Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 RİSK ETMENLERİNİN FARKINDA OLMA Dr. Fidan Korkut.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 RİSK ETMENLERİNİN FARKINDA OLMA Dr. Fidan Korkut."— Sunum transkripti:

1 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 RİSK ETMENLERİNİN FARKINDA OLMA Dr. Fidan Korkut

2 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 RİSK ETMENLERİ Sorunların ortaya çıkmasına ya da Sorunların ortaya çıkmasına ya da Artmasına neden olabilecek Artmasına neden olabilecek Daha çok psiko-sosyal kökenli etmenleri içermektedir. Daha çok psiko-sosyal kökenli etmenleri içermektedir.

3 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 RİSK ETMENLERİ Risk etmenlerini ve yaygınlığını ortaya koymak önleme çalışmaları için çok önemlidir. Risk etmenlerini ve yaygınlığını ortaya koymak önleme çalışmaları için çok önemlidir.

4 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 RİSK ETMENLERİ Çocuklar için risk oluşturabilecek faktörler ile ergenlerinki biraz farklıdır. Çocuklar için risk oluşturabilecek faktörler ile ergenlerinki biraz farklıdır. Çocuklar için risk etmenleri genel olarak şunlardır Çocuklar için risk etmenleri genel olarak şunlardır

5 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 ÇOCUKLAR İÇİN Aile içi çatışma ve şiddet, Aile içi çatışma ve şiddet, Ayrılma, Ayrılma, Boşanma, Boşanma, Uygun olmayan ana babalık gözetimi (zayıf ana babalık bağları), Uygun olmayan ana babalık gözetimi (zayıf ana babalık bağları), Çocuk ihmali ya da istismarı, Çocuk ihmali ya da istismarı,

6 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 ÇOCUKLAR İÇİN Ana babalardan biri ya da ikisinin ruhsal hastalığı, alkol ya da madde kullanımı, Ana babalardan biri ya da ikisinin ruhsal hastalığı, alkol ya da madde kullanımı, Aşırı yoksulluk ve Aşırı yoksulluk ve Sosyal güvenlik haklarından mahrumiyet. Sosyal güvenlik haklarından mahrumiyet. Oturulan yerleşim yerinin sorunları (şiddetin, farklı tehlikelerin olması gibi) önemli risk etmenleridir. Oturulan yerleşim yerinin sorunları (şiddetin, farklı tehlikelerin olması gibi) önemli risk etmenleridir.

7 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 ÇOCUKLAR İÇİN Ayrıca, çocuğun Ayrıca, çocuğun Sık sık okuldan kaçması, Sık sık okuldan kaçması, Kronik tedavi edilmemiş fiziksel hastalığının ya da engelinin olması, Kronik tedavi edilmemiş fiziksel hastalığının ya da engelinin olması, Akranları tarafından red edilmesi, Akranları tarafından red edilmesi, Yalnızlık ve soyutlanma yaşaması, Yalnızlık ve soyutlanma yaşaması,

8 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 ÇOCUKLAR İÇİN Çocuğun tedavi edilmemiş öğrenme bozukluğu ya da dikkat bozukluğu ve hiperaktivite sorunu yaşaması da risk etmenlerindendir.

9 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 ERGENLER İÇİN yukarıdakilere ek olarak söyle sıralanabilir: yukarıdakilere ek olarak söyle sıralanabilir: Çete üyeliği, Çete üyeliği, maddenin kötüye kullanımı, maddenin kötüye kullanımı, sık sık okuldan kaçma, sık sık okuldan kaçma, terk edilmiş ya da evsiz olmak, terk edilmiş ya da evsiz olmak, rasgele cinsel ilişki rasgele cinsel ilişki cinsel kurban olma, tecavüze uğrama, fahişelik yapma ya da aile içi cinsel ilişki,. cinsel kurban olma, tecavüze uğrama, fahişelik yapma ya da aile içi cinsel ilişki,.

10 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 ERGENLER İÇİN gözaltında tutulma koşuluyla salıverilme ya da gözaltında tutulma koşuluyla salıverilme ya da suçlu olma suçlu olma Farklı olan diğer etmenler ise Farklı olan diğer etmenler ise duygusal zorluklar, duygusal zorluklar, apati ya da duygusal körelme, apati ya da duygusal körelme, düşük öz saygı, düşük öz saygı, duygusal kontrolsüzlük, duygusal kontrolsüzlük, akademik başarısızlık, akademik başarısızlık,

11 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 ERGENLER İÇİN duyusal ya da organik engellerin varlığı, duyusal ya da organik engellerin varlığı, nörokemikal dengesizlik, nörokemikal dengesizlik, kişiler arası problemler, kişiler arası problemler, beceri gelişiminde gecikmeler, beceri gelişiminde gecikmeler, sosyal yetersizlik, dikkat eksiklikleri, sosyal yetersizlik, dikkat eksiklikleri, zayıf iş becerileri ve alışkanlıkları zayıf iş becerileri ve alışkanlıkları

12 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 İNTİHAR VE RİSK ETMENLERİ Kesin olarak saptanan tek bir intihar nedeni yoktur. Kesin olarak saptanan tek bir intihar nedeni yoktur. Risk altındaki gencin yaşadığı stres, intiharı hızlandırabilir ancak nedeni değildir. Risk altındaki gencin yaşadığı stres, intiharı hızlandırabilir ancak nedeni değildir. Bazı araştırmacılar risk etmenlerini psikopatolojik, biyolojik, ailesel ve durumsal olarak ele almaktadırlar. Bazı araştırmacılar risk etmenlerini psikopatolojik, biyolojik, ailesel ve durumsal olarak ele almaktadırlar.

13 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 İNTİHAR VE RİSK ETMENLERİ / PSİKOPATOLOJİ Psikiyatrik bozukluk, intihar girişiminde en güçlü gözlenen risk etmeni Psikiyatrik bozukluk, intihar girişiminde en güçlü gözlenen risk etmeni Nerdeyse tüm intihara girişenlerin tanı konabilecek bir ruhsal sorunu var Nerdeyse tüm intihara girişenlerin tanı konabilecek bir ruhsal sorunu var İntihar için majör depresyon en büyük risk kaynağı İntihar için majör depresyon en büyük risk kaynağı

14 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 İNTİHAR VE RİSK ETMENLERİ/ PSİKOPATOLOJİ İntihara girişen ergenlerle yapılan bir çalışmada, ergenlerin %57.5’inin DSM IV tanısı alacak özellikleri olduğu görülmüş İntihara girişen ergenlerle yapılan bir çalışmada, ergenlerin %57.5’inin DSM IV tanısı alacak özellikleri olduğu görülmüş

15 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 İNTİHAR VE RİSK ETMENLERİ/ PSİKOPATOLOJİ Gelecek intihar girişimleri için en güçlü gösterge, geçmişte bir girişimin olmasıdır. Gelecek intihar girişimleri için en güçlü gösterge, geçmişte bir girişimin olmasıdır. İntihar edenlerin %80’inden fazlasının önceden intiharı deneme öyküsü vardır İntihar edenlerin %80’inden fazlasının önceden intiharı deneme öyküsü vardır

16 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 İNTİHAR VE RİSK ETMENLERİ/ PSİKOPATOLOJİ Madde yanlış kullanımının Madde yanlış kullanımının Yeme bozuklukları, özellikle bulimia, Yeme bozuklukları, özellikle bulimia, Kilo kaybetmek için aşırı egzersiz yapma, Kilo kaybetmek için aşırı egzersiz yapma, Zayıflama hapı kullanma da bazı durumlarda intihar girişimlerinde risk etmeni olabilmektedir Zayıflama hapı kullanma da bazı durumlarda intihar girişimlerinde risk etmeni olabilmektedir

17 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 İNTİHAR VE RİSK ETMENLERİ BİYOLOJİ Bu konuda nöro-kimyasal bazı çalışmalar seratonin norotransmitterinin işlevlerindeki eksiklikten söz etse de intiharla aralarındaki bağ açıklığa kavuşmamıştır. Bu konuda nöro-kimyasal bazı çalışmalar seratonin norotransmitterinin işlevlerindeki eksiklikten söz etse de intiharla aralarındaki bağ açıklığa kavuşmamıştır.

18 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 İNTİHAR VE RİSK ETMENLERİ/ AİLE Ailede intihar eden birisinin olması, Ailede intihar eden birisinin olması, Aile içi öğrenmenin rolü daha fazla Aile içi öğrenmenin rolü daha fazla Etkili olmayan başa çıkma yolları ana babadan öğreniliyor Etkili olmayan başa çıkma yolları ana babadan öğreniliyor

19 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 İNTİHAR VE RİSK ETMENLERİ/ AİLE Aileden birisinin intiharı Aileden birisinin intiharı Aile üyelerinden birisinin ruhsal hastalığı ya da madde kullanımı, Aile üyelerinden birisinin ruhsal hastalığı ya da madde kullanımı, Babanın yokluğu, Babanın yokluğu, Ev içi şiddet, Ev içi şiddet, Fiziksel ya da cinsel taciz Fiziksel ya da cinsel taciz

20 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 İNTİHAR VE RİSK ETMENLERİ/ AİLE Aile işlevlerini bozuk olarak algılayan ve parçalanmış aileleri olan ergenler Aile işlevlerini bozuk olarak algılayan ve parçalanmış aileleri olan ergenler Aile üyelerinin kaybı, Aile üyelerinin kaybı, Ana babanın ayrılması, Ana babanın ayrılması, Boşanması Boşanması Yeniden evlenmeleri. Yeniden evlenmeleri. Evdeki ekonomik stres de etkili, Evdeki ekonomik stres de etkili,

21 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 İNTİHAR VE RİSK ETMENLERİ/ DURUMSAL ETMENLER ABD’de en güçlü durumsal risk etmenlerinden birisinin evde silah bulunmasıdır. ABD’de en güçlü durumsal risk etmenlerinden birisinin evde silah bulunmasıdır. Özellikle evde gerçekleştirilen intiharlarda silah kullanılma olasılığı yüksektir Özellikle evde gerçekleştirilen intiharlarda silah kullanılma olasılığı yüksektir

22 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 İNTİHAR VE RİSK ETMENLERİ/ DURUMSAL ETMENLER reddedilme, reddedilme, istenmeyen hamilelik, istenmeyen hamilelik, düşük okul başarısı düşük okul başarısı arkadaşlarla kavga etme arkadaşlarla kavga etme romantik bir ilişkinin bitmesi romantik bir ilişkinin bitmesi ana baba ile çatışmalar yaşama, ana baba ile çatışmalar yaşama,

23 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 İNTİHAR VE RİSK ETMENLERİ/ BİLİŞSEL ETMENLER Umutsuzluk yaşama, Umutsuzluk yaşama, Yetersiz kişiler arası problemleri çözme becerisi Yetersiz kişiler arası problemleri çözme becerisi Görece esnek olmayan düşünme biçimi, Görece esnek olmayan düşünme biçimi, Olumsuz ya da umutsuz bir bakış açısı ile Olumsuz ya da umutsuz bir bakış açısı ile Bugünden çok geleceğe yönelimli olma Bugünden çok geleceğe yönelimli olma

24 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 İNTİHAR VE RİSK ETMENLERİ Bunların yanı sıra, Bunların yanı sıra, Aşağılık duygusu, Aşağılık duygusu, Kimlik karmaşası, Kimlik karmaşası, Utanç ve şüphe içinde olma, Utanç ve şüphe içinde olma, Temel güven eksikliği yaşama Temel güven eksikliği yaşama

25 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 İNTİHAR VE RİSK ETMENLERİ Arkadaşlarından sosyal desteğin az alınması, Arkadaşlarından sosyal desteğin az alınması, Umutsuzluk yaşanması, Umutsuzluk yaşanması, Yenilerde intihara kalkışmış bir arkadaşın varlığı, Yenilerde intihara kalkışmış bir arkadaşın varlığı, Fiziksel bir hastalık ya da yaralanmaya bağlı işlev bozuklukları Fiziksel bir hastalık ya da yaralanmaya bağlı işlev bozuklukları Stres dolu yaşamın olması ve Stres dolu yaşamın olması ve Olumsuz yükleme stillerinin kullanılması intiharı yordayıcı değişkenler olarak bulunmuştur. Olumsuz yükleme stillerinin kullanılması intiharı yordayıcı değişkenler olarak bulunmuştur.

26 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 İNTİHAR VE RİSK ETMENLERİ/ CİNSİYET-YAŞ Erkeklerde kadınlara göre dört kat fazla intihara rastlanırken, kadınlarda erkeklere göre üç kat fazla intihar girişimi Erkeklerde kadınlara göre dört kat fazla intihara rastlanırken, kadınlarda erkeklere göre üç kat fazla intihar girişimi MEB intihara girişen kızların oranı %46 iken erkeklerde bu oran %14.2’dir. MEB intihara girişen kızların oranı %46 iken erkeklerde bu oran %14.2’dir. İntihar eden kız öğrenci oranı ise %3.8 iken erkek öğrenci oranı %6.2’dir. İntihar eden kız öğrenci oranı ise %3.8 iken erkek öğrenci oranı %6.2’dir. Yaşam boyu kızlarda intihar fikri daha yüksekse de 16 yaşına dek artıp yaşlarında durağanlaşmaktadır Yaşam boyu kızlarda intihar fikri daha yüksekse de 16 yaşına dek artıp yaşlarında durağanlaşmaktadır

27 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 İNTİHAR VE RİSK ETMENLERİ Aslında, her intihara girişen ergen çok az sayıda da olsa ipucu vermektedir. Aslında, her intihara girişen ergen çok az sayıda da olsa ipucu vermektedir. O nedenle olaydan sonra “geçen hafta konuştuk, çok iyiydi”, “ondan hiç ummazdım” gibi ifadelerin duyulması verilen ipuçlarının çok sınırlı olması anlamındadır. O nedenle olaydan sonra “geçen hafta konuştuk, çok iyiydi”, “ondan hiç ummazdım” gibi ifadelerin duyulması verilen ipuçlarının çok sınırlı olması anlamındadır.

28 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 İNTİHAR VE RİSK ETMENLERİ Amerikan İntihar Derneği altı tehlikeli ipucundan söz eder: Amerikan İntihar Derneği altı tehlikeli ipucundan söz eder: İntihar tehditi İntihar tehditi ölme isteğini ya da niyetini gösteren ifadeler ölme isteğini ya da niyetini gösteren ifadeler önceden intihar girişiminde bulunma önceden intihar girişiminde bulunma kişiliğinde ya da davranışlarında kayda değer farklılıkları gösterme, kişiliğinde ya da davranışlarında kayda değer farklılıkları gösterme, depresyon ve depresyon ve yaşamında bazı düzenlemeler. yaşamında bazı düzenlemeler.

29 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 İNTİHAR VE KİTLE İLETİŞİM ARAÇLARI Özellikle gençler arasında intihar oranlarında bulaşmaya benzer bir artışa rastlamaktadır Özellikle gençler arasında intihar oranlarında bulaşmaya benzer bir artışa rastlamaktadır kitle iletişim araçları bazen intiharları “romantikleştirme” eğiliminde kitle iletişim araçları bazen intiharları “romantikleştirme” eğiliminde İntihar haberinin ön ya da arka sayfada verilmesi bile yerel intihar oranlarının artışına neden olabilmektedir İntihar haberinin ön ya da arka sayfada verilmesi bile yerel intihar oranlarının artışına neden olabilmektedir Haberlerde sıklıkla kullanılan yöntem üzerinde durulur, duygusal süreçler göz ardı edilir Haberlerde sıklıkla kullanılan yöntem üzerinde durulur, duygusal süreçler göz ardı edilir

30 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 İNTİHAR VE KİTLE İLETİŞİM ARAÇLARI Gazetelerde yer alan intihar haberleri, fotoğrafsız, Gazetelerde yer alan intihar haberleri, fotoğrafsız, ayrıntı içermeyen, ayrıntı içermeyen, yorumsuz, yorumsuz, kısa, kısa, iç ya da son sayfalarda verilmesi daha uygun. iç ya da son sayfalarda verilmesi daha uygun. Basında verilen intihar haberlerine bazı ölçütlerin getirilmesi Basında verilen intihar haberlerine bazı ölçütlerin getirilmesi

31 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 MADDE KULLANIMI VE RİSK ETMENLERİ Herkes risk altındadır. Herkes risk altındadır. Ergenlik dönemindekiler, madde bağımlısı olmaya daha duyarlıdır Ergenlik dönemindekiler, madde bağımlısı olmaya daha duyarlıdır Bu dönemde madde kullanımı adeta normatiftir. Bu dönemde madde kullanımı adeta normatiftir. Eğer gencin biyolojik ve genetik yatkınlığı varsa denemeleri bağımlılığa kadar gidebilir. Eğer gencin biyolojik ve genetik yatkınlığı varsa denemeleri bağımlılığa kadar gidebilir. Üstelik bu dönemde yetişkinliğe göre kimyasal bağımlılığın ilerlemesi daha hızlı olmaktadır. Üstelik bu dönemde yetişkinliğe göre kimyasal bağımlılığın ilerlemesi daha hızlı olmaktadır.

32 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 MADDE KULLANIMI VE RİSK ETMENLERİ Ana babaları ile zayıf ilişkileri olan Ana babaları ile zayıf ilişkileri olan Ana babası cezalandırıcı, otoriter disiplin kullanan, Ana babası cezalandırıcı, otoriter disiplin kullanan, Ana babasından az sosyal destek alan, Ana babasından az sosyal destek alan, Ana babasından birisi ya da ikisi de madde kullanan Ana babasından birisi ya da ikisi de madde kullanan Ailesi düşük sosyo-ekonomik düzeye sahip olan ve Ailesi düşük sosyo-ekonomik düzeye sahip olan ve Ailesel sorunlar yaşayan fiziksel ve cinsel istismara uğrayan çocuk ve gençler arasında yanlış madde kullanımı olasılığı daha fazladır. Ailesel sorunlar yaşayan fiziksel ve cinsel istismara uğrayan çocuk ve gençler arasında yanlış madde kullanımı olasılığı daha fazladır. Okulda okul personeli ile zayıf ilişkiler, Okulda okul personeli ile zayıf ilişkiler, Cezalandırıcı, otoriter okul olarak özetlenebilir. Cezalandırıcı, otoriter okul olarak özetlenebilir.

33 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 MADDE KULLANIMI VE RİSK ETMENLERİ Olmaları gereken sınıftan daha alt sınıfta okuyanlar, Olmaları gereken sınıftan daha alt sınıfta okuyanlar, Düşük okul başarısı, Düşük okul başarısı, Akranlarla zayıf ilişkileri, Akranlarla zayıf ilişkileri, Madde kullanan akranlarla arkadaş olanlar. Madde kullanan akranlarla arkadaş olanlar. Akran baskısı yaşayanlar Akran baskısı yaşayanlar

34 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 MADDE KULLANIMI VE RİSK ETMENLERİ Belli bir kişilik tipi yoksa da Belli bir kişilik tipi yoksa da Depresyon ve yalnızlık çeken, Depresyon ve yalnızlık çeken, Stres yaşayan, Stres yaşayan, Kaygılı, Kaygılı, Düşük dürtü kontrolü Düşük dürtü kontrolü Düşük kişiler arası güveni Düşük kişiler arası güveni zayıf kişiler arası ilişki becerileri olan, zayıf kişiler arası ilişki becerileri olan,

35 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 MADDE KULLANIMI VE RİSK ETMENLERİ Engellenmeye düşük toleransı olan, Engellenmeye düşük toleransı olan, Öfkeyi iyi ifade edemeyen, Öfkeyi iyi ifade edemeyen, Değişime uyum yapamayan, Değişime uyum yapamayan, Kompulsiflik ve mükemmeliyetçilik özellikleri olan Kompulsiflik ve mükemmeliyetçilik özellikleri olan Dıştan denetimli olan. Dıştan denetimli olan. Düşük kendilik değeri olan, Düşük kendilik değeri olan, Anti sosyal davranışları olanlar da risk altındadır Anti sosyal davranışları olanlar da risk altındadır

36 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 CYBH, HIV/AIDS VE RİSK ETMENLERİ Tüm yaşlarda, Tüm yaşlarda, Tüm cinsel yönelimlilerde, Tüm cinsel yönelimlilerde, Her iki cinsiyette, Her iki cinsiyette, Her tür kişisel hijyen düzeylerinde, Her tür kişisel hijyen düzeylerinde, Her türlü yerleşim merkezlerinde HIV büyük risktir. Her türlü yerleşim merkezlerinde HIV büyük risktir.

37 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 CYBH, HIV/AIDS VE RİSK ETMENLERİ Ergenler bilgi ve deneyim eksiklikleri nedeni ile daha fazla risk grubundadırlar. Madde kullanımı ile riskli cinsel davranışlar arasında yakın bir ilişki vardır. Madde kullanımı ile riskli cinsel davranışlar arasında yakın bir ilişki vardır.

38 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 Temel bir gün ölümcül hastalığa yakalanır. Dursun da yanında refakatçi olarak kalmaktadır. Temel gelen herkese "Ben AIDS’im" der. Dursun artık dayanamaz ve sonunda sorar: "Temel sen AIDS falan değilsin neden herkese yalan söylüyorsun?" Temel "Ula kimse duymasun" der ve devam eder "Haçan öyle de öleceğum böyle de. En azından karıyı sağlama alayum da..." Temel bir gün ölümcül hastalığa yakalanır. Dursun da yanında refakatçi olarak kalmaktadır. Temel gelen herkese "Ben AIDS’im" der. Dursun artık dayanamaz ve sonunda sorar: "Temel sen AIDS falan değilsin neden herkese yalan söylüyorsun?" Temel "Ula kimse duymasun" der ve devam eder "Haçan öyle de öleceğum böyle de. En azından karıyı sağlama alayum da..."

39 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 CYBH, HIV/AIDS VE RİSK ETMENLERİ Psikiyatrik ve duygusal bozukluklar, Psikiyatrik ve duygusal bozukluklar, Depresyon, Depresyon, Zayıf dürtü kontrolü, Zayıf dürtü kontrolü, Etkili olmayan başa çıkma yolları. Etkili olmayan başa çıkma yolları. Evsiz ve evden kaçanlar Evsiz ve evden kaçanlar Gelişimsel olarak riskli davranışlar yapmaya eğilimliler Gelişimsel olarak riskli davranışlar yapmaya eğilimliler

40 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 ERGEN HAMİLELİĞİ İÇİN RİSK ETMENLERİ etkili olmayan ana baba iletişimi, etkili olmayan ana baba iletişimi, düşük ana baba gözetimi, düşük ana baba gözetimi, tek ebeveynle oturmak, tek ebeveynle oturmak, düşük eğitimli ana baba, düşük eğitimli ana baba, aşırı çalışan anne aşırı çalışan anne

41 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 SALDIRGANLIK VE RİSK ETMENLERİ Erken yaşlarda başlayan ve ısrar eden saldırganlık ya da anti sosyal davranışlar Erken yaşlarda başlayan ve ısrar eden saldırganlık ya da anti sosyal davranışlar Düşük akran ilişkileri Düşük akran ilişkileri Akranlarınca red edilme Akranlarınca red edilme Akranların etkisinin nadir olabileceğini, ancak varolan eğilimleri artırabileceğini belirten araştırma sonuçları da vardır. Akranların etkisinin nadir olabileceğini, ancak varolan eğilimleri artırabileceğini belirten araştırma sonuçları da vardır.

42 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 SALDIRGANLIK VE RİSK ETMENLERİ öğrenme problemleri, öğrenme problemleri, düşük düzeyde okur yazarlık, düşük düzeyde okur yazarlık, düşük düzeyde akademik başarı ve ilgi düşük düzeyde akademik başarı ve ilgi tutarsız disiplinli ve tutarsız disiplinli ve sıcak ilgi göstermeyen aileler, sıcak ilgi göstermeyen aileler, ana babanın saldırganlığı ve kötü davranması, ana babanın saldırganlığı ve kötü davranması,

43 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 SALDIRGANLIK VE RİSK ETMENLERİ çocuklara denetim eksikliği, çocuklara denetim eksikliği, sert ve cezalandırıcı çocuk yetiştirme uygulamaları, sert ve cezalandırıcı çocuk yetiştirme uygulamaları, boşanmış bir aileden gelme, boşanmış bir aileden gelme, ailede birinin ilaç ya da alkol kullanımı, ailede birinin ilaç ya da alkol kullanımı, az eğitimli ana babalar az eğitimli ana babalar yoksulluk yoksulluk

44 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 SALDIRGANLIK VE RİSK ETMENLERİ Çocuğun zor mizacının olması, Çocuğun zor mizacının olması, empati eksikliği, empati eksikliği, düşük sosyal ilişki, düşük sosyal ilişki, gelişmemiş sosyal beceriler, gelişmemiş sosyal beceriler, zayıf duygusal ve bilişsel gelişim, zayıf duygusal ve bilişsel gelişim, kendisini yabancılaşmış hissetmesi, kendisini yabancılaşmış hissetmesi, alkol ya da ilaç kullanması alkol ya da ilaç kullanması

45 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 GÖZLENEBİLEN BAZI RİSK ETMENLERİ şiddet içerikli resimler çizmek ya da yazılar yazmak, şiddet içerikli resimler çizmek ya da yazılar yazmak, saldırganlık ve şiddetle ilgili tarihçeye sahip olmak saldırganlık ve şiddetle ilgili tarihçeye sahip olmak hayvanlara eziyet etmek, hayvanlara eziyet etmek, soyutlanmak, soyutlanmak,

46 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 GÖZLENEBİLEN BAZI RİSK ETMENLERİ yakında bir ilişkisinin bitmesi, yakında bir ilişkisinin bitmesi, sosyal olarak geri çekilmesi, sosyal olarak geri çekilmesi, ailesel stresler yaşaması, ailesel stresler yaşaması, akranlarınca “farklı” olarak algılanması akranlarınca “farklı” olarak algılanması düşük akademik ilgi. düşük akademik ilgi.

47 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 GÖZLENEBİLEN BAZI RİSK ETMENLERİ kontrol edilmeyen öfke gösterme, kontrol edilmeyen öfke gösterme, dürtüsel/kronik ısırma davranışı, dürtüsel/kronik ısırma davranışı, gözdağı verme, gözdağı verme, zorbaca davranma, zorbaca davranma, farklılıklara hoşgörü gösterememe, farklılıklara hoşgörü gösterememe, önyargısal tutumlara sahip olma, önyargısal tutumlara sahip olma, çetelerle ilişki çetelerle ilişki

48 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 YEME BOZUKLUKLARI VE RİSK ETMENLERİ Kişilik, Kişilik, Davranışlar, Davranışlar, Tutumsal, Tutumsal, Gelişimsel ve Gelişimsel ve Ailesel etmenler olarak gruplanır Ailesel etmenler olarak gruplanır

49 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 YEME BOZUKLUKLARI VE RİSK ETMENLERİ En riskli dönemlerden birisi ergenlik dönemidir. En riskli dönemlerden birisi ergenlik dönemidir. Daha çok kızlarda görülse de erkekler de var Daha çok kızlarda görülse de erkekler de var Yetişkin ve genç kadınlar erkeklere göre on kez daha fazla Yetişkin ve genç kadınlar erkeklere göre on kez daha fazla Nedenler sosyo kültürel olduğu kadar, gelişimsel de Nedenler sosyo kültürel olduğu kadar, gelişimsel de

50 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 YEME BOZUKLUKLARI VE RİSK ETMENLERİ-CİNSİYET Ergenliğe dek sağlıklı olan kızlar ergenliğe ulaştıklarında kendilik algıları ve gelişimleri üzerinde etkili olan sosyal engellerle karşılaşmaktadırlar. Ergenliğe dek sağlıklı olan kızlar ergenliğe ulaştıklarında kendilik algıları ve gelişimleri üzerinde etkili olan sosyal engellerle karşılaşmaktadırlar. Erkeklerin gelişimi bireysel ve hiyerarşik iken kızların kimlikleri ilişkileri bağlamında geliştirmektedirler ve kızlar tam olarak bir başkası olmayı öğrenmektedirler. Erkeklerin gelişimi bireysel ve hiyerarşik iken kızların kimlikleri ilişkileri bağlamında geliştirmektedirler ve kızlar tam olarak bir başkası olmayı öğrenmektedirler.

51 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 YEME BOZUKLUKLARI VE RİSK ETMENLERİ Kadınlar için güzellik ve incelik fazla vurgulanıyor Kadınlar için güzellik ve incelik fazla vurgulanıyor Fiziksel görünüşle fazla ilgilenme, Fiziksel görünüşle fazla ilgilenme, Çarpık beden algısı ve kendilik değerinin düşük olması, Çarpık beden algısı ve kendilik değerinin düşük olması, fiziksel görünüş ile ilgili mükemmeliyetçilik. fiziksel görünüş ile ilgili mükemmeliyetçilik.

52 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 YEME BOZUKLUKLARI VE RİSK ETMENLERİ Sosyal olarak zayıflık için sosyal baskı hissetme Sosyal olarak zayıflık için sosyal baskı hissetme Sosyal kabulün çok önemli olduğunu düşünme Sosyal kabulün çok önemli olduğunu düşünme İdeal zayıflık düşüncelerini içselleştirme İdeal zayıflık düşüncelerini içselleştirme Depresyon ve olumsuz duygulanım düzeyi Depresyon ve olumsuz duygulanım düzeyi Başa çıkmada kaçınma yolunu kullanma, Başa çıkmada kaçınma yolunu kullanma,

53 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 YEME BOZUKLUKLARI VE RİSK ETMENLERİ Zayıf iletişim becerilerine sahip olma, Zayıf iletişim becerilerine sahip olma, Yaratıcı problem çözmeyi kullanamama Yaratıcı problem çözmeyi kullanamama Sınırlandırılmış beslenme düzenine sahip olma Sınırlandırılmış beslenme düzenine sahip olma Kilo vermek için sağlıksız yolları kullanma Kilo vermek için sağlıksız yolları kullanma Sosyal destek eksikliği. Sosyal destek eksikliği.

54 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 YEME BOZUKLUKLARI VE RİSK ETMENLERİ Özellikle bulimik olanlar için Özellikle bulimik olanlar için olumsuz aile ilişkileri, olumsuz aile ilişkileri, ailenin yeme tutumları, ailenin yeme tutumları, genel olarak ailenin işlevsiz oluşu, genel olarak ailenin işlevsiz oluşu, ailenin yemek zamanlarıyla ilgili kuralları ailenin yemek zamanlarıyla ilgili kuralları

55 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 YEME BOZUKLUKLARI VE RİSK ETMENLERİ Ana babalarla daha fazla çatışma yaşama Ana babalarla daha fazla çatışma yaşama Ailede aşırı korumacılık, Ailede aşırı korumacılık, Zayıflamış aile ilişkileri Zayıflamış aile ilişkileri Kişisel ya da aile tarihçesinde obesite varsa daha sonradan bulimiyanın gelişebiliyor Kişisel ya da aile tarihçesinde obesite varsa daha sonradan bulimiyanın gelişebiliyor

56 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 YEME BOZUKLUKLARI VE RİSK ETMENLERİ Anoroksiya nervosaların yüksek depresyon, Anoroksiya nervosaların yüksek depresyon, Aşırı ayrılık kaygısı, Aşırı ayrılık kaygısı, Okulda yetersiz ilişki beceriler Okulda yetersiz ilişki beceriler Bulimiklerin ise düşük akademik başarı, Bulimiklerin ise düşük akademik başarı, Daha fazla okul problemi, Daha fazla okul problemi,

57 Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 YEME BOZUKLUKLARI VE RİSK ETMENLERİ Özel okuldakilerin, orta ya da yüksek ekonomik düzeydekilerin yeme bozukluğu yaşama riski daha fazla Özel okuldakilerin, orta ya da yüksek ekonomik düzeydekilerin yeme bozukluğu yaşama riski daha fazla Düşük ekonomik düzeyde obesite yaşama riski daha fazla Düşük ekonomik düzeyde obesite yaşama riski daha fazla


"Dr.Korkut, MEB, 08, 2004 RİSK ETMENLERİNİN FARKINDA OLMA Dr. Fidan Korkut." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları