Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ÜRETİM, MALİYETLER VE FİRMA DAVRANIŞLARI 1. Kârını maksimize etmek isteyen bir firma şu sorulara cevap bulmalıdır. Ne üretilecek? Ne üretilecek? Ne zaman.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ÜRETİM, MALİYETLER VE FİRMA DAVRANIŞLARI 1. Kârını maksimize etmek isteyen bir firma şu sorulara cevap bulmalıdır. Ne üretilecek? Ne üretilecek? Ne zaman."— Sunum transkripti:

1 ÜRETİM, MALİYETLER VE FİRMA DAVRANIŞLARI 1

2 Kârını maksimize etmek isteyen bir firma şu sorulara cevap bulmalıdır. Ne üretilecek? Ne üretilecek? Ne zaman üretilecek? Ne zaman üretilecek? Ne kadar üretilecek? Ne kadar üretilecek? Bu üretimi gerçekleştirirken nasıl bir teknoloji kullanılacak? Bu üretimi gerçekleştirirken nasıl bir teknoloji kullanılacak? Teknoloji seçimi yapıldıktan sonra ne kadar emek, sermaye ve toprağa ihtiyaç duyulacak? Teknoloji seçimi yapıldıktan sonra ne kadar emek, sermaye ve toprağa ihtiyaç duyulacak? Bunların maliyetleri ne kadar olacak? Bunların maliyetleri ne kadar olacak? Yapılan üretim piyasada satıldığı zaman ne kadar getiri elde edilecek? Yapılan üretim piyasada satıldığı zaman ne kadar getiri elde edilecek? Ve nihayet toplam kârın miktarı ne kadar olacak? Ve nihayet toplam kârın miktarı ne kadar olacak? 2

3 ÜRETİM Üretim sürecinde firma üretim girdilerini çıktıya yani ürüne dönüştürmektedir. Bu nedenle üretimi; emek, sermaye, toprak ve doğal kaynaklar gibi girdilerin mal ve hizmetlere dönüştürülmesi işlemi olarak tanımlayabiliriz. Üretim sürecinde firma üretim girdilerini çıktıya yani ürüne dönüştürmektedir. Bu nedenle üretimi; emek, sermaye, toprak ve doğal kaynaklar gibi girdilerin mal ve hizmetlere dönüştürülmesi işlemi olarak tanımlayabiliriz. Girdiler, üretim faktörleri olarak da adlandırılırlar. Örneğin bir simit fırınında, işçinin emeği; fırına, hamur makinesine ve diğer alet edevata yatırılmış sermaye; un, maya, su gibi ara mallar üretim girdilerini oluştururlar. Görüldüğü gibi girdileri emek, sermaye ve ara mallar gibi alt alanlara ayırmak mümkündür. Girdiler, üretim faktörleri olarak da adlandırılırlar. Örneğin bir simit fırınında, işçinin emeği; fırına, hamur makinesine ve diğer alet edevata yatırılmış sermaye; un, maya, su gibi ara mallar üretim girdilerini oluştururlar. Görüldüğü gibi girdileri emek, sermaye ve ara mallar gibi alt alanlara ayırmak mümkündür. 3

4 Üretim Fonksiyonu Firmaların üretim sürecinde kullandıkları girdilerle, elde ettikleri çıktı arasındaki ilişkiyi üretim fonksiyonu olarak tanımlayabiliriz. Üretim fonksiyonu, firmanın farklı girdi düzeyleri ile elde edebileceği en yüksek çıktı düzeyini gösterir. Firmaların üretim sürecinde kullandıkları girdilerle, elde ettikleri çıktı arasındaki ilişkiyi üretim fonksiyonu olarak tanımlayabiliriz. Üretim fonksiyonu, firmanın farklı girdi düzeyleri ile elde edebileceği en yüksek çıktı düzeyini gösterir. Bu bölümde anlatımı basitleştirmek için firmanın iki üretim girdisi, Emek ve Sermaye kullanıldığını varsayacağız. Bu bölümde anlatımı basitleştirmek için firmanın iki üretim girdisi, Emek ve Sermaye kullanıldığını varsayacağız. Q üretim miktarını, K sermaye miktarını ve L emek miktarını göstermek üzere, Üretim Fonksiyonu Q = f (K, L) olarak yazılabilir. 4

5 Kısa dönem üretim Kısa dönem firmanın en az bir ya da daha fazla girdisini değiştiremediği zaman sürecidir. Böyle bir girdiye sabit girdi adı verilir. Kısa dönem firmanın en az bir ya da daha fazla girdisini değiştiremediği zaman sürecidir. Böyle bir girdiye sabit girdi adı verilir. Kısa dönemde firmanın girdilerinden en az biri sabittir. Firma, girdilerden biri sabitken değiştirebildiği girdiler yoluyla üretim miktarını ayarlama yoluna gider. Çoğu firma için emek değişken bir girdi iken, sermaye, toprak gibi girdiler sabit girdilerdir. Kısa dönemde firmanın girdilerinden en az biri sabittir. Firma, girdilerden biri sabitken değiştirebildiği girdiler yoluyla üretim miktarını ayarlama yoluna gider. Çoğu firma için emek değişken bir girdi iken, sermaye, toprak gibi girdiler sabit girdilerdir. 5

6 Üretim girdilerinden biri sabitken emek miktarı ile üretim miktarı arasındaki ilişkiyi Üretim girdilerinden biri sabitken emek miktarı ile üretim miktarı arasındaki ilişkiyi 1. Toplam Ürün (TP) 2. Ortalama Ürün (APL) 3. Marjinal Ürün (MPL) kavramlarını kullanarak inceleyebiliriz. 6

7 Toplam Ürün (TP), kullanılan tüm üretim faktörleri ile belirli bir zamanda üretilebilen toplam mal ve hizmet miktarıdır. Toplam Ürün (TP), kullanılan tüm üretim faktörleri ile belirli bir zamanda üretilebilen toplam mal ve hizmet miktarıdır. Emek kullanımını L ile gösterirsek ortalama ürün (APL) birim emek başına üretim miktarı olarak tanımlanabilir ve Emek kullanımını L ile gösterirsek ortalama ürün (APL) birim emek başına üretim miktarı olarak tanımlanabilir ve APL=TP/L, olarak gösterilebilir. Marjinal Ürün (MPL) ise emek kullanımı bir birim arttırıldığında toplam ürün miktarında ne kadar değişme olacağını gösteren ilişkidir. Emeğin marjinal ürünü (MPL), Marjinal Ürün (MPL) ise emek kullanımı bir birim arttırıldığında toplam ürün miktarında ne kadar değişme olacağını gösteren ilişkidir. Emeğin marjinal ürünü (MPL), MPL= ΔTP/ΔL, olarak tanımlanır. (Burada Δ önüne konulan değişkende oluşan değişme miktarını göstermektedir.) 7

8 Toplam Ürün Eğrisi 8

9 Ortalama ve Marjinal Ürün Eğrileri 9

10 Ortalama ürün, marjinal ürün ve toplam ürün arasındaki ilişkileri şöyle özetleyebiliriz: 1. Marjinal ürün eğrisi, toplam ürün eğrisinin dönüm noktasına kadar yukarı eğimlidir, bu noktada maksimuma ulaşmakta ve daha sonra ise aşağı doğru eğimli olmaktadır. (Şekilde 7 birim emek kullanımı) 2. Marjinal ürün eğrisi ortalama ürün eğrisinin üstünde iken ortalama ürün eğrisi pozitif eğimlidir. 3. Ortalama ürün eğrisinin maksimum olduğu noktada ortalama ürün marjinal ürüne eşittir. 4. Marjinal ürün ortalama ürünün altında iken ortalama ürün aşağı eğimlidir 5. Marjinal ürün sıfır olduğunda toplam ürün maksimuma ulaşmıştır. 10

11 Azalan Verimler Kanunu Azalan verimler kanunu sabit bir girdiye giderek artan miktarlarda değişken bir girdi uygulandığında değişken girdinin marjinal ürünün ve ortalama ürünün belirli bir üretim miktarından sonra düşmeye başlayacağını ifade eder. 11

12 Uzun dönemde firmanın kullandığı girdilerin tamamı değişkendir. Firma tesisini genişletebilir, yenileyebilir, hatta zarar ediyorsa sektörden tamamen çıkabilir. Uzun dönemde firma tüm girdileri değiştirerek en iyi üretim yöntemini bulmaya çalışmaktadır. Uzun dönemde firmanın kullandığı girdilerin tamamı değişkendir. Firma tesisini genişletebilir, yenileyebilir, hatta zarar ediyorsa sektörden tamamen çıkabilir. Uzun dönemde firma tüm girdileri değiştirerek en iyi üretim yöntemini bulmaya çalışmaktadır. 12 Uzun dönem üretim

13 Firmanın uzun dönemde yapabileceği şeylerden bir tanesi de tesisin büyüklüğünü, yani ölçeğini değiştirmektir. Firmanın uzun dönemde yapabileceği şeylerden bir tanesi de tesisin büyüklüğünü, yani ölçeğini değiştirmektir. Örneğin 100 m2 alanda 5 makine ve 10 işçi ile üretim yapan gömlek atölyesi, üretim alanını, makine ve işçi sayısını iki katına çıkartırsa, ölçeğini de iki katına çıkarmış olur. Bu durumda üretim miktarının artacağı kuşkusuzdur. Örneğin 100 m2 alanda 5 makine ve 10 işçi ile üretim yapan gömlek atölyesi, üretim alanını, makine ve işçi sayısını iki katına çıkartırsa, ölçeğini de iki katına çıkarmış olur. Bu durumda üretim miktarının artacağı kuşkusuzdur. Üretim miktarı ne kadar artacaktır? Bu soruya ölçeğe göre getiri kavramı kullanılarak cevap verilebilir. Ölçeğe göre getiri oranı, toplam üründeki yüzde artışın, girdilerdeki yüzde artışa oranı olarak tanımlanır. Üretim miktarı ne kadar artacaktır? Bu soruya ölçeğe göre getiri kavramı kullanılarak cevap verilebilir. Ölçeğe göre getiri oranı, toplam üründeki yüzde artışın, girdilerdeki yüzde artışa oranı olarak tanımlanır. 13

14 Ölçeğe göre getiri = Toplam üründeki yüzde artış / Girdilerdeki yüzde artış Ölçeğe göre getiri oranı birden büyükse ölçeğe göre artan getiri, Ölçeğe göre getiri oranı birden büyükse ölçeğe göre artan getiri, bire eşitse ölçeğe göre sabit getiri, bire eşitse ölçeğe göre sabit getiri, birden küçükse ölçeğe göre azalan getiri vardır. birden küçükse ölçeğe göre azalan getiri vardır. 14

15 Sabit getiri: tüm girdiler iki kat arttırıldığında üretim miktarı da iki kat artıyor demektir. Sabit getiri: tüm girdiler iki kat arttırıldığında üretim miktarı da iki kat artıyor demektir. Azalan getiri: girdileri üç kat arttırdığımızda, üretim düzeyi iki kat artıyorsa. Azalan getiri: girdileri üç kat arttırdığımızda, üretim düzeyi iki kat artıyorsa. Artan getiri: girdileri iki kat arttırdığımızda, üretim düzeyi üç kat artıyorsa. Artan getiri: girdileri iki kat arttırdığımızda, üretim düzeyi üç kat artıyorsa. 15

16 Firma, üretim yapabilmek için kullanacağı Firma, üretim yapabilmek için kullanacağı üretim girdilerine ödeme yapmak zorundadır. Firmanın yaptığı bu ödemeler firmanın maliyetini oluşturacaktır. Örneğin, firma emek kullanımı için ücret, Örneğin, firma emek kullanımı için ücret, dükkân için kira gibi ödemeler yapacaktır. Peki, firma sahibi kendi dükkânında çalışıyorsa bu durumda herhangi bir maliyeti var mıdır? 16 MALİYET

17 Fırsat Maliyeti Ekonomi teorisinde maliyet bir şeyi elde etmek için vazgeçmek zorunda olduğumuz diğer alternatifler cinsinden tanımlanır ve bu kavrama Fırsat Maliyeti adı verilir. 17

18 Kısa Dönemde Maliyet Firmanın biri emek (L) diğeri sermaye (K) olmak üzere iki girdi kullandığını düşünelim. Bu girdilerden sermaye sabit girdi olsun. Firma kısa dönemde üretim miktarını arttırdığında sermaye miktarı sabit kalacak sadece emek kullanımı değişecektir., Firmanın biri emek (L) diğeri sermaye (K) olmak üzere iki girdi kullandığını düşünelim. Bu girdilerden sermaye sabit girdi olsun. Firma kısa dönemde üretim miktarını arttırdığında sermaye miktarı sabit kalacak sadece emek kullanımı değişecektir., Duruma firmanın karşılaşacağı maliyetler açısından bakarsak firmanın sermaye kullanımı için ödediği miktar değişmeyecektir. Bu maliyetlere ekonomi teorisinde sabit maliyetler diyoruz. Duruma firmanın karşılaşacağı maliyetler açısından bakarsak firmanın sermaye kullanımı için ödediği miktar değişmeyecektir. Bu maliyetlere ekonomi teorisinde sabit maliyetler diyoruz. Firmanın üretim miktarı artıkça artan maliyetlere ise değişken maliyetler diyoruz. Firmanın üretim miktarı artıkça artan maliyetlere ise değişken maliyetler diyoruz. 18

19 Firmanın kısa dönem Firmanın kısa dönem Toplam Maliyetini (TC), Toplam Sabit Maliyetler (TFC) ve Toplam Değişken Maliyetler (TVC) oluşturmaktadır. Bu ilişkiyi: TC = TFC + TVC olarak yazabiliriz. 19

20 Firmanın üretim miktarı arttıkça ürün başına maliyetlerin nasıl değiştiğini incelemek istersek Ortalama Maliyet (AC) kavramını kullanmamız gerekir. Ürün miktarını (Q) ile gösterirsek Firmanın üretim miktarı arttıkça ürün başına maliyetlerin nasıl değiştiğini incelemek istersek Ortalama Maliyet (AC) kavramını kullanmamız gerekir. Ürün miktarını (Q) ile gösterirsek ortalama maliyet: AC = TC/Q olacaktır. Bu durumda: AC = TC/Q = TFC /Q + TVC /Q ise AC = AFC+AVC ilşkisi ortaya çıkmaktadır. 20

21 Marjinal Maliyet (MC) firma üretim miktarını bir birim daha arttırmak isterse toplam maliyetinin nasıl değişeceğini göstermektedir. Δ yine değişkendeki değişme miktarını göstermek üzere Marjinal Maliyet (MC) firma üretim miktarını bir birim daha arttırmak isterse toplam maliyetinin nasıl değişeceğini göstermektedir. Δ yine değişkendeki değişme miktarını göstermek üzere Marjinal Maliyet MC=ΔTC / ΔQ olarak tanımlanabilir. Bu durumda: ΔTC / ΔQ = ΔTFC / ΔQ + ΔTVC / ΔQ MC = MFC + MVC olacaktır. 21

22 22

23 23

24 24

25 Maliyet eğrileri arasındaki ilişkileri şöyle özetleyebiliriz. 1. Toplam Maliyet eğrisi (TC), Toplam Sabit Maliyet (TFC), ve Toplam Değişken Maliyet (TVC) eğrilerinin dikey olarak toplanmasıyla bulunabilir. 2. Ortalama Maliyet eğrisi (AC), Ortalama Sabit Maliyet (AFC), ve Ortalama Değişken Maliyet (AVC) eğrilerinin dikey olarak toplanmasıyla bulunabilir. 3. Ortalama Sabit Maliyet (AFC) eğrisi üretim miktarı arttıkça sürekli azalmaktadır. 4. Ortalama Maliyet (AC) ve Marjinal Maliyet (MC) eğrileri üretim miktarı artırıldıkça önce azalmakta, bir minimuma ulaşmakta sonra artmaktadırlar. 5. Marjinal Maliyet eğrisi (MC), Ortalama Maliyet (AC) eğrisinden daha önce minimuma ulaşmaktadır. 6. Marjinal Maliyet (MC) eğrisi, Ortalama Maliyet (AC) eğrisini ortalama maliyetin minimum olduğu noktada ve aşağıdan yukarıya doğru kesmektedir. 25

26 Uzun Dönemde Maliyet Uzun dönemde firma maliyetlerini en aza indirgeyecek tesis büyüklüğünü planlamaya çalışmaktadır. Uzun dönemde firma maliyetlerini en aza indirgeyecek tesis büyüklüğünü planlamaya çalışmaktadır. Firma girdi bileşimini değiştirerek uzun dönemde maliyetlerini kısa döneme göre daha da azaltabilir. Firma girdi bileşimini değiştirerek uzun dönemde maliyetlerini kısa döneme göre daha da azaltabilir. 26

27 27

28 Uzun dönemde tesis kurmayı planlayan bir firmanın elinde üç farklı tesis büyüklüğü olduğunu varsayalım. Uzun dönemde tesis kurmayı planlayan bir firmanın elinde üç farklı tesis büyüklüğü olduğunu varsayalım. Firmanın uzun dönemde hangi tesisi seçeceği üretmeyi planladığı mal ve hizmet miktarına bağlıdır. Firmanın uzun dönemde hangi tesisi seçeceği üretmeyi planladığı mal ve hizmet miktarına bağlıdır. 28

29 Eğer firma uzun dönem planları içinde en fazla QA düzeyine kadar üretim yapmayı planlıyorsa, ortalama maliyeti en düşük olan birinci tesisi seçmelidir. Eğer firma uzun dönem planları içinde en fazla QA düzeyine kadar üretim yapmayı planlıyorsa, ortalama maliyeti en düşük olan birinci tesisi seçmelidir. Dikkat edilirse, QA dan daha düşük düzeydeki üretim miktarlarında en düşük ortalama maliyet birinci tesisin ortalama maliyetidir. Bu tesisin ortalama kısa dönem maliyet eğrisi şekilde AC1 ile gösterilmiştir. Dikkat edilirse, QA dan daha düşük düzeydeki üretim miktarlarında en düşük ortalama maliyet birinci tesisin ortalama maliyetidir. Bu tesisin ortalama kısa dönem maliyet eğrisi şekilde AC1 ile gösterilmiştir. 29

30 Peki, üretim miktarını QA ile QB arasında Peki, üretim miktarını QA ile QB arasında planlayan bir firmanın seçmesi gereken tesis hangisidir? ? ? ? ? ? 30

31 Üretimini QA ile QB arasında planlayan bir firmanın seçmesi gereken tesis ise ikinci tesistir. Bu aradaki üretim miktarlarında en düşük ortalama maliyet ikinci tesiste oluşmaktadır. Üretimini QA ile QB arasında planlayan bir firmanın seçmesi gereken tesis ise ikinci tesistir. Bu aradaki üretim miktarlarında en düşük ortalama maliyet ikinci tesiste oluşmaktadır. İkinci tesisin ortalama maliyet eğrisi şekilde AC2 eğrisidir. İkinci tesisin ortalama maliyet eğrisi şekilde AC2 eğrisidir. 31

32 Firmanın planlama döneminde yatırım yapabileceği tesis büyüklükleri çok daha fazla sayıda olsaydı, firma planladığı her üretim düzeyi için uzun dönemde en düşük maliyetli tesisi seçmeyi tercih ederdi. Firmanın planlama döneminde yatırım yapabileceği tesis büyüklükleri çok daha fazla sayıda olsaydı, firma planladığı her üretim düzeyi için uzun dönemde en düşük maliyetli tesisi seçmeyi tercih ederdi. 32

33 33

34 Şekilde farklı ölçekteki tesislerin kısa dönem maliyet eğrileri gösterilmektedir. Firma uzun dönem planlama kararları çerçevesinde Q1 düzeyinde bir üretim yapmayı planlıyor olsa, sizce hangi büyüklükte bir üretim tesisini seçerdi? Şekilde farklı ölçekteki tesislerin kısa dönem maliyet eğrileri gösterilmektedir. Firma uzun dönem planlama kararları çerçevesinde Q1 düzeyinde bir üretim yapmayı planlıyor olsa, sizce hangi büyüklükte bir üretim tesisini seçerdi? 34

35 Q1 düzeyinde bir üretimi kısa dönemde ilk üç tesiste de üretebileceğini görürüz. Ancak firmanın ortalama maliyeti, bu üretim düzeyini Q1 düzeyinde bir üretimi kısa dönemde ilk üç tesiste de üretebileceğini görürüz. Ancak firmanın ortalama maliyeti, bu üretim düzeyini ilk tesiste gerçekleştirirse 25, ikinci tesiste gerçekleştirirse 20, üçüncü tesiste gerçekleştirirse 15 olmaktadır. Doğal olarak firma uzun dönemde Q1 düzeyinde bir üretim yapmayı planlıyorsa, tesis büyüklüğünü üçüncü tesis olarak seçerdi. Doğal olarak firma uzun dönemde Q1 düzeyinde bir üretim yapmayı planlıyorsa, tesis büyüklüğünü üçüncü tesis olarak seçerdi. 35

36 KÂR MAKSİMİZASYONU Firmanın amacının kârını maksimize etmek olduğunu biliyoruz. Kârı firmanın toplam satış hasılatı ile toplam maliyetleri arasındaki fark olarak tanımlıyoruz. Firmanın amacının kârını maksimize etmek olduğunu biliyoruz. Kârı firmanın toplam satış hasılatı ile toplam maliyetleri arasındaki fark olarak tanımlıyoruz. İki farklı kâr tanımı yapmak mümkündür. Bu durumda; İki farklı kâr tanımı yapmak mümkündür. Bu durumda; 36

37 Muhasebe Kârı = Satış Hasılatı – Açık Maliyetler Ekonomik Kâr = Satış Hasılatı – Açık Maliyetler – Örtük Maliyetler Dikkat edilirse örtük maliyetler nedeniyle, ekonomik kâr, muhasebe kârından daha azdır. 37

38 Π = TR.−TC Π kâr, TR toplam hasılat, TC ise toplam maliyetlerdir. Toplam hasılat firmanın ürününü sattığı fiyat (P) ile toplam satış miktarının çarpımıdır. Bu durumda firmanın toplam hasılatı TR=P*Q olmaktadır. TR=P*Q olmaktadır. 38

39 39

40 Firmanın kar maksimizasyonu problemini bir örnek tablo ile inceleyelim. Şekilde bir firmanın Firmanın kar maksimizasyonu problemini bir örnek tablo ile inceleyelim. Şekilde bir firmanın kâr tablosu verilmiştir. Tablonun ilk sütununda üretim miktarı, ikinci sütununda ise satış fiyat (P) yer almaktadır. Dikkat edilirse firmanın satış miktarı Q arttıkça ürün fiyatı P düşmektedir. Fiyat ve satış miktarının çarpımından oluşan toplam hasılat tablonun üçüncü sütununda, firmanın toplam maliyetleri ise tablonun dördüncü sütununda verilmektedir. 40

41 41 Firma bir birim daha üretim yaptığında bu ek birim ürünün maliyetlerini nasıl etkilediğini bilmektedir. bunun firmanın marjinal maliyeti olduğunu (MC) görmüştük. Marjinal maliyet (MC) Tabloda 6. sütunda yer almaktadır. Firma hangi miktarda satış yapmalıdır ki kârı maksimum olsun? Firmanın bu soruya cevap verebilmesi için satış miktarının bir birim daha arttırdığında toplam satış gelirinin nasıl değişmekte olduğunu bilmesi gerekir. Bu kavrama Marjinal Hasılat (MR) diyoruz

42 42 Marjinal Hasılat (MR) firma bir birim daha satış yaptığında toplam hasılatının nasıl değiştiğini gösterir. MR= ΔTR / ΔQ Marjinal hasılat Tabloda beşinci sütunda verilmiştir.

43 Firma satışlarını son birimin marjinal hasılatının marjinal maliyetine eşit olduğu noktada durdurmalıdır. Firma satışlarını son birimin marjinal hasılatının marjinal maliyetine eşit olduğu noktada durdurmalıdır. Kâr maksimizasyonu için genel kural firmanın, Kâr maksimizasyonu için genel kural firmanın, MR = MC olduğu noktada üretim yapmasıdır. 43

44 44


"ÜRETİM, MALİYETLER VE FİRMA DAVRANIŞLARI 1. Kârını maksimize etmek isteyen bir firma şu sorulara cevap bulmalıdır. Ne üretilecek? Ne üretilecek? Ne zaman." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları