Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

HAKAN ÇALIŞIR Türkçe Öğretmeni & Eğitim Danışmanı

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "HAKAN ÇALIŞIR Türkçe Öğretmeni & Eğitim Danışmanı"— Sunum transkripti:

1 HAKAN ÇALIŞIR Türkçe Öğretmeni & Eğitim Danışmanı

2  Fiilimsi (ya da eylemsi) fiillerden türemelerine karşın fiilin bütün özelliklerini göstermeyen; cümle içerisinde isim, sıfat, zarf gibi görevlerde bulunan kelimelerdir. UNUTMUYORUM   Türkçede fiilimsiler, fiillerin yapım ekleri alarak isim soylu hale getirilmeleri ile oluşturulur.  Olumsuzluk eki hariç fiil çekim eki almazlar. Fiil aldığı yapım ekine göre isim, sıfat ya da zarf olarak kullanılabilir.

3  Fiil anlamını tamamıyla yitirmezler.  Fiile gelen zaman ve şahıs eklerini almazlar, yani fiil çekimine girmezler.  Cümlede doğrudan yüklem olamazlar. Ancak ek-fiil alarak yüklem olabilirler.  Fiilimsi olan kelimeler veya fiilimsi ile oluşan kelime grupları cümlede yan cümlecik olarak adlandırılır.  Fiilimsiler bulundukları cümleyi birleşik yapılı hâle getirirler.  Fiilimsi ekleri yapım eki olarak da tanımlanabilir.  Fiilimsileri niteleyen kelimeler zarf görevinde olurlar.

4 1) İSİM – FİİLLER (AD – EYLEMLER):  Fiil soylu sözcüklerin sonuna –mak, -mek, - ış, -iş, -uş, -üş, -ma, -me ekleri getirilerek yapılır.

5 ÖRNEKLER:  Bir gülüşün ömre bedel.  Gün biter gülüşün kalır bende.  Seninle akşamları yürüyüşe çıkardık.  Adamın yalvarışlarını bir görecektin.  Madem ki yükseliş var iniş olmaz olur mu?

6 ÖRNEKLER:  Bu kucaklayış belki de bir haykırışın sesiydi.  Sana bakmak Allah’a inanmaktır.  Yaşamak, ölmekten zor.  Buralardan gitmek istiyorum.  Seni bile özlemek istemiyorum bu akşam.

7 NOT-1-  İsim- fiil ekiyle türetilen bazı sözcükler, isim- fiil özelliğini yitirip kalıplaşarak kalıcı bir nesne ya da kavram adı olabilir. Artık bunlara isim- fiil eki olarak bakmamak gerekir. ÖRNEK:Kaymak, çakmak, dondurma, kavurma, dolma, gözleme…

8 NOT-2- Fiilden fiil yapım eki olan –iş ile isim- fiil eki olan –iş’ i birbiri ile karıştırmamak gerekir. Anlamsal olarak fiilden fiil yapım eki (işteşlik eki) bir işi karşılıklı ya da birlikte yapma anlamı verirken isim fiil eki böyle bir anlam vermez.

9 ÖRNEK:  Gülüşün çok güzel. (isim fiil eki)  Onu öyle görünce gülüştüler. (işteşlik eki)

10 NOT-3-  Fiilden fiil yapan olumsuzluk eki olan –ma, - me ile isim fiil eki olan –ma,-me birbiri ile karıştırılmamalıdır.  Fiilden fiil yapan –ma, -me fiile olumsuzluk anlamı katarken isim fiil eki olan –ma, -me fiile olumsuzluk anlamı katmaz.

11 ÖRNEK:  Artık sevmeyeceğim. (olumsuzluk eki)  İnsanın mesleğini sevmesi gerekir. (isim – fiil eki)

12 2-SIFAT FİİL (ORTAÇLAR)  Fiil soylu sözcüklerin sonuna –an, -en, -ası, -esi, -mez,-maz, -ar, -er, -dık, -dik, - duk, -dük, -tık, -tik, -tuk, -tük,-ecek, -acak, -miş, - mış, -muş, -müş ekleri getirilmek suretiyle yapılır. HAP BİLGİ  Sıfat- fiil ekleri genellikle sıfat tamlaması kurar. Anası mezar dikecekmiş

13  İşleyen demir pas tutmaz.  O öpülesi eller beni büyüttü.  Yıkılası Bağdat nice askerler yedi.  Dönülmez akşamın ufkundayız vakit çok geç.

14  Onunla unutulmaz anlar yaşadık.  Bilinmez diyarlara gitme.  Senin bu yaptığın iş, olur iş değil.  Benim doğduğum köyleri akşamları eşkıyalar basardı.

15  Tanıdık bir yüz çıkmadı karşımıza.  Görülecek günler var daha aldırma gönül.  Gelecek hafta sınavım var.  Bense penceremde gelmeyecek saatleri beklerim.  Ölmüş eşek kurttan korkmaz.

16 NOT: *Zaman ekleriyle sıfat fiil eklerini karıştırmamak gerekir. *Zaman ekleri, şahıs ekinden önce fiile gelerek fiili yüklem yapar. *Sıfat fiil ekleri ise genellikle fiilleri sıfat yapar.

17 ÖRNEK:  Hiç oturacak zamanım yok. (-acak sıfat tamlaması kurmuş bu yüzden sıfat fiil eki)  Oğlum, okuyacak ve büyük adam olacak. (zaman eki; çünkü fiili yüklem yapmış )  Okumuş insanlar daha kültürlü (s.f.e)  s i  Annem de okumayı çok istemiş. (zaman eki)  Ar:

18

19 HATIRLI-YORUM Bir sıfatın nitelediği isim söylenmezse sıfat adlaşır. Bu sıfatlara adlaşmış sıfat denir. ÖRN: Eski eşyaları mavi dolaba koyduk. Eskileri maviye koyduk.

20  Sıfatların adlaşması gibi sıfat-fiillerde ad görevinde kullanılır. UYARI: Sıfat-fiiller ad görevinde bile sıfat-fiil(ortaç) özelliğini korur. Hala fiilimsidir. ÖRN: Gelen misafirler artan yemekleri yedi. Gelenler artanları yediler.

21 ÖRNEKLER: Geleceğini, bekleyenlere söyledim. Kitabı okuduğunu söyledi Pişmişleri tabağa koy. Geldiğinizi duymadım.

22 NOT: İsim-fiil kalıbındaki bazı kelimelerde sıfat görevinde kullanılabilir. ÖRN: Süzme yoğurt güzel oluyor.

23 3-ZARF-FİİL(BAĞ-FİİL / ULAÇ ) Zarf-fiiller, fiillerin bazı ekler alarak zarf görevi gören biçimleridir. Hareket anlamlı bu kelimeler, başka bir fiili zaman veya durum bakımından belirtirler. Okula gittim. Zil çaldı. Okula gidince zil çaldı. (Ne zaman?) Çocuk ağlıyordu. Çocuk konuşuyordu. Çocuk ağlayarak konuşuyordu.( Nasıl?)

24 Zarf fiil türeten ekler: -ıp: çıkıp, sorup, bekleyip, oturup -arak: gezerek, sorarak, izleyerek, gülerek -meden: durmadan, sormadan, almadan, bilmeden -meksizin: bilmeksizin, sormaksızın, durmaksızın -e…..-a: güle güle, sora sora, gide gide, bata çıka -ince: kaçınca, sorunca, ağlayınca, görünce -dikçe: ağladıkça, sordukça, içtikçe, aldıkça -ir…..-mez: iner inmez, sorar sormaz, çıkar çıkmaz -diğinde: geldiğinde, konuştuğunda, gördüğünde -eli: soralı, geleli, yağalı, biteli -ken: çalışırken, sorarken, yatarken

25 SORU: Kelimenin anlamlı en küçük parçasına “kök” denir. Kökler, isim ve fiil kökleri olmak üzere ikiye ayrılır.” Bu açıklamaya göre aşağıdaki altı çizili kelimelerden hangisi, kökünün türü bakımından diğerlerinden farklıdır? A) Yaşadıklarını düşündükçe yüreği daralıyordu. B) Dün geceki rüyasını annesine anlattı. C) Yılsonu yapılacak olan gezinin planlarını yaptık. D) Büyük kızı OKS sınavına girecek.

26  CEVAP “D” 

27 SORU : Göğsü kınalı bir serçe varmış. Gök gürlediği zamanlar tir tir titreyerek yere yatar, gök yıkılmasın diye de ayaklarını havaya kaldırırmış. Bir yandan da “Korkumdan kırk kantar yağım eriyor.” dermiş. Bir gün birisi demiş ki, “ Sen kendin beş dirhem gelmezsin; nerden oluyor da kırk kantar yağın eriyor?” bunun üzerine serçe şöyle cevap vermiş: “Herkesin kendine göre dirhemi, kantarı var; siz ne anlarsınız.”  Paragrafta altı çizili sözcüklerden hangilerinin kökü isim köküdür? A) kınalı-yıkılmasın B) yıkılmasın-korkumdan C) korkumdan-yağım D) yağım-kınalı

28  CEVAP ‘D’ 

29 SORU: Aşağıdaki altı çizili kelimelerden hangisinin kökü hem fiil hem de isim kökü olarak kullanılabilir? A) Okulumuzu sarıya boyadılar. B) Bazı akşamlar çocuklarıma şiir okurum. C) Çalışmalarını planla; planların için çalış. D) Kollarını açarak arkadaşına koştu.

30  CEVAP ‘A’

31 SORU: Aşağıdakilerden hangisinde sözcüklerin tümü kök durumundadır? A) kapı-yapı-yol-gezi B) kar-sar-sol-toprak C) çiçek-gözlük-tel-sel D) atkı-bilgi-çek-tarak

32  CEVAP ‘B’


"HAKAN ÇALIŞIR Türkçe Öğretmeni & Eğitim Danışmanı" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları