Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Havza Yönetim Planı ve Modelleme Y.Doç.Dr. Emre Alp ODTÜ- Çevre Mühnedisliği Bölümü.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Havza Yönetim Planı ve Modelleme Y.Doç.Dr. Emre Alp ODTÜ- Çevre Mühnedisliği Bölümü."— Sunum transkripti:

1 Havza Yönetim Planı ve Modelleme Y.Doç.Dr. Emre Alp ODTÜ- Çevre Mühnedisliği Bölümü

2  Sürdürülebilirlik daimi olma yeteneği olarak adlandırılabilir  Ekoloji bilimindeki anlamı ise biyolojik sistemlerin çeşitliliğinin ve üretkenliğinin devamlılığının sağlanmasıdır.  Birleşmiş Milletler Çevre ve Kalkınma Komisyonu’nun 1987 yılı tanımına göre: "İnsanlık, gelecek kuşakların gereksinimlerine cevap verme yeteneğini tehlikeye atmadan, günlük ihtiyaçlarını temin ederek, kalkınmayı sürdürülebilir kılma yeteneğine sahiptir."

3  Geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır: ◦ Eko-belediyeler ◦ Sürdürülebilir kentler ◦ Sürdürülebilir tarım ◦ Sürdürülebilir su yönetimi ◦ Yenilenebilir enerji ◦... ◦..

4 Su Kaynaklarının Yönetiminde Sürdürülebilirlik Nasıl Sağlanabilir?

5  SÇD: Suların sürdürülebilir şekilde yönetimini amaçlar  2015 yılına kadar birlik üyesi ülkelerin havza yönetim planlarını tamamlamış ve “iyi” seviyede su kalitesi sağlanmış olması hedefi konmuştur  Sürdürülebilir su yönetimi  Bütüncül Havza Yönetimi ◦ Havza bazında tüm kirleticilerin, proseslerin, olası su kullanımlarının ve paydaşların göz önüne alındığı yaklaşım

6

7  Bir nehrin belli bir kesidi için, o kesitin üzerinde kalan ve aldığı yağışın bütün yüzey akım kısmı nehrin o kesitinden geçen alana, nehrin o noktası için havzası denir.  Kontrol noktası aşağıya (mansaba) doğru gittikçe havza büyür ve nehnrin denize ulaştığı noktada maksimum olur.  Nehrin her kolunun da, kolun ana yatağa birleştiği noktaya göre ayrı bir alt havzası vardır.  Havza alanı, topografik harita üzerinde, yüzey suyu yerçekimi ile akarken o alan içerisinde kalacak şekilde en yüksek noktalardan geçirilerek bulunur.  Komşu havzaları birbirinden ayıran bu sınıra da havza alanı adı verilir

8  Havza, sınırları olan ve tanımlandığı hidrolojik alan içinde bir sistemi temsil eder.  Bu sistem, bütün bileşenlerinin (hava, su, toprak ve canlılar) arasındaki ilişkiler ile ekolojik bütünlüğünü sağlamaktadır.  Havza’yı oluşturan bu bileşenlerden bir tanesinde meydana gelebilecek bir aksama tüm bileşenlerini zincirleme bir şekilde etkiliyecektir.

9

10

11 Eniyi yönetim seçeneğinin uygulanması Sürecin değerlendirmesi ve değişiklikler Planın iyileştirilmesi 1. Paydaşların belirlenmesi 2. Havzanın özelliklerinin ve sorunlarının belirlenmesi. 3. Hedeflerin tanımlanması 4. Yönetim seçeneklerinin geliştirilmesi 5. Eniyi yönetim seçeneğinin uygulanması 6. Uygulamalar sonrası değerlendirmeler

12 Problemin Tanımlanması Yönetim Amaçları, Seçenekleri, Kısıtlamalar Mevcut Verilerin Toplanması Terori Teorik Kurgu Sayısal Model Mevcut Model Ön Uygulama Kalibrasyon Doğrulama Yönetim Seçenekleri Denetim ProsesBilgi, veriler Verilerin Toplanması Seçeneklerin gerçek hayata geçirilmesi Yeni Ölçülmüş Su Kalitesi Kalibre edilmemiş model Kalibre model Doğrulanmış model Model Seçimi Bilgisayar Modeli Yeni Geliştirilen Model Tahmin edilen Su Kalitesi Denklemler Kısa Çözümler

13 Güvenilirlik Zorluk Seviyesi Maliyet=sınırsız İstenen Güvenilirlik Maliyet

14  Problemin Tanımlanması ◦ Yönetim amaçları, kontrol seçenekleri, ve kısıtlamalar ◦ Yüzey suyunun fiziksel, biyolojik ve kimyasal özellikleri  Model Seçimi ◦ Teorik olarak kurulması ◦ Sayısal özellikler ve doğrulama  Madde dengesi  Basit çözümler  Farklı aralıklarda denemeler  Grafiksel karşılaştırmalar  Gerçek sayılarla denemeler

15 Problemin Tanımlanması Yönetim Amaçları, Seçenekleri, Kısıtlamalar Mevcut Verilerin Toplanması Terori Teorik Kurgu Sayısal Model Mevcut Model Ön Uygulama Kalibrasyon Doğrulama Yönetim Seçenekleri Denetim ProsesBilgi, veriler Verilerin Toplanması Seçeneklerin gerçek hayata geçirilmesi Yeni Ölçülmüş Su Kalitesi Kalibre edilmemiş model Kalibre model Doğrulanmış model Model Seçimi Bilgisayar Modeli Yeni Geliştirilen Model Tahmin edilen Su Kalitesi Denklemler Kısa Çözümler

16  Ön Uygulama ◦ Hassaslık Analizleri  Kalibrasyon ◦ Modele girilecek bilgiler  Zorlayıcı Fonksiyonlar  Sınır Şartları ve Yğkleri  Başlangıç Durumu  Fiziksel  Kalibrasyon Parametreleri  Kinetik değerler

17

18  Parametre Değişimleri ◦ Parametrelerden bir tanesi sabit tutulurken diğerinin değiştirilmesi ◦ Yüzde değişikliğe göre modelin hangi parametreler için hassas olduğunun belirlenmesi

19  Birinci-derece Hassasiyet Analizi ◦ Uses the derivative of the function with respect to parameter as an estimate of the sensitivity  Monte Carlo Analizi ◦ Parametreler dağılım tğrlerine göre karakterize edilir ◦ Rastgele sayılar türetilir ◦ Her türetilen sayı için modle çıktısı elde edilir ◦ Çıktılar da istatistiksel dağılım olarak ifade edilir

20 Parametre Değişimleri Birinci derece Analizi Monte Carlo Analizi

21  Hassasiyet ve belirsizlik analizlerinde kullanılır  Monte Carlo simülasyonu bir aktivite, plan ve proses ile ilgili belirsizliğin derecesinin belirlenmesinde kullanılır.  Problem çözümü : rastgele sayılar ve olasılık içerir.  Modelin rastgele sayıların tekrarlarıyla elde edilen çıktılarına dayanmaktadır  Y = f(x)  X deki değişimler Y’ye aktarılır  X olasılık yoğunluğu fonksiyonu şeklinde ifade edilir  Bu işlem defalarca tekrar edilerek Y’de istatistiksel dağılım şeklinde ifade edilir

22  1. Aşama: Parametrik modeli oluştur, y = f(x 1, x 2,..., x q ).  2. Aşama : Rastgele sayılar kümesini oluştur, x i1, x i2,..., x iq.  3. Aşama : Modeli çalıştır ve sonuçları y i olarak kaydet.  4. Aşama : 2 ve 3. Aşamaları i = 1’den n’e kadar tekrar et  5. Aşama : Sonuçların analizi: histogram, istatistiksel özetleri ve güvenilirlik aralıklarını değerlendir

23

24 Problemin Tanımlanması Yönetim Amaçları, Seçenekleri, Kısıtlamalar Mevcut Verilerin Toplanması Terori Teorik Kurgu Sayısal Model Mevcut Model Ön Uygulama Kalibrasyon Doğrulama Yönetim Seçenekleri Denetim ProsesBilgi, veriler Verilerin Toplanması Seçeneklerin gerçek hayata geçirilmesi Yeni Ölçülmüş Su Kalitesi Kalibre edilmemiş model Kalibre model Doğrulanmış model Model Seçimi Bilgisayar Modeli Yeni Geliştirilen Model Tahmin edilen Su Kalitesi Denklemler Kısa Çözümler

25  Kalibrasyon ve Doğrulama ◦ Doğrulama  Modelin Gücü  Yönetim Uygulamaları  Uygulamalar sonrası denetim

26 MODEL Hata Kabul Edilebilir Fiziki parametreler Sınır şartları Başlangıç değerleri Model Kinetik Parametreler Hata = (ölçülen-model çıktısı) HAYIR EVET VerilerKalibrasyon Tamamlanır Veri Toplanması Değişkenlerin hesaplanması Ölçülmüş değişkenler Kalibrasyonu tekrar başlat Saha Çalışmaları, Literatür

27 Problemin Tanımlanması Yönetim Amaçları, Seçenekleri, Kısıtlamalar Mevcut Verilerin Toplanması Terori Teorik Kurgu Sayısal Model Mevcut Model Ön Uygulama Kalibrasyon Doğrulama Yönetim Seçenekleri Denetim ProsesBilgi, veriler Verilerin Toplanması Seçeneklerin gerçek hayata geçirilmesi Yeni Ölçülmüş Su Kalitesi Kalibre edilmemiş model Kalibre model Doğrulanmış model Model Seçimi Bilgisayar Modeli Yeni Geliştirilen Model Tahmin edilen Su Kalitesi Denklemler Kısa Çözümler

28 Ölçülen Debiler Katsayılar Parametreler Ölçülen Yoğunluklar İstatistiksel Analizler Ölçülen Debiler Zaman Olasılık Rastgele Sayılar Monte Carlo Simülasyonu İstatistiksel Analizler Çıktılar Su Kalitesi Modeli Olasılık Limit Değerler Limit üstü

29  Nehir sistemi için BOİ modeli: BOİ = BOİ 0 e -k*xi/V BOİ 0 = BOİ yoğunluğu x= 0 km, 25 mg/L BOİ = BOİ yoğunluğu x=10 km, % 95 değeri? k = BOİ parçalanma hız sabiti (1/gün), Ortalama=0,1 1/gün, standart sapma =0.05 V = Nehir ortalama hızı(m/sn), 2 m/sn Su Kalitesi-Kirlilik Yükü- Modelleme Uygulaması

30

31 KİRLİLİK YÜKÜ-SU KALİTESİ ETKİLERİ YÜKLEME KAPASİTESİ Girdiler Model = Transfer Fonksiyonu YK= F -1 (Su Kalitesi Limit Değeri) Çıktılar Limit Alıcı Ortam (Nehir, Göl) Kirleticiler Su Kalitesi-Kirlilik Yükü –Modelleme Uygulaması

32  Hydrocomp Simulation Program-Fortran (HSPF) ◦ Hidrolojik Bileşeni  Havza bazında  Yayılı kirlilik  Nehir  Yüzey akış suyu ◦ Kirleticilerin modellenmesi ◦ Girdiler  Zaman serisi (hava sıcaklığı, yağış, buharlaşma, debiler, rüzgar)  Parametreler (kanal geometrisi, toprak nem oranıand ürün deseni,vb)  Kirletici profilleri  Kinetik parametreler ◦ Çıktılar  Debi ve Kirleticilerin zamana göre değişimleri

33  WASP ◦ Göllerde su kalitesi modellemesi ◦ Alt programlar  EUTRO4 : konvensiyonel kirleticiler  TOXI4: Toksik maddeler

34  BASINS (Better Assessment Science Integrating Point and Nonpoint) ◦ Çok amaçlı modelleme aracı ◦ 3 amaç:  Çevresel bilginin incelenmesi  Bütüncül havza modelleme işlevi  Noktasal ve yayılı kirlilik yönetim seçeneklerinin araştırılması

35  Brown and Barnwell 1987 tarafından geliştirildi ◦ Tek boyutlu. ◦ Kanal düşeyde tam karışımlı. ◦ Kararlı durum – akım ve su kalitesi için ◦ Günlük değişimler modellenebiliyor ◦ Isı ve radyosyon bilgileri ◦ Noktasal ve yayılı kirlilik kaynakları modelleniyor

36 (From: Environmental Science: A Global Concern, 3rd ed. by W.P Cunningham and B.W. Saigo, WC Brown Publishers, © 1995)

37 Çözünmüş Oksijen Çözünmüş Oksijen, QUAL2K

38 Atmosfer Su

39 Kanalizasyon Amonyum Organik Azot Nitrit Nitrat Oksijen Nitrifikasyon

40 Atmosfer Su Sediman ÇO Tüketilir ÇO Tüketilir SOİ Organik Maddeler

41 Ankara metropolünün ortalama 20 km güneyinde, Gölbaşı İlçesi yakın bitişiğinde 516 ha yüzey alanına sahip Toplam Havza: yaklaşık 971 km2 Mogan-Eymir gölleri ve sulak-bataklık alanları, 227 kuş türü tarafından barınma, üreme, konaklama amaçlı kullanılan ve Ülkemizde Ramsar’a aday gösterilen önemli kuş alanlarıdır.

42 Arazi Kullanımı Alan HektarYüzde Sulu tarım3670,36 Kuru Tarım ,40 Mera ,0 Orman14201,45 Su Yüzeyi13201,35 Yerleşim Yeri43584,44 Mogan Gölü Havzası Mevcut Arazi Kullanım Durumu T.V.K.G.M tarafından hazırlanan Gölbaşı Çevre Durum Raporunda, Mogan gölünün ve sulak alanların karşılaştığı en önemli sorunlardan biri olarak havzadaki erozyon belirtilmiştir. Raporda, gerek derelerle, gerekse yüzey akış ile taşınan sedimandan dolayı gölün giderek daraldığı, sediman ile birlikte tarım arazilerinden azot ve fosfor içeren organik maddeler, pestisit ve gübre kaynaklı organik maddeler gelmesininde gölün su kalitesini olumsuz yönde etkilediğini vurgulamaktadır.


"Havza Yönetim Planı ve Modelleme Y.Doç.Dr. Emre Alp ODTÜ- Çevre Mühnedisliği Bölümü." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları