bölüme aktif, sağ yanında kalan bölüme pasif denir. Bir diğer ifadeyle; mevcutlar ve alacaklar aktifi, sermaye ve borçlar ise pasifi oluşturur. Varlıklar = Sermaye + Borçlar Aktif = Pasif VARLIKLAR = KAYNAKLAR BİLANÇO AKTİF PASİF

82

83 BİLANÇOAKTİFPASİF I.DÖNEN VARLIKLAR 10 HAZIR DEĞERLER 11 MENKUL KIYMETLER 12 TİCARİ ALACAKLAR 13 DİĞER ALACAKLAR 15 STOKLAR 18 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUKLARI 19 DİĞER DÖNEN VARLIKLAR II. DURAN VARLIKLAR 22 TİCARI ALACAKLAR 23 DİĞER ALACAKLAR 24 MALİ DURAN VARLIKLAR 25 MADDİ DURAN VARLIKLAR 26 MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 27 ÖZEL TÜKENMEYE TABİ VARLIKLAR 28 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUKLARI 29 DİĞER DURAN VARLIKLAR 3 KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 30 MALİ BORÇLAR 32 TİCARİ BORÇLAR 33 DİĞER BORÇLAR 34 ALINAN AVANSLAR UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 40 MALİ BORÇLAR 42 TİCARİ BORÇLAR 43 DİĞER BORÇLAR 44 ALINAN AVANSLAR ÖZKAYNAKLAR 50 ÖDENMİŞ SERMAYE 52 SERMAYE YEDEKLERİ 54 KÂR YEDEKLERİ 57 GEÇMİŞ YILLAR KÂRLARI 58 GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI 59 DÖNEM NET KÂRI (ZARARI)

84 Varlıklar; işletmenin sahip olduğu para, mal, makine, bina, taşıt gibi “maddi”; haklar, şerefiyeler, kuruluş giderleri gibi “maddi olmayan” değerlerden ve işletmenin alıcılardan, personelden, diğer üçüncü şahıslardan olan alacaklarından meydana gelir. Pasifin bölümlerinden olan “sermaye”, işletme sahibi ya da sahiplerinin işletmeye sermaye olarak verdiği değerlerden doğma haklarını, “borçlar” bölümü ise işletmenin satıcılara, bankalara, personele ve diğer üçüncü kişilere olan borçlarını gösterir.

85 Bilanço temel eşitliği, gerçekleşen mali işlemler sonucunda bir çok değişikliklere uğrar. Ancak, varlıklar kaynaklardan az veya çok olamayacağından, eşitlik sürekli olarak korunur. Örneğin; Satıcılardan veresiye mal alınması, peşin parayla mal satılması, kasadaki paranın bankadaki vadeli hesaba yatırılması gibi işlemler bilanço denkleminin yapısını değiştirir, ancak eşitlik hiçbir zaman için değişmez. MALİ İŞLEMLERİN BİLANÇOYA ETKİSİ

86 BİLANÇOAKTİFPASİF I.DÖNEN VARLIKLAR HAZIR DEĞERLER 100-KASA HESABI BANKA HESABI MENKUL KIYMETLER 12 TİCARİ ALACAKLAR 120-ALICILAR HESABI DİĞER DÖNEN VARLIKLAR II. DURAN VARLIKLAR MADDİ DURAN VARLIKLAR 252-BİNALAR HESABI MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 27 ÖZEL TÜKENMEYE TABİ VARLIKLAR TOPLAM KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 30 MALİ BORÇLAR 300-BANKA KREDİLERİ TİCARİ BORÇLAR 320-SATICILAR UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 40 MALİ BORÇLAR 42 TİCARİ BORÇLAR ÖZKAYNAKLAR 50 ÖDENMİŞ SERMAYE 500-SERMAYE HESABI GEÇMİŞ YILLAR KÂRLARI 570-GEÇMİŞ YIL KAR GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI 59 DÖNEM NET KÂRI (ZARARI) TOPLAM

87 İşletmenin kasasındaki nakit mevcudundan YTL banka hesabına yatırılmıştır. GERÇEKLEŞTİRİLEN KAYDA TABİ BİR İŞLEM VE BİLANÇOYA ETKİSİ

88 BİLANÇOAKTİFPASİF I.DÖNEN VARLIKLAR HAZIR DEĞERLER 100-KASA HESABI BANKA HESABI MENKUL KIYMETLER 12 TİCARİ ALACAKLAR 120-ALICILAR HESABI DİĞER DÖNEN VARLIKLAR II. DURAN VARLIKLAR MADDİ DURAN VARLIKLAR 252-BİNALAR HESABI MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 27 ÖZEL TÜKENMEYE TABİ VARLIKLAR TOPLAM KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 30 MALİ BORÇLAR 300-BANKA KREDİLERİ TİCARİ BORÇLAR 320-SATICILAR UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 40 MALİ BORÇLAR 42 TİCARİ BORÇLAR ÖZKAYNAKLAR 50 ÖDENMİŞ SERMAYE 500-SERMAYE HESABI GEÇMİŞ YILLAR KÂRLARI 570-GEÇMİŞ YIL KAR GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI 59 DÖNEM NET KÂRI (ZARARI) TOPLAM

89 İşletmenin bankaya olan kredi borcunun YTL lik kısmı banka hesabından aktarma suretiyle ödenmiştir. GERÇEKLEŞTİRİLEN KAYDA TABİ BİR İŞLEM VE BİLANÇOYA ETKİSİ

90 BİLANÇOAKTİFPASİF I.DÖNEN VARLIKLAR HAZIR DEĞERLER 100-KASA HESABI BANKA HESABI MENKUL KIYMETLER 12 TİCARİ ALACAKLAR 120-ALICILAR HESABI DİĞER DÖNEN VARLIKLAR II. DURAN VARLIKLAR MADDİ DURAN VARLIKLAR 252-BİNALAR HESABI MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 27 ÖZEL TÜKENMEYE TABİ VARLIKLAR TOPLAM KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 30 MALİ BORÇLAR 300-BANKA KREDİLERİ TİCARİ BORÇLAR 320-SATICILAR UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 40 MALİ BORÇLAR 42 TİCARİ BORÇLAR ÖZKAYNAKLAR 50 ÖDENMİŞ SERMAYE 500-SERMAYE HESABI GEÇMİŞ YILLAR KÂRLARI 570-GEÇMİŞ YIL KAR GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI 59 DÖNEM NET KÂRI (ZARARI) TOPLAM

91 HESAP PLANI KODLAMA SİSTEMATİĞİ Hesaplar, hesap planında belirli bir sıralama içinde bulunur. Sıralama, hesapların kodlanması ile sağlanır. Hesapların kodlanması, işlemlerin bilgisayara yüklenmesi bakımından zorunludur. İşlemlerini elle kaydeden işletmelerde de kodlama, bir yandan bunların sıralarının korunmasını sağlarken diğer yandan uzun hesap isimleri yerine sadece harf ve sayıların yazılması ve söylenmesi yoluyla emek ve zaman tasarrufu sağlar. Tekdüzen hesap planında ondalık (desimal) sistem esas alınmış ve üç haneli defteri kebir hesapları düzeyinde bir kodlama yapılmıştır. Bu sistemde 0’dan 9’a kadar her sayı bir hesap grubuna verilir. Her hesap grubu alt gruba, her alt grup da ikinci bir alt gruba bölünebilir.

92 I.DÖNEN VARLIKLAR 10 HAZIR DEĞERLER 100 KASA YTL KASASI DÖVİZ KASASI 101 ALINAN ÇEKLER 102 BANKALAR 103 VERİLEN ÇEKLER VE ÖDEME EMİRLERİ (-) 108 DİĞER HAZIR DEĞERLER 11 MENKUL KIYMETLER TİCARİ ALACAKLAR 120 ALICILAR ALACAK SENETLERİ 122 ALACAK SENETLERİ REESKONTU (-). HESAP KODLAMASI ÖRNEĞİ

93 HESAP PLANI KAVRAMI Bir işletmede kullanılacak hesapların, sistemli ve gruplandırılmış olarak yer aldığı listeye hesap planı denir. Muhasebede elde edilen bilgilerin raporlara kolaylıkla aktarılmasına ve istatistiki bilgilerin kolay ve çabuk elde edilmesine olanak sağlayacak bir hesap planı oluşturulması hedeflenir.

94 HESAPLARIN İŞLEYİŞ KURALLARI

95 Bu grupta yer alan hesaplar bilançodaki konumlarına göre; aktif hesaplar – pasif hesaplar olarak ikiye ayrılır. Aktif hesaplar, işletmenin sahip olduğu varlıkları izlediklerinden “varlık hesapları”, Pasif hesaplar ise bunların sağlandığı kaynakları izlediklerinden, “kaynak hesapları” olarak da, isimlendirilir. BİLANÇO HESAPLARI

96 İşletmenin öz sermayesinde meydana gelen artış ve eksilişleri izlemek üzere açılan sonuç hesapları, kendi içerisinde gelir hesapları ve gider hesapları olmak üzere ikiye ayrılır. GELİR TABLOSU HESAPLARI

97 Nazım Hesaplar olarak adlandırılır ve işletmenin ihtiyacına göre oluşturulur. BİLGİ HESAPLARI

98 Varlık hesapları işletmenin sahip olduğu mevcutlar ile alacaklarının izlendiği hesaplardır. Bu hesaplarda kural olarak ilk kayıt hesabın borcuna yapılır. Varlıklarda, yani mevcut ve alacaklarda bir artış olması halinde, söz konusu mevcut veya alacağın izlendiği hesap borçlanır. Örneğin peşin mal satışı işleminde kasaya para girişi olacağı için, Kasa Hesabı borçlandırılır. VARLIK HESAPLARI

99 Varlıklarda, yani mevcut ve alacaklarda bir azalış olması halinde söz konusu mevcut veya alacağın izlendiği hesap alacaklanır. Örneğin satıcılara olan borcun banka hesabındaki paradan ödenmesi işleminde bankadaki parada azalma olacağından Bankalar Hesabı alacaklandırılır. Varlıklardaki artışlar; ilgili hesaba borç, azalışlar alacak yazılır. VARLIK HESAPLARI

100 AKTİF HESAPLAR Borç ……………..HESABI Alacak ( + ) ( + ) ( - ) ( - ) ARTIŞAZALIŞ BORÇ KALANI (VARLIK)

101 Kaynak hesapları, işletmenin sahip olduğu varlıkların sağlandığı öz ve yabancı kaynaklardaki değişimlerin izlendiği hesaplardır. Kaynaklarla ilgili hesaplara ilk kayıt, kural olarak ilgili hesabın alacağına yazılır. Kaynaklarda, yani, öz sermaye ve borçlarda bir artış olması halinde, söz konusu öz sermaye veya borcun izlendiği hesap alacaklanır. Örneğin; İşletmeye senetli bir mal alımı halinde Borç Senetleri Hesabı alacaklandırılır. KAYNAK HESAPLARI

102 Öz sermaye veya borçlarda bir azalma olması halinde söz konusu öz sermaye veya borcun izlendiği hesap borçlanır. Örneğin, Borç Senetleri Hesabında kayıtlı olan bir senedin vadesinde ödenmesi halinde Borç Senetleri Hesabı borçlandırılır. Kaynaklardaki artışlar; ilgili hesaba alacak, azalışlar borç yazılır. KAYNAK HESAPLARI

103 PASİF HESAPLAR Borç ……………..HESABI Alacak ( - ) ( - ) ( + ) ( + ) ARTIŞ AZALIŞ ALACAK KALANI (YABANCI KAYNAK)

104 İşletmenin yaptığı işlemlerden bazıları dışarıdan işletmeye bir kaynak akımına, bazıları da işletmeden dışarıya bir kaynak akımına neden olabilir. Öz kaynağı artıran akımlara “gelir”, azaltan akımlara da “gider” denir. İşletme esas sermayesini izlemekle görevli olan sermaye hesabının kalanının, her gelir veya gider yaratan işlem ile azaltılıp çoğaltılması işlemlerinin doğurduğu sonuçların saptanıp analiz edilmesini imkansız kılar. Bunun yerine, öz sermayedeki artışları izlemek üzere gelir hesapları; azalışları izlemek üzere de gider hesapları kullanılır. SONUÇ HESAPLARI

105 Sonuç hesapları, öz sermayedeki artış ve eksilişleri izlemekle kullandıklarından, sermaye hesabına paralel şekilde çalışır. Sermaye hesaplarının çalışmasına ilişkin temel kural sonuç hesapları içinde geçerlidir. İşletmede bir gelir doğduğu zaman, öz sermaye arttığından, ilgili gelir hesabının alacağına yazılır. Bu gelirde bir azalma olursa o zaman da hesap borçlanır. İşletmede bir gider doğduğu zaman, öz sermaye azaldığından, ilgili gider hesabı borçlanır. Bu giderlerde bir azalma olursa o zaman da hesap alacaklanır. SONUÇ HESAPLARI

106 Bütün bu sonuç hesapları, dönem bitiminde, Kar ve Zarar hesabına devredilerek kapatılır. Giderler Kar ve Zarar Hesabının borcunu, gelirler ise alacağını oluşturur. Gelirler > giderler ise aradaki fark Gelir tablosunda ve Bilançoda “Kar” olarak, gelirler< giderler ise “Zarar” olarak yer alır. Kar, bir işletmenin öz sermayesindeki artışı, zarar ise azalışı ifade ettiğinden, öz sermayedeki bir artış ilgili gelir hesabına alacak yazılır. Öz sermayedeki bir azalış ise ilgili gider hesabına borç yazılır. SONUÇ HESAPLARI

107 Bir gider doğduğunda ilgili gider hesabı borçlanır, bir gelir doğduğunda ilgili gelir hesabı alacaklanır. Sonuç hesapları dönem sonlarında Kar ve Zarar Hesabına aktarılarak kapatılır. SONUÇ HESAPLARI

108 Nazım Hesaplar, bir işletmenin yükümlülüklerini, hak doğurabilecek işlemlerini, ve muhasebe disiplini altında izlemek istediği bilgileri kaydettiği hesaplardır. Nazım hesaplara yapılan kayıtlar, yapıldıkları anda gerçek bir varlık ve kaynağı temsil etmedikleri için; Nazım hesaplar varlık, kaynak ve sonuç hesapları ile karşılaştırılmaz. NAZIM HESAPLARI

109 Nazım hesaplar gurubunda yer alan hesapların kalanları bilançoda varlık ve kaynaklar dışında ayrıca gösterilir. Bilançoya varlıklar ile kaynaklar yazıldıktan ve toplamları alındıktan sonra nazım hesaplar kaydedilir. Ya da, bilançonun doğru yorumlanabilmesi için bu hesaplardaki bilgilerden gerekli olanlar “bilanço dipnotları” nda gösterilir. Nazım hesaplarda izlenecek işlemler iki veya daha fazla nazım hesap arasında muhasebeleştirilir. Nazım hesaplar diğer hesaplarla karşılaştırılmaz. NAZIM HESAPLARI

110 HESAPLARIN İŞLEYİŞ KURALLARI- ÖZET VARLIK HS:Varlıklardaki artışlar; ilgili hesaba borç, azalışlar alacak yazılır. KAYNAK HS: Kaynaklardaki artışlar; ilgili hesaba alacak, azalışlar borç yazılır. SONUÇ HS: Bir gider ortaya çıktığında ilgili gider hesabı borçlanır, bir gelir ortaya çıktığında ilgili gelir hesabı alacaklanır. Sonuç hesapları dönem sonunda K/Z hesabına aktarılarak dönem kar/zararı tespit edilir. NAZIM HS:  Nazım hesaplar varlık, kaynak ve sonuç hesapları ile karşılaştırılmaz.  Nazım hesaplarda izlenecek işlemler iki veya daha fazla nazım hesap arasında muhasebeleştirilir.

111 İşlemBilanço HesaplarıGelir-Gider Hesapları Kar veya Zarar Hesabı AktifPasifGider Hes. Gelir Hes. İlk açılış BorçAlacak Borç-Alacak Borç kaydı ArtırırAzaltırArtırırAzaltır Karı Azaltır, Zararı artırır. Alacak kaydı AzaltırArtırırAzaltırArtırır Karı artırır, zararı azaltır Borç bakiyesi Mevcut Varlıklar -Gider >Gelir = Zarar Alacak bakiyesi -Mevcut Kaynaklar Gider

112 ENVANTER KAVRAMI MUHASEBE İÇİ ENVANTER MUHASEBE DIŞI ENVANTER DEĞERLEME KAVRAMI DEĞERLEME YÖNTEM VE ÇEŞİTLERİ IV. ENVANTER VE DEĞERLEME

113 ENVANTER KAVRAMI Dönem sonunda düzenlenen genel geçici mizanda yeralan hesapların kalanları işletmenin o dönem içindeki çalışmaları sonucunda öz sermayesinde meydana gelen artış veya eksilişi tam olarak göstermez. Öz sermayedeki değişikliği gösterebilmek için hesap kanları ile işletmenin varlık ve kaynaklarının gerçek durumu arasındaki farklılıkların giderilmesi gerekir. Bunu sağlayabilmek için envanter yapılması gerekir.

114 ENVANTER KAVRAMI İşletmenin varlıkları ve kaynaklarının bilanço günündeki miktar ve değerlerini saptamak, saptanan hususlara göre hesaplarda gerekli değişiklikleri yaparak hesapları gerçek durumu gösterir hale getirilmesi işlemlerinin tümüne envanter işlemleri denir. (Kısaca kaydi durumla fiili durum arasındaki uyumlaştırma)

115 MUHASEBE DIŞI ENVANTER Envanter çıkarmak; saymak, ölçmek, tartmak ve değerlendirmek yoluyla işletmeye dahil ekonomik değerleri (varlıklar ve borçları) kesin ve ayrıntılı olarak saptamaktır. (Muhasebe dışı envanter)

116 MUHASEBE İÇİ ENVANTER Muhasebe dışı envanter sırasında saptanan varlıklar ve borçlar ile hesap kalanları arasındaki farkın giderilmesi, sonuç hesaplarının kapatılarak dönem kar ve zararının saptanması vb. işlemlerdir.

117 ENVANTER İŞLEMLERİ Muhasebe dışı envanter işlemleri (Belirleme işlemleri)  Miktar olarak  Değer olarak Muhasebe içi envanter işlemleri (Düzeltme işlemleri)  Kayıt hatalarını düzeltme  Değer düzeltmeleri Aktarma işlemleri Karın belirlenmesi işlemleri

118 DEĞERLEME KAVRAMI VE ÖLÇÜTLERİ İşletmenin varlıklarının ve borçlarının ulusal para ile ifade dilmesidir. Değerleme yöntem ve ölçütleri: Maliyet bedeli Borsa rayici Tasarruf değeri Gerçek değer Mukayyet değer(Kayıtlı) İtibari değer (Yazılı) Rayiç bedel Emsal bedeli ve ücreti

119 DEFTERLER BELGELER DEFTER SİSTEMLERİ V. KAYIT ARAÇLARI

120 DEFTERLER Yevmiye defteri: İşlemlerin muhasebe terminolojisi ile tarih sırasına ve ilgi kanunların belli ettiği kurallara uygun olarak kaydedildiği defterdir. Defter-i Kebir: Yevmiye defterine tarih sırasına göre kaydedilmiş işlemlerin niteliklerine göre sınıflandırılmış bir şekilde kaydedildiği hesapların bütünüdür.

121 YEVMİYE MADDELERİ Yevmiye maddesi herhangi bir işlemin muhasebe dili ifade edilmiş şeklidir. Yevmiye maddeleri: Yalın basit yevmiye maddeleri, (Tek hesap borçlu, tek hesap alacaklı) Bileşik yevmiye maddeleri, (Tek hesap borçlu/alacaklı, karşılığında birden fazla hesap alacaklı/borçlu) Karma yevmiye maddeleri, (Birden çok borçlu hesaba karşılık, birden çok alacaklı hesabın olduğu yevmiye maddeleri) Tamamlayıcı madde, (Yevmiye defterinde yapılan yanlış kayıtların düzeltilmesine ilişkin maddelerdir)

122 BELGELER Muhasebe fişi: Bir yevmiye maddesindeki bilgileri içeren fişlere muhasebe fişi denir.

123 MİZANLAR (Geçici, kesin) TEMEL MALİ RAPORLAR BİLANÇO VE ŞEKİLLERİ GELİR TABLOSU VI. RAPORLAMA

124 MİZAN TANIMI Mizan (kontrol çizelgesi) yevmiye defterine tarih sırasına göre kaydedilen işlemlerin defter-i kebire ve yardımcı defterlere, matematiksel açıdan doğru aktarılıp aktarılmadığını kontrol etmeye yarayan bir çizelge olarak ortaya çıkmıştır. Kontrol, yevmiye defterindeki rakamsal büyüklüğün defter-i kebirde de oluşup oluşmadığının denetlenmesi temeline dayanır.

125 MİZANIN DÜZENLENMESİ Yevmiye defterinin toplamları alınır, Hesapların borç ve alacak toplamları alınır, Hesaplar hesap planındaki sıraya göre borç ve alacak toplamları ile birlikte mizan cetveline alt alta yazılır, Mizana yazılan tutarların toplamı alınır ve bu toplamların yevmiye defterinin, aynı tarih itibariyle alınan toplamına eşit olması sağlanır. Her hesabın borç ve alacak kalanı hesaplanıp ilgili sütuna yazılır. Borç ve alacak kalanlarının toplamları alınır ve bunların birbiri ile eşitliği sağlanır.

126 MİZAN TÜRLERİ Mizanlar ilgili bulundukları defterlere göre türlere ayrılır. I. Defter-i Kebir mizanı: Defter-i kebir hesaplarının belli bir tarihteki toplamlarının listesidir. Genellikle aylık olarak düzenlenir. Aysonları itibariyle düzenlenen ve o ana kadar olan kadar olan işlemlerin toplamını gösteren bu mizanlara aylık mizan denir. (Nisan 2009 Ayı Mizanı) Aralık ayı mizanı aynı zamanda Genel Geçici Mizan adını alır. Envanter işlemlerinin yapılmasından sonra düzenlenen mizana ise Kesin Mizan adı verilir. II. Yardımcı Hesap Mizanı: Bir hesabın detaylarının (yardımcı hesaplarının) belli bir tarihteki toplamlarının listesidir. Yardımcı hesap mizanı hesap bazında adlandırılır. (Alıcılar Hesabı Mizanı, Genel yönetim Giderleri Hesabı Mizanı vb.)

127 TEMEL MALİ RAPORLAR Bilanço Gelir tablosu Nakit akım tablosu

128 AMORTİSMAN

129 AMORTİSMAN KAVRAMI Varlık hesaplarında kayıtlı varlıkların kullanımda tutuldukları süre boyunca yıpranma, aşınma ve işletme fonksiyonlarına katkı vermeleri sonucunda ilgili varlıkların değerinde bir azalma sonucunu doğuracak ve bu işletme açısından bir maliyeti ifade edecektir. Bu muhasebe sistematiği içinde amortisman olarak tanımlanmaktadır. Amortisman bir varlığın amortismana tabi tutarının yararlı ömür süresine sistematik olarak dağıtılmasını ifade eder. (TMS-16)

130 AMORTİSMANIN NİTELİĞİ Varlık hesaplarında kayıtlı varlıklardan bir yıldan uzun kullanılanların maliyetlerinin bir dönemde sonuç hesaplarına aktarılması sonuçların yanlış tespit edilmesine neden olur. Bir yıldan uzun süre kullanılacak varlıkların alındığı dönemde gider yazılması dönemsellik kavramı ile uyuşmaz. Varlıkların edinilmesi için katlanılan maliyetin ilgili dönemlere yayılması amortisman olarak adlandırılır. Maddi duran varlıklar için amortisman, maddi olmayan duran varlıklar için itfa ve özel tükenmeye tabi varlıklar için tükenme payı ifadeleri kullanılır.

131 AMORTİSMAN YAKLAŞIMLARI Duran varlıklarda amortisman için değişik tanımlar yapılabilmesi, farklı amaçlar nedeniyle farklı amortisman yaklaşımlarının ortaya konmasına neden olmuştur. Değerleme yaklaşımı Tüketim yaklaşımı Yenileme yaklaşımı Dağıtım yaklaşımı

132 AMORTİSMANA TABİ DEĞER Duran varlığın maliyeti ile amortisman yoluyla gider yazılarak dönemlere paylaştırılacak tutar arasında, duran varlığın amortisman süresinin sonundaki değer kadar bir fark olması doğaldır. Oluşan fark “artık değer (hurda değeri)” olarak adlandırılır. Duran varlığın maliyeti ile artık değer arasındaki farka amortismana tabi tutar denir.

133 AMORTİSMAN ÖLÇÜSÜ Amortisman hesaplanmasında; Duran varlığın ekonomik olarak kullanılabileceği süre, Duran varlık ile elde edilecek mal veya hizmetin miktarı esas alınır. Bu durum amortismana tabi varlıklar için “yararlı ömür” olarak adlandırılır.

134 AMORTİSMAN HESAPLAMA YÖNTEMLERİ Duran varlık maliyetinin birbirlerini izleyen faaliyet dönemlerine yansıtılabilmesi için bir çok yöntem geliştirilmiştir. Uygulanacak yöntem, varlığın kullanım biçimine göre seçilir. Eşit tutarda amortisman ayırma yöntemi, Değişen tutarda amortisman ayırma yöntemi, Azalan tutarda amortisman ayırma yöntemi, Artan tutarda amortisman ayırma yöntemi,

135 AMORTİSMAN KAYIT YÖNTEMLERİ Duran varlıklar için hesaplanan amortisman iki yöntemle kaydedilir. Direkt kayıt yöntemi:Hesaplanan amortismanın doğrudan doğruya ilgili duran varlık hesabıyla ilişkilendiren yöntemdir. (Bu yöntemde ayrılan amortisman giderler hesabına borç yazılırken, amortismanın hesaplandığı varlık hesabına alacak yazılır.) Endirekt kayıt yöntemi: Hesaplanan amortismanın ayrı bir amortisman hesabında (birikmiş amortismanlar hesabı vb.) birikimli olarak izlendiği yöntemdir.(Bu yöntemde ayrılan amortisman yine giderler hesabına borç yazılırken varlık için ayrılan tüm amortisman tutarlarının birikimli olarak takip edileceği amortisman hesabına alacak yazılır)

136 TEKDÜZEN HESAP PLANI AÇIKLAMALARI

137 Ülkemizde 1994 yılı başından itibaren, finansal kurumlar dışında kalan işletmelerde uygulamaya konulmuş olan “Tekdüzen Hesap Planı” nın yapısı aşağıdaki gibidir. Tekdüzen Hesap Planında “ondalık” kodlama sistemi benimsenmiştir.

138 ÇERÇEVE HESAP PLANI I- Bilanço Hesapları 1- Dönen Varlıklar 2- Duran Varlıklar 3- Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar 4- Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar 5- Öz Kaynaklar 6-Gelir Tablosu Hesapları 7-Maliyet Hesapları 8-Serbest Hesaplar 9-Nazım Hesaplar

139 I.Dönen Varlıklar İşletmenin nakit olarak elde tuttuğu paralarla, vadesiz veya bir yıla kadar vadeli olarak bankaya yatırdığı paralar ve normal koşullarda bir yıl içinde ya da işletmenin normal faaliyet dönemi içinde paraya çevrilmesi veya tüketilmesi öngörülen varlıklar, işletmenin “dönen varlıkları” nı oluşturur. II.Duran Varlıklar Bir yıldan veya normal faaliyet döneminden daha uzun sürelerle, işletme faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi için kullanılmak amacıyla elde edilen ve ilke olarak bir yılda veya normal faaliyet dönemi içinde paraya çevrilmesi veya tüketilmesi öngörülmeyen varlıklar bu grupta yer alan hesaplarda izlenir.. ÇERÇEVE HESAP PLANI

140 III. Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar Vadesi bir yılı altında olan borçlar bu grupta yer alır. IV.Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar Vadesi bir yılın üzerinde olan borçlar bu grupta yer alır. V.Öz Kaynaklar İşletme sahiplerinin getirdiği kıymetler ile işletmede tuttukları karlardan oluşan tutar bu grupta yer alır. VI.Gelir ve Gider Hesapları İşletmenin gelir ve giderlerini gösteren ve Gelir Tablosunu oluşturan sonuç hesapları bu grupta yer alır. ÇERÇEVE HESAP PLANI

141 VII. Maliyet Hesapları İşletme giderlerinin oluşumunun izlendiği hesaplardır. VIII.Serbest Hesaplar işletmelerin yapısına göre özel ihtiyaçlar için açılacak hesaplardır. IX.Nazım Hesaplar Muhasebenin bilgi verme görevi yüklediği işlemler ile gelecekte doğması muhtemel hak ve yükümlülüklerin takip edildiği hesaplardır. Nazım Hesapların bir diğer özelliği, bu grupta yer alan hesapların yevmiyede mutlaka kendi arasında ve karşılıklı olarak çalışmalarıdır. ÇERÇEVE HESAP PLANI

142 Yukarıdaki hesap planında ve 5 kodu ile başlayan hesaplar bilanço hesabı olarak adlandırılır. Bu hesaplardan 1-2 kod numarası ile başlayanlar, hesap planının aktifinde yer alırlar ve dönem sonunda ya bakiye vermezler ya da borç bakiyesi verirler.(*) (*)103- Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri Hesabı(-) 119- Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı(-) 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-) 268- Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-) 299- Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-) gibi Hesap Planında (-) değer olarak gösterilen ve aslında Pasif karakterli olmakla beraber, düzenleyici hesap olarak bilançonun aktifinde yer alan 1 ve 2 koduyla başlayan hesaplar hiçbir zaman Borç bakiyesi vermez. ÇERÇEVE HESAP PLANI

143 Aynı şekilde bilançonun pasifinde yer alan ve kod numarası ile başlayan hesaplar ise dönem sonunda ya bakiye vermeyecek ya da alacak bakiyesi verecek olan hesaplardır. (*) (*) 501- Ödenmemiş Sermaye H., 591- Dönem Net Zararı gibi Hesap Planında (-) değer olarak gösterilen ve aslında aktif karakterli olmakla beraber, düzenleyici hesap olarak bilançonun pasifinde yer alan 3-4 ve 5 kodu ile başlayan hesaplar hiçbir zaman Alacak bakiyesi vermez. ÇERÇEVE HESAP PLANI

144 Gelir tablosu hesapları ile Maliyet hesapları ise 6 ve 7 kodu ile başlamaktadır. Bu hesaplar dönem sonunda kesinlikle bakiye vermezler. Dönem sonu işlemlerinin yapılmasını takiben geçici mizan çıkarılacak ve geçici mizanda bakiyeleri bulunan 6 lı ve 7 li grupta yer alan hesapların tamamı dönem sonu işlemleri yapılmak suretiyle kapatılacaktır. Böylece kesin mizanda bu hesapların bakiyesi bulunmayacak, bu hesaplara ilişkin tek bir sonuç, dönem faaliyet sonucu olarak 590 veya 591 nolu hesap aracılığıyla bilançoya aktarılacaktır. II- Tekdüzen Hesap Planında 1-5 ‘inci grupları oluşturan bilanço hesapları, bilançoyu oluşturacak şekilde alt gruplara bölünmüştür. ÇERÇEVE HESAP PLANI

145 BİLANÇOAKTİFPASİF I.DÖNEN VARLIKLAR 10 HAZIR DEĞERLER 11 MENKUL KIYMETLER 12 TİCARİ ALACAKLAR 13 DİĞER ALACAKLAR 15 STOKLAR 18 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUKLARI 19 DİĞER DÖNEN VARLIKLAR II. DURAN VARLIKLAR 22 TİCARI ALACAKLAR 23 DİĞER ALACAKLAR 24 MALİ DURAN VARLIKLAR 25 MADDİ DURAN VARLIKLAR 26 MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 27 ÖZEL TÜKENMEYE TABİ VARLIKLAR 28 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUKLARI 29 DİĞER DURAN VARLIKLAR 3 KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 30 MALİ BORÇLAR 32 TİCARİ BORÇLAR 33 DİĞER BORÇLAR 34 ALINAN AVANSLAR UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 40 MALİ BORÇLAR 42 TİCARİ BORÇLAR 43 DİĞER BORÇLAR 44 ALINAN AVANSLAR ÖZKAYNAKLAR 50 ÖDENMİŞ SERMAYE 52 SERMAYE YEDEKLERİ 54 KÂR YEDEKLERİ 57 GEÇMİŞ YILLAR KÂRLARI 58 GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI 59 DÖNEM NET KÂRI (ZARARI)

146 Alt grupları, defteri kebir hesapları oluşturur. Örneğin “10 Hazır Değerler” alt grubunda; 100. KASA 101. ALINAN ÇEKLER 102. BANKALAR 103. VERİLEN ÇEKLER VE ÖDEME EMİRLERİ (-) 108. DİĞER HAZIR DEĞERLER şeklinde defteri kebir hesapları vardır. ÇERÇEVE HESAP PLANI

147 III- Tekdüzen Hesap Planında 6’ncı grubu oluşturan Gelir Tablosu Hesapları, gelir tablosunu oluşturacak şekilde alt gruplara ayrılmıştır.

148 Gelir Tablosundaki alt gruplar da defterikebir hesapları oluşturur. Örneğin “60 Brüt Satışlar” alt grubunda; 600 Yurtiçi Satışlar 601 Yurtdışı Satışlar 602 Diğer Gelirler şeklinde defterikebir hesapları yer almaktadır. IV- Tekdüzen Hesap Planı’nda 7’nci grubu oluşturan Maliyet Hesaplarında toplanacak giderlere ilişkin olarak 7/A ve 7/B olmak üzere iki seçenek belirlenmiştir. ÇERÇEVE HESAP PLANI

149 DÖNEN VARLIKLAR

150 I. DÖNEN VARLIKLAR Nakit olarak elde ve bankada tutulan varlıklar ile normal koşullarda en fazla bir yıl veya işletmenin normal faaliyet dönemi içinde paraya çevrilmesi veya tüketilmesi öngörülen varlık unsurlarını kapsar.

151 100. KASA HESABI İşletmenin elinde bulunan ulusal ve yabancı paraların TL. karşılığının izlenmesi için kullanılır. İşleyişi : Tahsil olunan para tutarları borç, ödemeler ve bankaya yatırılan para tutarları alacak kaydedilir. Hesap daima borç bakiyesi verir veya sıfır olur. Hiçbir şekilde alacak bakiyesi vermez.

152 100 Kasa Hs Ticari Mallar Hs Kasa Hesabı (a) Bedeli nakden ödenmek suretiyle YTL tutarında mal satın alınmıştır.

153 100 Kasa Hs Sayım ve Tes. Nok. Hs Kasa Hesabı (b) Kasada yapılan sayım sonucunda 560.-YTL nakdin noksan olduğu anlaşılmıştır.

154 100 Kasa Hs Kasa Hesabı (c) Dönem içinde kargo, posta vb ücretler olarak YTL ödenmiştir Genel Yönetim Giderleri Hs

155 100 Kasa Hs Kasa Hesabı (d) tarihinde orduevindeki işletmeler aşağıdaki satış hasılatlarını kasaya teslim etmişlerdir. Çayocağı: Terzihane: Erkek Berberi: Yurtiçi Satışlar NOT:600 hesabın yardımcı hesaplarına yapılacak kayıtlar

156 ÖRNEK UYGULAMALAR e YTL nakdi sermaye konularak bir işletme kurulmuştur. f.Sermaye olarak kasaya konulan nakdin YTL’si banka hesabına yatırılmıştır. g.Nakden YTL’ye bir adet kamyon alınmıştır. h.Hizmet binası kirası olarak YTL nakden ödenmiştir.

157 102. BANKALAR İşletmece yurt içi ve yurt dışı banka ve benzeri finans kurumlarına yatırılan ve çekilen paraların izlenmesini kapsar. İşleyişi : Bankalara para olarak veya hesaben yatırılan değerler borç, çekilen tutarlar ile üçüncü kişilerce tahsil edildiği anlaşılan çek ve ödeme emirleri alacak kaydedilir.

158 100 Kasa Hs Kasa Hesabı (a) tarihinde kasa mevcudundan YTL banka hesabına yatırılmıştır. 102-Banka Hs

159 103. VERİLEN ÇEKLER VE ÖDEME EMİRLERİ (-) İşletmenin üçüncü kişilere bankalardan çekle veya ödeme emri ile yapacağı ödemeler bu hesapta izlenir. İşleyişi : Kişilere çek ve ödeme emri verildiğinde hesaba alacak; çek ve ödeme emirlerinin bankadan tahsil edildiği anlaşıldığında bu hesaba borç, bankalar hesabına alacak kaydedilir.

160 108. DİĞER HAZIR DEĞERLER Nitelikleri itibarıyla hazır değer sayılan pullar, vadesi gelmiş kuponlar, tahsil edilecek banka ve posta havaleleri (yoldaki paralar gibi) değerleri kapsar. İşleyişi : Bu değerler elde edildiğinde hesabın borcuna, elden çıkarıldığında da hesabın alacağına kaydedilir.

161 100 Kasa Hs. XXXXX Kasa Hesabı (a) tarihinde orduevindeki işletmelerce hizmet bedellerinden YTL’lik kısmı kredi kartı ile tahsil edilmiştir Yurtiçi Satışlar XXXXX Diğer Hazır Değerler Hs

162 120. ALICILAR İşletmenin faaliyet konusunu oluşturan mal ve hizmet satışlarından kaynaklanan senetsiz alacaklarının izlenmesi için kullanılır.

163 120 Alıcılar Hs Alıcılar (a) tarihinde orduevinde yapılan resmi toplantı nedeniyle alacak doğduğu tespit edilmiştir Yurtiçi Satışlar

164 150. İLK MADDE VE MALZEME Üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak üzere işletmede bulundurulan; Hammadde, Yardımcı madde, İşletme malzemesi, Ambalaj malzemesi, Diğer malzemeler, izlendiği hesaptır.

165 320 Satıcılar Hs İlk Madde ve Malzeme (a) tarihinde işletmelere verilmek üzere YTL mal alınmıştır. Bedeli satıcıya taksitle ödenekecektir ilk Madde ve Malzeme Hs NOT:154 ve 150 hesabın yardımcı hesaplarına yapılacak kayıtlar

166 153. TİCARİ MALLAR Herhangi bir değişikliğe tabi tutulmadan satmak amacı ile işletmeye alınan ticari mallar (emtia) ve benzeri kalemler bu hesapta yer alır.

167 153 Ticari Mallar Hs Ticari Mallar (a)İşletme tarafından YTL tutarında mal satın alınmıştır. Bedeli nakden ödenmiştir Kasa Hesabı

168 154. İŞLETME MALLARI

169 154 İşletmeler Hs İşletmeler Hesabı (a) tarihinde ambardan işletmeler adına aşağıdaki malzemenin çıkışı yapılmıştır. Büfe: Çayocağı: ilk Madde ve Malzeme Hs NOT:154 ve 150 hesabın yardımcı hesaplarına yapılacak kayıtlar

170 154 İşletme Malları Hs. (Büfe) İşletmeler Hesabı (a) tarihinde büfede yeralan malların sayımı yapılmış olup 600.-YTL mal tespit edilmiştir. 624 İşletme Malları Maliyetleri Hs İşletmeler Hs BAKİYE:600.-YTL

171 195- İŞ AVANSLARI İşletme adına mal ve hizmet satın alacak, işletme adına bir kısım gider ve ödemeleri yapacak personel ve personel dışındaki kişilere verilen iş avanslarının izlendiği hesaptır.

172 100 Kasa Hs İş Avansları (a) Rize’ye mal alımı için gönderilen görevliye YTL avans verilmiştir İş Avansları Hs

173 196. PERSONEL AVANSLARI Personele, işletme adına yaptırılacak hizmet ve giderleri karşılamak üzere verilen iş avansları, personel ve işçilere maaş, ücret ve yolluklarına mahsuben önceden ödenen avansların izlendiği hesaptır

174 100-Kasa Hesabı Personel Avansları (a) Rize’ye mal alımı için gönderilen görevliye gündelik olarak 300.-YTL avans verilmiştir Personel Avansları Hs

175 197. SAYIM VE TESELLÜM NOKSANLARI Sayımlar sonucunda tespit edilen kasa, stok ve maddi duran varlıklar noksanlarıyla, tesellüm sırasında ortaya çıkan noksanların geçici olarak kayıt ve izleneceği hesaptır.

176 100-Kasa Hesabı Sayım ve Tesellüm Noksanları Hs. (a) tarihinde yapılan kasa sayımında YTL noksanlık tespit edilmiştir. 197-Sayım ve Tesellüm Noksanları Hs

177 2. DURAN VARLIKLAR

178 Bir yıldan veya bir normal faaliyet döneminden daha uzun sürelerle, işletme faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi için kullanılmak amacıyla elde edilen ve ilke olarak bir yılda veya normal faaliyet dönemi içinde paraya çevrilmesi veya tüketilmesi öngörülmeyen varlıkları kapsar.

179 220. ALICILAR İşletmenin faaliyet konusunu oluşturan mal ve hizmet satışlarından kaynaklanan bir yıldan fazla uzun vadeli senetsiz alacakları ifade eder.

180 226. VERİLEN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR İşletmede, üçüncü kişilere karşı bir işin yapılmasının üstlenilmesi ve bir akdin karşılığı olarak, geri alınmak üzere verilen, bir yıldan uzun süreli depozito ve teminat niteliğindeki değerlerin izlendiği hesaptır.

181 255. DEMİRBAŞLAR İşletme faaliyetlerinin yürütülmesinde kullanılan her türlü büro makine ve cihazları ile döşeme, masa, koltuk, dolap, mobilya gibi maddi varlıkların izlendiği hesaptır.

182 100 Kasa Hs Demirbaşlar (a) Yüzme havuzu işletmesinde kullanılmak üzere YTL değerinde demirbaş satın alınmıştır Demirbaşlar Hs

183 257. BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR (-) Maddi duran varlık bedellerinin, kullanılabilecekleri süre içerisinde hesaben yokedilebilmesini sağlamak amacıyla kullanılan hesaptır.

184 259. VERİLEN AVANSLAR Yurt içinden veya yurt dışından satınalınmak üzere sipariş edilen maddi duran varlıklarla ilgili olarak yapılan avans ödemelerinin izlendiği hesaptır. Sipariş avansıyla ilgili giderleri de kapsar.

185 100 Kasa Hs Verilen Avanslar (a) Lokanta işletmesi için alınacak buzdolabı ile ilgili olarak ilgiliye YTL avans verilmiştir Verilen Avanslar Hs (a) YTL değerinde buzdolabı teslim alınmış ve avanstan arta kalan tutar ilgiliye borçlanılmıştır. 320 Satıcılar Demirbaşlar Hs Verilen Avanslar Hs

186 KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR

187 3. KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR Dönen varlıkların ayrılmasında kullanılan ölçüye uygun olarak, en çok bir yıl veya işletmenin normal faaliyet dönemi sonunda ödenecek yabancı kaynakları kapsar.

188 320. SATICILAR İşletmenin faaliyet konusu ile ilgili her türlü mal ve hizmet alımlarından kaynaklanan senetsiz borçların izlendiği hesaptır.

189 335. PERSONELE BORÇLAR İşletmenin personeline olan çeşitli borçlar bu hesapta izlenir.

190 340. ALINAN SİPARİŞ AVANSLARI İşletmenin satış amacıyla gelecekte yapacağı mal ve hizmet teslimleri ile ilgili olarak peşin tahsil ettiği tutarların izlendiği hesaptır.

191 360. ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR İşletmenin ekonomik faaliyetlerde bulunmasının sonucu ilgili mali mevzuat uyarınca mükellef veya sorumlu sıfatıyla işletmenin kendisine, personeline ve üçüncü kişilere ilişkin olarak ödenmesi gereken vergi, resim, harç ve fonların izlendiği hesaptır.

192 361. ÖDENECEK SOSYAL GÜVENLİK KESİNTİLERİ İşletmenin, personelin hakedişlerinden sosyal güvenlik mevzuatı hükümlerine göre kesintiye tabi tutmakla yükümlü bulunduğu, personele ait emeklilik keseneği ve sigorta primleri ile bunlara ilişkin işveren katılma payları ve işverence sosyal güvenlik kuruluşlarına ödenecek diğer yükümlülüklerin izlendiği hesaptır.

193 397. SAYIM VE TESELLÜM FAZLALARI Sayımlar sonunda tespit edilen kasa, stok ve maddi duran varlıklar fazlalarıyla, üniteler arası yollamada ortaya çıkan fazlaların geçici olarak kayıt edileceği hesaptır.

194 100-Kasa Hesabı Sayım ve Tesellüm Fazlaları Hs. (a) tarihinde yapılan kasa sayımında 245.-YTL fazlalık tespit edilmiştir. 397-Sayım ve Tesellüm Fazlaları Hs

195 UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR

196 4. UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR Kredi kurumlarından, sermaye piyasasından ve işletmenin ilişkide bulunduğu üçüncü kişilerden sağlanan ve bir yıldan fazla vadeli olan işletme borçlarını kapsar.

197 ÖZKAYNAKLAR

198 5. ÖZKAYNAKLAR İşletme sahip veya ortaklarının bilanço tarihinde işletmeye yapmış oldukları sermaye yatırımlarının tutarını gösteren; Ödenmiş sermaye, Geçmiş Yıllar Kârları, Geçmiş Yıllar Zararları, Dönemin Net Kâr veya Zararı, kapsar.

199 500. SERMAYE İşletmeye tahsis edilen veya işletmelerin ana sözleşmelerinde yer alan ve Ticaret Siciline tescil edilmiş bulunan sermaye tutarı bu hesapta yer alır.

200 100 Kasa Hesabı Sermaye Hesabı (a)Yeni kurulan işletmeye YTL sermaye konulmuştur. 500-Sermaye Hs

201 570. GEÇMİŞ YILLAR KARLARI Geçmiş faaliyet dönemlerinde ortaya çıkan ve işletme sahibine veya ortaklarına dağıtılmamış bulunan kârlardan ilgili yedek hesaplarına alınmayan tutarların izlendiği hesaptır.

202 580. GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI Geçmiş faaliyet dönemlerinde ortaya çıkan dönem net zararlarının izlendiği hesaptır.

203 590. DÖNEM NET KARI İşletmenin faaliyet dönemine ilişkin vergi sonrası net kâr tutarının izlendiği hesaptır.

204 591. DÖNEM NET ZARARI (-) İşletmenin faaliyet dönemine ilişkin net zarar tutarının izlendiği hesaptır.

205 MALİYET HESAPLARI

206 I- Bilanço Hesapları 1- Dönen Varlıklar 2- Duran Varlıklar 3- Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar 4- Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar 5- Öz Kaynaklar 6- Gelir Tablosu Hesapları 7-Maliyet Hesapları 9-Nazım Hesaplar

207 7 MALİYET HESAPLARI Maliyet hesapları, mal ve hizmetlerin planlanan biçim ve niteliğe getirilmesi için yapılan giderlerin toplandığı ve maliyet unsurlarına dönüştürülerek izlendiği hesaplardır.

208 İşlemBilanço HesaplarıGelir-Gider Hesapları Kar veya Zarar Hesabı AktifPasif Gider Hes. Gelir Hes. İlk açılışBorçAlacak Borç kaydıArtırırAzaltır Artırır Azaltı r Alacak kaydıAzaltırArtırır Azaltır Artırır Borç bakiyesi Mevcut Varlıklar - Gider > Gelir = Zarar Alacak bakiyesi -Mevcut Kaynakl ar Gider < Gelir = Kar

209 7/A SEÇENEĞİNDE MALİYET HESAPLARI 70 Maliyet Muhasebesi Bağlantı Hesapları 71 Direkt İlk madde ve Malzeme Giderleri 72 Direkt İşçilik Giderleri 73 Genel Üretim Giderleri 74 Hizmet Üretim Maliyeti 75 Araştırma Geliştirme Giderleri 76 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri 77 Genel Yönetim Giderleri 78 Finansman Giderleri

210 7/B SEÇENEĞİNDE MALİYET HESAPLARI 790 İlk Madde ve Malzeme Giderleri 791 Memur Ücret ve Giderleri 792 Personel Ücret ve Giderleri 793 Dışarıdan Sağlanan Fayda ve Hizmetler 794 Çeşitli Giderler 795 Vergi, Resim ve Harçlar 796 Amortismanlar ve Tükenme Payları 797 Finansman Giderleri 798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hesapları 799 Üretim Maliyet Hesabı

211 71 Direkt İlkmadde ve Malzeme Giderleri Üretilen mamülün bünyesine ana madde olarak katılan ve hangi mamülden ne kadar tüketildiği, ekonomik bakımdan ayrı olarak izlenebilen ilkmadde ve malzemelerle ilgili gider, yansıtma ve fark hesapları bu grupta yer alır Direkt İlkmadde ve Malzeme Giderleri 711. Direkt İlkmadde ve Malzeme Yansıtma Hesabı 712. Direkt İlkmadde ve Malzeme Fiyat Farkı 713. Direkt İlkmadde ve Malzeme Miktar Farkı

212 710. Direkt İlkmadde ve Malzeme Giderleri Bu giderler, esas üretim gider yerleri ile ilgili olup, mamülün bünyesine giren, mamülün temel öğesini oluşturan ve mamülün bünyesine doğrudan yüklenebilen maddelerin kullanımı fiili tutarlarla bu hesapta izlenir Direkt İlkmadde ve Malzeme Yansıtma Hesabı Maliyet hesaplama yöntemine göre oluşan maliyetlerin 151-Yarı Mamüller Hesabına aktarılması için kullanılır. (1.Fiili maliyet yönteminin uygulandığı durumlarda "710- Direkt İlkmadde ve Malzeme Giderleri Hesabı”nın borcuna gider çeşidi olarak kaydedilen giderler, 2.Önceden saptanmış maliyet yöntemlerinin uygulandığı durumlarda, önceden hesaplanmış giderler)

213 (a) Dönem içinde üretimde kullanılmak üzere ana ve yardımcı üretim yerlerinde ambardan çekilen direkt maddeler 710- Direkt İlkmadde ve Malzeme Giderleri Hs. 150 İlkmadde ve Malzeme Hs. Ambardan Çıkan Mal (a) Ambardan Çıkan Mal (a) (b) Üretim gerçekleştiğinde 710 nolu hesapta gerçekleşen maliyet toplamı üzerinden; 711- Direkt İlkmadde ve Malzeme Giderleri Yns.Hs Yarı Mamüller-Üretim Hs. 710 Hs’ta belirlenen Maliyet üzerinden (b) 710 Hs’ta belirlenen Maliyet üzerinden (b) (c) Dönem sonunda; (c) 710- Direkt İlkmadde ve Malzeme Giderleri Hs Direkt İlkmadde ve Malzeme Giderleri Yns.Hs (c) 710 Hs’ta belirlenen Maliyet üzerinden (b) Ambardan Çıkan Mal (a)

214 7/A SEÇENEĞİNDE MALİYET HESAPLARI 70 Maliyet Muhasebesi Bağlantı Hesapları 71 Direkt İlkmadde ve Malzeme Giderleri 72 Direkt İşçilik Giderleri 73 Genel Üretim Giderleri 74 Hizmet Üretim Maliyeti 75 Araştırma Geliştirme Giderleri 76 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri 77 Genel Yönetim Giderleri 78 Finansman Giderleri

215 72 Direkt İşçilik Giderleri Bir mal veya hizmetin üretim maliyetine doğrudan doğruya verilebilen işçilik giderleri ile ilgili gider, yansıtma ve fark hesapları bu grupta yer alır Direkt İşçilik Giderleri Hesabı 721. Direkt İşçilik Giderleri Yansıtma Hesabı 722. Direkt İşçilik Ücret Farkları 723. Direkt İşçilik Süre (Zaman) Farkları

216 720. Direkt İşçilik Giderleri Hesabı Esas üretim gider yerleri ile ilgili olup, belli bir mamül veya hizmetin üretim maliyetine doğrudan doğruya yüklenebilen işçilik giderlerini kapsar. Bu giderler hangi mamül veya mamül grubu için harcandığı izlenebilen ve herhangi bir dağıtım anahtarına gerek duymadan, işçi başına düşen çalışma süresi ölçülebilen işçilik giderlerinden oluşur Direkt İşçilik Giderleri Yansıtma Hesabı Maliyet hesaplama yöntemine göre oluşan maliyetlerin 151-Yarı Mamüller Hesabına aktarılması için kullanılır. (1.Fiili maliyet yönteminin uygulandığı durumlarda "720- Direkt İşçilik Giderleri Hesabı”nın borcuna gider çeşidi olarak kaydedilen giderler, 2.Önceden saptanmış maliyet yöntemlerinin uygulandığı durumlarda, önceden belirlenmiş direkt işçilik giderleri)

217 (a) Dönem içinde üretim sırasında gerçekleştirilen direkt işçilik giderleri (1); 720- Direkt İşçilik Giderleri Hs. 381 ve ilgili diğer hesaplar. İşçi Ücretleri (a) İşçi Ücretleri (a) (b) Üretim gerçekleştiğinde 720 nolu hesapta gerçekleşen direkt işçilik maliyeti üzerinden; 721- Direkt İşçilik Giderleri Yns.Hs Yarı Mamüller-Üretim Hs. 720 Hs’ta belirlenen Maliyet üzerinden (b) 720 Hs’ta belirlenen Maliyet üzerinden (b) (c) Dönem sonunda; (c) 720- Direkt İşçilik Giderleri Hs Direkt İşçilik Giderleri Yns.Hs (c) 720 Hs’ta belirlenen Maliyet üzerinden (b) İşçi Ücretleri (a)

218 7/A SEÇENEĞİNDE MALİYET HESAPLARI 70 Maliyet Muhasebesi Bağlantı Hesapları 71 Direkt İlkmadde ve Malzeme Giderleri 72 Direkt İşçilik Giderleri 73 Genel Üretim Giderleri 74 Hizmet Üretim Maliyeti 75 Araştırma Geliştirme Giderleri 76 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri 77 Genel Yönetim Giderleri 78 Finansman Giderleri

219 73 Genel Üretim Giderleri İşletmenin üretimi ve bu üretime bağlı hizmetler için yapılan direkt ilk madde ve malzeme ve direkt işçilik dışında kalan giderlerle ilgili gider, yansıtma ve fark hesaplarından oluşur Genel Üretim Giderleri 731. Genel Üretim Giderleri Yansıtma Hesabı 732. Genel Üretim Giderleri Bütçe Farkları 733. Genel Üretim Giderleri Verimlilik Farkları 734. Genel Üretim Giderleri Kapasite Farkları

220 730. Genel Üretim Giderleri İşletmenin üretimi ve bu üretime bağlı hizmetler için yapılan direkt işçilik ve direkt ilkmadde ve malzeme dışında kalan giderlerin izlendiği hesaptır. Bu giderlerin; — Üretim ve hizmet maliyeti ile ilgili bir gider niteliğini taşıması, — Çeşit ve değer yönü ile doğrudan doğruya değil ancak dağıtım yoluyla üretim ve hizmet maliyetlerine yansıtılabilir nitelikte olması, gerekir Genel Üretim Giderleri Yansıtma Hesabı Maliyet hesaplama yöntemine göre oluşan maliyetlerin 151-Yarı Mamüller Hesabına aktarılması için kullanılır. (1.Fiili maliyet yönteminin uygulandığı durumlarda "730- Genel üretim Giderleri Hesabı”nın borcuna gider çeşidi olarak kaydedilen giderler, 2.Önceden saptanmış maliyet yöntemlerinin uygulandığı durumlarda, önceden belirlenmiş genel üretim giderleri)

221 (a) Dönem içinde üretim sırasında gerçekleştirilen genel üretim giderleri (endirekt işçilik giderleri, elektrik, su vb.) 730- Genel Üretim Giderleri Hs. 381 ve ilgili diğer hesaplar. Dönem içerisinde ödenen giderler (a) Dönem içerisinde ödenen giderler (a) (b) Üretim gerçekleştiğinde 730 nolu hesapta gerçekleşen direkt işçilik maliyeti üzerinden; 731- Genel Üretim Giderleri Yns. Hs Yarı Mamüller-Üretim Hs. 730 Hs’ta belirlenen Maliyet üzerinden (b) 730 Hs’ta belirlenen Maliyet üzerinden (b) (c) Dönem sonunda; (c) 730- Genel Üretim Giderleri Hs Genel Üretim Giderleri Yns. Hs (c) 730 Hs’ta belirlenen Maliyet üzerinden (b) Dönem içerisinde ödenen giderler (a)

222 Örnek: Ay içinde genel üretim giderlerinde oluşan maliyetin dağılımı aşağıdaki şekilde tespit edilmiştir. - Üretim gider yerlerinin Pazarlama satış dağıtım yerleri Yapılmakta olan yatırımlarla ilgili olarak Genel yönetim gideri olarak hesaplanan tutar Genel Üretim Giderleri Yns. Hs Pazarlama Satış Dağıtım Gid. Hs Yarı Mamüller-Üretim Hs Genel Yönetim Giderleri Hs Yapılmakta Olan Yatırımlar Hs

223 7/A SEÇENEĞİNDE MALİYET HESAPLARI 70 Maliyet Muhasebesi Bağlantı Hesapları 71 Direkt İlkmadde ve Malzeme Giderleri 72 Direkt İşçilik Giderleri 73 Genel Üretim Giderleri 74 Hizmet Üretim Maliyeti 75 Araştırma Geliştirme Giderleri 76 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri 77 Genel Yönetim Giderleri 78 Finansman Giderleri

224 74 Hizmet Üretim Maliyeti Hizmet işletmelerinin üretim maliyetlerinin izlenmesinde kullanılan hesaplardır. Hizmet işletmelerinde 71, 72 ve 73 gruplarda yer alan hesaplar kullanılmaz Hizmet Üretim Maliyeti 741. Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabı 742. Hizmet Üretim Maliyeti Fark Hesapları

225 740. Hizmet Üretim Maliyeti Hizmet işletmelerinde üretilen hizmetler için yapılan giderlerin gerçekleşen tutarları bu hesaba kaydedilir Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabı Maliyet hesaplama yöntemine göre oluşan maliyetlerin 622- Satılan Hizmet Maliyeti Hesabına aktarılması için kullanılır. (1.Fiili maliyet yönteminin uygulandığı durumlarda "740- Hizmet Üretim Maliyeti Hesabı”nın borcuna gider çeşidi olarak kaydedilen giderler, 2.Önceden saptanmış maliyet yöntemlerinin uygulandığı durumlarda, önceden belirlenmiş hizmet maliyeti)

226 (a) Dönem içinde hizmet üretiminde kullanılan malzemeler ve gerçekleştirilen giderler hizmet üretim maliyeti hesabına kaydedilmiştir Hizmet Üretim Maliyeti Hs. 150, 381 ve ilgili diğer hesaplar. Yapılan giderlerin toplamı (b) Dönem sonunda 741- Hizmet Üretim Maliyeti Yns. Hs Satılan Hizmet Maliyeti Hs. 740 Hs’ta belirlenen Maliyet üzerinden (b) 740 Hs’ta belirlenen Maliyet üzerinden (b) (c) 740- Hizmet Üretim Maliyeti Hs 741- Hizmet Üretim Maliyeti Yns. Hs (c) 740 Hs’ta belirlenen Maliyet üzerinden (b) Yapılan giderlerin toplamı

227 7/A SEÇENEĞİNDE MALİYET HESAPLARI 70 Maliyet Muhasebesi Bağlantı Hesapları 71 Direkt İlkmadde ve Malzeme Giderleri 72 Direkt İşçilik Giderleri 73 Genel Üretim Giderleri 74 Hizmet Üretim Maliyeti 75 Araştırma Geliştirme Giderleri 76 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri 77 Genel Yönetim Giderleri 78 Finansman Giderleri

228 77 Genel Yönetim Giderleri Yönetim fonksiyonu ile ilgili giderlerin izlendiği hesap grubudur GENEL YÖNETİM GİDERLERİ : 771. Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı 772. Genel Yönetim Gider Farkları Hesabı

229 770. Genel Yönetim Giderleri Bir işletmenin; Yönetim fonksiyonları, İşletme politikasının tayini, Organizasyon ve kadro kuruluşu, Büro hizmetleri, Kamu ilişkileri, Güvenlik, Hukuk işleri, Personel işleri, Kredi ve tahsilatı da kapsayan muhasebe ve mali işler servisleri, giderlerinin izlendiği hesaptır Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı Dönem sonlarında "770- Genel Yönetim Giderleri Hesabı" ile karşılaştırılarak kapatılır.

230 (a) Muhasebe servisinde çalışanların ücretleri ödenmiştir Genel Yönetim Giderleri Hs. 381 Gider Tahakkukları Hs (a) (b) Dönem içinde idare binasının kira gideri olarak YTL ödenmiştir Genel Yönetim Giderleri Hs Ödenecek Vergi ve Fonlar Hs. (GV+Fon) (c) Dönem içinde kargo, posta vb ücretler olarak YTL ödenmiştir (a) 336- Diğer Çeşitli Borçlar Hs (b) (b)900.-(b) 770- Genel Yönetim Giderleri Hs Kasa/103-… İndirilecek KDV Hs (c) (c) (c)

231 (d) Yurtdışı seyahat giderleri ödenmiştir Genel Yönetim Giderleri Hs. 257-Birikmiş Amor. Hs (f) (e) Dönem içinde MTV, Damga V. (sigorta vb.) YTL ödenmiştir Genel Yönetim Giderleri Hs.. (f) İdare binaları ve demirbaşlar için YTL amortisman tahakkuk ettirilmiştir (f) (e) 900.-(e) 770- Genel Yönetim Giderleri Hs Kasa/103-… İndirilecek KDV Hs (d) (d) (d) 100-Kasa/103-…..

232 (g) DÖNEM SONUNDA; -Ay içinde gerçekleşen giderler aşağıdaki gibi olacaktır Genel Yönetim Giderleri Hs (a) (b) (c) (f) (e) (d) (DS) 771- Genel Yönetim Gid. YANSITMA Hs (DS) (g) DÖNEM SONUNDA; -Fiili maliyet yönetiminin uygulandığı durumda Genel Yönetim Giderleri Hs (DS)

233 GELİR TABLOSU HESAPLARI

234 I- Bilanço Hesapları 1- Dönen Varlıklar 2- Duran Varlıklar 3- Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar 4- Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar 5- Öz Kaynaklar 6- Gelir Tablosu Hesapları 7-Maliyet Hesapları 9-Nazım Hesaplar

235 6 GELİR TABLOSU HESAPLARI İşletmenin faaliyet dönemine ilişkin; Brüt satışları, Satış-indirimleri, Satışların maliyeti, Faaliyet giderleri, Diğer faaliyetlerden gelir ve kârlar, Diğer faaliyetlerden gider ve zararlar, Finansman giderleri, Olağandışı gelir ve kârlar, Olağandışı gider ve zararlar, oluşur.

236 6-GELİR TABLOSU HESAPLARI Brüt satışları, Satış-indirimleri, Satışların maliyeti, Faaliyet giderleri, Diğer faaliyetlerden gelir ve kârlar, Diğer faaliyetlerden gider ve zararlar, Finansman giderleri, Olağandışı gelir ve kârlar, Olağandışı gider ve zararlar, (-) 62 (-) 63 (-) (-) 66 (-) (-)

237 İşlemBilanço HesaplarıGelir-Gider Hesapları Kar veya Zarar Hesa bı AktifPasifGider Hes. Gelir Hes. İlk açılışBorçAlacak Borç kaydıArtırırAzaltırArtırır Azaltır Alacak kaydıAzaltırArtırırAzaltır Artırır Borç bakiyesi Mevcut Varlıklar -Gider > Gelir = Zarar Alacak bakiyesi -Mevcut Kaynaklar Gider < Gelir = Kar

238 6-GELİR TABLOSU HESAPLARI 60. Brüt Satışlar 61. Satış İndirimleri (-) 62. Satışların Maliyeti (-) 63. Faaliyet Giderleri 64. Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Karlar 65. Diğer Faaliyetlerden Olağan Gider ve Zararlar (-) 66. Finansman Giderleri (-) 67. Olağandışı Gelir ve Kârlar 68. Olağandışı Gider ve Zararlar 69. Dönem Net Kârı ve Zararı

239 60. Brüt Satışlar İşletmenin esas faaliyetleri çerçevesinde satılan mal yada hizmetler karşılığında alınan yada tahakkuk ettirilen toplam değerleri kapsar. Brüt satışlara Katma Değer Vergisi dahil edilmez Yurtiçi Satışlar 601. Yurtdışı Satışlar 602. Diğer Gelirler

240 (a) Mal satış işlemi YTL +KDV üzerinden, tutar nakden tahsil edilmiştir. Satılan ticari malın maliyeti YTL’dir 100- Kasa Hesabı 600-Yurtiçi Satışlar Hs (aa) (aa) (aa) 391- Hesaplanan KDV Hs Satılan Ticari Mallar Maliyeti Hs (ab) 153- Ticari Mallar Hs.

241 61. Satış İndirimleri (-) Net satış hasılatına ulaşabilmek için brüt satışlardan indirilmesi gereken değerleri kapsar 610. Satıştan İadeler (-) 611. Satış İskontoları (-) 612. Diğer İndirimler (-) 60. Brüt Satışlar Net Satışlar 61. Satış İndirimleri

242 (a) Daha önce satışı gerçekleştirilen malın YTL+KDV ’lik kısmı iade edilmiştir. İade edilen malın maliyeti YTL’dir Kasa Hesabı 610-Satıştan İadeler Hs (aa) (aa) (aa) 191- İndirilecek KDV Hs Satılan Ticari Mallar Maliyeti Hs (ab) 153- Ticari Mallar Hs.

243 62. Satışların Maliyeti (-) İşletmenin; Dönem içindeki stok hareketleri, Satılan mamul, yarı mamul, ilk madde ve malzeme ile ticari mal gibi maddelerin, Satılan hizmetlerin maliyetini, kapsar Satılan Mamuller Maliyet (-) 621. Satılan Ticari Mallar Maliyeti (-) 622. Satılan Hizmet Maliyeti (-) 623. Diğer Satışların Maliyeti (-)

244 620. Satılan Mamuller Maliyet (-) (a) Mamul mal YTL+KDV üzerinden kredili olarak satılmıştır. Satılan mamul malın maliyeti YTL’dir 120- Alıcılar Hesabı 600-Yurtiçi Satışlar Hs (aa) (aa) (aa) 391- Hesaplanan KDV Hs Satılan Mamüller Maliyeti Hs (ab) 152- Mamüller Hs.

245 621. Satılan Ticari Mallar Maliyeti (-) (a) Mal satış işlemi YTL +KDV üzerinden, tutar nakden tahsil edilmiştir. Satılan ticari malın maliyeti YTL’dir 100- Kasa Hesabı 600-Yurtiçi Satışlar Hs (aa) (aa) (aa) 391- Hesaplanan KDV Hs Satılan Ticari Mallar Maliyeti Hs (ab) 153- Ticari Mallar Hs.

246 741- Hizmet Üretim Maliyeti Yns. Hs Satılan Hizmet Maliyeti Hs. 740 Hs’ta belirlenen Maliyet üzerinden (b) 740 Hs’ta belirlenen Maliyet üzerinden (b) 622. Satılan Hizmet Maliyeti (-) (a) Dönem içinde hizmet üretiminde kullanılan malzemeler ve gerçekleştirilen giderler hizmet üretim maliyeti hesabına kaydedilmiştir Hizmet Üretim Maliyeti Hs (a) (b) (DS) (b) DÖNEM SONUNDA

247 741- Hizmet Üretim Maliyeti Yns. Hs Satılan Hizmet Maliyeti Hs (b) 62. Satışların Maliyeti (-) 621- Satılan Ticari Mallar Maliyeti Hs (ab) 153- Ticari Mallar Hs Satılan Mamüller Maliyeti Hs (ab) 152- Mamüller Hs.

248 60. Brüt Satışlar Net Satışlar 61. Satış İndirimleri

249 60. Brüt Satışlar Net Satışlar 61. Satış İndirimleri 62. Satışların Maliyeti (-) Brüt Satış Karı

250 63. Faaliyet Giderleri İşletmenin esas faaliyeti ile ilgili bulunan ve üretim maliyetlerine yüklenmeyen araştırma ve geliştirme giderleri; pazarlama, satış ve dağıtım giderleri ve genel yönetim giderlerinden oluşur. Maliyet hesaplarında izlenen esas faaliyet dönem giderleri, yansıtma hesapları alacağı ile dönem sonlarında bu grupta yer alan hesaplara devredilir Araştırma ve Geliştirme Giderleri (-) 631. Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri (-) 632. Genel Yönetim Giderleri (-)

251 Örnek: Ay içinde genel üretim giderlerinde oluşan maliyetin dağılımı aşağıdaki şekilde tespit edilmiştir. - Üretim gider yerlerinin Pazarlama satış dağıtım yerleri Yapılmakta olan yatırımlarla ilgili olarak Genel yönetim gideri olarak hesaplanan tutar Genel Üretim Giderleri Yns. Hs Pazarlama Satış Dağıtım Gid. Hs Yarı Mamüller-Üretim Hs Genel Yönetim Giderleri Hs Yapılmakta Olan Yatırımlar Hs

252 (g) DÖNEM SONUNDA; -Ay içinde gerçekleşen giderler aşağıdaki gibi olacaktır Genel Yönetim Giderleri Hs (a) (b) (c) (f) (e) (d) (DS) 771- Genel Yönetim Gid. YANSITMA Hs (DS) (g) DÖNEM SONUNDA; -Fiili maliyet yönetiminin uygulandığı durumda Genel Yönetim Giderleri Hs (DS)

253 60. Brüt Satışlar Net Satışlar 61. Satış İndirimleri 62. Satışların Maliyeti (-) Brüt Satış Karı

254 60. Brüt Satışlar Net Satışlar 61. Satış İndirimleri 62. Satışların Maliyeti (-) Brüt Satış Karı 63. Faaliyet Giderleri Faaliyet Karı

255 64. Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Karlar İşletmenin esas faaliyeti dışında; İştiraklerden ve bağlı ortaklıklardan elde edilen temettü geliri, Faiz ve diğer temettü gelirleri, Temerrüt faizleri, Kambiyo kârları, Kira gelirleri, Menkul kıymet satış kârları gibi, diğer faaliyetlerden elde edilen olağan gelir ve kârlardan oluşur. … Faiz Gelirleri 643. Komisyon Gelirleri 644. Konusu Kalmayan Karşılıklar …….

256 65. Diğer Faaliyetlerden Olağan Gider ve Zararlar İşletmenin esas faaliyetleri dışında kalan olağan faaliyetlerle ilgili gider ve zararları içerir. … Reeskont Faiz Giderleri (-) 653. Komisyon Giderleri (-) 654. Karşılık Giderleri (-) …….

257 66. Finansman Giderleri (-) İşletmenin borçlandığı tutarlarla ilgili olarak katlanılan ve varlıkların maliyetine eklenmemiş bulunan faiz, kur farkları, kredi komisyonları ve benzeri diğer giderleri kapsar. … Kısa Vadeli Borçlanma Giderleri (-) 661. Uzun Vadeli Borçlanma Giderleri (-) …….

258 60. Brüt Satışlar Net Satışlar 61. Satış İndirimleri 62. Satışların Maliyeti (-) Brüt Satış Karı 63. Faaliyet Giderleri Faaliyet Karı

259 60. Brüt Satışlar Net Satışlar 61. Satış İndirimleri 62. Satışların Maliyeti (-) Brüt Satış Karı 63. Faaliyet Giderleri Faaliyet Karı 64. Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Karlar 65. Diğer Faaliyetlerden Olağan Gider ve Zararlar 66. Finansman Giderleri (-) Olağan Kar

260 67. Olağandışı Gelir ve Kârlar İşletmenin olağan faaliyetlerinden bağımsız olan ve bu nedenle arızi nitelik taşıyan duran varlıkların satışlarından elde edilen kârlar ile olağan dışı olay ve gelişmeler nedeniyle ortaya çıkan gelir ve kârların yer aldığı hesap grubudur.

261 68. Olağandışı Gider ve Zararlar İşletmenin olağan faaliyetlerinden bağımsız olan ve bu nedenle sık sık ve düzenli olarak ortaya çıkması beklenmeyen işlem ve olaylardan kaynaklanan gider ve zararların yer aldığı hesap grubudur.

262 60. Brüt Satışlar Net Satışlar 61. Satış İndirimleri 62. Satışların Maliyeti (-) Brüt Satış Karı 63. Faaliyet Giderleri Faaliyet Karı 64. Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Karlar 65. Diğer Faaliyetlerden Olağan Gider ve Zararlar 66. Finansman Giderleri (-) Olağan Kar

263 60. Brüt Satışlar Net Satışlar 61. Satış İndirimleri 62. Satışların Maliyeti (-) Brüt Satış Karı 63. Faaliyet Giderleri Faaliyet Karı 64. Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Karlar 65. Diğer Faaliyetlerden Olağan Gider ve Zararlar 66. Finansman Giderleri (-) Olağan Kar 67. Olağandışı Gelir ve Kârlar 68. Olağandışı Gider ve Zararlar Dönem Net Kar/Zararı

264 69. Dönem Net Kârı ve Zararı 690. Dönem Kârı veya Zararı Dönem sonlarında, sonuç hesaplarında yer alan gelir ve gider hesaplarının aktarıldığı hesaptır. Gelir hesapları bu hesabın alacağına, gider hesapları borcuna kaydedilir. Hesabın kalanı vergiden önceki dönem kârı veya zararını gösterir Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları (-) 692. Dönem Net Kârı veya Zararı

265 60. Brüt Satışlar Net Satışlar 61. Satış İndirimleri 62. Satışların Maliyeti (-) Brüt Satış Karı 63. Faaliyet Giderleri Faaliyet Karı 64. Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Karlar 65. Diğer Faaliyetlerden Olağan Gider ve Zararlar 66. Finansman Giderleri (-) Olağan Kar 67. Olağandışı Gelir ve Kârlar 68. Olağandışı Gider ve Zararlar Dönem Net Kar/Zararı


"GENEL MUHASEBE GİRİŞ. ANLATIM KONULARI I. MUHASEBEYE GİRİŞ II. MUHASEBE SİSTEMİ III. HESAP KAVRAMI VE HESAPLARIN İŞLEYİŞİ IV. ENVANTER VE DEĞERLEME V." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları