Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1 BOY KISALIĞI Yrd. Doç. Dr. Gökhan Baysoy Abant İzzet Baysal Üniversitesi İzzet Baysal Tıp Fakültesi Pediatri AD.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1 BOY KISALIĞI Yrd. Doç. Dr. Gökhan Baysoy Abant İzzet Baysal Üniversitesi İzzet Baysal Tıp Fakültesi Pediatri AD."— Sunum transkripti:

1 1 BOY KISALIĞI Yrd. Doç. Dr. Gökhan Baysoy Abant İzzet Baysal Üniversitesi İzzet Baysal Tıp Fakültesi Pediatri AD.

2 2 Dersin içeriği ► Büyümeyi etkileyen faktörler ► Büyüme hormonu (etkileri, kontrolü) ► Boy kısalığında öykü ► Boy kısalığını değerlendirme yöntemleri ► Boy kısalığının nedenleri  Yapısal boy kısalığı  Ailesel boy kısalığı  Patolojik boy kısalığı

3 3 Büyüme için ne gereklidir? ► Büyüme; Hücre sayısı ve büyüklüğünün artması. Büyüme Hormonal faktörler Psikosoyal faktörler Yeterli besin

4 4 Büyümeye etki eden faktörler Beslenme Büyüme hormonu Cinsiyet horm/Büyüme horm Boy (cm) Yaş (yıl) Çocuklarda büyümenin evreleri

5 5 Büyümeye etki eden faktörler ► Cinsiyet ► Irk ► Beslenme durumu ► Doğum tartısı ► Ebeveyn boyu ► Puberte durumu ► Kronik hastalıklar ► Sosyoekonomik faktörler ► Duygusal faktörler

6 6 Büyüme hormonu ► Doğrudan etkileri; hedef hücrelerde reseptöre doğrudan bağlanma (adiposit) Trigliserid yıkımı, hücre içine lipid alımını inhibe eder ► Dolaylı etkileri; İnsülin-benzeri büyüme faktörü-1 (IGF-1) aracılığıyla olur. Büyüme hormonu Yağ Karaciğer IGF-1 Doğrudan Dolaylı

7 7 Büyüme hormonunun etkileri ► Büyüme üzerine etkiler  Karaciğer ve diğer dokuları uyararak IGF-1 salgılatır.  IGF-I kondrosit çoğalmasını uyarır.  IGF-1 kas büyümesinde de rol oynar. Miyoblastların farklılaşması ve çoğalmasını uyarır.  Kas ve diğer dokulara amino asit alımını ve protein sentezini artırır. ► Metabolik etkiler  Protein metabolizması: Farklı dokularda protein sentezini artırır.  Yağ metabolizması: Trigliserid yıkımını ve adipositlerde oksidasyonu artırır.  Karbonhidrat metabolizması: Kan glukozunu normal sınırlarda tutar (anti- insulin aktivite). Karaciğerde glukoz sentezini artırır.

8 8 Büyüme hormonu salgılanmasının kontrolü Ghrelin Hipotalamus Hipofiz Büyüme hormonu Karaciğer v.b. IGF-1 SS: somatostatin GHRH: Büyüme hormonu salgılatıcı hormon arbl.cvmbs.colostate.edu/

9 9 Büyüme fizyolojisi Büyüme hızı (mm/yıl) Pre- pubertal dip noktası Pubertal büyüme Yaş (yıl) Boy uzama hızı (yıllık) Kız Erkek

10 10 Büyümenin değerlendirilmesi ► Çocuğun boyunun belirli aralıklarla ölçülmüş olması.  Ülkemizde 2 yaşından sonra sağlam çocuk izlemi yerleşik bir uygulama değil!!  Okullarda yıllık boy ölçümleri yapılıyor!! ► Ölçümlerin doğru yapılmış ve kayıt edilmiş olması. ► Belirli yaş dönemlerinde büyüme hızının bilinmesi.

11 11 Boy kısalığında öykü-1 ► Eski boy ölçümleri ► Anne-baba-kardeş boylarının ölçümü ► Anne ve babanın puberteye giriş zamanları  Annede menarş  Babada boy uzamasının hızlandığı/tamamlandığı yaş ► Boy kısalığının başlama zamanı ► Doğum kilosu

12 12 Boy kısalığında öykü-2 ► Sistem sorgusu  Gastrointestinal (ishal, kusma, karın ağrısı v.b.)  Solunum (uyku apnesi, yineleyen akciğer enfeks)  Üriner (poliüri, polidipsi) ► Sosyal öykü  Aile yapısı  Yeme bozukluğu (anoreksiya, bulimia)

13 13 Boy kısalığı/büyüme bozukluğu nedir? ► Boyun 3 persentilin altında olması ► Büyüme hızının yaşına göre düşük olması, persentil kaybı (2 persentil) ► Öngörülen boyun hedef boy sınırının altında kalması ► Kemik yaşının boy ve yaşa göre uyumsuz ileri olması

14 14 Boy yaşı Boy kısalığını değerlendirmede kullanılan 3 ölçüm 1.Kronolojik yaş (takvim yaşı) 2.Boy yaşı 3.Kemik yaşı ÖRNEK 1 Takvim yaşı 9, 125 cm. Boy yaşı kaçtır? 7.5

15 15 Kemik yaşı Bebek 19 yaş

16 16 Hedef boy ► Kız çocuk= (Anne boyu) + (Baba boyu-13) 2 ► Erkek çocuk= (Baba boyu) + (Anne boyu+13) 2 Normalde çocuğun boyu ± 5 cm. sınırları içinde olmalı Büyümesini tamamlamamış çocukta ne yapacağız? Hedef boy bize ne verir?

17 17 Ana-baba boy ortalamasına göre düzeltilmiş büyüme eğrisi Anne-baba boy ortalaması Anne-baba boyuna göre düzeltilmiş eğriler A: Boy p= 3 p Anababa= 3 p Düzelt.= 10 p Yorum= Genetik potansiyele göre iyi büyümüş Günöz. Pediatrik Endokrinoloji 2003

18 18 Erişkin boyu öngörme yöntemleri ► Çocuğun ulaşacağı erişkin boyunu hesaplamada kullanılır. ► Farklı yöntemler vardır. ► Avantajı; çocuğun hedef boyuyla öngörülen boyu arasındaki ilişkiyi gösterir.

19 19 Büyüme hızının saptanması ► Hastanın yılda kaç cm. uzadığı saptanır. Pubertenin değerlendirilmesi ► Boy kısalığı olan her çocukta mutlaka değerlendirilmelidir. Yaş (yıl) Boy uzama hızı (yıllık) Kız Erkek

20 20 Boy kısalığının nedenleri Takvim yaşı Boy yaşı=Kemik yaşı Takvim yaşı Boy yaşı=Kemik yaşı Takvim yaşı= Kemik yaşı Boy yaşı Takvim yaşı Boy yaşı Kemik yaşı

21 21 Boy kısalığının nedenleri Ailesel boy kısalığı Yapısal boy kısalığı Ailese/ yapısal boy kısalığı Medikal nedenler İdiopatik boy kısalığı Büyüme hormonu eksikliği Turner sendromu Hipotiroidizm Erkekler, % Kızlar, % UTAH Büyüme Çalışması (Boy kısalığı ya da büyüme hızında yavaşlama olan 555 çocuk)

22 22 Yapısal boy kısalığı ► Biyolojik olgunlaşma temposundaki yavaşlamadır. ► Erkeklerde daha sıktır. ► Takvim yaşı > Kemik yaşı = Boy yaşı

23 23 Yapısal boy kısalığı: büyüme eğrisi

24 24 Yapısal boy kısalığı tanısı ► Aile öyküsü olabilir. ► Kemik yaşı ► Laboratuar  Hemogram, sedimentasyon  Tiroid hormonları  Üre  Çölyak hastalığı için seroloji ► Takip ► Beslenme durumunun, mikrobesin eksikliğinin düzeltilmesi.

25 25 Ailesel (genetik) boy kısalığı ► Ailede kısa boylular vardır. ► Genel sağlıkları iyidir. ► Doğum kilo ve boyları normaldir. ► İlk 2-3 yaş içinde büyüme yavaşlar ► Tartıları normaldir. ► Takvim yaşı = Kemik yaşı > Boy yaşı

26 26 AİLESEL BOY KISALIĞI

27 27 Ailesel (genetik) boy kısalığı Ailedeki boy kısalığı normal mi yoksa bir hastalığın sonucunda mı oluşmuş?? ► Genetik geçişli hastalıklar büyüme geriliğine yol açabilir  Büyüme hormon reseptör mutasyonu  Büyüme hormon gen delesyonları  Psödohipoparatiroidi

28 28 Patolojik boy kısalıkları ► İskelet displazileri ► Dismorfik sendromlar ► Kromozom anomalileri ► İntrauterin büyüme geriliği ► Büyüme hormonu eksikliği ► Hipotiroidi ► Glukokortikoid fazlalığı ► Psödohipoparatiroidi ► Kronik hastalıklara bağlı boy kısalıkları ► Malnutrisyon ► Duygusal açlık sendromu

29 29 PATOLOJİK BOY KISALIĞI

30 30 İskelet displazileri ► Kıkırdak ve kemik dokunun büyümesiyle ilgili bozukluklar

31 31 İskelet displazileri ► 200’e yakın tipi vardır. ► Sıklığı 3-4/ ► Aile öyküsü olabilir. ► Boy kısalığı genelde orantısız olur.

32 32 Dismorfik sendromlar Russel-Silver sendromu

33 33 İntrauterin büyüme geriliği (IUBG) ► Fetal büyümesi 3 persentilin altında kalan çocuklar. ► Proporsiyonel IUBG  Baş çevresi-boy-kilo birbirine benzer  Erken uteroplasental yetersizlik, fetal hipoksi ► Disproporsiyonel IUBG  Baş çevresi- boy daha iyi, kilo düşüktür  Annenin beslenme bozukluğu, geç uteroplasental yetersizlik

34 34 İntrauterin büyüme geriliği (IUBG) ► Postnatal büyüme yetersiz olabilir. ► Bir bölümü “büyümeyi yakalar” (catch-up growth) ► IUBG olan bebeklerde ileriki yaşamlarında  Hipertansiyon  Tip 2 diyabet  Obezitenin daha sık görüldüğü bildirilmektedir. ► IUBG olan bebeklerde büyüme hormonu uygulanabilir.

35 35 Büyüme hormonu eksikliği ► Hipotalamus: GHRH (büyüme hormonu salgılatıcı hormon)  Travma, tümör  Tüberküloz, sarkoidoz  Septo-optik displazi ► Hipofiz: Büyüme hormonu  İzole BH eksikliği ► Dokularda: IGF-1, büyüme hormonu  Büyüme hormonu duyarsızlığı  IGF eksikliği  IGF-1 duyarsızlığı

36 36 Büyüme hormonu eksikliği ► Görülme sıklığı: 1/3500—1/4000. ► Doğumda boy-kilo normal ► 3-6. aydan sonra büyüme yavaşlar ► 2-5 yaş arasında boy kısalığı belirgin hale gelir. BÜYÜME HORMONU EKSİKLİĞİ

37 37 Büyüme hormonu eksikliği ► Boy kısalığı orantılıdır. ► Şişman olabilirler. ► Yüz görünümleri infantildir (bebek yüzlü). ► Gövde ve karında yağlanma belirgindir. ► Süt dişi ve kalıcı dişlerin çıkışı gecikir. ► Kemik yaşı geridir (boy yaşıyla orantılıdır)

38 38 İzole büyüme hormonu eksikliği ► Tip 1A: BH geninde delesyon, mutasyon  Tam hormon kaybı, fetal dönemde de etkilenir ► Tip 1B: Kısmi kayıp vardır. BH aktivitesi azalmıştır. ► Tip 2: Otozomal dominant ► Tip 3: X’e bağlı kalıtım

39 39 Büyüme hormonu direncinde klinik özellikler Günöz. Pediatrik Endokrinoloji 2003

40 40 Duygusal açlık sendromu ► Süt çocukluğundan adölesan döneme kadar her yaş grubunda görülebilir. ► Tip 1 DAS  Süt çocukluğunda görülür  Huysuz, huzursuz, uyku düzeni bozuk, sürekli ağlama eğilimi  Boy uzama ve kilo alımında sorun vardır  Beslenme yetersizliği de görülür  Aile çocuğun fiziki ve psikolojik ihtiyaçlarını farketmez  Hormonal sorun yoktur

41 41 Duygusal açlık sendromu ► Tip 2 DAS  3 yaş ve sonrasında görülür  Aile içi sorun vardır. Ebeveynler çocuğa ilgisizdir  Çocuklarda depresyon vardır, çekingen, saldırgan olabilirler  Polifaji, polidipsi, davranış bozukluğu olabilir  Büyüme hormonu yetersizdir  BH tedavisine iyi yanıt vermezler

42 42 Duygusal açlık sendromu ► Tip 3 DAS  Aile içi stres vardır ancak ebeveynler çocukları dışlamaz  Ebeveynlerde suçluluk duygusu vardır  Aileye psikososyal destek vermek yararlı olabilir


"1 BOY KISALIĞI Yrd. Doç. Dr. Gökhan Baysoy Abant İzzet Baysal Üniversitesi İzzet Baysal Tıp Fakültesi Pediatri AD." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları