Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

FİİLİMSİLER (EYLEMSİLER) ŞURA ÖZTÜRK ŞURA ÖZTÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ TÜRKÇE ÖĞRETMENLİĞİ TÜRKÇE ÖĞRETMENLİĞİ 1090310327 1090310327.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "FİİLİMSİLER (EYLEMSİLER) ŞURA ÖZTÜRK ŞURA ÖZTÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ TÜRKÇE ÖĞRETMENLİĞİ TÜRKÇE ÖĞRETMENLİĞİ 1090310327 1090310327."— Sunum transkripti:

1 FİİLİMSİLER (EYLEMSİLER) ŞURA ÖZTÜRK ŞURA ÖZTÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ TÜRKÇE ÖĞRETMENLİĞİ TÜRKÇE ÖĞRETMENLİĞİ

2 Fiilimsiler  Fiil kök ve gövdelerinden yapım ekleriyle türetilerek isim, sıfat ve zarf olarak kullanılan kelimelerdir.  Bunlar artık fiil olarak kullanılma özelliğini kaybettikleri için fiil çekim eklerini (olumsuzluk eki hariç) alamazlar.

3  İsim çekim eklerini alabilirler.  İsim, sıfat ve zarf (tümleci) olarak kullanılırlar.  Yancümlecik kurarlar.

4  Fiilimsiler üç ana başlık altında incelenir:

5 1) İsim Fiiller (Ad Eylemler) 2) Sıfat Fiiller (Ortaçlar) 3) Zarf Fiiller (Ulaç-Bağ Eylemler)

6 1) İsim Fiiller  Fiil soylu sözcüklerin sonuna -mak, -mek, -ış, -iş, -uş, -üş, -ma, -me ekleri getirilerek yapılır.

7 İsimlerin tüm özelliklerini gösterir, cümlede isim gibi kullanılırlar. İsimlerin tüm özelliklerini gösterir, cümlede isim gibi kullanılırlar.  Kitap okumayı çok seviyorum. (nesne)  Okumak en faydalı eylemdir. (özne)  Sinirli olduğu gelişinden anlaşılıyor. (dolaylı tümleç)

8 Olumsuzları, fiilimsi ekinden önce olumsuzluk eki getirilerek yapılır. Olumsuzları, fiilimsi ekinden önce olumsuzluk eki getirilerek yapılır.  Aşı olmamak için okuldan kaçmıştı.  Gelmeme sebebini söylememiş.  Bana anlatmayışı zoruma gitti doğrusu.

9 Bu kelimeler tek başların kullanıldıklarında fiilimsi eki vurguludur. Bu kelimeler tek başların kullanıldıklarında fiilimsi eki vurguludur.  okumak, yazma, danışma, sesleniş…

10 Eğer –me ile yapılan isim-fiillerde bu ek vurgusuz, bundan önceki hece vurgulu okunursa yanlış anlaşılma olur: Olumsuz emir çekimi zannedilir. Eğer –me ile yapılan isim-fiillerde bu ek vurgusuz, bundan önceki hece vurgulu okunursa yanlış anlaşılma olur: Olumsuz emir çekimi zannedilir.  Danışma (Fiilimsi) Danışma (Olumsuz emir)  Kaçma (Fiilimsi) Kaçma (Olumsuz emir)

11 Kimi isim-fiiller kalıcı nesne, yer, iş veya kavram adı olabilirler. Kimi isim-fiiller kalıcı nesne, yer, iş veya kavram adı olabilirler. Bu durumda artık isim-fiil eki olarak kullanılmazlar. Bu durumda artık isim-fiil eki olarak kullanılmazlar. Bunlar olumsuzluk eki de almazlar. Bunlar olumsuzluk eki de almazlar.  dondurma, uçurtma, kavurma…  çakmak, yemek, ekmek…  gösteriş, direniş…

12 -me ekiyle yapılan isim-fiillerden bazıları sıfat olarak kullanılabilir. -me ekiyle yapılan isim-fiillerden bazıları sıfat olarak kullanılabilir.  süzme bal, asma köprü, yapma çiçek…

13 !!! Fiilden fiil yapan olumsuzluk eki olan -ma, -me ile isim-fiil eki olan -ma, -me karıştırılmamalıdır. Fiilden fiil yapan -ma, -me fiile olumsuzluk anlamı katarken, isim-fiil eki olan -ma, -me olumsuzluk anlamı katmaz. Fiilden fiil yapan -ma, -me fiile olumsuzluk anlamı katarken, isim-fiil eki olan -ma, -me olumsuzluk anlamı katmaz.  Artık sevmeyeceğim.(Olumsuzluk eki)  İnsanın mesleğini sevmesi gerekir.(İsim-fiil eki)

14 !!! Fiilden fiil yapma eki olan -iş ile isim-fiil eki olan -iş’i birbiriyle karıştırmamak gerekir. Anlamsal olarak fiilden fiil yapım eki (işteşlik eki) bir işi karşılıklı ya da birlikte yapma anlamı verirken isim-fiil eki böyle bir anlam vermez. Anlamsal olarak fiilden fiil yapım eki (işteşlik eki) bir işi karşılıklı ya da birlikte yapma anlamı verirken isim-fiil eki böyle bir anlam vermez.  Bu bakışın manası neydi? (isim-fiil eki)  Uzun zaman sonra bakıştılar. (işteşlik eki)

15 => Örnekler Örnekler <=  Bir gülüşün ömre bedel.  Yaşamak ölmekten zor!  İçimizde maziden kalma duygular var…  Adamın yalvarışını görecektin!  Buralardan gitmek istiyorum.  Yeniden başlamayı düşünür müsün?

16 2) Sıfat Fiiller  Fiil soylu sözcüklerin sonuna -an, -ası, - mez, -ar, -dik, -ecek, -miş ekleri getirilmek suretiyle yapılır.

17 Sıfat görevinde kullanılırlar. Sıfat görevinde kullanılırlar. Niteleme sıfatı sayılırlar. Niteleme sıfatı sayılırlar.  Düğüne gelen arabayı görmeliydin!  Ah annelerin öpülesi elleri…  Koşar adım uzaklaştı yanımdan.  Kalabalıkta tanıdık yüzler de vardı.

18 Daha sonra isimleşebilirler. Daha sonra isimleşebilirler. İsimleştikleri zaman cümlede isim gibi kullanılırlar. İsimleştikleri zaman cümlede isim gibi kullanılırlar.  Gelenler kimdi? (Özne)  Tanıdıklarımıza rastlayamadık. (Dolaylı tümleç)

19 Aldıkları eklere göre çeşitlere ayrılırlar. Aldıkları eklere göre çeşitlere ayrılırlar. A) Geçmiş zaman ortaçları: (-dik ve –miş)  Aramadık yer bırakmadık.  Pişmiş aşa su katmak.

20 B) Gelecek zaman ortaçları: (-ası ve –acak)  Memleketin o kadar çok görülesi yerleri var ki…  Çözülemeyecek bir sorun yoktur.

21 C) Geniş zaman ortaçları: (-en, -mez ve –ar)  Dönülmez akşamın ufkundayız, vakit çok geç…  Koşar adım eve gitti.  Hep bilinen şeylerden bahsetti durdu.

22 D) Belirtme ortaçları: (-dik ve –ecek)  Geleceği varsa göreceği de var!  Diktiğimiz fidanlar meyve vermeye başlamış.

23 Zaman ekleriyle sıfat-fiil eklerini karıştırmamak gerekir. Zaman ekleriyle sıfat-fiil eklerini karıştırmamak gerekir. Zaman ekleri, zaman ekinden önce fiile gelerek fiili yüklem yapar. Zaman ekleri, zaman ekinden önce fiile gelerek fiili yüklem yapar. Sıfat-fiil ekleri ise genellikle fiilleri sıfat yapar ve üzerine isim çekim eklerini alabilir. Sıfat-fiil ekleri ise genellikle fiilleri sıfat yapar ve üzerine isim çekim eklerini alabilir. Zaman ekleri isim çekim eklerini alamazlar. Zaman ekleri isim çekim eklerini alamazlar.  Okumuş insanlar daha kültürlüdür.(sıfat-fiil eki)  Vadideki Zambak’ı okumuş.(zaman eki)

24 => Örnekler Örnekler <=  Her seven sevilenin boy aynasıdır.  O öpülesi eller beni büyüttü.  Onunla unutulmaz anlar yaşadık.  Senin bu yaptığın olur iş değil!  Gelecek hafta sınavım var.  Ölmüş eşek kurttan korkmaz.  Akar sular gibi çağlarım.

25 Zarf Fiiller  Fiil kök ve gövdeleri üzerine -ip, -ince, -eli, -kan, -a, -madan, -dıkça, -arak, -r…mez, - meksizin, -a…a, -dığında, -mesine ekleri getirilerek oluşturulur.

26 Bağlama ulacı “-ip” ekiyle yapılır. Bağlama ulacı “-ip” ekiyle yapılır. Bu ulacın tekrarlanması fiilin sıkça yapıldığını belirtir. Bu ulacın tekrarlanması fiilin sıkça yapıldığını belirtir.  Telefon edip halini hatırını sordum.  Gidip gidip komşuları rahatsız ediyor.

27 Durum ulaçları “-erek, -a…a, -madan, - meksizin, -cesine” ekleriyle yapılır. Durum ulaçları “-erek, -a…a, -madan, - meksizin, -cesine” ekleriyle yapılır. Fiilin nasıllığını bildirir. Fiilin nasıllığını bildirir.  Sınıfa gülerek girdi.  Dinlene dinlene gittiler.  Hiç dinlenmeksizin yedi saat yürüdüm.  Her şeyi bilircesine konuşuyordu.

28 Zaman ulaçları “-ince, -dikçe, -diğinde, - ken, -meden, -mez” ekleriyle yapılır. Zaman ulaçları “-ince, -dikçe, -diğinde, - ken, -meden, -mez” ekleriyle yapılır. Bu ulaçlar fiilin zamanını bildirir. Bu ulaçlar fiilin zamanını bildirir.  Gülünce gözlerinin içi gülüyor.  Canım sıkıldıkça şiir okurum.  Uyurken hep sayıklar.  Gelir gelmez seni sordu.

29 Başlama ulaçları “-eli” ekiyle türetilir. Başlama ulaçları “-eli” ekiyle türetilir. Sonraki fiilin başlangıcını bildirir. Sonraki fiilin başlangıcını bildirir.  Buraya geleli çocuğa bir şeyler oldu.  Seni tanıyalı hayatım değişti.

30 Nedenlik ulaçları “-diği, -eceği” ekleriyle türetilir. Nedenlik ulaçları “-diği, -eceği” ekleriyle türetilir. “-den dolayı, için, -den ötürü” edatlarıyla birlikte kullanılır. “-den dolayı, için, -den ötürü” edatlarıyla birlikte kullanılır.  Çok yalnızlık çektiğinden (dolayı) buralarda kalmak istemiyor.  Sizden ayrılacağı için üzülüyor.

31 Bitirme ulaçları “-ene, -inceye, -esiye” ekleriyle türetilir. Bitirme ulaçları “-ene, -inceye, -esiye” ekleriyle türetilir. “değin, dek ve kadar” edatlarıyla birlikte kullanılır. “değin, dek ve kadar” edatlarıyla birlikte kullanılır. Sonraki fiilin bitimini gösterir. Sonraki fiilin bitimini gösterir.  Sen gelene kadar burada bekleyeceğiz.  Yollar açılıncaya kadar bekledik.  Öldüresiye dövdüler.

32 => Örnekler Örnekler <=  Ben gidince hüzünler bırakırım.  Öldüğünde çok gençti.  Sen ağlarken ben nasıl gülerim.  Gülerek yanıma geldi.  Hiçbir şey söylemeden çekip gitti.  Onu görür görmez tanıdım.  Gide gide bir söğüde dayandık.

33 !!! Not !!!  Bir cümlede kaç tane fiilimsi varsa o kadar yancümlecik vardır.  Bir cümlede fiilimsi varsa o cümle girişik birleşik cümledir.  Bir cümledeki fiilimsi sayısıyla temel cümlenin yükleminin toplamı cümledeki yargı sayısını verir.

34 => Kaynaklar Kaynaklar <=


"FİİLİMSİLER (EYLEMSİLER) ŞURA ÖZTÜRK ŞURA ÖZTÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ TÜRKÇE ÖĞRETMENLİĞİ TÜRKÇE ÖĞRETMENLİĞİ 1090310327 1090310327." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları