Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

KURUMLAR VERGİSİ Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir TÜRMOB Yönetim Kurulu Üyesi 0532 – 392 18 82.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "KURUMLAR VERGİSİ Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir TÜRMOB Yönetim Kurulu Üyesi 0532 – 392 18 82."— Sunum transkripti:

1 KURUMLAR VERGİSİ Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir TÜRMOB Yönetim Kurulu Üyesi 0532 –

2 YASAL DAYANAK 5520 SAYILI 5520 SAYILI KURUMLAR VERGİSİ KANUNU ( tarih ve sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.) Yürürlük Tarihi :

3 KURUMLAR VERGİSİNİN KONUSU Kurumlar Vergisinin konusu, dır. Kurumlar Vergisinin konusu, “Kurum Kazancı” dır. Kurum Kazancı, gelir vergisinin konusuna giren gelir unsurlarından oluşur. Kurum Kazancı, gelir vergisinin konusuna giren gelir unsurlarından oluşur. Kurumlar vergisi mükelleflerinin, bu gelir unsurlarından oluşan kazançları niteliğine bakılmaksızın ve toplu olarak olarak adlandırılmaktadır. Kurumlar vergisi mükelleflerinin, bu gelir unsurlarından oluşan kazançları niteliğine bakılmaksızın ve toplu olarak “kurum kazancı” olarak adlandırılmaktadır. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

4 KURUMLAR VERGİSİNİN MÜKELLEFLERİ Sermaye şirketleri Sermaye şirketleri Kooperatifler Kooperatifler İktisadî kamu kuruluşları İktisadî kamu kuruluşları Dernek veya vakıflara ait iktisadî işletmeler Dernek veya vakıflara ait iktisadî işletmeler İş ortaklıkları İş ortaklıkları Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

5 KURUMLAR VERGİSİ MÜKELLEFLERİ SERMAYE ŞİRKETLERİ : Anonim Şirketler, Anonim Şirketler, Limited Şirketler, Limited Şirketler, Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirketler, Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirketler, Benzer nitelikteki yabancı kurumlar. Benzer nitelikteki yabancı kurumlar. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

6 KURUMLAR VERGİSİ MÜKELLEFLERİ KOOPERATİFLER : 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’na veya özel kanunlarına göre kurulan kooperatifler ile, benzer nitelikteki yabancı kooperatifler kurumlar vergisi mükellefidir sayılı Kooperatifler Kanunu’na veya özel kanunlarına göre kurulan kooperatifler ile, benzer nitelikteki yabancı kooperatifler kurumlar vergisi mükellefidir. Hangi türde olursa olsun her çeşit kooperatifler kurumlar vergisi mükellefidir. Hangi türde olursa olsun her çeşit kooperatifler kurumlar vergisi mükellefidir. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

7 KURUMLAR VERGİSİ MÜKELLEFLERİ İKTİSADİ KAMU KURULUŞLARI İKTİSADİ KAMU KURULUŞLARI İktisadi kamu kuruluşları, kamu idare ve kuruluşlarına olan tüm iktisadi işletmeleri kapsar. İktisadi kamu kuruluşları, kamu idare ve kuruluşlarına ait veya bağlı olan tüm iktisadi işletmeleri kapsar. İktisadi kamu kuruluşları kavramı, hem hem de kamu kurum ve kuruluşlarına ait veya tabi olan veyahut bunlar tarafından kurulan veya işletilen kapsamına alır. İktisadi kamu kuruluşları kavramı, hem kamu iktisadi teşebbüslerini, hem de kamu kurum ve kuruluşlarına ait veya tabi olan veyahut bunlar tarafından kurulan veya işletilen iktisadi kuruluşları kapsamına alır. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

8 KURUMLAR VERGİSİ MÜKELLEFLERİ İktisadi Kamu Kuruluşlarının Kurumlar Vergisi Mükellefi Sayılmalarının Şartları İtisadi işletmenin, kamu idarelerina veya kamu kuruluşlarına ; (ait olma, sermaye bakımından; bağlı olma ise idari bakımdan bağlılığı ifade eder), İtisadi işletmenin, kamu idarelerina veya kamu kuruluşlarına ait veya bağlı olması; (ait olma, sermaye bakımından; bağlı olma ise idari bakımdan bağlılığı ifade eder), Sermaye şirketi veya kooperatif şeklinde olması, Sermaye şirketi veya kooperatif şeklinde kurulmamış olması, Ticari, sınai veya zirai alanda olarak faaliyette gerekmektedir. Ticari, sınai veya zirai alanda devamlı olarak faaliyette bulunması, gerekmektedir. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

9 KURUMLAR VERGİSİ MÜKELLEFLERİ DERNEK VE VAKIFLARA AİT İKTİSADİ İŞLETMELER Dernek veya vakıflara veya olup, faaliyetleri bulunan, ve işletmeler ile, benzer nitelikteki yabancı işletmeler, dernek veya vakıfların iktisadî işletmeleridir. Dernek veya vakıflara ait veya bağlı olup, faaliyetleri devamlı bulunan ticarî, sınaî ve ziraî işletmeler ile, benzer nitelikteki yabancı işletmeler, dernek veya vakıfların iktisadî işletmeleridir. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

10 KURUMLAR VERGİSİ MÜKELLEFLERİ Dernek veya vakfa ait bir iktisadi işletmenin varlığından söz edilebilmesi için aşağıdaki şartların varlığı gerekmektedir. İktisadi İşletmenin Dernek veya Vakfa veya Olması, İktisadi İşletmenin Dernek veya Vakfa Ait veya Bağlı Olması, İktisadi İşletmenin veya Şeklinde Olması, İktisadi İşletmenin Sermaye Şirketi veya Kooperatif Şeklinde Kurulmamış Olması, İktisadi İşletmenin Ticari, Sınai veya Zirai Alanda Olarak Faaliyette Bulunması İktisadi İşletmenin Ticari, Sınai veya Zirai Alanda Devamlı Olarak Faaliyette Bulunması Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

11 KURUMLAR VERGİSİ MÜKELLEFLERİ Aşağıdaki durumlarda işletmede varlığı kabul edilmektedir. Aşağıdaki durumlarda işletmede Devamlılık Unsurunun varlığı kabul edilmektedir. Bir hesap dönemi içinde ticari mahiyet arz eden işlemlerin birden fazla yapılması, Bir hesap dönemi içinde ticari mahiyet arz eden işlemlerin birden fazla yapılması, Bir hesap döneminde tek işlem bulunması halinde, faaliyetin organizasyon gerektirmesi veya amacının ticari olması, Bir hesap döneminde tek işlem bulunması halinde, faaliyetin organizasyon gerektirmesi veya amacının ticari olması, Ekonomik faaliyetin her yıl bir defa olmakla beraber müteakip yıllarda tekrar etmesi, Ekonomik faaliyetin her yıl bir defa olmakla beraber müteakip yıllarda tekrar etmesi, Ekonomik faaliyetin birkaç yıl arayla yapılmasına karşılık periyodik olarak tekrar etmesi ve organizasyonu gerektirmesi, Ekonomik faaliyetin birkaç yıl arayla yapılmasına karşılık periyodik olarak tekrar etmesi ve organizasyonu gerektirmesi,

12 KURUMLAR VERGİSİ MÜKELLEFLERİ İŞ ORTAKLIKLARI Kurumlar vergisi mükelleflerinin kendi aralarında veya şahıs ortaklıkları ya da gerçek kişilerle, birlikte yapılmasını amacıyla kurdukları ortaklıklardan bu şekilde mükellefiyet tesis edilmesini talep edenler, iş ortaklığıdır. Kurumlar vergisi mükelleflerinin kendi aralarında veya şahıs ortaklıkları ya da gerçek kişilerle, belli bir işin birlikte yapılmasını ortaklaşa yüklenmek ve kazancını paylaşmak amacıyla kurdukları ortaklıklardan bu şekilde mükellefiyet tesis edilmesini talep edenler, iş ortaklığıdır. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

13 KURUMLAR VERGİSİ MÜKELLEFLERİ İŞ ORTAKLIKLARININ UNSURLARI Ortaklardan kurumlar vergisi mükellefi olması, Ortaklardan en az birisinin kurumlar vergisi mükellefi olması, Ortaklığın belli bir işi sonuçlandırmak üzere Ortaklığın belli bir işi sonuçlandırmak üzere yazılı bir sözleşmeyle kurulması, İş ortaklığı konusunun olması, İş ortaklığı konusunun belli bir iş olması, Birlikte yapılacak olan işin içinde gerçekleştirilmesinin öngörülmesi, Birlikte yapılacak olan işin belli bir süre içinde gerçekleştirilmesinin öngörülmesi, Tarafların, müştereken yüklenilen işin belli bir veya birden fazla bölümünden değil,, Tarafların, müştereken yüklenilen işin belli bir veya birden fazla bölümünden değil, tamamından işverene karşı sorumlu olmaları, İşin bitiminde İşin bitiminde kazancın paylaşılması,

14 MUAFİYETLER MUAFİYETLER

15 VERGİDEN MUAF KURUMLAR VERGİDEN MUAF KURUMLAR Kurumlar vergisinden muaf tutulan kurumlar, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun maddesinde halinde sayılmıştır. Kurumlar vergisinden muaf tutulan kurumlar, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 4. maddesinde 16 bent halinde sayılmıştır. KVK’nın 4. maddesinde sayılan kurumların yanı sıra, da kurumlar vergisi muafiyetine ilişkin hükümler bulunmaktadır. KVK’nın 4. maddesinde sayılan kurumların yanı sıra, bazı özel kanunlarda da kurumlar vergisi muafiyetine ilişkin hükümler bulunmaktadır. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

16 VERGİDEN MUAF KURUMLAR (a) Bendi Okullar, Okullar, Okul atölyeleri, Okul atölyeleri, Konservatuarlar, Konservatuarlar, Kütüphaneler, Kütüphaneler, Tiyatrolar, Tiyatrolar, Müzeler, Müzeler, Sergiler, Sergiler, Numune fidanlıkları, Numune fidanlıkları, Tohum ve hayvan geliştirme ve üretme istasyonları ile yarış yerleri, Tohum ve hayvan geliştirme ve üretme istasyonları ile yarış yerleri, Kitap, gazete ve dergi yayınevleri ve Kitap, gazete ve dergi yayınevleri ve Benzeri kuruluşlar, Kamu İdare ve Kuruluşları Tarafından İşletilen; (b) bendi Hastane, Hastane, Klinik, Klinik, Dispanser, Dispanser, Sanatoryum, Sanatoryum, Huzurevi, Huzurevi, Çocuk bakımevi, Çocuk bakımevi, Hayvan hastanesi ve dispanseri, Hayvan hastanesi ve dispanseri, Hayvan bakımevi, Hayvan bakımevi, Veteriner bakteriyoloji, seroloji, distofajin kuruluşları ve Veteriner bakteriyoloji, seroloji, distofajin kuruluşları ve Benzeri kuruluşlar, (c,ç) Bendi Şefkat, rehin ve yardım sandıkları, Şefkat, rehin ve yardım sandıkları, Sosyal yardım kurumları, Sosyal yardım kurumları, Yoksul aşevleri, Yoksul aşevleri, Ceza ve infaz kurumları ile tutukevlerine ait işyurtları, Ceza ve infaz kurumları ile tutukevlerine ait işyurtları, Darülaceze atölyeleri, Darülaceze atölyeleri, Öğrenci yurtları, pansiyonları, Öğrenci yurtları, pansiyonları, Sergi, fuar, panayırlar ve Sergi, fuar, panayırlar ve Benzeri kuruluşlar,

17 VERGİDEN MUAF KURUMLAR Kamu İdare ve Kuruluşları’nın Kapsamı: Merkezî Yönetime Dahil Olan, Merkezî Yönetime Dahil Olan, Genel Bütçeli Daireler, Genel Bütçeli Daireler, Özel Bütçeli Daireler, ile, Özel Bütçeli Daireler, ile, İl Özel İdareleri, İl Özel İdareleri, Belediyeler, Belediyeler, Köyler, Köyler,

18 VERGİDEN MUAF KURUMLAR KAMU İDARELERİNE AİT KREŞ VE KONUKEVLERİ İLE, ASKERİ KIŞLALARDAKİ KANTİNLER Kamu idarelerine ait olup, Sadece kamu görevlilerine hizmet veren, Kâr amacı gütmeyen ve Üçüncü kişilere kiralanmayan, kreş ve konukevleri ile askeri kışlalardaki kantinler kurumlar vergisinden muaftır. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

19 VERGİDEN MUAF KURUMLAR KANUNLA KURULAN EMEKLİ VE YARDIM SANDIKLARI İLE SOSYAL GÜVENLİK KURUMLARI Kanunla kurulan emekli ve yardım sandıkları ile sosyal güvenlik kurumları, kurumlar vergisinden muaftır. Kanunla kurulan emekli ve yardım sandıkları ile sosyal güvenlik kurumları, kurumlar vergisinden muaftır. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

20 YAPTIKLARI İŞ VEYA HİZMET KARŞILIĞINDA RESİM VE HARÇ ALAN KAMU KURULUŞLARI Yaptıkları iş veya hizmet karşılığında resim ve harç alan kamu kuruluşları kurumlar vergisinden muaf tutulmuşlardır. Yaptıkları iş veya hizmet karşılığında resim ve harç alan kamu kuruluşları kurumlar vergisinden muaf tutulmuşlardır. VERGİDEN MUAF KURUMLAR Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

21 VERGİDEN MUAF KURUMLAR ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI, ÖZELLEŞTİRME FONU, TOPLU KONUT İDARESİ BAŞKANLIĞI, MİLLİ PİYANGO İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ, DARPHANE VE DAMGA MATBAASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ, ASKERİ FABRİKA VE ATÖLYELER.

22 VERGİDEN MUAF KURUMLAR SPOR KULÜPLERİNİN İDMAN VE SPOR FAALİYETLERİNDE BULUNAN İKTİSADİ İŞLETMELERİ İLE, SADECE İDMAN VE SPOR FAALİYETİNDE BULUNAN ANONİM ŞİRKETLER Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü ile, özerk spor federasyonlarına tescil edilmiş spor kulüplerinin, ile Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü ile, özerk spor federasyonlarına tescil edilmiş spor kulüplerinin, idman ve spor faaliyetlerinde bulunan iktisadi işletmeleri ile, Sadece idman ve spor faaliyetlerinde bulunan anonim şirketler, kurumlar vergisinden muaftırlar. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

23 VERGİDEN MUAF KURUMLAR KOOPERATİFLER 5422 sayılı KVK’nın 7 nci maddesinin 16 numaralı bendinde yer alan şartları taşıyan tüm kooperatifler faaliyet konularına ve ortaklık yapılarına bakılmaksızın kurumlar vergisi muafiyetinden yararlanabilmekte iken; 5520 sayılı KVK ile yapılan değişiklik sonrasında, tarihinden itibaren geçerli olmak üzere; 5520 sayılı KVK ile yapılan değişiklik sonrasında, tarihinden itibaren geçerli olmak üzere; ve  tüketim kooperatifleri, ve  taşımacılık kooperatifleri maddede yer alan tüm şartları taşısalar dahi kurumlar vergisi muafiyetinden yaralanamayacaklardır. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

24 VERGİDEN MUAF KURUMLAR KOOPERATİFLERİN KURUMLAR VERGİSİ MUAFİYETİNDEN YARARLANMALARININ GENEL ŞARTLARI Kooperatiflerin muafiyetten faydalanabilmeleri için, ana Kooperatiflerin muafiyetten faydalanabilmeleri için, ana sözleşmelerinde; sözleşmelerinde; 1- Sermaye üzerinden kazanç dağıtılmaması, 2- Yönetim kurulu başkan ve üyelerine kazanç üzerinden pay verilmemesi, 3- Yedek akçelerin ortaklara dağıtılmaması, 4- Sadece ortaklarla iş görülmesine, ilişkin hüküm bulunması ve ayrıca ana sözleşmede yer alan bu hükümlere fiilen uyulması gerekmektedir. Muafiyetten yararlanılabilmesi için üst kuruluşa üye olma şartı aranmayacaktır. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

25 VERGİDEN MUAF KURUMLAR YAPI KOOPERATİFLERİNİN MUAFİYETTEN YARARLANABİLMELERİ İÇİN ARANILAN ÖZEL ŞARTLAR Yönetim ve Denetim Kurullarında belli kişilere yer verilmemesi, Yönetim ve Denetim Kurullarında belli kişilere yer verilmemesi, ile kooperatif tüzel kişiliği adına tescil edilmiş olması, Yapı Ruhsatı ile Arsa Tapusunun kooperatif tüzel kişiliği adına tescil edilmiş olması, Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

26 VERGİDEN MUAF KURUMLAR BİLİMSEL ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME FAALİYETİNDE BULUNAN KURUM VE KURULUŞLAR Sadece bilimsel araştırma ve geliştirme faaliyetinde bulunan kurum ve kuruluşlar, kurumlar vergisinden muaf tutulmaktadır. Sadece bilimsel araştırma ve geliştirme faaliyetinde bulunan kurum ve kuruluşlar, kurumlar vergisinden muaf tutulmaktadır. Bunların, muafiyetten yararlanmasına ve muafiyetlerinin kaybedilmesine ilişkin şartlar Maliye Bakanlığınca belirlenir. Bunların, muafiyetten yararlanmasına ve muafiyetlerinin kaybedilmesine ilişkin şartlar Maliye Bakanlığınca belirlenir. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

27 VERGİDEN MUAF KURUMLAR ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİ İLE KÜÇÜK SANAYİ SİTELERİNE AİT İKTİSADİ İŞLETMELER Organize sanayi bölgeleri ile, küçük sanayi sitelerinin alt yapılarını hazırlamak ve buralarda faaliyette bulunanların; arsa, elektrik, gaz, buhar ve su gibi ortak ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kamu kurumları ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile, gerçek ve tüzel kişilerce birlikte oluşturulan ve iktisadi işletmeler kurumlar vergisinden muaftır. Organize sanayi bölgeleri ile, küçük sanayi sitelerinin alt yapılarını hazırlamak ve buralarda faaliyette bulunanların; arsa, elektrik, gaz, buhar ve su gibi ortak ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kamu kurumları ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile, gerçek ve tüzel kişilerce birlikte oluşturulan ve kazancının tamamını bu yerlerin ortak ihtiyaçlarının karşılanmasında kullanan iktisadi işletmeler kurumlar vergisinden muaftır. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

28 İSTİSNALAR

29 KURUMLAR VERGİSİ İSTİSNALARI İSTİSNANIN TANIMI Vergi kanunlarında, verginin kapsamı içinde sayılan bazı işlem ve unsurların, çeşitli ekonomik, mali, sosyal ve siyasal sebeplerle, kısmen veya tamamen vergi dışı bırakılmasıdır. Vergi kanunlarında, verginin kapsamı içinde sayılan bazı işlem ve unsurların, çeşitli ekonomik, mali, sosyal ve siyasal sebeplerle, kısmen veya tamamen vergi dışı bırakılmasıdır. Kurumlar Vergisi Kanunundaki istisnalar kanunun 5. maddesinde düzenlenmiştir. Kurumlar Vergisi Kanunundaki istisnalar kanunun 5. maddesinde düzenlenmiştir. Bunun dışında, KVK. m.5’te yer alan istisnalar dışında, diğer bazı kanunlarda düzenlenmiş Kurumlar Vergisi istisnaları da bulunmaktadır. Bunun dışında, KVK. m.5’te yer alan istisnalar dışında, diğer bazı kanunlarda düzenlenmiş Kurumlar Vergisi istisnaları da bulunmaktadır. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

30 KVK. 5. MADDEDE YER ALAN KURUMLAR VERGİSİ İSTİSNALARI a- İştirak kazançları istisnası a- (Yurt içi) İştirak kazançları istisnası b- b- Yurt dışı iştirak kazançları istisnası c- c- A.Ş.’lerin yurt dışı iştirak hisse satış kazancı istisnası ç- ç- Emisyon primi kazancı istisnası d- d- Yatırım fon ve ortaklıklarının kazançlarına ilişkin istisna e- e- Taşınmaz ve iştirak hissesi satış kazancı istisnası f- f- Bankalara veya TMSF’ye borçlu kurumlara tanınan istisna g- g- Yurt dışı şube kazançları h- h- Yurt dışı inşaat, onarım işlerinden sağlanan kazançlarda ist. ı- ı- Eğitim tesisleri ile rehabilitasyon merkezlerine ilişkin istisna i- i- Risturn istisnası Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

31 DİĞER KANUNLARDA DÜZENLENMİŞ BULUNAN KURUMLAR VERGİSİ İSTİSNALARI Yatırım İndirimi İstisnası Serbest Bölge Kazanç İstisnası TUGS’ye Kayıtlı Gemilerin İşletilmesi ve Devrine İlişkin İstisna Teknoloji Geliştirme Bölgelerine İlişkin İst. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

32 İŞTİRAK KAZANÇLARI İSTİSNASI (md. 5/1-a) Kurumların; başka bir kurumun nedeniyle elde ettikleri (Fonların katılma belgeleri ile, yatırım ortaklıklarının hisse senetlerinden elde edilen kâr payları hariç), Tam mükellefiyete tabi başka bir kurumun sermayesine katılmaları nedeniyle elde ettikleri kazançlar (Fonların katılma belgeleri ile, yatırım ortaklıklarının hisse senetlerinden elde edilen kâr payları hariç), başka bir kurumun elde ettikleri kurumlar vergisinden istisna edilmiştir. Tam mükellefiyete tabi başka bir kurumun kârına katılma imkânı veren kurucu senetleri ile diğer intifa senetlerinden elde ettikleri kâr payları, kurumlar vergisinden istisna edilmiştir. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

33 İŞTİRAK KAZANÇLARI İSTİSNASI (md. 5/1-a) İştirak kazançları istisnası düzenlemesinin amacı İştirak kazançları istisnası düzenlemesinin amacı mükerrer vergilemenin önlenmesidir. İstisnaya konu kazanç, esas itibarıyla kazancın, kâr dağıtımı yoluyla intikali sağlanan diğer kurumlarda da kurumlar vergisine tabi tutulması mükerrer vergilemeye yol açacaktır. İstisnaya konu kazanç, esas itibarıyla kazancın elde edildiği ilk kurumda kurumlar vergisine tabi tutulduğundan, kazancın, kâr dağıtımı yoluyla intikali sağlanan diğer kurumlarda da kurumlar vergisine tabi tutulması mükerrer vergilemeye yol açacaktır. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

34 İŞTİRAK KAZANÇLARI İSTİSNASI (md. 5/1-a) Kapsamı İştirak Edilen Kurumun Olması Gerekir. İştirak Edilen Kurumun Tam Mükellef Olması Gerekir. Dar mükellef bir kurumdan kâr payı alan kurumlar ise, düzenlenen istisnadan yararlanamayacaktır. Dar mükellef bir kurumdan kâr payı alan kurumlar ise, bu bentte düzenlenen istisnadan yararlanamayacaktır. Kâr payını tam veya dar mükellefiyete tabi olmasının bir önemi bulunmamaktadır. Kâr payını alan kurumun tam veya dar mükellefiyete tabi olmasının bir önemi bulunmamaktadır. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

35 İŞTİRAK KAZANÇLARI İSTİSNASI (md. 5/1-a) İştirak Edilen Kurumun Geçmiş Yıl Kârlarını Dağıtması Elde edilen kâr paylarının kaynağının, iştirak edilen kurumun cari yıl veya önceki yıl kârlarından dağıtılmış olmasının, iştirak kazancını elde eden kurum yönünden Elde edilen kâr paylarının kaynağının, iştirak edilen kurumun cari yıl veya önceki yıl kârlarından dağıtılmış olmasının, iştirak kazancını elde eden kurum yönünden herhangi bir önemi bulunmamaktadır. İştirak Edilen Kurumun İstisna Kazançlarını Dağıtması Tam mükellef bir kurumdan elde edilen iştirak kazancının, bu kurumda genel vergi rejimi uyarınca vergilenmiş veya kurumlar vergisinden istisna edilmiş kazançlardan oluşması veya kâr dağıtımına bağlı vergi kesintisinin kapsamı dışında bırakılmış veya düşük oranda vergi kesintisi yapılmış olması, Tam mükellef bir kurumdan elde edilen iştirak kazancının, bu kurumda genel vergi rejimi uyarınca vergilenmiş veya kurumlar vergisinden istisna edilmiş kazançlardan oluşması veya kâr dağıtımına bağlı vergi kesintisinin kapsamı dışında bırakılmış veya düşük oranda vergi kesintisi yapılmış olması, istisna uygulamasına engel teşkil etmeyecektir. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

36 İŞTİRAK KAZANÇLARI İSTİSNASI (md. 5/1-a) Serbest Bölge Faaliyette Bulunan Kurumlardan Elde Edilen İştirak Kazançlarının Durumu İştirak kazançları istisnası, durumunda söz konusu olabilecektir. İştirak kazançları istisnası, yalnızca tam mükellefiyete tabi kurumların sermayelerine iştirak edilmesi durumunda söz konusu olabilecektir. Serbest bölgeler, gümrük bölgesi dışında sayılmasına karşın, (3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu m. 6) Serbest bölgeler, gümrük bölgesi dışında sayılmasına karşın, bu bölgelerde faaliyette bulunan kurumlar, tam mükellef kurum olarak kabul edilmektedir. (3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu m. 6) Dolayısıyla, serbest bölgelerde faaliyette bulunana kurumlara iştirak edilmesinden elde edilen kazançlar da, diğer tam mükellef kurumlardan elde edilen iştirak kazançlarında olduğu gibi, Dolayısıyla, serbest bölgelerde faaliyette bulunana kurumlara iştirak edilmesinden elde edilen kazançlar da, diğer tam mükellef kurumlardan elde edilen iştirak kazançlarında olduğu gibi, kurumlar vergisinden istisna olabilecektir. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

37 YURT DIŞI İŞTİRAK KAZANÇLARI İSTİSNASI (md.5/1-b) anonim ve limited şirket niteliğindeki şirketlerin sermayesine iştirak eden kurumların, bu iştiraklerinden elde ettikleri iştirak kazançları, kurumlar vergisinden müstesnadır. Kanunî ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan anonim ve limited şirket niteliğindeki şirketlerin sermayesine iştirak eden kurumların, bu iştiraklerinden elde ettikleri iştirak kazançları, belli koşullar altında kurumlar vergisinden müstesnadır. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

38 YURT DIŞI İŞTİRAK KAZANÇLARI İSTİSNASI (md.5/1-b) İstisnadan Yararlanma Şartları İştirak payını elinde tutan kurumun, İştirak payını elinde tutan kurumun, yurt dışı iştirakin ödenmiş sermayesinin en az %10’una sahip olması, İştirak kazancının elde edildiği tarih itibarıyla, İştirak kazancının elde edildiği tarih itibarıyla, iştirak payının kesintisiz olarak en az bir yıl süre ile elde tutulması, İştirak kazancının, iştirak edilen kurumun faaliyette bulunduğu ülke vergi kanunları uyarınca İştirak kazancının, iştirak edilen kurumun faaliyette bulunduğu ülke vergi kanunları uyarınca en az %15 oranında vergi yükü taşıması;, elde edildiği hesap dönemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar İştirak kazancının, elde edildiği hesap dönemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye’ye transfer edilmesi. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

39 TAM MÜKELLEF ANONİM ŞİRKETLERİN YURT DIŞI İŞTİRAK HİSSELERİNİ ELDEN ÇIKARMALARINA İLİŞKİN İSTİSNA (md.5/1-c) Tam mükellef olmayan anonim veya limited şirket niteliğindeki şirketlerin sermayesine oranında iştirak etmiş bulunan kurumlar vergisinden istisna edilmiştir. Tam mükellef olmayan anonim veya limited şirket niteliğindeki şirketlerin sermayesine en az %10 oranında iştirak etmiş bulunan tam mükellefiyete tabi anonim şirketlerin, en az 2 tam yıl süreyle aktiflerinde yer alan yurt dışı iştirak hisselerinin elden çıkarılmasından doğan kurum kazançları, kurumlar vergisinden istisna edilmiştir. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

40 EMİSYON PRİMİ KAZANCI İSTİSNASI (md.5/1-ç) Anonim şirketlerin gerek kuruluşlarında, gerekse sermayelerini artırdıkları sırada çıkardıkları payların, kurumlar vergisinden istisna edilmiştir. Anonim şirketlerin gerek kuruluşlarında, gerekse sermayelerini artırdıkları sırada çıkardıkları payların, itibari değerin üzerinde bir bedelle elden çıkarılması halinde oluşan kazançlar kurumlar vergisinden istisna edilmiştir. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

41 TÜRKİYE’DE KURULU FONLAR İLE YATIRIM ORTAKLIKLARININ KAZANÇLARINA İLİŞKİN İSTİSNA (md.5/1-d) Türkiye’de kurulmuş olmaları şartıyla; Menkul kıymetler yatırım fonları veya ortaklıklarının doğan kazançları, Menkul kıymetler yatırım fonları veya ortaklıklarının portföy işletmeciliğinden doğan kazançları, Portföyü Türkiye’de kurulu borsalarda işlem gören altın ve kıymetli madenlere dayalı yatırım fonları veya ortaklıklarının doğan kazançları, Portföyü Türkiye’de kurulu borsalarda işlem gören altın ve kıymetli madenlere dayalı yatırım fonları veya ortaklıklarının portföy işletmeciliğinden doğan kazançları, Girişim sermayesi yatırım fonları veya ortaklıklarının kazançları, Girişim sermayesi yatırım fonları veya ortaklıklarının kazançları, Gayrimenkul yatırım fonları veya ortaklıklarının kazançları, Gayrimenkul yatırım fonları veya ortaklıklarının kazançları, Emeklilik yatırım fonlarının kazançları, Emeklilik yatırım fonlarının kazançları, Konut finansmanı fonları ile varlık finansmanı fonlarının kazançları, Konut finansmanı fonları ile varlık finansmanı fonlarının kazançları, kurumlar vergisinden müstesnadır.

42 TAŞINMAZLAR VE İŞTİRAK HİSSELERİ SATIŞ KAZANCI İSTİSNASI (md.5/1-e) Daha önce mülga 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun geçici maddelerinde düzenlenen “ ”, 5281 sayılı Kanunla, 5422 sayılı KVK’nın 8. maddesine eklenerek 2005 hesap döneminden itibaren sürekli hale getirilmiştir. Söz konusu istisnaya, bazı önemli değişikliklerle beraber 5520 sayılı KVK’da da yer verilmiştir. Daha önce mülga 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun geçici maddelerinde düzenlenen “Gayrimenkul ve İştirak Hissesi Satış Kazançları İstisnası”, 5281 sayılı Kanunla, 5422 sayılı KVK’nın 8. maddesine eklenerek 2005 hesap döneminden itibaren sürekli hale getirilmiştir. Söz konusu istisnaya, bazı önemli değişikliklerle beraber 5520 sayılı KVK’da da yer verilmiştir sayılı KVK’nın 5. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde, ve ile ve satışından doğan kazançlara ilişkin istisna düzenlenmektedir sayılı KVK’nın 5. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde, taşınmazlar ve iştirak hisseleri ile kurucu senetleri, intifa senetleri ve rüçhan haklarının satışından doğan kazançlara ilişkin istisna düzenlenmektedir. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

43 TAŞINMAZLAR VE İŞTİRAK HİSSELERİ SATIŞ KAZANCI İSTİSNASI (md.5/1-e) İSTİSNANIN AMACI VE GENEL ÇERÇEVESİ İstisnanın amacı, kurumların bağlı değerlerinin ekonomik faaliyetlerde daha etkin bir şekilde kullanılmasına olanak sağlanması ve kurumların mali bünyelerinin güçlendirilmesidir. Şartların sağlanması halinde, kurumların en az iki tam yıl süreyle aktiflerinde yer alan taşınmazlar ve iştirak hisseleri ve rüçhan haklarının satışından doğan kazançların kısmı kurumlar vergisinden istisna edilmektedir. Şartların sağlanması halinde, kurumların en az iki tam yıl süreyle aktiflerinde yer alan taşınmazlar ve iştirak hisseleri ve rüçhan haklarının satışından doğan kazançların %75’lik kısmı kurumlar vergisinden istisna edilmektedir. Kazancın %75’ lik kısmı istisnadır. Kazancın %75’ lik kısmı istisnadır. Bina satışlarında, vergiye tabi olan %25 ’lik kısım için yenileme fonu ayrılabilir mi? EVET: Her iki uygulama şartlarının da birlikte gerçekleştiği bir bina satışı söz konusu olduğunda, satıştan doğan kazancın %75’lik kısmı özel fon hesabına alınarak istisna edilecek, kalan %25’lik kısım içinse yenileme fonu ayrılabilecektir.

44 TAŞINMAZLAR VE İŞTİRAK HİSSELERİ SATIŞ KAZANCI İSTİSNASI (md.5/1-e) İstisnadan Yararlanabilecek Olanlar, yararlanabileceklerdir. İstisnadan, tam veya dar mükellef ayrımı yapılmaksızın tüm kurumlar vergisi mükellefleri yararlanabileceklerdir. Ancak, olan kurumların, bu amaçla ellerinde tuttukları kıymetlerin satışından elde ettikleri kazançlar için istisna uygulanamayacaktır. Ancak, esas faaliyeti menkul kıymet veya taşınmaz ticareti ve kiralanması olan kurumların, bu amaçla ellerinde tuttukları kıymetlerin satışından elde ettikleri kazançlar için istisna uygulanamayacaktır. Bununla birlikte, taşınmaz ticareti ile uğraşan mükelleflerin taşınmazların satışından elde ettikleri kazançlara istisna uygulanabilecektir. Bununla birlikte, taşınmaz ticareti ile uğraşan mükelleflerin faaliyetlerinin yürütülmesine tahsis etmek üzere iktisap ettikleri taşınmazların satışından elde ettikleri kazançlara istisna uygulanabilecektir. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

45 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir TAŞINMAZLAR VE İŞTİRAK HİSSELERİ SATIŞ KAZANCI İSTİSNASI İstisna Uygulamasına Konu Olabilecek İktisadi Kıymetler Taşınmazlar İştirak Hisseleri, Kurucu Senetleri İntifa Senetleri, Rüçhan Hakları

46 İrfan VURAL TAŞINMAZLAR VE İŞTİRAK HİSSELERİ SATIŞ KAZANCI İSTİSNASITaşınmazlar Arazi Tapu siciline kaydedilen Haklar Kat mülkiyeti kütüğüne kayıtlı Bağımsız Bölümler Kat mülkiyeti kütüğüne kayıtlı Bağımsız Bölümler

47 TAŞINMAZLAR VE İŞTİRAK HİSSELERİ SATIŞ KAZANCI İSTİSNASI Taşınmazın Kurum Adına Tapuya Tescil Edilmiş Olması Zorunluluğu Elden çıkarılacak taşınmazlardan doğacak kazancın, bu istisna uygulamasına konu olabilmesi için, taşınmazın Türk Medeni Kanununun 705. maddesi gereğince gerekmektedir. Elden çıkarılacak taşınmazlardan doğacak kazancın, bu istisna uygulamasına konu olabilmesi için, taşınmazın Türk Medeni Kanununun 705. maddesi gereğince kurum adına tapuya tescil edilmiş olması gerekmektedir. Bu nedenle, ilgili kurum adına tapuya tescili yapılmamış bir taşınmazın satışından doğan kazanca bu istisna uygulanmayacaktır. Maden İşletme Haklarının Satışı istisna kapsamında mıdır? HAYIR: Türk Medeni Kanuna göre, kurumun adına, tapu siciline kaydedilmeyen maden işletme hakkı taşınmaz niteliğinde olmadığından istisna kapsamında değildir.

48 TAŞINMAZLAR VE İŞTİRAK HİSSELERİ SATIŞ KAZANCI İSTİSNASI İştirak Hisseleri Anonim şirketlerin ortaklık payları veya hisse senetleri Limited şirketlere ait iştirak payları, Eshamlı komandit şirketlerin komanditer ortaklarına ait ortaklık payları, İş ortaklıkları ile adi ortaklıklara ait ortaklık payları, Kooperatiflere ait ortaklık payları

49 TAŞINMAZLAR VE İŞTİRAK HİSSELERİ SATIŞ KAZANCI İSTİSNASI satışından elde edilen kazanç istisna kapsamında mıdır? Yatırım ortaklıkları hisse senetlerinin satışından elde edilen kazanç istisna kapsamında mıdır? Yatırım fonu katılma belgelerinin satışından elde edilen kazanç istisna kapsamında mıdır? EVET ! EVET ! HAYIR ! HAYIR ! Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

50 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir TAŞINMAZLAR VE İŞTİRAK HİSSELERİ SATIŞ KAZANCI İSTİSNASI İstisnasından Yaralanmanın Şartları Taşınmazlar ve iştirak hisselerinin Taşınmazlar ve iştirak hisselerinin iki tam yıl süre ile aktifte bulundurulması, Satıştan doğan kazancın istisnadan yararlanan kısmının, satışın yapıldığı yılı Satıştan doğan kazancın istisnadan yararlanan kısmının, satışın yapıldığı yılı izleyen beşinci yılın sonuna kadar pasifte özel bir fon hesabında tutulması, Satış bedelinin en geç satışın yapıldığı yılı Satış bedelinin en geç satışın yapıldığı yılı izleyen ikinci takvim yılının sonuna kadar tahsil edilmesi, “İki tam yıl” ifadesinden 730 günün anlaşılması gerekir. Fon hesabına alınma işleminin, satışın yapıldığı yılı izleyen hesap döneminin başından, kazancın beyan edildiği döneme ait kurumlar vergisi beyannamesinin verildiği tarihe kadar yapılması gerekir. Örneğin, 2009 yılında yapılan bir satış için kazancın fon hesabına alınma zamanı, tarihinden, beyannamenin fiilen verildiği tarihe kadar olan süre olacaktır. Mükellefin ilgili dönem beyannamesini 16 Nisan 2010 tarihinde verdiği kabul edildiğinde, fon hesabına aktarma işleminin de bu tarihe kadar yapılmış olması gerekir.

51 TAŞINMAZLAR VE İŞTİRAK HİSSELERİ SATIŞ KAZANCI İSTİSNASI Satış Bedelinin En Geç Satışın Yapıldığı Yılı İzleyen İkinci Takvim Yılının Sonuna Kadar Tahsil Edilmesi Peşin satışlarda olduğu gibi, vadeli satış halinde de, satıştan doğan kazanç kısmının %75’i, beş yıl süreyle özel bir fon hesabında tutulmak şartıyla, istisnadan yaralanabilecektir. Peşin satışlarda olduğu gibi, vadeli satış halinde de, satıştan doğan kazanç kısmının %75’i, beş yıl süreyle özel bir fon hesabında tutulmak şartıyla, satışın yapıldığı dönemde istisnadan yaralanabilecektir. Ancak, satış bedelinin tamamının, satışın yapıldığı yılı izleyen ikinci takvim yılının sonuna kadar tahsil edilmesi şarttır. Örneğin, 2004 yılında TL’ye alınan bir arsanın 2009 yılında TL’ye satılması halinde, istisnadan yararlanılabilmesi için satış bedeli olan TL’nin en geç tarihine kadar tahsil edilmesi gerekir. Aksi takdirde, istisna şartları ihlal edilmiş sayılacaktır. Bu süre içinde tahsil edilmeyen satış bedeline isabet eden istisna nedeniyle zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi ile birlikte tahsil edilecektir. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

52 TAŞINMAZLAR VE İŞTİRAK HİSSELERİ SATIŞ KAZANCI İSTİSNASI İstisna Şartlarının İhlali Halinde Ziyaa Uğratılmış Sayılan Vergi  Taşınmazlar ve iştirak hisseleri ile kurucu senetleri, intifa senetleri ve rüçhan hakları satış kazancı istisnası  Taşınmazlar ve iştirak hisseleri ile kurucu senetleri, intifa senetleri ve rüçhan hakları satış kazancı istisnası satışın yapıldığı hesap döneminde uygulanacaktır.  Bu durumun gereği olarak, istisnanın uygulanmasından sonra şartların ihlal edilmesi halinde, istisna dolayısıyla zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler ziyaa uğramış sayılacağından bu kısma Vergi Ziyaı Cezası uygulanacaktır. Bu kapsamda; İstisna edilen kazançtan 5 yıl içinde sermayeye ilave dışında herhangi bir şekilde başka bir hesaba nakledilen veya işletmeden çekilen kısım için, uygulanan istisna dolayısıyla zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler ziyaa uğramış sayılır. Satış bedelinin iki yıllık süre içinde tahsil edilememesi halinde, tahsil edilemeyen satış bedeline isabet eden istisna nedeniyle zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler ziyaa uğramış sayılır.

53 TAŞINMAZLAR VE İŞTİRAK HİSSELERİ SATIŞ KAZANCI İSTİSNASI İstisna Şartlarının İhlali Halinde Ziyaa Uğratılmış Sayılan Vergi İstisna şartlarının ihlal edilmesi halinde ziyaa uğratılan vergi pişmanlıkla beyan edilebilir mi? EVET ! Taşınmaz ve iştirak hisseleri satış kazancı istisnasından yararlandıktan sonra, özel fonda tutma veya satış bedelinin izleyen ikinci takvim yılı sonuna kadar tahsil edilmesi şartının ihlal edilmesi halinde, istisnadan yararlanılan dönem itibariyle ziyaa uğramış sayılan verginin pişmanlıkla beyan edilmesine herhangi bir engel bulunmamaktadır. Dolayısıyla, şartları ihlal eden mükelleflerin, bu nedenle ziyaa uğrayan kurumlar vergisini pişmanlıkla beyan etmeleri halinde gerekli vergi tarhiyatı yapılacak ve pişmanlık zammı ile birlikte tahsil edilecek, ancak vergi ziyaı cezası kesilmeyecektir. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

54 SİNAN AYDIN Yeminli Mali Müşavir TAŞINMAZLAR VE İŞTİRAK HİSSELERİ SATIŞ KAZANCI İSTİSNASI Sahip Olunan Arsanın Kat Karşılığı Olarak Devredilmesi Halinde İstisnadan Yararlanılabilir mi? Kazancın Hesaplanmasında Kur Farkı ve Vade Farkları Dikkate Alınacak Mıdır? HAYIR ! Taşınmazların para karşılığı olmaksızın devir ve temliki, trampası gibi işlemler istisna kapsamına girmemektedir. Kat karşılığı arsa devri işleminin, bir malın başka bir mal ile değiştirilmesini ifade eden trampa niteliğinde olmasından dolayı, bu gibi işlemlerden elde edilen kazançlara söz konusu istisnanın uygulanması mümkün değildir. HAYIR ! İstisna kapsamındaki değerlerin satışından kaynaklanan alacaklar için alınan faiz, komisyon ve benzeri gelirler, istisna kazancın tespitinde dikkate alınmayacaktır. Aynı şekilde, satış bedelinin döviz cinsinden belirlenmesi durumunda ortaya çıkan kur farklarının da istisna kazancın tespitinde dikkate alınması mümkün bulunmamaktadır.

55 BANKALARA VEYA TMSF’YE BORÇLU DURUMDA OLAN KURUMLAR İLE, BANKALARA TANINAN İSTİSNA (md.5/1-f) Bankalara borçları nedeniyle kanunî takibe alınmış veya TMSF’ye borçlu durumda olan kurumlar ile, bunların kefillerinin ve ipotek verenlerin, söz konusu kıymetleri, bu borçlara karşılık bankalara veya bu Fona devrinden sağlanan hasılatın Bankalara borçları nedeniyle kanunî takibe alınmış veya TMSF’ye borçlu durumda olan kurumlar ile, bunların kefillerinin ve ipotek verenlerin, söz konusu kıymetleri, bu borçlara karşılık bankalara veya bu Fona devrinden sağlanan hasılatın bu borçların tasfiyesinde kullanılan kısmına isabet eden kazançların tamamı, Bankaların bu şekilde elde ettikleri söz konusu kıymetlerin Bankaların bu şekilde elde ettikleri söz konusu kıymetlerin satışından doğan kazançların %75'lik kısmı, Kurumlar Vergisinden istisnadır. Kurumlar Vergisinden istisnadır. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

56 YURT DIŞI ŞUBE KAZANÇLARI İSTİSNASI (md.5/1-g) Kurumların kurum kazançları, belli şartlar altında kurumlar vergisinden istisna edilmiştir. Kurumların yurt dışında bulunan iş yerleri veya daimi temsilcileri aracılığıyla elde ettikleri kurum kazançları, belli şartlar altında kurumlar vergisinden istisna edilmiştir. ŞARTLARI: Doğduğu ülke vergi kanunları uyarınca gelir ve kurumlar vergisi benzeri Doğduğu ülke vergi kanunları uyarınca en az %15 oranında gelir ve kurumlar vergisi benzeri toplam vergi yükü taşıması, Elde edildiği hesap dönemine ilişkin yıllık kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Elde edildiği hesap dönemine ilişkin yıllık kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye’ye transfer edilmiş olması, Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

57 YURT DIŞINDA YAPILAN İNŞAAT, ONARIM, MONTAJ İŞLERİ İLE TEKNİK HİZMETLERDEN SAĞLANAN KAZANÇLARDA İSTİSNA (md.5/1-h) Yurt dışında yapılan inşaat, onarım, montaj işleri ile teknik hizmetlerden sağlanarak kazançlar, başkaca bir koşula bağlanmaksızın kurumlar vergisinden istisna edilmiştir. Yurt dışında yapılan inşaat, onarım, montaj işleri ile teknik hizmetlerden sağlanarak Türkiye’de bulunan genel sonuç hesaplarına aktarılan kazançlar, başkaca bir koşula bağlanmaksızın kurumlar vergisinden istisna edilmiştir. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

58 EĞİTİM TESİSLERİ İLE REHABİLİTASYON MERKEZLERİNİN İŞLETİLMESİNDEN ELDE EDİLEN KAZANÇLARA İLİŞKİN İSTİSNA (md.5/1-ı),, ve orta öğretim özel okulları ile, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflara veya kamu yararına çalışan derneklere bağlı rehabilitasyon merkezlerinin işletilmesinden elde edilen kazançlar, (ilgili Bakanlığın görüşü alınmak suretiyle Maliye Bakanlığının belirleyeceği usuller çerçevesinde) kurumlar vergisinden müstesnadır. Okul öncesi eğitim, ilköğretim, özel eğitim ve orta öğretim özel okulları ile, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflara veya kamu yararına çalışan derneklere bağlı rehabilitasyon merkezlerinin işletilmesinden elde edilen kazançlar, (ilgili Bakanlığın görüşü alınmak suretiyle Maliye Bakanlığının belirleyeceği usuller çerçevesinde) beş hesap dönemi itibarıyla kurumlar vergisinden müstesnadır.

59 RİSTURN İSTİSNASI (md.5/1-i) ve kooperatiflerinin, ortakları için hesapladıkları risturnlar belli koşullar altında kurumlar vergisinden istisna edilmiştir. Tüketim, üretim ve kredi kooperatiflerinin, ortakları için hesapladıkları risturnlar belli koşullar altında kurumlar vergisinden istisna edilmiştir. Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir

60 DİĞER KANUNLARLA DÜZENLENEN KURUMLAR VERGİSİ İSTİSNALARI Yatırım İndirimi İstisnası Serbest Bölgelerde Elde Edilen Kazançlara İlişkin İstisna Türk Uluslararası Gemi Siciline Kayıtlı Gemilerin İşletilmesinden Ve Devrinden Elde Edilen Kazançlara İlişkin İstisna Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu’nda Yer Alan İstisna

61 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir YATIRIM İNDİRİMİ İSTİSNASI tarihinden itibaren geçerli olmak üzere Gelir Vergisi Kanunu’nun 19. maddesinde düzenlenen yatırım indirimi istisnası tarihinden itibaren geçerli olmak üzere Gelir Vergisi Kanunu’nun 19. maddesinde düzenlenen yatırım indirimi istisnası yürürlükten kaldırılmıştır. GVK’ya eklenen Geçici 69. maddede, belli harcamalara ilişkin olarak, ve hesap dönemlerinde bu istisnanın uygulanabileceği belirtilmiştir. GVK’ya eklenen Geçici 69. maddede, belli harcamalara ilişkin olarak 2006, 2007 ve 2008 hesap dönemlerinde bu istisnanın uygulanabileceği belirtilmiştir. GVK Geçici md. 69 : “(…) nedeniyle, 31/12/2005 tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre hesaplayacakları yatırım indirimi istisnası tutarlarını, yine bu tarihteki mevzuat hükümleri (vergi oranına ilişkin hükümler dahil) çerçevesinde “sadece 2006, 2007 ve 2008 yıllarına ait” kazançlarından indirebilirler. Anayasa Mahkemesi’nin tarih ve Esas No: 2006/95, Karar No:2009/144 sayılı kararı ile, Gelir Vergisi Kanununun yatırım indirimiyle ilgili geçici 69 uncu maddesinde yer alan “..sadece 2006, 2007 ve 2008 yıllarına ait..” ibaresinin iptal edilmesine karar verilmiş ve karar 08/01/2010 tarih ve sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

62 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir YATIRIM İNDİRİMİ İSTİSNASI 2006 ve Sonraki Dönemlere Ait Kazançlardan İndirilebilecek Yatırım İndirimi İstisnaları Devreden Yatırım İndirimi ( Tarihi İtibarıyla Mevcut Olup, 2005 Yılı Kazançlarından İndirilemeyen Tutarlar) Tarihinden Önceki Müracaatlara İstinaden Düzenlenen Yatırım Teşvik Belgeleri Kapsamında Yapılan Yatırımlar Tarihinden Önce Başlanılan Yatırımlara İktisadi ve Teknik Bakımdan Bütünlük Arz Eden Yatırımlar

63 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir YATIRIM İNDİRİMİ İSTİSNASI 2009 hesap döneminde istisnadan yararlanılması mümkün müdür ? Anayasa Mahkemesi Kararı’nın yürürlük tarihi Dolayısıyla 2009 hesap dönemi itibariyle söz konusu hüküm yürürlükteydi. Bu yönüyle bakıldığında 2009 hesap dönemi için istisnanın uygulanamayacağı görülüyor. Maliye Bakanlığı’nın konu hakkındaki görüşü nedir ? Maliye Bakanlığı’nın konu hakkındaki görüşü nedir ? “ “ 8/1/2010 tarih ve sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Anayasa Mahkemesi’nin tarih ve Esas No: 2006/95, Karar No:2009/144 sayılı kararı; Anayasa’nın 153 üncü maddesi uyarınca 8 Ocak 2010 tarihinde yürürlüğe girdiğinden, 2009 hesap döneminde (Geçici vergi dönemleri de dahil) yatırım indirimi istisnasından yararlanılması mümkün bulunmamaktadır.” Dn. İDDK’nın, tarih ve E. 2007/2326, K. 2008/1714 sayılı; Dn. 7. D.’nin, tarih ve E. 1999/1192, K. 1999/4113 sayılı Kararları “Anayasa Mahkemesi’nce bir kanunun veya kanun hükmünde kararnamenin tümünün veya belirli hükümlerinin Anayasa’ya aykırı bulunarak iptal edildiği bilinmesine rağmen, görülmekte olan davaların, Anayasa’ya aykırılığı saptanmış olan kurallara göre görüşülüp çözümlenmesinin, Anayasa’nın üstünlüğü prensibine ve hukuk devleti ilkesine aykırı düşeceğini kabul etmek gerekir.” Dn. 2. D.’nin, tarih ve E. 2004/3749, K. 2005/87 sayılı; Dn. 5. D.’nin, tarih ve E. 1999/3664, K. 2003/3509 sayılı Kararları. Geriye yürümezlik kuralı, Anayasa’ya aykırı bulunarak iptal edildiği bilinen yasa hükümlerinin, bu hükümlere dayanılarak tesis edilmiş olan idari işlemlerin iptali istemiyle açılan ve halen görülmekte olan davalarda da uygulanacağı anlamını taşımamaktadır. Aksine bir yorum ‘hukuk devleti’ ve ‘Anayasa’nın üstünlüğü’ ilkeleriyle bağdaştırılamaz.” Ankara 2. Vergi Mahkemesi’nin tarih ve E.2009/1206, K. 2009/2356 sayılı kararı : Ankara 2. Vergi Mahkemesi’nin tarih ve E.2009/1206, K. 2009/2356 sayılı kararı : “(…) Bu durumda, geçici 69. maddenin birinci fıkrasının sonunda yer alan “sadece 2006, 2007 ve 2008 yıllarına ait” ibaresinin Anayasa Mahkemesince iptal edilmesi, davacının ’den devreden yatırım indirimi istisnasından faydalandırılması sonucunu doğuracağından, iptal edilen anılan yasa hükmü nedeniyle davacının yasa hükmü nedeniyle davacının yatırım indiriminden yararlandırılmaması yönünde tesis edilen işlemin hukuki dayanağı kalmadığından iptali gerekmektedir.

64 YATIRIM İNDİRİMİ İSTİSNASI (2010 Yılında Geçerli Olan Uygulama) GVK’nın geçici 69. maddesine 6009 sayılı Kanunla yapılan ekleme. GVK’nın geçici 69. maddesine 6009 sayılı Kanunla yapılan ekleme. (Geçerlik: 1/1/2010) “Şu kadar ki, vergi matrahlarının tespitinde yatırım indirimi istisnası olarak indirim konusu yapılacak tutar, Kalan kazanç üzerinden yürürlükteki vergi oranına göre vergi hesaplanır.” “Şu kadar ki, vergi matrahlarının tespitinde yatırım indirimi istisnası olarak indirim konusu yapılacak tutar, ilgili kazancın % 25’ini aşamaz. Kalan kazanç üzerinden yürürlükteki vergi oranına göre vergi hesaplanır.” Sinan AYDIN Yemini Mali Müşavir İlgili dönemde yatırım indirimi istisnası uygulanacak kazanç tutarı; zarar mahsubu dahil, giderler ile, tüm indirim ve istisnalar düşüldükten sonraki kazanç tutarıdır. İlgili dönemde yatırım indirimi istisnası uygulanacak kazanç tutarı; zarar mahsubu dahil, giderler ile, tüm indirim ve istisnalar düşüldükten sonraki kazanç tutarıdır. Dolayısıyla, her dönem itibarıyla yararlanabilecek yatırım indirimi istisnası tutarı söz konusu kazanç tutarının %25’ini aşamayacaktır. Dolayısıyla, her dönem itibarıyla yararlanabilecek yatırım indirimi istisnası tutarı söz konusu kazanç tutarının %25’ini aşamayacaktır. İlgili dönemde yatırım indirimi istisnası uygulanacak kazanç tutarı; zarar mahsubu dahil, giderler ile, tüm indirim ve istisnalar düşüldükten sonraki kazanç tutarıdır. İlgili dönemde yatırım indirimi istisnası uygulanacak kazanç tutarı; zarar mahsubu dahil, giderler ile, tüm indirim ve istisnalar düşüldükten sonraki kazanç tutarıdır. Dolayısıyla, her dönem itibarıyla yararlanabilecek yatırım indirimi istisnası tutarı söz konusu kazanç tutarının %25’ini aşamayacaktır. Dolayısıyla, her dönem itibarıyla yararlanabilecek yatırım indirimi istisnası tutarı söz konusu kazanç tutarının %25’ini aşamayacaktır. Örnek : (A) Kurumunun 2010 hesap dönemi; Kurum Kazancı : TL İşt. Kaz. İst. : TL Geç. Yıl Zararı : TL Yatırım İnd. : TL Örnek : (A) Kurumunun 2010 hesap dönemi; Kurum Kazancı : TL İşt. Kaz. İst. : TL Geç. Yıl Zararı : TL Yatırım İnd. : TL Çözüm: %25’e esas olan tutar = – – = İlgili Dönemde İndirilecek Yatırım İndirimi = x 0,25 = Sonraki Döneme Devreden Yatırım İndirimi = – = TL Kurumlar Vergisi Matrahı = – – – = TL Kurumlar Vergisi = x 0,20 =

65 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir SERBEST BÖLGE KAZANÇ İSTİSNASI 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu’nda 5084 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik sonrasında, bu bölgelerde vergi mevzuatına ilişkin hükümlerin uygulanmasına başlanılmış, tam ve dar mükelleflerin bölgedeki gelir ve kurumlar vergisi muafiyeti sona ermiştir sayılı Serbest Bölgeler Kanunu’nda 5084 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik sonrasında, bu bölgelerde vergi mevzuatına ilişkin hükümlerin uygulanmasına başlanılmış, tam ve dar mükelleflerin bölgedeki gelir ve kurumlar vergisi muafiyeti sona ermiştir.

66 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir SERBEST BÖLGE KAZANÇ İSTİSNASI Serbest Bölgeler Kanunu’na eklenen geçici 3. madde ile de, düzenlenmiştir: Serbest Bölgeler Kanunu’na eklenen geçici 3. madde ile de, geçiş dönemine ilişkin istisna uygulaması düzenlenmiştir: tarihi itibariyle serbest bölgelerde faaliyette bulunmak üzere ruhsat almış mükelleflerin, faaliyet ruhsatlarında belirtilen süre ile sınırlı olmak üzere bu bölgelerde gerçekleştirdikleri faaliyetleri dolayısıyla elde ettikleri kazançlara ilişkin istisna Avrupa Birliğine tam üyeliğin gerçekleştiği tarihi içeren yıllık vergileme döneminin sonuna kadar geçerli olmak üzere, faaliyet ruhsatının alındığı tarihe bakılmaksızın bu bölgelerde faaliyette bulunan mükelleflerinin imal ettikleri ürünlerin satışından elde ettikleri kazançlara ilişkin istisna

67 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir SERBEST BÖLGE KAZANÇ İSTİSNASI Kur farkları ve vade farkları istisna kapsamında mıdır? Mevduat faizleri ve repo gelirleri istisna kapsamında mıdır? EVET.. Serbest bölgelerde yürütülen faaliyetlerden doğan alacaklara ilişkin kur farkı ve vade farkı gelirleri istisna kapsamında değerlendirilecektir. Serbest bölgelerde yürütülen faaliyetler çerçevesinde elde edilen hasılatın, serbest bölgelerde yürütülen faaliyetler çerçevesinde yapılacak ödemelerde kullanılıncaya kadar, geçici olarak, serbest bölgelerde mevduat hesaplarında veya repo işlemlerinde değerlendirilmesi sonucu elde edilen gelirler de söz konusu istisnadan yararlanabilecektir.

68 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir TEKNOLOJİ GELİŞTİRME BÖLGESİ KAZANÇ İSTİSNASI 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu’nun geçici 2. maddesine göre; Yönetici şirketlerin bu Kanun uygulaması kapsamında elde ettikleri kazançlar ile, Bölgede faaliyet gösteren gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, münhasıran bu bölgedeki yazılım ve Ar- Ge faaliyetlerinden elde ettikleri kazançları gelir ve kurumlar vergisinden müstesnadır. Bölgede faaliyet gösteren gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, münhasıran bu bölgedeki yazılım ve Ar- Ge faaliyetlerinden elde ettikleri kazançları 31/12/2013 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden müstesnadır. Yönetici şirketlerin yararlanabile- cekleri kurumlar vergisi istisnası Yönetici şirketlerin yararlanabile- cekleri kurumlar vergisi istisnası Yazılım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde edilen kazançlara ilişkin kurumlar vergisi istisnası Yazılım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde edilen kazançlara ilişkin kurumlar vergisi istisnası

69 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir TEKNOLOJİ GELİŞTİRME BÖLGESİ KAZANÇ İSTİSNASI Teknoloji geliştirme bölgelerinde faaliyet gösteren mükelleflerin, münhasıran bu bölgedeki yazılım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar kurumlar vergisinden istisna edilmiştir. Teknoloji geliştirme bölgelerinde faaliyet gösteren mükelleflerin, münhasıran bu bölgedeki yazılım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar kurumlar vergisinden istisna edilmiştir. Istisna, tarihine kadar uygulanacak olup istisna süresinin başlangıç tarihi olarak, yönetici şirketten izin alınarak bölgede fiilen faaliyete geçilen tarih esas alınacaktır. Istisna, tarihine kadar uygulanacak olup istisna süresinin başlangıç tarihi olarak, yönetici şirketten izin alınarak bölgede fiilen faaliyete geçilen tarih esas alınacaktır.

70 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir TEKNOLOJİ GELİŞTİRME BÖLGESİ KAZANÇ İSTİSNASI İSTİSNA KAZANÇ TUTARININ TESPİTİ: 4691 sayılı Kanunun geçici 2. maddesinde yer alan istisna, bir kazanç istisnası olup, istisna kapsamındaki faaliyetlerden elde edilen hasılattan, bu faaliyetler nedeniyle yüklenilen gider ve maliyet unsurlarının düşülmesi sonucu bulunacak kazancın tamamı kurumlar vergisinden istisna olacaktır sayılı Kanunun geçici 2. maddesinde yer alan istisna, bir kazanç istisnası olup, istisna kapsamındaki faaliyetlerden elde edilen hasılattan, bu faaliyetler nedeniyle yüklenilen gider ve maliyet unsurlarının düşülmesi sonucu bulunacak kazancın tamamı kurumlar vergisinden istisna olacaktır.

71 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir TEKNOLOJİ GELİŞTİRME BÖLGESİ KAZANÇ İSTİSNASI İSTİSNA KAZANÇ TUTARININ TESPİTİ: İstisna kazancın ve bu bağlamda kurumlar vergisi matrahının tespiti açısından, Kanun uygulaması kapsamında bulunan ve bulunmayan hasılat, maliyet ve gider unsurlarının ayrı ayrı izlenmesi ve istisna kapsamında olan faaliyetlere ait hasılat, maliyet ve gider unsurlarının, diğer faaliyetlerle ilişkilendirilmemesi ve kayıtların da bu ayrımı sağlayacak şekilde tutulması gerekmektedir. İstisna kazancın ve bu bağlamda kurumlar vergisi matrahının tespiti açısından, Kanun uygulaması kapsamında bulunan ve bulunmayan hasılat, maliyet ve gider unsurlarının ayrı ayrı izlenmesi ve istisna kapsamında olan faaliyetlere ait hasılat, maliyet ve gider unsurlarının, diğer faaliyetlerle ilişkilendirilmemesi ve kayıtların da bu ayrımı sağlayacak şekilde tutulması gerekmektedir.

72 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir İSTİSNALARA İLİŞKİN GİDER VE ZARARLARIN DURUMU KVK’nın 5/3. maddesinde; kurumların kurumlar vergisinden istisna edilen kazançlarına ilişkin giderlerinin veya istisna kapsamındaki faaliyetlerinden doğan zararlarının, istisna dışı kurum kazancından indirilmesinin kabul edilmeyeceği hükmedilmiştir. İştirak hissesi alımıyla ilgili finansman giderleri hariç olmak üzere, kurumların kurumlar vergisinden istisna edilen kazançlarına ilişkin giderlerinin veya istisna kapsamındaki faaliyetlerinden doğan zararlarının, istisna dışı kurum kazancından indirilmesinin kabul edilmeyeceği hükmedilmiştir. İstisna kazançlara ilişkin giderler. (İştirak hissesi alımı ile ilgili finansman giderleri hariç) Örnek : (A) Kurumu, tam mükellef (B) Kurumuna ait TL değerindeki hisse senetlerini satın almış olup, finansman için kullanmış olduğu kredi için 2009 yılında toplam TL kredi faizi ödemiştir. (A) Kurumu ayrıca, söz konusu hisse senetlerinin alımı için aracılık eden (C) Kurumuna komisyon gideri olarak TL ödemede bulunmuştur. Örnekte yer alan, TL’lik finansman gideri kurum kazancından düşülebilecektir. Komisyon gideri olarak ödenen TL’nin ise KKEG olarak dikkate alınması gerekir.

73 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir İSTİSNALARA İLİŞKİN GİDER VE ZARARLARIN DURUMU Taşınmaz veya İştirak Hissesi Satışı İle İlgili Giderlerin ve Satıştan Doğan Zararların Durumu Taşınmaz ve İştirak Hissesi Satışı İle İlgili Giderlerin Durumu Taşınmaz ve İştirak Hissesi Satışı İle İlgili Giderlerin Durumu Taşınmaz ve İştirak Hissesi Satı ş ından Kaynaklanan Zararın Durumu Taşınmaz ve İştirak Hissesi Satı ş ından Kaynaklanan Zararın Durumu Taşınmaz ve iştirak hissesi satış kazancı istisnasına ilişkin giderlerin istisna kazanca isabet eden kısmı, kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınacaktır. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, elde edilen kazancın %75’i istisna olduğu için, istisnaya ilişkin giderlerin de %75’inin KKEG olarak değerlendirilmesi gerektiğidir. Gerek, taşınmaz ve iştirak hisselerinin satışından kaynaklanan zararların “istisna faaliyetlerden doğan zararlar” tanımına girmemesi; gerekse, istisna uygulamasının mükelleflerin ihtiyarında olan bir takım şartlara bağlanmış olması hususları göz önünde bulundurulduğunda, taşınmaz ve iştirak hissesi satış işlemlerinden kaynaklanan zararların kurum kazancının tespitinde dikkate alınabileceği görüşündeyiz.

74 KURUMLAR VERGİSİNİN MATRAHI SAFİ KURUM KAZANCI KONTROL EDİLEN YABANCI KURUM KAZANCI İNDİRİLECEK GİDERLER İNDİRİLEMEYECEK GİDERLER ZARAR MAHSUBU DİĞER İNDİRİMLER DİĞER İNDİRİMLER

75 SAFİ KURUM KAZANCI Kurumlar vergisi “” üzerinden hesaplanmaktadır. Kurumlar vergisi “safî kurum kazancı” üzerinden hesaplanmaktadır. Safî kurum kazancı, belirli bir döneme ait mali hasılat ile, yine ayını döneme ait mali giderler arasındaki farktır. Safî kurum kazancı, belirli bir döneme ait mali hasılat ile, yine ayını döneme ait mali giderler arasındaki farktır. Kurum kazancı gelir vergisinin konusuna giren gelir unsurlarından oluşmaktadır. Kurum kazancı gelir vergisinin konusuna giren gelir unsurlarından oluşmaktadır. Kurumlar vergisi mükelleflerinin, söz konusu gelir unsurlarından oluşan kazançları niteliğine bakılmaksızın ve toplu olarak “” olarak adlandırılmaktadır. Kurumlar vergisi mükelleflerinin, söz konusu gelir unsurlarından oluşan kazançları niteliğine bakılmaksızın ve toplu olarak “kurum kazancı” olarak adlandırılmaktadır.

76 KONTROL EDİLEN YABANCI KURUM KAZANCI Kurumlar vergisi yönünden iştirak yoluyla yapılan yatırımlardan elde edilen gelirler, Kurumlar vergisi yönünden iştirak yoluyla yapılan yatırımlardan elde edilen gelirler, iştirakin kâr dağıtımı yapmasına bağlı olarak vergilendirilmektedir. Bir başka ifadeyle, kurumların iştiraklerinden gelir elde etmiş sayılabilmeleri için, Dolayısıyla, iştirak edilen kurum, kârını dağıtmadığı müddetçe, söz konusu iştirakten elde edilen kazanç henüz doğmamış kabul edilecektir. Bir başka ifadeyle, kurumların iştiraklerinden gelir elde etmiş sayılabilmeleri için, iştiraklerin kâr dağıtımı gerçekleştirmiş olması gerekmektedir. Dolayısıyla, iştirak edilen kurum, kârını dağıtmadığı müddetçe, söz konusu iştirakten elde edilen kazanç henüz doğmamış kabul edilecektir sayılı KVK’nın 7. maddesine göre ise, belli şartlar altında, yurt dışı iştiraklere yatırım yapan mükelleflerin yurt dışı iştirak kârları, vergi uygulamaları açısından dağıtılmış kabul edilerek, bu iştiraklerin kazançlarının Türkiye’de kurumlar vergisine tabi tutulması öngörülmektedir sayılı KVK’nın 7. maddesine göre ise, belli şartlar altında, yurt dışı iştiraklere yatırım yapan mükelleflerin yurt dışı iştirak kârları, fiilen dağıtılmasa bile vergi uygulamaları açısından dağıtılmış kabul edilerek, bu iştiraklerin kazançlarının Türkiye’de kurumlar vergisine tabi tutulması öngörülmektedir.

77 KONTROL EDİLEN YABANCI KURUM KAZANCI kavramı; basit tanımıyla, tam mükellef gerçek kişi ve kurumların, doğrudan veya dolaylı olarak, ayrı ayrı, ya da birlikte, sermayesinin, kâr payının veya oy kullanma hakkının suretiyle kontrol ettikleri yurt dışı iştirakleri ifade etmektedir. Kontrol edilen yabancı kurum kavramı; basit tanımıyla, tam mükellef gerçek kişi ve kurumların, doğrudan veya dolaylı olarak, ayrı ayrı, ya da birlikte, sermayesinin, kâr payının veya oy kullanma hakkının en az %50’sine sahip olmak suretiyle kontrol ettikleri yurt dışı iştirakleri ifade etmektedir. Buna göre, yurt dışındaki bir kurumun “kontrol edilen yabancı kurum” sayılabilmesi için; Sermayesinin, kâr payının veya oy kullanma hakkının en az %50’sinin, Sermayesinin, kâr payının veya oy kullanma hakkının en az %50’sinin, Doğrudan veya dolaylı olarak, Doğrudan veya dolaylı olarak, Ayrı ayrı ya da birlikte, Ayrı ayrı ya da birlikte, Tam mükellef gerçek kişi veya kurumlara ait olması gerekmektedir.

78 İNDİRİLECEK GİDERLER / KABUL EDİLMEYEN İNDİRİMLER GVK’YA GÖRE İNDİRİLECEK GİDERLER KVK’YA GÖRE İNDİRİLECEK GİDERLER KABUL EDİLMEYEN İNDİRİMLER DİĞER KANUNLAR UYARINCA İNDİRİLECEK VE İNDİRİLEMEYECEK GİDERLER

79 GVK’YA GÖRE İNDİRİLECEK GİDERLER – (GVK m.40) Kazancı elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderler. Kazancı elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderler. Çalışanların yiyecek, giyecek, sigorta prim vb. giderleri. Çalışanların yiyecek, giyecek, sigorta prim vb. giderleri. İşle ilgili zarar-ziyan ve tazminatlar. İşle ilgili zarar-ziyan ve tazminatlar. Seyahat ve ikamet giderleri. Seyahat ve ikamet giderleri. Taşıt giderleri. Taşıt giderleri. Ayni vergi, resim ve harçlar. Ayni vergi, resim ve harçlar. Amortismanlar. Amortismanlar. İşveren sendikalarına ödenen aidatlar. İşveren sendikalarına ödenen aidatlar. Bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları. Bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları. Gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara bağışlanan gıda maddeleri. Gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara bağışlanan gıda maddeleri.

80 KVK’YA GÖRE İNDİRİLECEK GİDERLER (KVK md.8) Menkul kıymet ihraç giderleri, Menkul kıymet ihraç giderleri, Kuruluş ve örgütlenme giderleri, Kuruluş ve örgütlenme giderleri, Genel kurul toplantıları için yapılan giderler ile birleşme, devir, bölünme, fesih ve tasfiye giderleri, Genel kurul toplantıları için yapılan giderler ile birleşme, devir, bölünme, fesih ve tasfiye giderleri, Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde komandite ortağın kâr payı, Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde komandite ortağın kâr payı, Katılım bankalarınca katılma hesabı karşılığında ödenen kâr payları, Katılım bankalarınca katılma hesabı karşılığında ödenen kâr payları, Sigorta ve reasürans şirketlerince ayrılan teknik karşılıklar. Sigorta ve reasürans şirketlerince ayrılan teknik karşılıklar.

81 KURUMLAR VEGİSİ KANUNU UYARINCA KABUL EDİLMEYEN İNDİRİMLER (KVK md.11) üzerinden ödenen veya hesaplanan faizler, Öz sermaye üzerinden ödenen veya hesaplanan faizler, üzerinden ödenen veya hesaplanan faiz, kur farkları ve benzeri giderler, Örtülü sermaye üzerinden ödenen veya hesaplanan faiz, kur farkları ve benzeri giderler, Transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılan kazançlar, Transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılan kazançlar, Her ne şekilde ve ne isimle olursa olsun ayrılan yedek akçeler, Her ne şekilde ve ne isimle olursa olsun ayrılan yedek akçeler, Hesaplanan kurumlar vergisi ile, her türlü para cezaları, vergi cezaları ve gecikme zamları, Hesaplanan kurumlar vergisi ile, her türlü para cezaları, vergi cezaları ve gecikme zamları,

82 KURUMLAR VEGİSİ KANUNU UYARINCA KABUL EDİLMEYEN İNDİRİMLER (md.11) Menkul kıymetlerin itibari değerlerinin altında ihracından doğan zararlar, Menkul kıymetlerin itibari değerlerinin altında ihracından doğan zararlar, İşletmenin esas faaliyet konusu ile ilgili olmayan deniz ve hava taşıtlarına ilişkin giderler ve amortismanları, İşletmenin esas faaliyet konusu ile ilgili olmayan deniz ve hava taşıtlarına ilişkin giderler ve amortismanları, Kurumun kendisinin, ortaklarının, yöneticilerinin ve çalışanlarının suçlarından doğan tazminat giderleri, Kurumun kendisinin, ortaklarının, yöneticilerinin ve çalışanlarının suçlarından doğan tazminat giderleri, Basın yoluyla işlenen fiillerden dolayı ödenen tazminatlar, Basın yoluyla işlenen fiillerden dolayı ödenen tazminatlar,

83 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir GİDERLER Vadesi gelmemiş kredi faizlerinin durumu. Sabit kıymet alımına bağlı olarak doğan kur farkı ve kredi faizlerinin durumu Emtia alımına bağlı olarak doğan kur farkı ve kredi faizlerinin durumu Hırsızlık, gasp vb. şekillerde kaybedilen para ve malların durumu Kredi borçları nedeniyle, değerleme gününe kadar oluşan kıst döneme ait tahakkuk etmiş, ancak ödememiş olan faizler, gider olarak indirebilebilir. satın alınıp işletme stoklarına girdiği tarihe kadar oluşan maliyete intikal ettirilmesi zorunludur. Sonraki dönemlerde ortaya çıkacak kur farklarının ise, ilgili bulundukları yıllarda gider yazılması veya maliyete intikal ettirilmesi ihtiyaridir. Emtianın satın alınıp işletme stoklarına girdiği tarihe kadar oluşan kur farklarının maliyete intikal ettirilmesi zorunludur. Sonraki dönemlerde ortaya çıkacak kur farklarının ise, ilgili bulundukları yıllarda gider yazılması veya maliyete intikal ettirilmesi ihtiyaridir. Krediler için ödeneni faiz ve komisyon giderlerinden dönem sonu stoklarına pay verilmesi zorunluluğu yoktur. Krediler için ödeneni faiz ve komisyon giderlerinden dönem sonu stoklarına pay verilmesi zorunluluğu yoktur. Sabit kıymet alımına bağlı olarak doğan kredi faizi ve kur farklarının sabit kıymetin alındığı dönemin sonuna kadar olan döneme isabet eden kısmın maliyete eklenmesi zorunludur. Sonraki dönemlere isabet eden kur farkı ve faiz giderlerinin ise gider yazılması veya maliyete eklenmesi ihtiyaridir. Çalınan mallar ile ilgili olarak, söz konusu malların kıymeti düşen emtia olarak değerlendirilmesi ve vergi matrahı ile ilişki kurulması mümkün değildir. Çalınan mallar işletme için sermayede vukua gelen bir eksilmedir ve Gelir Vergisi Kanunu’nun 88. maddesi uyarınca gider olarak dikkate alınamayacaktır.

84 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir GİDERLER Motorlu Taşıtlar Vergisinin durumu. Son kullanma tarihi geçen malların durumu Fiili olarak ödenmemiş sigorta primlerinin durumu. Kıdem tazminatı karşılıklarının durumu. Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu'nun 14. maddesinde; ticari maksatla kullanılan uçak ve helikopter ile taşıt kiralama faaliyeti ile uğraşan işletmelerin bu amaçla kiraya verdikleri taşıtlar hariç olmak üzere, bu kanunun I, III ve IV sayılı tarifelerinde yer alan taşıtlardan alınan motorlu taşıtlar vergisi ve cezalar ile gecikme zamlarının, Gelir ve Kurumlar Vergileri matrahının tespitinde gider olarak kabul edilemeyeceği hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla, sadece II sayılı tarifede yer alan motorlu taşıtlar için ödenen MTV gider olarak dikkate alınabilmekte, diğer taşıtlar için ödenen MTV ise gider kabul edilmemektedir sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 88. maddesine göre; Kuruma fiilen ödenmeyen prim tutarlarının, gelir vergisi ve kurumlar vergisi uygulamasında gider yazılması mümkün değildir. Söz konusu primler gecikmeli olarak ödendiği takdirde ise ilgili oldukları dönemde değil, ödendiği dönemde gider olarak dikkate alınacaktır. Son kullanma tarihlerinin geçmesi nedeniyle kullanılamaz duruma gelen malların, gerekli başvuru sonucunda takdir komisyonu tarafından takdir edilen emsal bedeli ile, malların maliyet bedeli arasındaki tutarın, stok maliyetlerinden indirilmesi sonucu kalan tutar, dönem kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınabilecektir. Takdir komisyonunca emsal bedelin sıfır olarak belirlenmesi durumunda ise, söz konusu malların maliyet bedelleri gider olarak dikkate alınabilecektir. Kıdem tazminatı karşılık giderlerinin kurum kazancından indirilmesi mümkün değildir. Gerçekleşen ve kesin olarak tutarı saptanan kıdem tazminatı giderlerinin ise kurum kazancından indirilebileceği tabiidir.

85 ZARAR MAHSUBU (Md.9) GEÇMİŞ YIL ZARARLARI DEVRALINAN VEYA BÖLÜNEN KURUMLARIN ZARARLARI YURT DIŞI FAALİYETLERDEN KAYNAKLANAN ZARARLAR

86 GEÇMİŞ YIL ZARARLARININ MAHSUBU Kurumlar vergisi beyannamesinde, her yıla ilişkin tutarlar ayrı ayrı gösterilmek şartıyla, zararlar kurum kazancından indirilebilecektir. Kurumlar vergisi beyannamesinde, her yıla ilişkin tutarlar ayrı ayrı gösterilmek şartıyla, geçmiş yılların beyannamelerinde yer alan zararlar kurum kazancından indirilebilecektir. Ancak bu zararların Ancak bu zararların beş yıldan fazla nakledilmesi mümkün değildir.

87 DEVRALINAN VEYA BÖLÜNEN KURUMLARA AİT ZARARLARIN MAHSUBU varlıkları devralan kurumlar, devralınan veya bölünen kurumların zararlarını kurum kazançlarından mahsup etme imkânına sahiptirler. Devir veya bölünme hallerinde, varlıkları devralan kurumlar, devralınan veya bölünen kurumların zararlarını kurum kazançlarından mahsup etme imkânına sahiptirler. (Özsermaye tutarını geçmeyen zararlar) Mahsup Yapılabilmesi için şu şartlar aranır: Devralınan veya bölünen kurumların ilişkin kurumlar vergisi beyannamelerinin kanuni süresinde verilmiş olması, Devralınan veya bölünen kurumların son beş yıla ilişkin kurumlar vergisi beyannamelerinin kanuni süresinde verilmiş olması, Devir veya bölünme neticesinde zarar mahsubu yapacak kurumun, devir veya bölünmenin meydana geldiği hesap döneminden itibaren Devir veya bölünme neticesinde zarar mahsubu yapacak kurumun, aynı faaliyete devir veya bölünmenin meydana geldiği hesap döneminden itibaren en az beş yıl süreyle devam etmesi.

88 YURT DIŞI FAALİYETLERDEN DOĞAN ZARARLARIN MAHSUBU Kurumların yurt dışı faaliyetlerinden zarar doğması halinde, maddede belirtilen şartlar dahilinde, yurt dışı zararların kurum kazancından indirilebilmesi mümkündür. Kurumların yurt dışı faaliyetlerinden zarar doğması halinde, maddede belirtilen şartlar dahilinde, yurt dışı zararların kurum kazancından indirilebilmesi mümkündür. Ancak bu mahsup hakkının, zararın doğduğu hesap döneminden itibaren kullanılması gerekir. Ancak bu mahsup hakkının, zararın doğduğu hesap döneminden itibaren beş yıl içinde kullanılması gerekir. Kazançları Kazançları Türkiye’de kurumlar vergisinden istisna edilen faaliyetlere ilişkin yurt dışı zararların bu şekilde mahsup edilmesi imkanı yoktur.

89 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir DİĞER İNDİRİMLER (md.10) Ar-Ge İndirimi Sponsorluk Harcamaları Bağış ve Yardımlar KVK’nın 10. maddesinde, kurum kazancının tespitinde, ilgili dönem kurumlar vergisi beyannamesinde gösterilmek suretiyle yapılacak indirimler düzenlenmiştir. AR-GE harcamaların %100’ü kurum kazancının tespitinde beyanname üzerinde ayrıca indirim olarak dikkate alınabilecektir. Kazancın yetersiz olması nedeniyle indirime konu edilemeyen AR-GE indirimi tutarı süre sınırı olmaksızın sonraki yıllara devredilebilecektir. İlgili kanunlar uyarınca tespit edilen sponsorluk harcamalarının, Amatör spor dalları için tamamı, Profesyonel spor dalları için % 50'si,. beyan edilen kurum kazancından indirilebilecektir. Kurum kazancından indirilebilecek bağış ve yardımlar şunlardır: Kurum kazancının %5’i ile sınırlı genel nitelikli bağış ve yardımlar, Eğitim ve sağlık tesislerine ilişkin bağış ve yardımlar, Kültür ve turizm amaçlı bağış ve yardımlar, Doğal afetlere ilişkin bağış ve yardımlar. İktisadi işletmeleri hariç, Türkiye Kızılay Derneğine makbuz karşılığı yapılan nakdi bağış ve yardımlar. Sponsorluk harcamaları ile bağış ve yardımlar, KKEG niteliğindedir. Dolayısıyla öncelikle KKEG olarak ticari bilanço kârına eklenmesi, daha sonra da belirtilen nispetler dahilinde indirimler arasında gösterilerek matrahtan düşülmesi gerekir. Sponsorluk harcamaları ile bağış ve yardımlar, kazancın yetersiz olması nedeniyle ilgili olduğu yılda indirime konu edilemedikleri takdirde sonraki yıllara devredilemezler.

90 DİĞER İNDİRİMLER AR-GE İNDİRİMİ araştırma ve geliştirme harcaması yapan kurumların bu alandaki çabalarının desteklenmesi için, araştırma ve geliştirmeye yönelik harcamaların %100’ünün beyan edilen gelirden indirilmesine olanak sağlanmıştır sayılı KVK’nın 10/1-a maddesi ile, araştırma ve geliştirme harcaması yapan kurumların bu alandaki çabalarının desteklenmesi için, araştırma ve geliştirmeye yönelik harcamaların %100’ünün beyan edilen gelirden indirilmesine olanak sağlanmıştır. Ar-Ge merkezlerinde, kamu kurum ve kuruluşları ile, kanunla kurulan vakıflar tarafından veya uluslararası fonlarca desteklenen Ar-Ge ve yenilik projelerinde, rekabet öncesi işbirliği projelerinde ve teknogirişim sermaye desteklerinden yararlananlarca gerçekleştirilen Ar-Ge ve yenilik harcamalarının kurum kazancının tespitinde indirim konusu yapılabileceğine dair özel bir düzenleme yapılmıştır sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun ile, teknoloji merkezi işletmelerinde, Ar-Ge merkezlerinde, kamu kurum ve kuruluşları ile, kanunla kurulan vakıflar tarafından veya uluslararası fonlarca desteklenen Ar-Ge ve yenilik projelerinde, rekabet öncesi işbirliği projelerinde ve teknogirişim sermaye desteklerinden yararlananlarca gerçekleştirilen Ar-Ge ve yenilik harcamalarının tamamının kurum kazancının tespitinde indirim konusu yapılabileceğine dair özel bir düzenleme yapılmıştır sayılı KanunKanun kapsamındaki Ar-Ge indirimden yararlananlar; KVK’nın 10. maddesinin (1-a) bendinde yer alan Ar-Ge indiriminden ayrıca yararlanamayacaklardır sayılı KanunKanun kapsamındaki Ar-Ge indirimden yararlananlar; KVK’nın 10. maddesinin (1-a) bendinde yer alan Ar-Ge indiriminden ayrıca yararlanamayacaklardır.

91 DİĞER İNDİRİMLER AR-GE İNDİRİMİ (KVK 10-1/a) 5520 sayılı KVK’nın 10/1-a maddesi ile araştırma ve geliştirme harcaması yapan kurumların bu alandaki çabalarının desteklenmesi için araştırma ve geliştirmeye yönelik harcamaların %100’ünün beyan edilen gelirden indirilmesine olanak sağlayan bir düzenleme yapılmıştır. Münhasıran yeni teknoloji ve bilgi arayışına yönelik araştırma ve geliştirme faaliyetleri çerçevesinde, işletme bünyesinde yapılan harcamaların %100'ü kurum kazancının tespitinde Ar-Ge indirimi olarak dikkate alınabilir. Münhasıran yeni teknoloji ve bilgi arayışına yönelik araştırma ve geliştirme faaliyetleri çerçevesinde, işletme bünyesinde yapılan harcamaların %100'ü kurum kazancının tespitinde Ar-Ge indirimi olarak dikkate alınabilir.

92 DİĞER İNDİRİMLER AR-GE İNDİRİMİ (5746) 5746 sayılı Kanun’un 3/1. maddesi uyarınca; Teknoloji merkezi işletmelerinde, Teknoloji merkezi işletmelerinde, Ar-Ge merkezlerinde, Ar-Ge merkezlerinde, Kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan vakıflar tarafından veya uluslararası fonlarca desteklenen Ar-Ge ve yenilik projelerinde, Kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan vakıflar tarafından veya uluslararası fonlarca desteklenen Ar-Ge ve yenilik projelerinde, Rekabet öncesi işbirliği projelerinde ve Rekabet öncesi işbirliği projelerinde ve Teknogirişim sermaye desteklerinden yararlananlarca, Teknogirişim sermaye desteklerinden yararlananlarca, gerçekleştirilen Ar-Ge ve yenilik harcamalarının KVK’nın 10. maddesine göre kurum kazancının tespitinde indirim konusu yapılabilmektedir. gerçekleştirilen Ar-Ge ve yenilik harcamalarının tamamı, KVK’nın 10. maddesine göre kurum kazancının tespitinde indirim konusu yapılabilmektedir sayılı Kanuna göre uygulan Ar-Ge indiriminde kazanç yetersizliği nedeniyle ilgili hesap döneminde kullanılamayan Ar- Ge indirimi hakkı, sonraki dönemlere devredilecek ve devredilen tutarlar izleyen yıllarda dikkate alınacaktır sayılı Kanuna göre uygulan Ar-Ge indiriminde kazanç yetersizliği nedeniyle ilgili hesap döneminde kullanılamayan Ar- Ge indirimi hakkı, sonraki dönemlere devredilecek ve devredilen tutarlar izleyen yıllarda yeniden değerleme oranında artırılarak dikkate alınacaktır.

93 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir ÖRTÜLÜ SERMAYE (md.12)

94 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir ÖRTÜLÜ SERMAYE Daha önce, mülga 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 16. maddesinde düzenlenmiş olan örtülü sermaye müessesesi, 5520 sayılı KVK ile, yeniden düzenlenmiştir sayılı KVK ile, örtülü sermaye uygulamasında borç/öz sermaye oranı, ortakla ilişkili kişi ve öz sermaye tanımlarına açıklık getirilerek objektif kıstaslar konulmuş ve örtülü sermaye kapsamına girmeyecek borçlanmalar ayrıca sayılmıştır.

95 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir ÖRTÜLÜ SERMAYE Örtülü sermaye sayılan borçlar üzerinden hesaplanan, ve bir taraftan kurum kazancının tespitinde gider olarak kabul edilmezken (md.11), Örtülü sermaye sayılan borçlar üzerinden hesaplanan faiz, kur farkları ve benzeri giderler bir taraftan kurum kazancının tespitinde gider olarak kabul edilmezken (md.11), Diğer taraftan da bu tutarlar hesap döneminin son günü itibarıyla dağıtılmış kâr payı sayılmaktadır. Diğer taraftan da bu tutarlar (kur farkları hariç) hesap döneminin son günü itibarıyla dağıtılmış kâr payı sayılmaktadır.

96 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir ÖRTÜLÜ SERMAYE ÖRTÜLÜSERMAYE Örtülü sermaye üzerinden hesaplanan; Kur farkı Faiz Vade farkı Benzer giderler Benzer giderler. K.K.E.G. Dağıtılmış sayılan kâr payı

97 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir ÖRTÜLÜ SERMAYE ÖRTÜLÜ SERMAYENİN TANIMI Kurumların, veya doğrudan veya dolaylı olarak temin ederek işletmede kullandıkları borçların, hesap dönemi içinde herhangi bir tarihte kurumun öz sermayesinin ilgili hesap dönemi için örtülü sermaye sayılır. Kurumların, ortaklarından veya ortaklarla ilişkili olan kişilerden doğrudan veya dolaylı olarak temin ederek işletmede kullandıkları borçların, hesap dönemi içinde herhangi bir tarihte kurumun öz sermayesinin üç katını aşan kısmı, ilgili hesap dönemi için örtülü sermaye sayılır.

98 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir ÖRTÜLÜ SERMAYE Yapılan bir borçlanmanın örtülü sermaye kapsamında değerlendirilebilmesi için aşağıdaki şartların tamamının gerçekleşmesi gerekir. Borç “ortaklarından” veya “ortaklarla ilişkili kişilerden” doğrudan veya dolaylı olarak temin etmelidir. İşletmede kullanılan borçların hesap dönemi içerisinde herhangi bir tarihteki tutarı, kurumun öz sermayesinin üç katını aşmalıdır. Temin edilen borç işletmede kullanılmalıdır.

99 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir ÖRTÜLÜ SERMAYE BORCUN DOĞRUDAN VEYA DOLAYLI OLARAK ORTAK VEYA ORTAKLA İLİŞKİLİ KİŞİDEN TEMİN EDİLMESİ Örtülü sermayenin asli unsuru, borcun ortak veya ortakla ilişkili kişilerden temin edilmesidir. Örtülü sermayenin asli unsuru, borcun ortak veya ortakla ilişkili kişilerden temin edilmesidir. Eğer borç veren kişi veya kurum, ortak veya ortakla ilişkili kişi tanımına girmiyorsa örtülü sermayeden bahsedilmesi mümkün değildir. Eğer borç veren kişi veya kurum, ortak veya ortakla ilişkili kişi tanımına girmiyorsa örtülü sermayeden bahsedilmesi mümkün değildir. Ancak Kanun maddesinde, …doğrudan veya dolaylı olarak …” ifadesine yer verildiğinden, yapılan bir borçlanmada dolaylı da olsa bu türden bir ilişki kurulabiliyorsa örtülü sermaye söz konusu olabilecektir.

100 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir Kurum Ortaklarından Yapılan Borçlanmalar Kurumların ortaklarından temin ettikleri borçlar, diğer şartların da varlığı halinde örtülü sermaye sayılacaktır. Ortaklardan temin edilen borçların örtülü sermaye kapsamında değerlendirilmesinde ortaklık payı oranının bir önemi yoktur. ÖRTÜLÜ SERMAYE

101 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir ÖRTÜLÜ SERMAYE “Ortaklarla İlişkili Kişilerden” Yapılan Borçlanmalar Örtülü sermaye uygulamasında, borcun temin edildiği kişi yönünden ikinci grubu oluşturmaktadır. Örtülü sermaye uygulamasında, borcun temin edildiği kişi yönünden ikinci grubu “ortaklarla ilişkili kişilerden temin edilen borçlar” oluşturmaktadır. Kurumların ortaklarla ilişkili olan kişilerden doğrudan veya dolaylı olarak temin ettikleri borçlar da, örtülü sermaye sayılacaktır. Kurumların ortaklarla ilişkili olan kişilerden doğrudan veya dolaylı olarak temin ettikleri borçlar da, diğer şartların varlığı halinde örtülü sermaye sayılacaktır.

102 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir ÖRTÜLÜ SERMAYE “Ortakla İlişkili Kişi” kavramının tanımı Ortağın doğrudan veya dolaylı olarak en az %10 oranında ortağı olduğu bir kurum, veya en az bu oranda oy veya kâr payı hakkına ya da hisselerine sahip olduğu bir kurum, Doğrudan veya dolaylı olarak, ortağın veya ortakla ilişkili bu kurumun sermayesinin, oy veya kâr payı hakkına sahip hisselerinin en az %10'unu elinde bulunduran bir gerçek kişi veya kurum. Tanımda geçen, “gerçek kişi” ifadesi, Gelir Vergisi Kanunu’nun uygulanmasında gerçek kişi olarak kabul edilip vergiye tabi tutulan şahıslar ile şahıs şirketleri ya da adi ortaklıkları, “kurum” ifadesi de, sermaye şirketleri, kooperatifler, iktisadi kamu kuruluşları, dernek veya vakıflar ile bunlara ait iktisadi işletmeler ve iş ortaklıklarını, kapsamaktadır. Dikkat edileceği üzere, Kanun hükmünde, ortakla ilişkili kişi kavramının tanımlaması yapılırken “eş”, “üstsoy”, altsoy” vb. ifadelere yer verilmemiştir.

103 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir ÖRTÜLÜ SERMAYE ÖRTÜLÜ SERMAYE TUTARI Kapsama dahil olan borçların tamamı değil, öz sermayenin üç katını aşan kısmı, ilgili hesap dönemi için örtülü sermaye sayılacaktır. Aşan kısma isabet eden faiz, kur farkı ve benzeri giderlerin, geçici vergi dönemleri de dahil olmak üzere, vergi matrahından indirilmesi mümkün olmayacaktır.

104 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir ÖRTÜLÜ SERMAYE Örtülü sermaye sayılan borçlardan kaynaklanan kur farkı gelirlerinin durumu Alınan avansların örtülü sermaye karşısındaki durumu 1 no.lu Tebliğde; Avansların hangi amaçla verilirse verilsin işletmeye finansman imkânı sağladığının açık olduğu; dolayısıyla, alınan avansların da işletme bakımından alınan borç olarak değerlendirileceği ve örtülü sermaye hesaplamasında dikkate alınacağı; İnşaat işlerinde yapılan iş kısmı ile orantılı olarak hesaplanıp ödenen istihkak bedellerinin ise, avans olarak kabul edilip örtülü sermayenin hesabında borç unsuru olarak dikkate alınması söz konusu olmadığı belirtilmiştir. Örtülü sermaye üzerinden ödenen veya hesaplanan faiz, kur farkları ve benzeri giderler, gider olarak dikkate alınamayacağından; örtülü sermaye kabul edilen borçlanmalarda TL’nin değer kazanması sonucu oluşacak kur farkı gelirleri de, vergiye tabi kurum kazancının tespitinde gelir olarak dikkate alınmayacaktır.

105 TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI

106 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI (KVK md.13) Transfer Fiyatlandırması Kavramı TFYÖKD’nin Unsurları TFYÖKD Uygulamasına Konu Olabilecek İşlemler Emsallere Uygunluk İlkesi

107 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI “TRANSFER FİYATLANDIRMASI” KAVRAMI Kurumların, ilişkili kişileri ile gerçekleştirmiş olduğu mal veya hizmet alım-satım işlemlerinde, fiyat farklılaştırması yoluyla kârın istenilen yere transferi. A B Kâr FİYAT FARKLILAŞTIRMASI

108 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılan kazançlar; Kurum kazancının tespitinde gider/indirim olarak dikkate alınamaz. Hesap döneminin son günü itibariyle dağıtılmış kâr payı olarak dikkate alınır.

109 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımından bahsedilebilmesi için aşağıdaki unsurların varlığı gerekmektedir Bir kurum tarafından bir mal veya hizmet alım ya da satımının yapılmış olması, Bu mal veya hizmet alım ya da satımında emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak fiyat veya bedel tespiti yapılmış olması. Söz konusu kurumun bu mal veya hizmet alım ya da satımının ilişkili kişilerle yapmış olması,

110 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMINA KONU OLABİLECEK İŞLEMLER İlişkili kişilerle, emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit edilen bedel veya fiyatlar üzerinden yapılan şu işlemler TFYÖKD kapsamında değerlendirilecektir: Alım-Satım işlemleri, Alım-Satım işlemleri, İmalat ve inşaat işlemleri, İmalat ve inşaat işlemleri, Kiralama ve kiraya verme işlemleri, Kiralama ve kiraya verme işlemleri, Ödünç para alınması ve verilmesi işlemleri, Ödünç para alınması ve verilmesi işlemleri, İkramiye, ücret ve benzeri ödemeleri gerektiren işlemler. İkramiye, ücret ve benzeri ödemeleri gerektiren işlemler.

111 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI İLİŞKİLİ KİŞİ Kurumların kendi ortakları, Kurumların veya ortaklarının ilgili bulunduğu gerçek kişi veya kurumlar, Kurumların veya ortaklarının idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunduğu gerçek kişi veya kurumlar, Kurumların veya ortaklarının, idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından nüfuzu altında bulundurduğu gerçek kişi veya kurumlar, Ortakların eşleri, ortakların veya eşlerinin üstsoy ve altsoyu, üçüncü derece dahil yansoy hısımları ve kayın hısımları.

112 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI KURUM ORTAKLARI Ortakların ilgili bulunduğu GK/K Ortakların idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunduğu GK/K Ortakların idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından nüfuzu altında bulundurduğu GK/K Ortakların Eşleri Ortakların veya eşlerinin üstsoy ve altsoyu, üçüncü derece dahil yansoy hısımları ve kayın hısımları Kurumların İlgili bulunduğu GK/K Kurumların idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunduğu GK/K Kurumların idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından nüfuzu altında bulundurduğu GK/K Bakanlar Kurulunca ilan edilecek ülkelerde veya bölgelerde bulunan kişiler

113 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir İlişkili kişilerin kapsamı oldukça geniş tutulmuştur :

114 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI İstihdam İlişkisi, “İlişkili Kişi” Kapsamında Değerlendirilmeyecektir Kurum çalışanlarının, söz konusu kurum ile ilişkilerinin sadece işveren-hizmet erbabı ilişkisi içinde bulunması durumunda, ilgili kurum ile kurum çalışanı, yapılan ücret ödemeleri bakımından ilişkili kişi kapsamında değerlendirilmeyecektir. Ancak, kurum ile çalışanları arasında istihdam ilişkisi dışındaki işlemler, ilişkili kişilerle yapılan işlem kapsamında değerlendirilecektir.

115 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Bayilik İlişkisi, “İlişkili Kişi” Kapsamında Değerlendirilmeyecektir Bir gerçek kişi/kurum ile, bir başka gerçek kişi/kurum arasında, olağan ticari faaliyet çerçevesinde, sadece bayilik ilişkisinin bulunması durumunda söz konusu gerçek kişi veya kurumlar bayiliğe ilişkin mal ve hizmetler bakımından ilişkili kişi kapsamında değerlendirilmeyecektir. Bayiliğin konusunu oluşturan mal ve hizmet alım satımları dışındaki işlemler bakımından ise, ilişkili kişi kapsamında değerlendirilebilecektir.

116 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI 5766 sayılı Kanun ile KVK’nın 13. maddesine (7) numaralı fıkra olarak eklenen hükme göre; 5766 sayılı Kanun ile KVK’nın 13. maddesine (7) numaralı fıkra olarak eklenen hükme göre; Tam mükellef kurumlar ile, yabancı kurumların Türkiye'deki işyeri veya daimi temsilcilerinin aralarında yurt içindeki işlemler nedeniyle, kazancın örtülü olarak dağıtıldığının kabulü, Tam mükellef kurumlar ile, yabancı kurumların Türkiye'deki işyeri veya daimi temsilcilerinin aralarında ilişkili kişi kapsamında gerçekleştirdikleri yurt içindeki işlemler nedeniyle, kazancın örtülü olarak dağıtıldığının kabulü, hazine zararının doğması şartına bağlıdır.

117 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Emsallere Uygunluk İlkesi İlişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım ya da satımında uygulanan fiyat veya bedelin, aralarında böyle bir ilişkinin bulunmaması durumunda oluşacak fiyat veya bedele uygun olmasını ifade etmektedir. Emsallere uygun fiyat veya bedel, aralarında ilişkili kişi tanımına uygun herhangi bir ilişki olmayan kişilerin, tamamen işlemin gerçekleştiği andaki koşullar altında oluşturduğu piyasa ya da pazar fiyatı olarak da adlandırılan tutardır.

118 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI İç Emsal- Dış Emsal İlişkisi Emsallere uygun fiyat veya bedele ulaşmak Emsallere uygun fiyat veya bedele ulaşmak için öncelikle iç emsal kullanılacaktır. Bu şekilde kullanılacak fiyat veya bedelin bulunmaması, ya da güvenilir olmaması halinde, dış emsal karşılaştırmada esas alınacaktır. Bu şekilde kullanılacak fiyat veya bedelin bulunmaması, ya da güvenilir olmaması halinde, dış emsal karşılaştırmada esas alınacaktır. İç emsal : Kurumların ilişkisiz kişilerle yapmış olduğu işlemlerde uyguladığı fiyat veya bedel. Dış emsal : Kurum dışındaki ilişkisiz kişilerin kendi aralarında uyguladıkları fiyat veya bedel.

119 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI İç Emsal- Dış Emsal (A) kurumu (B) İlişkili kişi FE C 1 2 (iç emsal) 4 (dış emsal) (Kontrol altındaki işlem) D 3 (iç emsal)

120 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Emsallere Uygun Fiyat ya da Bedelin Tespitinde Kullanılan Yöntemler YÖNTEMLER KVK’DA BELİRTİLEN YÖNTEMLER Karşılaştırılabilir fiyat yöntemi Maliyet artı yöntemi Yeniden satış fiyatı yöntemi DİĞER YÖNTEMLER (İşleme Dayalı Kâr Yöntemleri) Kâr bölüşüm yöntemi İşleme dayalı net kâr marjı yöntemi MÜKELLEFLERİN BELİRLEYECEKLERİ DİĞER YÖNTEMLER

121 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir Karşılaştırılabilir Fiyat Yöntemi Karşılaştırılabilir fiyat yöntemi; bir mükellefin uygulayacağı emsallere uygun satış fiyatının, karşılaştırılabilir mal veya hizmet alım ya da satımında bulunan ve aralarında herhangi bir şekilde ilişki bulunmayan gerçek veya tüzel kişilerin birbirleriyle yaptıkları işlemlerde uygulayacağı piyasa fiyatı ile karşılaştırılarak tespit edilmesini ifade etmektedir. TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI

122 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir Karşılaştırılabilir Fiyat Yöntemi Kumaş üreten ( A) Kurumunun aynı tür kumaştan; ilişkili kişi (B) Kurumu ve ilişkisiz kişi (C) Kurumuna satışları bulunmaktadır. ÖRNEK: Kumaş üreten ( A) Kurumunun aynı tür kumaştan; ilişkili kişi (B) Kurumu ve ilişkisiz kişi (C) Kurumuna satışları bulunmaktadır. (A) Kurumunun (B)’ye uyguladığı fiyat 10 TL/m, (C)’ye uyguladığı fiyat ise 20 TL/M’dir. TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI A B (ilişkili) C(ilişkisiz) Kontrol altındaki işlem 10 TL 20 TL

123 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir Maliyet Artı Yöntemi Maliyet artı yöntemi; emsallere uygun fiyatın, ilgili mal veya hizmet maliyetlerinin, suretiyle hesaplanmasıdır. Maliyet artı yöntemi; emsallere uygun fiyatın, ilgili mal veya hizmet maliyetlerinin, makul bir brüt kâr oranı kadar artırılması suretiyle hesaplanmasıdır. TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Uygun brüt kâr oranı, söz konusu mal veya hizmet alım veya satım anında, ilişkisiz kişilere satılması halinde uygulanacak fiyatı yansıtan kâr oranını ifade etmektedir. Eğer koşullar uygunsa, işlemi yapan mükellefin bu mal veya hizmetlere ilişkin olarak ilişkisiz kişilerle yaptığı işlemlerde uyguladığı genel brüt kâr marjı (iç emsal), ideal oran olacaktır. Brüt Kâr Oranı = (Satışlar – Maliyet) / Maliyet

124 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir Yeniden Satış Fiyatı Yöntemi Emsallere uygun fiyatın, işlem konusu mal veya hizmetlerin, aralarında herhangi bir şekilde ilişki bulunmayan gerçek veya tüzel kişilere, hesaplanmasıdır. Emsallere uygun fiyatın, işlem konusu mal veya hizmetlerin, aralarında herhangi bir şekilde ilişki bulunmayan gerçek veya tüzel kişilere, yeniden satılması halinde uygulanacak fiyattan, makul bir brüt satış kârı düşülerek hesaplanmasıdır. TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI

125 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir Yeniden Satış Fiyatı Yöntemi TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI A B (İlişkili) C (İlişkisiz) Kontrol dışı işlem (İlişkisiz kişiye satış) Transfer Fiyatlandırması kapsamındaki (emsal fiyatı tespit edilecek) işlem YENİDEN SATIŞ FİYATI (Emsallere uygun fiyat veya bedelin tespitinde baz alınacak fiyat) Emsallere Uygun Fiyat = YENİDEN SATIŞ FİYATI – BRÜT KAR Kontrol altındaki işlem (İlişkili kişiden Mal ve Hizmet Alışı)

126 SİNAN AYDIN Yeminli Mali Müşavir Yeniden Satış Fiyatı Yöntemi TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI A B(ilişkili) C(ilişkisiz) 150 TL 110 TL (Yeniden Satış Fiyatı) Emsallere Uygun Fiyat = Yen.Sat.Fiy. / (1 + Brüt Kâr Oranı ) 100 TL = 110 / (1 + 0,10) = 100 TL 100 TL

127 İrfan VURAL Ülkemizde transfer fiyatlandırması ile ilgili düzenlemeler / uygulamalar henüz gelişme aşamasındadır. Ülkemizde transfer fiyatlandırması ile ilgili düzenlemeler / uygulamalar henüz gelişme aşamasındadır. Uygulamanın tam olarak istenilen düzeye geldiğinin söylenmesi mümkün değildir. Uygulamanın tam olarak istenilen düzeye geldiğinin söylenmesi mümkün değildir.

128 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir EMSAL FİYAT ARALIĞI Yukarıda açıklanmış olan yöntemlerle yapılan karşılaştırmalar sonucunda birbirinden farklı fiyat veya bedellere ulaşılması mümkündür. Yukarıda açıklanmış olan yöntemlerle yapılan karşılaştırmalar sonucunda birbirinden farklı fiyat veya bedellere ulaşılması mümkündür. Şüphesiz ki, emsallere uygunluk ilkesi açısından en güvenilir sonuç, karşılaştırmalar sonucunda ulaşılan tek bir fiyat veya bedeldir. Şüphesiz ki, emsallere uygunluk ilkesi açısından en güvenilir sonuç, karşılaştırmalar sonucunda ulaşılan tek bir fiyat veya bedeldir. Ancak, gerek aynı yöntemin farklı karşılaştırılabilir kontrol dışı işlem verilerine uygulanmasından, gerekse aynı verilere farklı transfer fiyatlandırması yöntemlerinin uygulanmasından dolayı elde edilen sonuçlar da farklı olabilmektedir. Ancak, gerek aynı yöntemin farklı karşılaştırılabilir kontrol dışı işlem verilerine uygulanmasından, gerekse aynı verilere farklı transfer fiyatlandırması yöntemlerinin uygulanmasından dolayı elde edilen sonuçlar da farklı olabilmektedir. TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI

129 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir EMSAL FİYAT ARALIĞI Bu şekilde elde edilen değişik emsal fiyatların oluşturduğu fiyat dizisi, olarak adlandırılmaktadır. Bu şekilde elde edilen değişik emsal fiyatların oluşturduğu fiyat dizisi, emsal fiyat aralığı olarak adlandırılmaktadır. Böyle bir durumda, bu sonuç aralığı içerisinde aritmetik ortalama, mod, medyan veya başka bir ölçüden en makul olanını kullanılmak suretiyle bir tutar belirlenecektir. Dolayısıyla, mükellefin emsal fiyat aralığının içinde bulunması şartıyla belirleyeceği bu fiyat ya da bedel, emsallere uygun fiyat veya bedel olarak kabul edilecektir. TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI

130 EMSAL FİYAT ARALIĞI Örnek : (A) Kurumu, ilişkili kişisi (B) kurumuna “Z” malından satmış olup, ayrıca söz konusu maldan yedi ayrı ilişkisiz kişiye satışı bulunmaktadır. İlişkisiz kişilere yapılan satışlarda uygulanan fiyat veri alınarak, karşılaştırılabilir fiyat yönteminin uygulanması sonucunda elde edilmiş olan fiyatlar şunlardır: TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Aritmetik Ortalama = 565 / 7 = 80,71 br. Mod (En çok tekrarlanan sonuç) = 80 br. (3 kez) Medyan (Ortanca) = 80 br. Mükellefin yukarıdaki hesaplama yöntemlerinden en makul olanını kullanması gerekmektedir. Bu fiyat dizisi için en makul ölçüt moddur. Çünkü, 3 ayrı karşılaştırmada aynı sonuç elde edilmiş olup, bu sonuç aynı zamanda ortalamadan sapmanın da düşük olduğu bir sonuçtur. Bu nedenle yukarıdaki verilere göre emsal fiyat 80 br. olarak dikkate alınabilecektir.

131 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Gelir İdaresi Başkanlığı ile Anlaşma Usulü KVK’nın 13 üncü maddesinin (5) numaralı fıkrası ile, mükellefin ilişkili kişilerle yaptığı işlemlere ilişkin olarak Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı'na başvurarak anlaşma yapma olanağı getirilmiştir. KVK’nın 13 üncü maddesinin (5) numaralı fıkrası ile, mükellefin ilişkili kişilerle yaptığı işlemlere ilişkin olarak belirleyeceği yöntem konusunda Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı'na başvurarak anlaşma yapma olanağı getirilmiştir. Yöntem üzerinde anlaşma sağlanması halinde, bu yöntemin ve bu şekilde tespit edilen yöntemin, belirlenen koşullar altında belirtilmiştir. Yöntem üzerinde anlaşma sağlanması halinde, bu yöntemin üç yılı aşmamak üzere belirlenen süre ve koşullar altında kesinlik taşıyacağı ve bu şekilde tespit edilen yöntemin, belirlenen koşullar altında eleştiri konusu yapılamayacağı belirtilmiştir.

132 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI TRANSFER FİYATLANDIRMASINDA YILLIK BELGELENDİRME KVK’nın 13. maddesinin (3) numaralı fıkrasına göre; emsallere uygunluk ilkesi doğrultusunda tespit edilen fiyat veya bedellere ilişkin hesaplamalara ait kayıt, cetvel ve belgelerin ispat edici kağıtlar olarak saklanması zorunludur. Dolayısıyla, yöntemin seçilme gerekçelerini açıklayan en önemli unsurlar bu hesaplama ve belgeler olduğundan, seçilen yöntem ve bu yöntemin uygulanmasına ilişkin bütün hesaplama ve işlemlere ait belgeler ayrıntılı olarak tutulmalı ve saklanmalıdır. KVK’nın 13. maddesinin (3) numaralı fıkrasına göre; emsallere uygunluk ilkesi doğrultusunda tespit edilen fiyat veya bedellere ilişkin hesaplamalara ait kayıt, cetvel ve belgelerin ispat edici kağıtlar olarak saklanması zorunludur. Dolayısıyla, yöntemin seçilme gerekçelerini açıklayan en önemli unsurlar bu hesaplama ve belgeler olduğundan, seçilen yöntem ve bu yöntemin uygulanmasına ilişkin bütün hesaplama ve işlemlere ait belgeler ayrıntılı olarak tutulmalı ve saklanmalıdır. TRANSFER FİYATLAN- DIRMASI, KONTROL EDİLEN YABANCI KURUM ve ÖRTÜLÜ SERMAYEYE İLİŞKİ FORM YILLIK TRANSFER FİYATLAN- DIRMASI RAPORU

133 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI 1- FORM (TRANSFER FİYATLANDIRMASI, KONTROL EDİLEN YABANCI KURUM ve ÖRTÜLÜ SERMAYEYE İLİŞKİN FORM) (Tebliğ-EK:2) İlişkili kişilerle işlemi bulunan Formu doldurmak ve vergi dairesine vermek İlişkili kişilerle işlemi bulunan bütün kurumlar vergisi mükellefleri Formu doldurmak ve kurumlar vergisi beyannamesi ekinde vergi dairesine vermek zorundadır.

134 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir Form, ) tarafından bir hesap dönemi içinde transfer fiyatlandırmasına ilişkin işlemler, kontrol edilen yabancı kurum ve ortak veya ortakla ilişkili kişilerden temin edilen borç bulunması halinde doldurulacaktır. Form, tüm kurumlar vergisi mükellefleri (serbest bölgelerde faaliyette bulunanlar dahil) tarafından bir hesap dönemi içinde transfer fiyatlandırmasına ilişkin işlemler, kontrol edilen yabancı kurum ve ortak veya ortakla ilişkili kişilerden temin edilen borç bulunması halinde doldurulacaktır. Buna göre, kurumlar vergisi mükelleflerinin bir hesap dönemi içinde; Buna göre, kurumlar vergisi mükelleflerinin bir hesap dönemi içinde; İlişkili kişilerle gerçekleştirilen mal veya hizmet alım ya da satım işlemlerinin, İlişkili kişilerle gerçekleştirilen mal veya hizmet alım ya da satım işlemlerinin, Yurt dışı iştiraklerinin, Yurt dışı iştiraklerinin, Ortak veya ortakla ilişkili kişilerden temin edilen bir borcun, Ortak veya ortakla ilişkili kişilerden temin edilen bir borcun, bu formun doldurulması gerekmektedir. bulunması halinde bu formun doldurulması gerekmektedir. TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Form kapsamında yer alan işlemlerden, bir veya birkaçının bulunması durumunda, sadece mevcut işleme ilişkin kısım doldurulacak; form kapsamında yer alan işlemlerin bulunmaması durumunda ise, bu form doldurulmayacak ve beyanname ekinde de gönderilmeyecektir. Form kapsamında yer alan işlemlerden, bir veya birkaçının bulunması durumunda, sadece mevcut işleme ilişkin kısım doldurulacak; form kapsamında yer alan işlemlerin bulunmaması durumunda ise, bu form doldurulmayacak ve beyanname ekinde de gönderilmeyecektir.

135 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir FORMUN DOLDURULMASI Hangi işlemler forma dahil edilecek, yurt içi- yurt dışı ayrımı var mı? Forma yazılacak tutarlar KDV/ÖTV dahil mi, hariç mi olarak dikkate alınacak? Formu hiç vermemenin veya eksik ve/veya hatalı vermenin cezası var mıdır? İskonto, iade, fiyat farkı vb. unsurlar formda nasıl gösterilecektir? Forma bir hesap dönemi içerisinde, gerek yurt içinde, gerekse yurt dışında, ilişkili kişilerle gerçekleştirilen tüm işler dahil edilecektir. Yurt içi - yurt dışı ayrımı yoktur. Bununla birlikte serbest bölgede ve yurt dışında bulunan şubelerle gerçekleştirilen işlemler de forma dahil edilecektir. Formu hiç verilmemesi VUK mükerrer m madde uyarınca özel usulsüzlük cezasını gerektirir. Formun eksik ve/veya hatalı verilmesi ise, ikinci derece usulsüzlük cezasını gerektirir. Formda yer alan tutarların KDV ve ÖTV hariç rakamlar olması gerekir. Formda, Mal/hizmet alım-satımına ilişkin tutarların iade, indirim, iskonto vb. düşüldükten sonra kalan net tutarlara yer verilmesi gerekir.

136 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir FORMUN DOLDURULMASI Ciro primleri formda ne şekilde gösterilecektir? Kurumların gerçek kişi ortaklarına ödedikleri ücretlere formda yer verilecek mi? Hizmet akdi ile çalışan personele ödenen ücretlere formda yer verilecek mi? Ortaklara yapılan kâr payı ödemeleri forma dahil edilecek mi? Vergi idaresinin görüşü, ciro primlerinin ayrı bir hizmet olarak değerlendirilmesi gerektiği yönündedir. Bu nedenle ciro primlerinin formda “Hizmetler” bölümünde gösterilmesi gerekmektedir. EVET HAYIR

137 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI 2- RAPOR (YIILIK TRANSFER FİYATLANDIRMASI RAPORU) (Tebliğ, Ek:3) Büyük Mükellefler Vergi Dairesine kayıtlı mükellefler: işlemler için, Büyük Mükellefler Vergi Dairesine kayıtlı mükellefler: Yurtiçi + Yurtdışı işlemler için, Diğer kurumlar vergisi mükellefleri : işlemleri için Diğer kurumlar vergisi mükellefleri : sadece Yurtdışı işlemleri için Kurumlar vergisi beyannamesi verme süresine kadar hazırlayacakları raporu İdareye veya vergi inceleme elemanına vereceklerdir. Kurumlar vergisi beyannamesi verme süresine kadar hazırlayacakları raporu istenmesi durumunda İdareye veya vergi inceleme elemanına vereceklerdir. RAPORUN BÖLÜMLERİ GENEL BİLGİLER İLİŞKİLİ KİŞİLER HAKKINDAKİ BİLGİLER İLİŞKİLİ KİŞİLER ARASINDAKİ İŞLEMİN AYRINTILARINA İLİŞKİN BİLGİLER TRANSFER FİYATLANDIRMASI ANALİZLERİNE İLİŞKİN BİLGİLER SONUÇ

138 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI YILLIK TRANSFER FİYATLANDIRMASI RAPORU Mükellef İlişkili Kişi İle Yapılan İşlem Türü Rapor Hazırlama Zorunluluğu Büyük Mükellefler.V.D.B.’ye kayıtlı mükellefler Yurt içi VAR Yurt dışı VAR Serbest bölgelerde faaliyette bulunan kurumlar vergisi mükellefleri Yurt içi VAR Yurt dışı YOK Diğer kurumlar vergisi mükellefleri Yurt içi YOK Yurt dışı VAR Serbest bölge VAR Gelir vergisi mükellefleri Yurt içi YOK Yurt dışı YOK Serbest bölge YOK

139 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir ÖRTÜLÜ SERMAYE VE TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI ÖRTÜLÜ SERMAYE VE ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMINDA DÜZELTME İŞLEMLERİ Örtülü sermaye üzerinden (kur farkı hariç) faiz ve benzeri ödemeler, Gelir ve Kurumlar Vergisi kanunlarının uygulanmasında, gerek borç alan, gerekse borç veren nezdinde, örtülü sermaye şartlarının gerçekleştiği hesap döneminin son günü itibarıyla, dağıtılmış kâr payı (dar mükellefler için ana merkeze aktarılan tutar) sayılmaktadır. Transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılan kazanç, Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunlarının uygulamasında, şartların gerçekleştiği hesap döneminin son günü itibarıyla dağıtılmış kâr payı (veya dar mükellefler için ana merkeze aktarılan tutar) sayılacaktır. Transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılan kazancın kâr payı sayılması ile, mükellefler bu kâr payına ilişkin olarak iştirak kazançları istisnası hükümlerinden yararlanacağından, "karşı taraf düzeltmesi" yapılması gerekmektedir.

140 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir ÖRTÜLÜ SERMAYE VE TRANSFER FİYATLANDIRMASI ÖRTÜLÜ SERMAYE ve ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMINDA YAPILACAK DÜZELTME İŞLEMLERİ Bu şekilde dağıtılmış kâr payı, net kâr payı tutarı olarak kabul edilecek ve brüte tamamlanması sonucu bulunacak tutar üzerinden ortakların hukuki niteliğine göre belirlenen oranlarda vergi kesintisi yapılacaktır. Daha önce yapılan vergilendirme işlemleri ise, taraf olan mükellefler nezdinde buna göre düzeltilecektir. Ancak, bu düzeltmenin yapılabilmesi için, örtülü sermaye kullanan veya örtülü kazanç dağıtan kurum adına tarh edilen vergilerin kesinleşmiş ve ödenmiş olması gerekmektedir.

141 SEMİNERİMİZ SONA ERDİ. Katılımınız için teşekkür ederiz. SİNAN AYDIN YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİR TÜRMOB YÖNETİM KURULU ÜYESİ 0532 –

142 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir Ortak Veya Ortakla İlişkili Kişilerden Temin Edilen Borçlanmalarda, Örtülü Sermaye Ve Transfer Fiyatlandırması Hükümlerinin Birlikte Değerlendirilmesi TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Kurumların ortak veya ortakla ilişkili kişilerden yapmış oldukları borçlanmalarda; emsal faiz oranının uygulanmasını gerektiren örtülü kazanç hükümleri ile borcun faizini gider kabul etmeyen örtülü sermaye hükümlerinin çeliştiği ve/veya çakıştığı izlenimi doğuyorsa da aslında hükümler birbirini tamamlamaktadır.

143 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir Ortak Veya Ortakla İlişkili Kişilerden Temin Edilen Borçlanmalarda, Örtülü Sermaye Ve Transfer Fiyatlandırması Hükümlerinin Birlikte Değerlendirilmesi TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Örtülü sermayede, öz sermayenin üç katını aşan borç, ödünç para olarak kabul edilmeyerek örtülü (gizli) sermaye sayılmıştır. Bu durumda, ortak veya ortakla ilişkili kişilerden temin edilen borçlarda örtülü sermaye hükümleri öncelikli hüküm olarak değerlendirilecek ve örtülü sermaye kapsamında olmayan borçlanmalar (gerçek borçlanmalar) içinse örtülü kazanç hükümleri uygulanabilecektir. Yasa hükmü ile örtülü (gizli) sermaye niteliğini kazanan borçlanmaların, borç olarak kabul edilmesi ve örtülü kazanç hükümleri gereğince emsal faiz oranının uygulanması mümkün olmayacaktır.

144 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir Ortak Veya Ortakla İlişkili Kişilerden Temin Edilen Borçlanmalarda, Örtülü Sermaye Ve Transfer Fiyatlandırması Hükümlerinin Birlikte Değerlendirilmesi TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Bu nedenle, ortak veya ortakla ilişkili kişilerden alınan borçların öncelikle 12. maddede yer alan örtülü sermaye hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi; örtülü sermaye kapsamında olduğu tespit edilen borçlara ilişkin örtülü sermaye faizlerinin tamamının reddedilmesi, örtülü sermaye niteliğinde olmayan borçlar içinse emsale göre hesaplanan faiz farkının dikkate alınması suretiyle hesaplanan örtülü kazancın kurum matrahından indiriminin kabul edilmemesi gerekmektedir.

145 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI ÖRNEK: DBÖS = 100 br. Ortaktan alınan borç = 400 br. 100 br br br br - Örtülü Sermaye = 100 br. TFYÖKD kapsamında değerlendirilecek kısım = 300 br.

146 Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir Ortak veya ortakla ilişkili kişilerden temin edilen borçlar için; Emsaline uygun faiz ödenmesi Emsalinden düşük faiz ödenmesi Emsalinden yüksek faiz ödenmesi Hiç faiz ödenmemesi Ortak veya ortakla ilişkili kişiden alınan borçlar için emsaline uygun oranda faiz ödenmesi halinde, söz konusu borcun örtülü sermaye sayılan kısmına isabet eden faiz giderinin KKEG olarak dikkate alınması gerekmekte olup, faiz oranı emsaline uygun belirlendiğinden transfer fiyatlandırması yönündense yapılması gereken bir düzeltme bulunmamaktadır. Ortak veya ortakla ilişkili kişiden alınan borçlar için emsalinden yüksek oranda faiz ödenmesi halinde, yapılan borçlanma işlemine ilişkin olarak örtülü sermaye ve transfer fiyatlandırması hükümlerinin birlikte çalıştırılması gerekir. Buna göre, örtülü sermaye yönünden; yapılan borçlanmanın örtülü sermaye sayılan (dönem başı öz sermayesinin üç katını aşan) kısmına isabet eden faiz giderinin reddedilmesi gerekir. Transfer fiyatlandırması yönündense, söz konusu borcun örtülü sermaye sayılmayan, başka bir ifadeyle gerçek borçlanma olarak kabul edilen kısmına isabet eden emsal fiyat farkının örtülü kazanç dağıtımı olarak kabul edilmesi gerekir. Ortak veya ortakla ilişkili kişiden alınan borçlar için emsalinden düşük oranda faiz ödenmesi halinde, söz konusu borcun örtülü sermaye sayılan kısmına isabet eden faiz giderinin KKEG olarak dikkate alınması gerekmektedir. Öte yandan, yapılan faiz ödemesi emsalinden düşük olduğu için, borcu kullanan yönünden transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımında bulunulduğundan söz edilmesi mümkün değildir. Buna karşın, işlemin diğer tarafı, yani borcu veren ve verdiği borç için emsalinden düşük oranda faiz tahsil eden kişi veya kurum açısından transfer fiyatlandırması hükümlerinin uygulanması mümkün olabilecektir. Ancak bunun için, borcu verenin, bir kurumlar vergisi mükellefi veya GVK’nın 41. maddesi kapsamında teşebbüs sahibi olması gerekir. Ortak veya ortakla ilişkili kişiden alınan borçlar için faiz ödenmemesi halinde örtülü sermaye kapsamında reddedilecek bir faiz gideri de söz konusu olmayacaktır. Bununla beraber, döviz cinsinden borçlanılması ve buna ilişkin olarak bir kur farkı gideri doğmuş olması halinde ise, kur farkı giderinin örtülü sermayeye isabet eden kısmının gider olarak dikkate alınamayacağı tabiidir. Ortak veya ortakla ilişkili kişiden alınan borçlar için faiz ödenmemesi halinde örtülü sermaye kapsamında reddedilecek bir faiz gideri de söz konusu olmayacaktır. Bununla beraber, döviz cinsinden borçlanılması ve buna ilişkin olarak bir kur farkı gideri doğmuş olması halinde ise, kur farkı giderinin örtülü sermayeye isabet eden kısmının gider olarak dikkate alınamayacağı tabiidir. Öte yandan, tıpkı emsalinden düşük faiz ödenmesi durumunda olduğu gibi, işlemin diğer tarafı, yani borcu veren kişi veya kurum açısından transfer fiyatlandırması hükümlerinin uygulanması mümkün olabilecektir. Ancak bunun için, borcu verenin, bir kurumlar vergisi mükellefi veya GVK’nın 41. maddesi kapsamında teşebbüs sahibi olması gerekir. Öte yandan, tıpkı emsalinden düşük faiz ödenmesi durumunda olduğu gibi, işlemin diğer tarafı, yani borcu veren kişi veya kurum açısından transfer fiyatlandırması hükümlerinin uygulanması mümkün olabilecektir. Ancak bunun için, borcu verenin, bir kurumlar vergisi mükellefi veya GVK’nın 41. maddesi kapsamında teşebbüs sahibi olması gerekir. ÖRNEK (Emsalinden Yüksek Faiz Ödenmesi) : (A) Kurumunun dönem başı öz sermayesi 100 br. olup, ortağı Bay (B)’den yapmış olduğu borçlanmaya ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir. (Örtülü sermaye kapsamında başkaca borcu bulunmamaktadır.) Alınan borç tutarı : 400 br. Ödenen faiz: 80 br (%20) Emsal faiz : 40 br (%10) Yukarıdaki verilere göre, Örtülü sermaye [400 – (100 x 3)=] 100 br. Örtülü sermayeye isabet eden faiz gideri = (80/4=) 20 br. (KKEG) Örtülü olarak dağıtılan kazanç = ( =) 300 br. borca isabet eden ödenen faiz/emsal faiz farkı olan (60-30=) 30 br. olarak hesaplanacaktır.

147 SEMİNERİMİZ SONA ERDİ. Katılımınız için teşekkür ederiz. SİNAN AYDIN YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİR TÜRMOB YÖNETİM KURULU ÜYESİ 0532 –


"KURUMLAR VERGİSİ Sinan AYDIN Yeminli Mali Müşavir TÜRMOB Yönetim Kurulu Üyesi 0532 – 392 18 82." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları