Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Açık Arşivler ve Atatürk Üniversitesi Açık Arşivi Coşkun POLAT Hüseyin ODABAŞ

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Açık Arşivler ve Atatürk Üniversitesi Açık Arşivi Coşkun POLAT Hüseyin ODABAŞ"— Sunum transkripti:

1 Açık Arşivler ve Atatürk Üniversitesi Açık Arşivi Coşkun POLAT Hüseyin ODABAŞ

2 Plan Bilimsel Bilgi ve Bilimsel Yayıncılık Açık Erişim Tanım ve Gerekçe Açık Erişim Yayıncılık Modelleri Kurumsal Arşivler Atatürk Üniversitesi Açık Arşivi

3 Bilimsel Bilgi Bilimsel Bilgi: Bilimsel yöntem ve akıl yürütme yoluyla varlıklar hakkında elde edilen bilgidir. Özellikleri: Bilimsel bilgi nesneldir. Bireyden bireye değişmeyip herkes için aynıdır. Evrenseldir. Bilim herhangi bir milletin, ırkın malı değil bütün bir insanlığın malıdır. Akla ve mantığa dayalıdır. Bilimsel olan akılsaldır. Eleştiriye açıktır. Aksine kanıt gösterildiği zaman bilimsel bilgi geçerliliğini yitirebilir.* Başlıca iletişim kanalları: Kitaplar, bilimsel dergiler Elektronik listeler * ( )http://tr.wikipedia.org/wiki/Bilgi#Bilimsel_Bilgi

4 Bilimsel Dergiler dergi, ’i bilimsel ve akademik dergi (Ulrich, 2008) hakemli dergi, her yıl ortalama 2.5 milyon makale (Kingsley, 2006). Bilimsel Dergilerin İşlevleri: Kaydetme : Araştırmanın kimin tarafından ve ne zaman yapıldığının kaydedilmesi Onaylama : Araştırmanın doğruluğunun hakemlik mekanizmasıyla onaylanması Duyurma : Araştırmadan ilgililerin yayın yoluyla güncel olarak haberdar edilmesi. Arşivleme : Çalışmaların gelecekteki kullanım için korunması.

5 Elektronik Yayıncılık “Belgeleri elektronik ortamlar ve/veya ağlar aracılığıyla erişilebilir hale getirmek” Belgeler ve röprodüksiyonları kolayca üretilebilmekte, Hem üretim hem de dağıtım maliyetlerini düşürmekte, Web’de herkes yayın yapabilmekte.

6 Karlı İş / Dergi Krizi Blackwell Periodical Price Indexes’a göre yılları arasında bilimsel ve teknik dergi fiyatları ortalama % oranında artmıştır. Kütüphaneler dergi aboneliklerine % 273 fazla ödedi 1997 yılında, 1987 yılına göre %142 daha fazla bütçe ile, %6,2 daha az süreli yayına abone olunabildi. (ARL, 2006) Tetrahedron Letters $ $ (36 Kat) $ (64 Kat) $ (67 Kat) (Kurumsal Çevrimiçi Abonelik)

7 Karlı İş / Dergi Krizi Yayıncılar, dergileri kısmen ya da tamamen elektronik ortamda bir paket haline getirerek pazarladı, Lisansa (kiralamaya) dayalı ekonomik modelle sahip olma yerine, erişme ve kullanma hakkı verildi. Kar payları arttığından tekel oluşturdu, rekabet azaldı ve aşırı fiyat artışları devam etti. 1998’de bilinen 13 STM (fen, teknoloji, tıp) dergi yayıncısı varken, 2002’de 7’ye düştü. Kütüphaneler dergi bütçelerinin %30-50’sini Reed Elsevier dergilerine ayırıyor. Elsevier’ın 2001’de İşletme Birimi %34, Hukuk Birimi %20, İş Dünyası Birimi %15 ve Eğitim Birimi de %23 kâr etti.

8 Karlı İş / Dergi Krizi

9 Kütüphanelerin Önlemleri Dergi abonelikleri kesildi, Kitap alımları azaltıldı, Ortak koleksiyon geliştirilmeye çalışıldı, Konsorsiyumlar oluşturuldu. Ancak hiçbiri sorunun çözümünde yeterli olmadı.

10 Bilimsel İletişimde Sorun

11 Evet, Ama Niçin? Bilimsel araştırma, kamudan ücret alan bilimci tarafından yapılır. Araştırma için kamu ek ödenek de verebilir. Bilimci araştırmanın yayımı için dergiye para öder. Araştırmanın niteliğine ilişkin denetleme yine kamudan ücret alan bilimciler tarafından yapılır. Yayıncı yayınlama, tanıtım ve dağıtım işlerini yapar. Ancak bu işlemlerin maliyetini aboneler karşılar. Bilimciye bilimsel bilgiyi ulaştırma adına kamu (kütüphane) bu dergileri astronomik abonelik ücretleri ile geri alır. “Başka hangi işte müşterilerden alınan mal gene aynı müşterilere müthiş fiyatlarla satılır ve kalite kontrolü de gene aynı müşteriler tarafından yapılır?”(Tonta, 2005).

12 Çözüm-Açık Erişim Dergilerin fiyat artışına tepki olarak ortaya çıktı, Teknolojideki gelişmeler katalizör oldu, 1990’larda bireysel girişimler düzeyinde gerçekleştirildi, 2000’lerden itibaren ulusal ve uluslararası düzeylerde ele alındı, Yeni bir bilimsel yayıncılık modeli olarak önemini hızla artırmakta.

13 Açık Erişim-Tanım Bilimsel makalelere internet üzerinden ücretsiz erişim sağlama, Kişilere, yazara doğru ve eksiksiz biçimde atıf yapmak koşuluyla makaleleri kullanma, çoğaltma ve yayma iznini verme, Makaleyi uygun bir elektronik formatta, uzun süreli olarak açık erişim ilkelerine uygun bir arşivde depolama. (Velterop, 2005) Sayısal İçerik, Çevrimiçi Erişim, Ücretsiz Kullanım, Ücretsiz Kopyalama ve Lisans Hakları Ücret (abonelik, lisans ücretleri, kullanım) ve İzin (telif hakkı ve lisans sınırlamaları) engellerinin ortadan kalkması. (Suber, 2004)

14 Açık Erişim- Niçin? Açık Erişim; Yazarlara ; Bilimsel çalışmalarının daha fazla görünür ve erişilebilir olmasını sağlayacağından atıf alma oranını artırır Bilimsel çalışmaları daha çabuk ve daha etkin gerçekleştirmelerini sağlar Bilimsel çalışmalarda denetim mekanizmasının daha hızlı ve nitelikli gerçekleşmesini sağlar Okurlara ; Engelsiz erişim ve kullanım (ücret, lisans, vb) sağlar Daha fazla kaynağa erişebilme olanağı sağlar Bilimsel çalışma üretim oranını artırır

15 Açık Erişim- Niçin? Kütüphanelere ; Bilimsel dergilerdeki fiyat krizi için çözümdür Lisans anlaşmaları için de çözüm sunar Koleksiyon artışı sağlar Daha nitelikli hizmet vermelerini sağlar Üniversitelere ; Bilimsel performanslarını gerçek anlamda gösterebilmelerini sağlar Bilimsel dergi alımı için yaptıkları harcamalarını azaltır Bilgi paylaşım misyonunu gerçek anlamda yerine getirmesini kolaylaştırır Dergilere ve Yayıncılara Makalelerin görünürlüğünün, erişilebilirliğinin ve kullanılabilirliğinin artmasını sağlar Yazarların tercih etmelerini sağlar

16 Açık Erişim Yayıncılık Modelleri 1. Açık Erişim Dergileri (Open Access Journals)-Altın Yol Erişim için ücretin okuyucuya ya da kurumlarına yansıtılmadığı, hakemlik ve yayın giderlerinin karşılanması için farklı işletim modellerinin uygulandığı dergiler. Bölümler ya da fakülteler, üniversitenin sunucusu aracılığıyla dergileri açık erişim olarak yayınlar. Hakem sürecine dayalı olarak hazırlanır ve ücretsiz olarak diğer meslektaşların hizmetine sunulur. İşletim giderleri reklam alınarak, ödenek sağlanarak ya da sponsorluk aracılığıyla karşılanabilir.

17 Açık Erişimli Dergiler Yüksek abonelik fiyatlarına tepki olarak gelişti (SPARC, BioMed, PLOS (Açık Erişim Yayıncılar) Erişim için abonelik gerekli değil Çeşitli konularda dergi, (1.133 dergiden) adet makale ( itibariyle) (Şubat 2003’te kuruluş, Eylül-2003’te 547, ’da 2.221, ) Hakemli dergilerin yaklaşık %13’ü. Atıf oranları sürekli artmakta.

18 Açık Erişimli Dergiler

19 Kaynak: Brody & Harnad, 2004

20 Açık Erişimli Dergiler- Arama Araçları Directory of Open Access Journals (DOAJ) Die Elektronische Zeitschriftenbibliothek (English version) (EZB) Genamics LivRe Open J-Gate Jan Szczepanski's lists of open access journals University of Nevada Collection of Free Electronic Journals Google Scholar Yahoo's Free Full Text List of Open Access Journals in the Field of Education List of open access journals with Wikipedia entries

21 Açık Erişimli Dergiler

22

23 Açık Erişimi Dergiler

24 Açık Erişimli Dergiler

25 Açık Erişim Yayıncılık Modelleri 2. Kişisel Arşivleme (Self-archiving)-Yeşil Yol Dijital belgelerin; tercihen bir açık erişim elektronik arşivinde olmak üzere, herkesin erişebileceği bir web sitesinde derlenmesi Kişisel Web Sayfaları: Makalelerin son baskılarının kişisel web sayfalarında yayınlanması. Kurumsal Arşivler: Makaleler yazarların kurumlarında oluşturulan elektronik arşivde depolanır ve açık erişime sunulur. Konusal (subject-based) Arşivler: Arşivler yalnızca kurumları değil belli bir konuyu/konuları kapsayacak biçimde yapılandırılır.

26 Kendi Kendine Arşivleme

27 Konusal Arşivler

28

29

30 Kendi Kendine Arşivleme

31

32 Kurumsal Arşivler Bir ya da daha çok üniversitenin / kuruluşun entelektüel ürünlerini kaydeden ve koruyan dijital derme (Tonta, 2006 )

33 Kurumsal Arşivlerdeki Yayın Türleri

34 Kurumsal Arşivler

35 ( )

36 Kurumsal Arşivler - Dünya

37

38

39

40

41

42

43

44 Kurumsal Arşivler - Türkiye

45

46

47

48

49

50

51

52

53

54

55

56 Teşekkürler…

57 Kaynaklar Ulrich’s International Periodicals Directory. ( ) Kingsley, Danny. (2006). “Open access publishing: a solution to the serials crisis?”. Australasian Science; Mar, 27(2); ProQuest Education Journals: http://dspace.anu.edu.au/manakin/bitstream/1885/44481/1/Aust_Sci_OA _article.pdf ( )http://dspace.anu.edu.au/manakin/bitstream/1885/44481/1/Aust_Sci_OA _article.pdf ARL Statistics, : A compilation of statistics from the one hundred and twenty-three members of the Association of Research Libraries. Compiled and ed. by Martha Kyrillidou, Mark Young. Washington: Association of Research Libraries, o=ED ( ) o=ED Willis, J. (1995). Bridging the gap between traditional and electronic scholarly publishing. EDUCOM Conference, Oregon. ( ).

58 Kaynaklar (Devam) Veltrop, Johannes (Jan) JM. (2005). Open access publishing and scholarly societies: Aguide. New York, Open Society Institute. Brody,Tim ve baskaları. (2004). “The Effect of Open Access on Citation Impact”. Presented at: National Policies on Open Access (OA) Provision for University Research Output: an International meeting. Southampton University, Southampton UK. 19 February ( ). Brody,Tim ve baskaları. (2004). “The Effect of Open Access on Citation Impact”. Presented at: National Policies on Open Access (OA) Provision for University Research Output: an International meeting. Southampton University, Southampton UK. 19 February ( ). Tonta, Yasar. (2005b). “Açık Erişim ve Kurumsal Arşivler”. 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart-3 Nisan, Ankara’da sunulan bildiri. erisim.pdf ( ). erisim.pdf

59 Kaynaklar (Devam) Tonta, Yasar. (2006). “The world is flat, yet not open: How could open access really flatten the information world,” (presentation). International Workshop on Open Access and Information Management, May 10, 2006, Oslo, Norway. Lawrence, Steve. Online or invisible? Nature, Volume 411, Number 6837, p. 521, 2001.Online or invisible?


"Açık Arşivler ve Atatürk Üniversitesi Açık Arşivi Coşkun POLAT Hüseyin ODABAŞ" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları