Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

GENEL İŞLETME TRAKYA ÜNİVERSİTESİ KEŞAN YUSUF ÇAPRAZ UYGULAMALI BİLİMLER Y.O. Yrd.Doç.Dr. Fikriye TOKER.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "GENEL İŞLETME TRAKYA ÜNİVERSİTESİ KEŞAN YUSUF ÇAPRAZ UYGULAMALI BİLİMLER Y.O. Yrd.Doç.Dr. Fikriye TOKER."— Sunum transkripti:

1 GENEL İŞLETME TRAKYA ÜNİVERSİTESİ KEŞAN YUSUF ÇAPRAZ UYGULAMALI BİLİMLER Y.O. Yrd.Doç.Dr. Fikriye TOKER

2 İşletmeyi tanıyalım İşletmeler günlük yaşantımızın önemli bir parçasını oluşturmakta, insan gereksinimlerinin büyük bir bölümünü karşılamaktadırlar. İşletmeler günlük yaşantımızın önemli bir parçasını oluşturmakta, insan gereksinimlerinin büyük bir bölümünü karşılamaktadırlar. Bu işletmeler çeşitli türlerde ve büyüklüktedir. Bir ülke ekonomisini oluşturan ve sayıları yüzbinlere hatta milyonlara varan işletmeler ekonominin hücreleri gibi düşünülebilir.

3 İşletmeyi tanıyalım İşletmeler başkalarının ihtiyaçlarını karşılamak üzere mal ve hizmet üretirler. İşletmeler iktisadi mal ve hizmet üretirler. İktisadi mal ve hizmetlerin özelliği fayda yaratmaları ve kıt olmalarıdır. İşletmelerin bu üretimi gerçekleştirebilmeleri üretim faktörleri adı verilen emek, doğa, sermaye ve bilginin bir araya getirilmesine bağlıdır. İşletmeler kar amaçlı örgütlerdir.

4 İşletmeyi tanımlayalım İŞLETMETÜKETİCİLER Mal ve Hizmet Pazarı Üretim Faktörleri Pazarı Mal ve Hizmet Emek,Sermaye,Doğal Kaynaklar, Bilgi ÜcretFaizKira (para) Kar

5 İşletmeyi tanımlayalım Kişi veya kurumların ihtiyaçlarını karşılamak üzere, üretim faktörlerini biraraya getirerek mal veya hizmet üreten, pazarlayan, maddi ve manevi kar elde etmeyi amaçlayan iktisadi, teknik ve hukuki birimlerdir. Kişi veya kurumların ihtiyaçlarını karşılamak üzere, üretim faktörlerini biraraya getirerek mal veya hizmet üreten, pazarlayan, maddi ve manevi kar elde etmeyi amaçlayan iktisadi, teknik ve hukuki birimlerdir.

6 Bir başka tanımla İŞLETME : Belirli ölçüde kar elde etmek ya da hizmet yaratmak amacıyla, üretim faktörlerini (sermaye, emek, doğal kaynaklar) bilinçli, uyumlu ve sistemli olarak bir araya getiren ve toplumun gereksinme duyduğu mal ve hizmetleri üreten ya da pazarlayan ekonomik ve sosyal kuruluşlara işletme denir.

7 İşletmenin amaçları Genel anlamda işletmelerin iki tür amaca sahip oldukları söylenebilir: ekonomik amaçlar ve sosyal amaçlar. Ekonomik amaçlar faaliyetlerden kar elde etmeye yönelikken, sosyal amaçlar işletmenin faaliyetleri üzerinde etkili olan çıkar ve baskı gruplarının beklentileriyle ilgilidir. Genel anlamda işletmelerin iki tür amaca sahip oldukları söylenebilir: ekonomik amaçlar ve sosyal amaçlar. Ekonomik amaçlar faaliyetlerden kar elde etmeye yönelikken, sosyal amaçlar işletmenin faaliyetleri üzerinde etkili olan çıkar ve baskı gruplarının beklentileriyle ilgilidir.

8 İşletmenin belli başlı EKONOMİK amaçları KarlılıkSüreklilikBüyüme

9 İşletmenin belli başlı SOSYAL amaçları Doğanın ve kültürel mirasın korunması Eğitim ve kültür, sanat faaliyetlerinin desteklenmesi Toplumsal değerler ve iş ahlakı Çalışma hayatının niteliğinin geliştirilmesi Sosyal faydayı arttıracak yatırımın yapılması Tüketicinin korunması

10 İşletme Girdileri 1.Sermaye 2.Doğal Kaynaklar 3.İnsan gücü 4.Bilgi birikimi

11 İşletme Çıktıları Mal veya hizmet Kar İşletmenin gerçekleştirdiği üretim sonucunda ortaya çıkabilecek bir başka çıktı olarak üretim atıklarından söz edilebilir. Katı, sıvı veya gaz şeklinde oluşacak atıkların yeniden değerlendirilmesi söz konusu olabilir.

12 İşletmelerin Yapısal Özellikleri 1. Ekonomik 2. Dinamik 3. Bağımsız 4. Sosyal 5. Sosyo teknik bir sistem. 6. Açık bir sistem 7. Tüketici odaklı.

13 İşletmenin Amaçları Varlığını sürdürmek, büyümek ve gelişmek Topluma hizmet Tüketicilere hizmet Kar etmek. Kar, işletmenin varlığını sürdürme aracıdır. Kar, İşletmenin büyüme, yatırım ve gelişim aracıdır.. Kar, işletme sahibinin yaşam kalitesini artırma aracıdır.. Kar, işletme başarısını ölçme ve denetleme aracıdır.. Kar, ücret artışı ve prim yoluyla çalışanları işe özendirme aracıdır. aracıdır.

14 İşletmeciliğin Temel İlkeleri Etkinlik : Örgütsel amaçlara ulaşma Verimlilik : Elde bulunan kaynaklardan maksimum çıktı elde etme Ekonomiklik: Toplam satış tutarının üretim maliyet giderleri tutarına oranı. Karlılık : Belirli bir dönemde elde edilen karın o dönemdeki işletme sermayesine oranı.

15 İşletme Fonksiyonları Bir işletmede çok farklı nitelikte faaliyetler gerçekleştirilmektedir. Bu faaliyetler işletmenin içinde bulunduğu sektöre göre farklılık göstermekte, işletmenin büyüklüğüne göre bağımsız departmanlar halinde gruplandırılmakta veya gruplandırılmamaktadır. Bir işletmede çok farklı nitelikte faaliyetler gerçekleştirilmektedir. Bu faaliyetler işletmenin içinde bulunduğu sektöre göre farklılık göstermekte, işletmenin büyüklüğüne göre bağımsız departmanlar halinde gruplandırılmakta veya gruplandırılmamaktadır.

16 İşletme Fonksiyonları Genel anlamda bir işletmede gerçekleştirilebilecek farklı nitelikteki fonksiyonlar şöyle belirtilebilir: Genel anlamda bir işletmede gerçekleştirilebilecek farklı nitelikteki fonksiyonlar şöyle belirtilebilir: -üretim -pazarlama -finansman -insan kaynakları -muhasebe -ar-ge -halkla ilişkiler -yönetim

17 Müteşebbis Yönetici (Girişimci) Müteşebbis Yönetici (Girişimci) Bir mal veya hizmeti üretmek, pazarlamak için üretim faktörlerini bir araya getiren ve faaliyet esnasında oluşan kar veya zarardan etkilenen kişidir. Bir mal veya hizmeti üretmek, pazarlamak için üretim faktörlerini bir araya getiren, bu faaliyetleri bir ücret karşılığı yapan, kar elde etme amacında olan ancak kar veya zarardan direkt etkilenmeyen kişidir.

18 Yönetim Seviyeleri Stratejik Yönetim (Tepe = Üst Yönetim) Fonksiyonel Yönetim (Orta Kademe Yönetim) Program Yönetimi (Alt Kademe Yönetim )

19 İşletmenin Çevresi İşletmenin çevresi, işletme dışında kalan ancak onun faaliyetlerini etkileyen her şey olarak karşımıza çıkmaktadır. İşletmenin çevresi, işletme dışında kalan ancak onun faaliyetlerini etkileyen her şey olarak karşımıza çıkmaktadır.

20 İşletmenin Çevresi İşletme varlığını sürdürebilmek için ihtiyacı olan her tür kaynağı çevresinden alarak yine İşletme varlığını sürdürebilmek için ihtiyacı olan her tür kaynağı çevresinden alarak yine onun istek ve ihtiyaçlarına cevap vermeye çalışır. onun istek ve ihtiyaçlarına cevap vermeye çalışır.

21 İŞLETMEYİ OLUŞTURAN ÇEVRE FAKTÖRLERİ İç ve Dış Çevre Yakın Çevre

22 İç Çevre ve Dış Çevre İç Müşteri İşletme Sahibi HissedarlarEkonomikTeknolojikSosyo-KültürelHukuki-Politik Doğal Çevre

23 Yakın Çevre Tüketiciler Kredi Kuruluşları Rakip Firmalar

24

25 İşletmeyi neden kurarız ? İşletmeyi neden kurarız ? Bağımsız çalışma isteği Miras yoluyla işletme sahipliği Yeni bir buluş veya fikri pazara sunma arzusu Başka fırsatların yokluğu Toplumsal itibar sağlama Kazanç sağlama ve ülke ekonomisine katkıda bulunma

26 Kesin yatırım kararı almadan önce ilk ne yapmalıyız ? Cevap : PAZAR ARAŞTIRMASI Cevap : PAZAR ARAŞTIRMASI Hedeflenen pazar ile ilgili bilgilerin doğru elde edilmesini, tasnifini, analizini ve yorumunu içeren tarafsız çalışmadır. Bu araştırmanın verileri iki türdür : Birincil ve İkincil veriler. Hedeflenen pazar ile ilgili bilgilerin doğru elde edilmesini, tasnifini, analizini ve yorumunu içeren tarafsız çalışmadır. Bu araştırmanın verileri iki türdür : Birincil ve İkincil veriler.

27 Pazar Araştırmasının sağladığı yararlar... Tüketicilerin ürün ve hizmet düzeyinden beklentileri Tüketici gelir düzeyi, yaş ve cinsiyete bağlı satın alma davranışları Yatırım tutarı ve ürün birim maliyeti Rakip va aracı kuruluşlar hakkında bilgi

28 Proje Yatırım Düşüncesi Yatırım konusundaki alternatifler gözden geçirilerek bunlardan en ekonomik olanla işletmecilik faaliyetlerine başlanır. Yatırım konusundaki alternatifler gözden geçirilerek bunlardan en ekonomik olanla işletmecilik faaliyetlerine başlanır. İşletme açısından yatırım, ileride gelir sağlamak amacıyla yapılan her türlü yatırım harcamasıdır. İşletme açısından yatırım, ileride gelir sağlamak amacıyla yapılan her türlü yatırım harcamasıdır.

29 Kuruluş Aşamaları Proje Fikri Fizibilite Çalışmaları 1.Ekonomik Etüd 2.Teknik Etüd 3.Finansal Etüd 4.Hukuki Etüd

30 Fizibilite = Yapılabilirlik Ekonomik Etüd 1.Pazar araştırması ve talep tahmini 2.İşletme büyüklüğünün ve kapasitesinin belirlenmesi 3.İşletmenin kuruluş yerinin seçimi

31 Fizibilite = Yapılabilirlik Teknik Etüd 1.İşletmenin kurulacağı arazinin seçimi 2.Üretimde kullanılacak teknolojinin seçimi 3.Kullanılacak makinelerin etüdü ve seçimi 4.Hammadde ve yardımcı malzemelerin etüd ve seçimi 5.Kullanılacak enerji türünün seçimi

32 Fizibilite = Yapılabilirlik Finansal Etüd 1.Yatırım tutarının hesaplanması 2.İşletmenin gelir ve gider tahminlerinin yapılması 3.Finansal kaynakların hesaplanması 4.İşletmenin karlılık durumuyla ilgili analizler

33 Fizibilite = Yapılabilirlik Hukuki Etüd 1.İşletmenin hukuki yapısının seçimi 2.Kuruluş ve üretim için gerekli izinlerin alınması için gereken yasal koşulların belirlenmesi

34 Kuruluş Aşamaları Fizibilite Raporu Yatırım Kararı Kesin Proje Yatırım Üretime Geçiş

35 İŞLETME NASIL YÖNETİLİR ? Cevap: Yönetim fonksiyonlarının gerçekleştirilmesi ile yönetilir. Cevap: Yönetim fonksiyonlarının gerçekleştirilmesi ile yönetilir.

36 Yönetim Fonksiyonları nelerdir? PlanlamaÖrgütlemeKoordinasyonYöneltmeDenetim

37 Yönetim Fonksiyonları 1.Planlama : Neyi, ne zaman, nerede, kim tarafından ve nasıl yapılacağının önceden belirlenmesidir. Aşamaları : Aşamaları : Sorunların veya fırsatların saptanmasıSorunların veya fırsatların saptanması Amaçların belirlenmesiAmaçların belirlenmesi Planın dayandığı hareket noktalarının belirlenmesiPlanın dayandığı hareket noktalarının belirlenmesi Seçeneklerin saptanması ve değerlendirilmesiSeçeneklerin saptanması ve değerlendirilmesi En uygun alternetifin seçilmesiEn uygun alternetifin seçilmesi Yardımcı planların düzenlenmesiYardımcı planların düzenlenmesi Planları, sayısal değerlerle bütçelemekPlanları, sayısal değerlerle bütçelemek

38 Yönetim nedir? İşletme amaçlarına etkili ve verimli bir şekilde ulaşmak üzere planlama, örgütleme, yöneltme, koordinasyon ve denetimin yapılması sürecidir. İşletme amaçlarına etkili ve verimli bir şekilde ulaşmak üzere planlama, örgütleme, yöneltme, koordinasyon ve denetimin yapılması sürecidir.

39 Yönetim Fonksiyonları 2. Örgütleme : Belirli amaçlara ulaşmak için yapılacak işlerin ve bu işleri yapacak kişilerin oluşturulması. Aşamaları : Aşamaları : Örgütsel yapının kurulması İlişkilerin saptanması Görev tanımlarının yapılması Görevin gerektirdiği niteliklerin tanımlanması

40 Örgütleme Kadrolama İstihdam edilecek iş gücünün seçimi ve işe yerleştirme Eğitim ve geliştirme Değerleme

41 Yönetim Fonksiyonları neleri içerir ? 3.Koordinasyon : Örgütün yaptığı işin çeşitli bölümlerini birbiri ile ilişkilendirmektir. Etkin koordinasyon için ; Etkin koordinasyon için ; İyi ve yalın bir organizasyon yapısı gereklidir. Plan ve programların uyumlaştırılması Gönüllü koordinasyonun özendirilmesi İyi bir haberleşme sistemi

42 Yönetim Fonksiyonları 4.Yöneltme : İş görenlerin kendilerine verilen görevleri etkin bir biçimde yerine getirilmesini sağlamaktadır. Kapsamı : Kapsamı : Astların özelliklerine göre hazırlanmış açık ve yalın talimatlar verilmeli Sürekli eğitim faaliyetleri Çalışan motivasyonu Disiplin, ödül ve ceza dengesi

43 Yönetim Fonksiyonları 5.Denetim : Örgütte gerçekleşen sonuçlar ile, planlanan hedeflerin karşılaştırılması ve sapma hallerinin nedenlerinin tespitidir. Aşamaları : Aşamaları : Standartların belirlenmesi Gerçekleşen durumun tespiti Durumun karşılaştırılması Farklılıklar yönünde hareket tarzının belirlenmesi

44 Yönetim Kademeleri Üst Kademe Orta Kademe Alt Kademe

45 Yönetim Faaliyetleri Hangi Özelliklere Sahip Olmalıdır ? Amaçlar başta saptanmalı En az iki kişi bir araya gelmeli İlişkiler uyumlu – düzenli olmalı İş bölümü yapılmalı Yöneticilerin yetki sınırları belirlenmeli Geleceğe dönük rasyonel kararlar alınmalı ve bunlardan doğan sorumluluk taşınmalı

46 Başarılı Yönetici Özellikleri İleri görüşlülük İşini ve yöneteceği kişileri yakından tanımak Etkin ve yerinde kararlar alabilmek İş görenlere karşı tarafsız, objektif ve insancıl olmalı İş görenlere örnek olmalı Gerektiğinde ceza verebilmeli İş gören eğitimlerine önem vermeli

47 TEMEL İŞLETME FONKSİYONLARI ÜRETİMPAZARLAMAFİNANS İNSAN KAYNAKLARI HALKLA İLİŞKİLER AR-GE

48 İŞLETME NASIL YÖNETİLİR ? İŞLETME NASIL YÖNETİLİR ? ???????????? ?? ???????????? ?? ?

49 ÜRETİM Girdilerin fayda yaratacak şekilde mamul veya hizmete dönüştürülmesi faaliyetidir. Girdilerin fayda yaratacak şekilde mamul veya hizmete dönüştürülmesi faaliyetidir.

50 Üretim Prosesi GİRDİ ÜRETİM SÜRECİ ÇIKTI Toprak Ürün Emek Hizmet SermayeYönetim DÜZELTME ÖLÇME

51 Üretim Faktörleri EmekSermaye Doğal Kaynaklar BilgiGirişim

52 Üretim Faaliyeti kaç şekilde gerçekleşir ? 1.Üretim miktarına göre 2.Üretimde izlenen yola göre 3.Üretilen mamulün cinsine göre

53 Üretim miktarına göre... Tek Mal üretimi Seri üretim Kitle üretimi Üretimde izlenen yola göre... İmal yerinde üretim Hareket halinde üretim Atölye sistemi Akıcı sistem Grup sistemi Üretilen mamulün cinsine göre... Fiziksel mal üretimi Hizmet üretimi Üretim miktarına göre... Tek Mal üretimi Seri üretim Kitle üretimi Üretimde izlenen yola göre... İmal yerinde üretim Hareket halinde üretim Atölye sistemi Akıcı sistem Grup sistemi Üretilen mamulün cinsine göre... Fiziksel mal üretimi Hizmet üretimi

54 Tek Mal Üretim Tek mamul üretilir Üretim işlemi bir daha tekrarlanmaz Üretilen her mamul bir önceki üretinden farklı olur Sipariş üzerine çalışılır

55 Seri Üretim Mamul bir seriyi oluşturacak miktarda yapılır Seri bittiğinde yeni seriye geçilir Seride birbirinin aynı sınılı sayıda üretim yapılır Sipariş üzerine ve bilinmeyen müşteriler için üretim gerçekleşir

56 Kitle Üretimi Üretim devamlıdır Aynı mamulden çok miktarda üretilir Birbirinin aynı olan mamuller üretilir İmalat öncesi hazırlık fazladır ve bu maliyeti arttırmaktadır

57 Atölye Sistemi Aynı tür makinalar aynı yerde toplanır Her mamulün üretiminde izlenen yol farklıdır Üretim değişen koşullara göre ayarlanır

58 Akıcı Sistem Üretimde kullanılacak mallar fabrikaya girişlerinden mamul halde çıkışlarına kadar belirli yol izlerler Makineler mal veya parçaların izleyeceği hat üzerine yerleştirilir Parçalar belirli bir yönde, sürekli ve düzenli bir akış halinde hareket ederler

59 Grup Sistemi Atölye ve Akıcı sistemlerin karmasıdır Belirli makinalar belirli yerlerde toplanır Ancak makinalar belirli mamul veya parçayı bütünüyle üretecek şekilde yerleştirilir

60 İmal Yerinde Üretim Mamul hareketliliği söz konusu değildir Üretim mamulün bulunacağı yerde gerçekleştirilir

61 Hareket Halinde Üretim Mamul işletme içinde hareket eder Üretim süresince mamulün makine ve işçilere doğru hareketliliği sağlanır

62 İŞLETME’DE BÜYÜKLÜK Canlı organizmaya benzeyen işletmelerin gelişmeye girdikleri dönemdir. Canlı organizmaya benzeyen işletmelerin gelişmeye girdikleri dönemdir.

63 Büyüklük Ölçüleri Kantitatif ( Niceliksel ) Büyüklük Ölçüleri –Sermaye miktarı –Üretim kapasitesi –Yıllık satışlar –Yıllık karlar –Çalışanların sayısı –Ödenen toplam ücret –Kullanılan hammadde miktarı –Harcanan enerji miktarı –Fiziksel alan –Makine parkı

64 Büyüklük Ölçüleri Kalitatif ( Niteliksel ) Büyüklük Ölçüleri –Sermayedarların sayısı –Yönetim biçimi –Faaliyet alanına uygunluk –Sektördeki durumu –Hukuki yapısı

65 Büyümenin İşletme Fonksiyonları Açısından Etkileri ; Üretim Fonksiyonu –Yatırım mallarının kullanımının artması ve kitle üretimine geçiş –Uzmanlaşma –Yan ürünlarin geliştirilmesi –Yüksek miktarda hammadde alımıyla tasarruf sağlanır –Hammadde arzı üzerinde denetim sağlanır

66 Büyümenin İşletme Fonksiyonları Açısından Etkileri ; Pazarlama Fonksiyonu –Üretimde artış, maliyet ve fiyatta düşüş sağlayacağından hedef pazar genişler –Satış giderlerinde tasarruf sağlar –Maliyetlerin düşürülmesi, müşterilere daha etkin ulaşılmasını sağlar

67 Büyümenin İşletme Fonksiyonları Açısından Etkileri ; Yönetim Fonksiyonu –Planlama faaliyetleri merkezileştirilir –İş türünün fazlalaşması işgören devir hızını düşürür, böylelikle personel maliyeti de düşer –Yönetimde büyük ölçüde uzmanlaşma sağlanır.

68 Büyümenin İşletme Fonksiyonları Açısından Etkileri ; Finansman Fonksiyonu –Mevcut kar düzeyi arttıkça daha hızlı büyüme gerçekleşir –Artan saygınlık ve pazarlık gücü sebebiyle kredi maliyetleri azalır –Nakit, alacak, tahsilat ve stoklar üzerinde denetim kurulur –Fonların etkin kullanımında artış olur –Rekabeti azaltıcı etkide bulunarak piyasa fiyatlarının denetimi gerçekleştirilir

69 Neden Küçülme Gereksinimi Duyulur ? Yönetici kapasitesinin sınırlı olması İş gören sayısı arttıkça iş görenler arası sosyal ilişkilerin ve iletişimin zayıflaması Üretim ve yöneim yükünün artması Aşırı örgütlenme Kamu önünde fazla dikkat çeken işletmenin eleştirilere konu olma tehlikesi ve getireceği sorumluluğun fazlalığı

70 Büyük İşletme Üstünlükleri Kitle üretimi, birim maliyet düşüşü, makineleşme, standartlaşma ve uzmanlaşma Ar-Ge ye daha çok kaynak ayırabilme Departmanlarda uzman personel ile etkin iş bölümü Kaliteli personel için iyi eğitim, yetişme ve yükselme imkanı Daha kolay ve düşük maliyetle kredi sağlama imkanı

71 Küçük İşletme Üstünlükleri Talep değişimlerine hızlı uyum ve esneklik artışı Müşteriler – işçi – işveren arası daha yakın ilişkiler Müşteriye özel değişiklik yapma imkanı Emek ağırlıklı sınırlı personelle çalışıldığından daha etkin kontrol imkanı Büyük işletmelere cazip gelmeyen küçük pazarlarda karlı çalışabilme imkanı

72 OPTİMUM (EN UYGUN) İŞLETME BÜYÜKLÜĞÜ Ortalama maliyet masraflarının en düşük olması halidir. Buna göre mailyet düşürebilen kalemler ; Ortalama maliyet masraflarının en düşük olması halidir. Buna göre mailyet düşürebilen kalemler ; –Makineleşme ve ileri teknolojilerden faydalanma miktarının artması –Sabit masraflar (Ör: iş yeri kirası) –Büyüklüğün sağladığı tasarruflar v.b.

73 KAPASİTE KAVRAMLARI Maksimum Kapasite : İşletmenin hiç bir aksama durumu yaşamadan ulaşabildiği üretim miktarıdır. Gerçek Kapasite : Makine veya işletmenin yaşayabileceği gecikme ve beklemeler dışında gerçekleştirebildiği üretim miktarıdır. Yani ulaşılabilir üretim miktarıdır. Optimum Kapasite : Birim başına sabit ve değişken gider toplamını minimum kılan üretim miktarıdır. Kullanılan Kapasite : İşletmenin dışında gelişen durumların gerçek kapasitede yarattığı değişiklikle ortaya çıkan üretim miktarıdır. Atıl Kapasite = Gerçek Kapasite – Kullanılan Kapasite

74 K URULUŞ ÇALIŞMALARI

75 KURULUŞ YERİ SEÇİMİ Kuruluş Yeri : Bir arazi parçasından ziyade, işletmenin yaşamını sürdürdüğü bölgedir. Belirlenmesinde, bölge veya hammadde kaynaklarına yakınlık v.b. önem taşımaktadır. Konumluk Yer : Özellikle hizmet veya ticaret sektöründeki işletmeler için ifade edilmektedir. Bir alışveriş merkezinin katı, trafiğe göre iş yerinin durumu gibi ölçüler ön plana çıkmaktadır.

76 Kuruluş Yeri Seçim Basamakları 1.Tesisin kurulacağı bölge seçimi 2.Bölgenin belirli bir yerinin seçimi 3.Belirlenen yer içerisinde tesisin kurulacağı arazi parçasının seçimi

77 Kuruluş Yeri Faktörleri HammaddePazar Enerji ve yeraltı kaynakları İklim koşulları ve ulaşım İş gücü Teşvikler ve alt yapı

78 Optimum Kuruluş Yeri İşletmelerin maliyetleri ile gelirleri arasındaki farkın maximum gerçekleştiği yerdir. En uygun kuruluş yerine ; İşletmelerin maliyetleri ile gelirleri arasındaki farkın maximum gerçekleştiği yerdir. En uygun kuruluş yerine ; Kar maximizasyonu yöntemi Yatırımın geri dönüş oranı teknikleri ile hesaplanılarak karar verilmektedir.

79 Organize S.B. / Küçük S.B. Farkları : 1.O.S.B ler KOBİ’lere ; K.S.B ler daha küçük sanayi işletmelerine hitap ederler. 2.O.S.B de işletmeler edindikleri arazide kendi tesislerini kendileri inşa ederler ; K.S.B de ise işletme sahiplerine alt yapı kolaylıkları sağlanan standart iş yerleri temin edilir.

80 Organize S.B. Yararları Alt yapısı hazır, ucuz arsa Arsa bedelini taksitle ödeme kolaylığı Diğer sanayi kuruluşlarıyla kolay iletişim Beş yıl emlak vergisi muafiyeti Yıllık teşvik kararnameleriyle getirilen ek ayrıcalıklar

81 İŞLETME TÜRLERİ Ekonomik Yapı Sınıflandırmaları Faaliyet Konularına Göre Sınıflandırma Sermaye Mülkiyetleri Açısından Sınıflandırma Hukuki Şekilleri Bakımından Sınıflandırma Uluslararası Kimlik Bakımından Sınıflandırma İşletmelerarası Anlaşmalar Bakımından Sınıflandırma

82 Ekonomik Yapı Sınıflandırmaları 1)Mal üreten işletmeler Tarım, inşaat, sanayi sektörlerinde faaliyet gösterirler.Tarım, inşaat, sanayi sektörlerinde faaliyet gösterirler. Fiziksel mal üretirler.Fiziksel mal üretirler. 2)Satıcı İşletmeler Genellikle ticaret sektöründe faaliyet gösterirler.Genellikle ticaret sektöründe faaliyet gösterirler. Üretici işletmelerin ürettikleri malları fayda yaratmak amacıyla tüketicilere sunarlar.Üretici işletmelerin ürettikleri malları fayda yaratmak amacıyla tüketicilere sunarlar.

83 Ekonomik Yapı Sınıflandırmaları 3)Hizmet İşletmeleri Günümüzde özellikle gelişmiş ekonomilerde geleneksel olarak fiziksel mal esasına dayanılarak geliştirilmiş olan pazarlamanın yetersiz kalması, ve Hizmetlerin pazarlanmasında ortaya çıkan bazı problemler “ hizmet pazarlaması” olarak adlandırılan pazarlamanın özel şeklinin gelişmesine yol açmıştır.

84 Hizmet sektörünün özellikle gelişmiş ülkelerde 2.Dünya Savaşı’ndan sonra hızla büyümesinin çeşitli nedenleri vardır : Bilgisayar ve telekominikasyondaki hızlı gelişmelerin yol açtığı bilgi çağına geçiş; Tarım ekonomisinden sanayi ekonomisine geçiş, Nüfusun yaşlanması ve ortalama ömrün uzaması, İnsanların iş dışındaki zamanlarının artması, Kişi başına düşen gelirin artması, Kadınların iş hayatına katılımının artması, Sosyo kültürel değerlerin değişmesi ve mal üretim teknolojisindeki gelişmeler.

85 Hizmetlerin Özellikleri: Hizmetler soyut (elle tutulmayan, gözle görülmeyen) mallardır. Eğer tamamen soyut iseler, üreticiden kullanıcıya direkt olarak mübadele edilirler. Taşınamazlar, depo edilemezler, ve hemen hemen derhal bozulabilir niteliktedirler. bozulabilir niteliktedirler. Tüketicilerin mülkiyetle ilişkisi olmaksızın satın aldıkları faydalardır. Pek çok hizmet mallarla birlikte pazarlanır.

86 Hizmetlerin Karekteristik Özellikleri 1.Soyutluluk Hizmetler görülemez dokunulamaz,tadılamazl ar 2.Ayrılmazlık Hizmetler Hizmeti verenden ayrılamaz 3.Değişkenlik Hizmetin Kalitesionu kimin nerede,ne zaman,nasıl verdiğine bağlı olarak değişir 4.Dayanıksızlık Hizmetler depo edilemezler Kaynak: Armstrong and Kotler 2000,

87 Faaliyet Konularına Göre Sınıflandırma 1.Tarım sektöründe faaliyet gösteren 2.Sanayi sektöründe faaliyet gösteren 3.Hizmet sektöründe faaliyet gösteren 4.Ticaret sektöründe faaliyet gösteren 5.Madencilik sektöründe faaliyet gösteren 6.İnşaat sektöründe faaliyet gösteren 7.Eğitim ve sağlık sektöründe faaliyet gösteren 8.Finans sektöründe faaliyet gösteren 9.Ulaştırma ve haberleşme sektöründe faaliyet gösteren

88 Faaliyet Konularına Göre Sınıflandırma Ülkemizde DİE (Devlet İstatistik Enstitüsü), GSMH (Gayrı Safi Milli Hasıla) yani Milli Gelir hesaplarında bu sınıflandırmayı kullanmaktadır.

89 Ticaret Sektörü Ticari İşletme: Ticarethane veya fabrika yahut ticari şekilde işletilen diğer müesseseler,ticari işletme sayılır. Ticari İşletme: Ticarethane veya fabrika yahut ticari şekilde işletilen diğer müesseseler,ticari işletme sayılır. Tacir: Tacir sıfatını kazanabilmek için bir ticari işletmenin var olması,bu işletmenin işletilmesi,yine bu işletmenin kısmen de olsa kendi adına işletmesi gerekmektedir. Tacir: Tacir sıfatını kazanabilmek için bir ticari işletmenin var olması,bu işletmenin işletilmesi,yine bu işletmenin kısmen de olsa kendi adına işletmesi gerekmektedir. Esnaf: İster gezici olsunlar,ister bir dükkanda veya bir sokağın muayyen yerlerinde sabit bulunsunlar,iktisadi faaliyeti nakdi sermayesinden ziyade bedeni çalışmasına dayanan ve kazancı ancak geçimini sağlamaya yetecek derecede az olan sanat ve ticaret sahipleri tacir değildirler, esnaf sayılmaktadırlar. Esnaf: İster gezici olsunlar,ister bir dükkanda veya bir sokağın muayyen yerlerinde sabit bulunsunlar,iktisadi faaliyeti nakdi sermayesinden ziyade bedeni çalışmasına dayanan ve kazancı ancak geçimini sağlamaya yetecek derecede az olan sanat ve ticaret sahipleri tacir değildirler, esnaf sayılmaktadırlar.

90 İnşaat Sektörü İş dünyasının en zorlu sektörlerinden biri olan inşaat sektöründe tek bir başarı reçetesi vardır: Kazanmak için iyi yönet… Ve başarının kriteri de projeleri zamanında ve belirlenen bütçeler içerisinde tamamlayabilmektir. İş dünyasının en zorlu sektörlerinden biri olan inşaat sektöründe tek bir başarı reçetesi vardır: Kazanmak için iyi yönet… Ve başarının kriteri de projeleri zamanında ve belirlenen bütçeler içerisinde tamamlayabilmektir.

91 İnşaat Sektöründeki Gereklilikler Yapılan araştırmalar gösteriyor ki bu sektörde yürütülen projelerin zamanında ve bütçeler içerisinde bitirilmesi oluşturulan güven temelini sağlam kılmak için bir zorunluluk. Yine yapılan araştırmalara göre bu sektörde hayata geçirilen projelerin genelinde belirlenen bütçeler yüzde 150 oranında aşılıyor. Zaman açısından bakıldığında proje teslim süreleri yaklaşık yüzde 175 uzuyor. Bunun nedeni son derece basit: İnşaat sektöründeki çok çeşitli ve karmaşık yapıdaki operasyonların yeterince iyi yönetilememesi…

92 İnşaat Sektörü Yoğun biçimde fiyat rekabeti yapan oyuncular, çok daha fazla risk alıyor ve bu risklerin yönetilmesi için de etkin bir yapı kurmak zorunluluğu ile karşı karşıya kalıyor. Rekabet avantajı elde etmenin yolu ise esnek ve pazardan gelen taleplere göre değişken bir yapıya sahip olmaktan geçiyor. Yoğun biçimde fiyat rekabeti yapan oyuncular, çok daha fazla risk alıyor ve bu risklerin yönetilmesi için de etkin bir yapı kurmak zorunluluğu ile karşı karşıya kalıyor. Rekabet avantajı elde etmenin yolu ise esnek ve pazardan gelen taleplere göre değişken bir yapıya sahip olmaktan geçiyor.

93 İnşaat Sektöründeki Gereklilikler İnşaat sektöründe bir diğer önemli nokta çifte odaklılığın şart olması. Yani inşaat şirketleri bir taraftan proje odaklı olup, beklenen zaman ve bütçe içerisinde projeleri sonuçlandırırken bir taraftan da müşteri odaklı olmak ve büyük zorluklarla kurulan ilişkileri çok etkili biçimde yönetmek hatta geliştirmek zorunda. Etkin Bir proje yönetimi Akışkan süreçler Bilgi paylaşımı

94 Finans Sektörü Türkiye’de finansal sektör henüz büyüme aşamasındadır. Gelişmiş ülkeler ile karşılaştırıldığında finansal sektör küçük ve sığdır. Buna karşılık gelişmekte olan ülkelere göre Türkiye’de finansal sektör ortalamanın üzerinde bir büyüklüğe sahiptir. Finansal sektörün büyümesini sınırlandıran başlıca nedenler düşük gelire bağlı olarak düşük tasarruf düzeyi, enflasyonun uzun yıllar yüksek bir düzeyde seyretmesi, finansal araçların ve hizmetlerin yüksek oranda vergilendirilmesi nedeniyle finansal aktiflere olan talebin düşük düzeyde kalması olmuştur. Türkiye’de finansal sektör henüz büyüme aşamasındadır. Gelişmiş ülkeler ile karşılaştırıldığında finansal sektör küçük ve sığdır. Buna karşılık gelişmekte olan ülkelere göre Türkiye’de finansal sektör ortalamanın üzerinde bir büyüklüğe sahiptir. Finansal sektörün büyümesini sınırlandıran başlıca nedenler düşük gelire bağlı olarak düşük tasarruf düzeyi, enflasyonun uzun yıllar yüksek bir düzeyde seyretmesi, finansal araçların ve hizmetlerin yüksek oranda vergilendirilmesi nedeniyle finansal aktiflere olan talebin düşük düzeyde kalması olmuştur.

95 Türk Finans Sektöründe Faaliyet Gösteren Kurumlar Bankalar Banka dışı finansal kurumlar - Özel Finans Kurumları - Sigorta Şirketleri - Leasing Şirketleri - Faktoring Şirketleri - Tüketici Finansman Şirketleri - Sermaye Piyasasında İşlem Yapan Aracı Kurumlar

96 İşletmelerin Sınıflandırılması Sermaye Mülkiyeti Bakımından Sınıflandırılma 1.Özel İşletmeler 2.Kamu İşletmeleri 3.Karma İşletmeler 4.Yabancı Sermayeli İşletmeler

97 Özel İşletmeler Üretim araçlarının mülkiyeti, özel teşebbüse ait olan işletmelerdir. İşletmenin mülkiyeti gerçek veya tüzel kişilere ait olabilir. Bu işletmeler, her iktisadi alanda istedikleri yatırımı yapabilirler. Tek kişi işletmesi, şirket veya kooperatif şeklindeki kuruluşlardır.

98 Kamu İşletmeleri Sermayesinin tamamı ya yarıdan fazlası devlete veya devlete bağlı kamu tüzel kişilerine ait işletmelerdir. Kamu işletmeleri bu ayrımın yanı sıra değişik gruplandırmalar altında da incelenmektedir. Bunlar ;  Sosyal güvenlik kuruluşları  Döner sermayeli işletmeler (Başbakanlık basımevi, devlet üretme çiftlikleri)  Özel bütçeli devlet işletmeleri (Spor Loto, MTA)  Yerel yönetim işletmeleri (Ekmek fabrikaları, Su ve Havagazı işletmeleri)

99 Karma İşletmeler Gerçek veya tüzel olsun, özel kişiler ile kamu tüzel kişilerinin birlikte kurdukları işletmelerdir. Kamunun pay çokluğu vardır.

100 Yabancı Sermayeli İşletmeler Mülkiyetin yabancı girişimcilerde olduğu işletmelerdir. Yabancı sermaye sahiplerinin ülkedeki özel veya kamu kuruluşlarıyla işbirliği yapmaları ile kurulabildiği gibi, yabancı girişimciler tek başlarına da bu tür işletmeleri kurabilirler.

101 Hukuki Şekilleri Bakımından Sınıflandırma A.Tek Şahıs İşletmeleri İşletmenin faaliyetlerini yürüten ve sahibi olan tek kişi Tacir dir. İşletme sahibi ile işletme hukuki yönden ayrı tutulamaz ( Kar, Zarar vb. her türlü risk ) İşletmenin faaliyetlerini yürüten ve sahibi olan tek kişi Tacir dir. İşletme sahibi ile işletme hukuki yönden ayrı tutulamaz ( Kar, Zarar vb. her türlü risk )

102 Tek Şahıs İşletmeleri Avantajları Kurulması kolaydır Yetkiler işletme sahibi olan kişide toplanmıştır Faaliyetlerde gizlilik vardır Kar bir tek elde toplanır İşletme örgütü esnek bir yapıya sahiptir

103 Tek Şahıs İşletmeleri Dezavantajları Büyümeleri sınırlıdır Gelişmiş bir örgüt ve yardımcıların yoksunluğu İşletmenin devamı belirsizdir İşletmenin tüm borçlarına karşı sorumluluk söz konusudur

104 B.Şirketler Tanım : İki veya daha çok kişinin bir araya gelerek, emek veya mallarını, ortak bir amaca erişmek üzere bir sözleşme ile birleştirmeleri ile oluşan yapıya denir. Borçlar kanunu ve Ticaret Kanunu hükümlerine göre Borçlar kanunu ve Ticaret Kanunu hükümlerine göre 1)Adi Şirket 2)Ticari Şirket

105 Adi Şirket Ortaklığın tüzel kişiliği yoktur. Ticaret ünvanına sahip değillerdir. Ticaret şirketlerinin tabi olduğu kurallara tabi değillerdir. Şirket sermayesinde ortakların müşterek hakları (kar-zarar) vardır. Şirketin kim tarafında yönetileceği önceden belirlenmek koşuluyla her ortağın şirketi yönetme hakı vardır. Borçlar Kanununa tabidir. Şirket sözleşmesi şekle bağlı değildir, sözlü veya yazılı olabilir.

106 Ticaret Şirketi Ticaret Kanununa bağlıdırlar. Şirket sözleşmesi yazılı olmak zorundadır. Şirketin ayrı bir tüzel kişiliği vardır Şahıs Şirketleri Sermaye Şirketleri Şirketleri

107 Şahıs Şirketleri 1.Kollektif Şirket : İki ya da daha çok birbirine güveni olan gerçek kişiler tarafından kurulur. Alacaklara ve borçlara karşı ortaklar sınırsız sorumludur. İşletme, tüzel kişiliğe sahiptir. Asgari bir sermaye koyma zorunluluğu yoktur.

108 Şahıs Şirketleri 2.Komandit Şirket : İki veya daha çok gerçek veya tüzel kişiler tarafından aralarında sözleşme ile kurulur. Alacaklara ve borçlara karşı en az bir ortağın sorumluluğu sınırlandırılmamış (komandite), yine en az bir ortağın da sınırlandırılmış (komanditer) olmalıdır. Şirket tüzel kişiliğe sahip olmalı ve “komandit” ünvanı belirtilmelidir.

109 Sermaye Şirketleri 1.Anonim Şirketler : –En az YTL sermaye ile –En az 5 gerçek veya tüzel kişi ile –Bir ünvan altında kurulurlar. –Borçlarından dolayı ortakların sorumluluğu sermaye payları ile sınırlıdır. –Hisse senedi çıkarabilirler (her biri 1 Ykr.lik) –Pay sahiplerinden oluşan genel kurulun seçtiği en az 3 kişiden oluşan yönetim kurulu tarafından yönetilir.

110 Sermaye Şirketleri 2.Limited Şirketler : En az ……sermaye ileEn az ……sermaye ile En az …en fazla ….gerçek veya tüzel kişi ileEn az …en fazla ….gerçek veya tüzel kişi ile Bir ünvan altında kurulurlar.Bir ünvan altında kurulurlar. Borçlarından dolayı ortakların sorumluluğu sermaye payları ile sınırlıdır.Borçlarından dolayı ortakların sorumluluğu sermaye payları ile sınırlıdır. Hisse senedi çıkaramazlarHisse senedi çıkaramazlar

111 Sermaye Şirketleri 3.Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirketler : Ortak sayısı biri komandite olmak şartıyla en az 5 kişidir. Sermayesi paylara bölünmüştür. Komandit şirkette sermaye paylara bölünmemiş, sadece birden çok komanditer ortağın sermayeye katılma oranlarını göstermek için kısımlara ayrılmıştır. Komandit şirkette sermaye paylara bölünmemiş, sadece birden çok komanditer ortağın sermayeye katılma oranlarını göstermek için kısımlara ayrılmıştır.

112 C. Kooperatifler En az 7 ortak tarafından imzalanacak ana sözeşme ile kurulur Kooperatiflere gerçek kişilerin dışında tüzel kişilerde ortak olabilir. * Özel idareler, belediyeler, köyler gibi kamu tüzel kişileri ile cemiyetler ve dernekler, kamu iktisadi teşebbüsleri ve kooperatifler, amaçları bakımından ilgilendikleri kooperatiflerin kuruluşlarına yardımcı olur, önderlik eder ve ortak olabilirler. Kooperatif Organları;Genel Kurul, Yönetim Kurulu, Denetçiler

113 Kooperatifler Kooperatif yönetim kurulu en az üç üyeden kurulur. Bunların ve yedeklerinin kooperatif ortağı olmaları şarttır. Kooperatif yönetim kurulu üyelerinde aşağıdaki şartlar aranır. 1- Türk vatandaşı olmak 1- Türk vatandaşı olmak 2- Aynı türde başka bir kooperatifin yönetim kurulu üyesi olmamak. 2- Aynı türde başka bir kooperatifin yönetim kurulu üyesi olmamak. 3- Türk ceza kanununun zimmet, rüşvet, görevi suistimal, sahtekarlık, hırsızlık, dolandırıcılık, emniyeti suistimal ve devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlara ilişkin hükümlerine veya bu kanuna göre mahkum olmamak. 3- Türk ceza kanununun zimmet, rüşvet, görevi suistimal, sahtekarlık, hırsızlık, dolandırıcılık, emniyeti suistimal ve devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlara ilişkin hükümlerine veya bu kanuna göre mahkum olmamak.

114 Kooperatifler Yönetim Kurulu üyeleri en çok 4 yıl için seçilebilirler. Ana sözleşmede aksine hüküm yoksa tekrar seçilmeleri uygundur. Kooperatif Denetçileri, genel kurul, denetleme organı olarak en az bir yıl için bir veya daha çok denetçi seçer. Genel kurul yedek denetçiler de seçebilir. Denetçilerin ve yedeklerinin kooperatif ortaklarından olması şart değildir. Kooperatif Deneticilerinde aşağıdaki şartlar aranır. 1. Türk vatandaşı olmak 2.Türk ceza kanununun zimmet, rüşvet, görevi suistimal, sahtekarlık, hırsızlık, dolandırıcılık, emniyeti suistimal ve devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlara ilişkin hükümlerine veya bu kanuna göre mahkum olmamak.

115 D. Dernek ve Vakıfların İktisadi İşletmeleri Bir vakıf, gayesini gerçekleştirmek için ticari işletme işletebilir veya sınai, ticari bir kuruluş Vakfın kuruluşuna tahsis edilebilir. Bir vakıf, gayesini gerçekleştirmek için ticari işletme işletebilir veya sınai, ticari bir kuruluş Vakfın kuruluşuna tahsis edilebilir. Vakıflara ait iktisadi işletmelerin Kurumlar Vergisine (5.madde) tabi tutulabilmesi için bu tür işletmelerin Vakfa “ait” ve “tabi” olması gerekir. Vakıflara ait iktisadi işletmelerin Kurumlar Vergisine (5.madde) tabi tutulabilmesi için bu tür işletmelerin Vakfa “ait” ve “tabi” olması gerekir.

116 İşletmenin Vakfa ait olması İşletmeye ait sermaye mallarının, aktif değerlere ait mülkiyetinin Vakfın mal varlığından ayrılarak, sonuçta Vakfın ayrılan bu mal varlığından hak talep edebilmesidir. İşletmeye ait sermaye mallarının, aktif değerlere ait mülkiyetinin Vakfın mal varlığından ayrılarak, sonuçta Vakfın ayrılan bu mal varlığından hak talep edebilmesidir.

117 Ait olma... / Bağlı olma... İşletme faaliyetinin Dernek veya Vakıf tarafından organize edilmesi ile doğrudan doğruya işletilmesini ifade eder. İşletme faaliyetinin Dernek veya Vakıf tarafından organize edilmesi ile doğrudan doğruya işletilmesini ifade eder. Hukuki Dernek veya Vakfa ait olan işletmenin idare ve faaliyetinin tespitinde tam yetkili olmayı ifade eder. Hukuki Dernek veya Vakfa ait olan işletmenin idare ve faaliyetinin tespitinde tam yetkili olmayı ifade eder.

118 İşletmenin Vakfa tabi olması Yönetim ve idari kararların Vakıf yönetimi tarafından alınmasıdır. Yani, işletmenin idaresinde Dernek veya Vakfın yetkili olması demektir. Yönetim ve idari kararların Vakıf yönetimi tarafından alınmasıdır. Yani, işletmenin idaresinde Dernek veya Vakfın yetkili olması demektir.

119 Özellikleri İktisadi işletme faaliyeti devamlı olmalıdır. Vakfa ait gayri menkullerin devamlı olarak kiraya verilmesinden elde edilen gelirin ticari bir işletme geliri olarak K.V. ne tabi tutulması gerkir. Vakfa ait işletmelerin bir kısmı veya tamamı Vakıflar tarafından sağlanan sermaye şirketi şeklinde kurulabilir. K.V. ye tabi olabilmesi için ticari, sınai ve zirai işletme niteliğinde olması gerekir.

120 Katılım ve iyi dinleyiciliğiniz için teşekkürler, Hayat başarınız yüksek olsun. Sevgilerimle, Fikriye TOKER


"GENEL İŞLETME TRAKYA ÜNİVERSİTESİ KEŞAN YUSUF ÇAPRAZ UYGULAMALI BİLİMLER Y.O. Yrd.Doç.Dr. Fikriye TOKER." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları