Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Prof. Dr. Ahmet ÖZTÜRK DÜŞEY MESAFELERİN (YÜKSEKLİKLERİN) ÖLÇÜLMESİ NİVELMAN ALETLERİ.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Prof. Dr. Ahmet ÖZTÜRK DÜŞEY MESAFELERİN (YÜKSEKLİKLERİN) ÖLÇÜLMESİ NİVELMAN ALETLERİ."— Sunum transkripti:

1 Prof. Dr. Ahmet ÖZTÜRK DÜŞEY MESAFELERİN (YÜKSEKLİKLERİN) ÖLÇÜLMESİ NİVELMAN ALETLERİ

2 DÜŞEY MESAFELERİN (YÜKSEKLİKLERİN) ÖLÇÜLMESİ Noktalar arasındaki düşey mesafelerin ölçülmesine “yükseklik ölçmesi” ya da “nivelman” denir. Bir noktanın yüksekliği deniz seviyesi ile o nokta arasındaki düşey mesafeyi ifade eder. Buna o noktanın “kotu” da denir. Yüksekliği önceden belirlenmiş bir çok başvuru noktası vardır. Ülkemizi kaplayan ve birbirleriyle üçgensel alanlar oluşturan bu noktalara “nirengi” denir.

3 DÜŞEY MESAFELERİN (YÜKSEKLİKLERİN) ÖLÇÜLMESİ Yükseklik Ölçme Metodları 1. Fiziksel M. (Barometrik) 2. Geometrik M. 3. Trigonometrik M. 1. Fiziksel Metod: Deniz seviyesinden yükseldikçe hava basıncının azalması esasına dayanan kaba bir metodtur. Barometre kullanılarak ölçme yapılır. Çok hassas bir çalışmada bile ±2-3 m. hata yapılır. Bu ölçüm artık saatlerde bile vardır.

4 DÜŞEY MESAFELERİN (YÜKSEKLİKLERİN) ÖLÇÜLMESİ Geometrik Metod İle Yükseklik Tayini Yatay gözleme doğrusu elde ederek bu gözleme doğrusu ile yüksekliği bulunacak nokta arasındaki düşey mesafeyi ölçme esasına dayanır. Δh = H A - H B Δh = i b - i a H A – H B = i b -i a H B = H A - (i b -i a ) H B = H A - Δh ibib iaia Kıyas düzlemi HAHA HBHB ΔhΔh A B

5 DÜŞEY MESAFELERİN (YÜKSEKLİKLERİN) ÖLÇÜLMESİ Geometrik Metod İle Yükseklik Tayininde yatay gözleme doğrusu veren aletler kullanılır. 1.Su Düzeçleri yatay gözleme doğrusu 2.Kabarcıklı Düzeçler 1.Küresel Kabarcıklı Düzeçler 2. Borulu Kabarcıklı Düzeçler

6 DÜŞEY MESAFELERİN (YÜKSEKLİKLERİN) ÖLÇÜLMESİ Yatay Gözleme ile Noktalar Arasındaki Düşey Mesafelerin Ölçülmesi Bu amaçla miralar kullanılır. Metrik ve Amerikan Tipi miralar

7 DÜŞEY MESAFELERİN (YÜKSEKLİKLERİN) ÖLÇÜLMESİ Mira Okumaları

8 DÜŞEY MESAFELERİN (YÜKSEKLİKLERİN) ÖLÇÜLMESİ H B =H A +i+h-m h=E x tan α i m Kıyas düzlemi HBHB HAHA h B A α E H B =H A +i+(E x tanα)-m Trigonometrik Metod İle Yükseklik Tayini

9 NİVELMAN ALETLERİ İki tip nivelman aleti vardır. 1. Sabit dürbünlü elevasyon vidasız nivo. 2. Sabit dürbünlü elevasyon vidalı nivo. alt yapı Nivo Dürbün Kabarcıklı düzeç Ayak takımı Sehba üst yapı alt yapı

10 NİVELMAN ALETLERİ

11 Genel hareket vidası: Üst yapı ile alt yapıyı birbirine sabitleyen ya da açıldığında üst yapının alt yapıdan bağımsız dönmesine izin veren vidadır. Elevasyon vidalı nivolarda bulunmaz. Özel hareket vidası: Genel hareket vidası kapalı iken üst yapının sağa sola küçük dönme hareketini sağlayan vidadır. Düşey kılı miranın ortasına getirmede kullanılır. Elevasyon vidası: Üst yapının küçük miktarda yukarı aşağı hareketinin sağlayarak okumadan hemen önce aletin tesviyesini tamamlayan vidadır. Netleştirme vidası: Dürbün üzerinde görüntüyü netleştiren vidadır.

12 NİVELMAN ALETLERİ Ayak takımı (Altyapı):Üst yapıyı taşır. Nivolardaki kabarcıklı düzecin eksenlerini yatay duruma getirmek için kullanılır. Bu işleme “tesviye” denir. Sehba: Ahşap veya metalden yapılmış üç ayaklı kısmıdır. Her bir ayağın boyu ayrı ayrı ayarlanabilir. Uçları toprağa bastırılan çarıktan oluşur. Dürbün objektif kıl plakası oküler Optik eksen

13 NİVELMAN ALETLERİ Optik eksen (Gözleme ekseni) Kabarcıklı düzeç ekseni(yatay eksen) Düşey eksen (Asal eksen) Nivelman Aletlerindeki Eksenler

14 NİVELMAN ALETLERİ Nivelman Aletlerinin Kontrolü 1. Kabarcıklı düzeç ekseni (yatay eks.), düşey eksene dik olmalıdır. 2. Gözleme ekseni yatay eksene paralel olmalıdır. 3. Kıl plakasındaki yatay kıl düşey eksene dik olmalıdır. 4. Objektif görüntüsüyle kıl plakası aynı düzlem üzerinde olmalıdır. Değilse “paralaks hatası” vardır. X √

15 NİVELMAN ALETLERİ

16


"Prof. Dr. Ahmet ÖZTÜRK DÜŞEY MESAFELERİN (YÜKSEKLİKLERİN) ÖLÇÜLMESİ NİVELMAN ALETLERİ." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları