Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

VERGİLEME İLKELERİ VERGİ KÜLTÜR İLİŞKİSİ VERGİYE BAKIŞ.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "VERGİLEME İLKELERİ VERGİ KÜLTÜR İLİŞKİSİ VERGİYE BAKIŞ."— Sunum transkripti:

1 VERGİLEME İLKELERİ VERGİ KÜLTÜR İLİŞKİSİ VERGİYE BAKIŞ

2 VERGİLEME İLKELERİ

3 Vergilemenin doğru bir şekilde uygulanabilmesi ve başarılı bir sonuç elde edilebilmesi için belirlenen ölçütlere vergileme ilkeleri denir. Vergileme ilkeleri vergi uygulamalarında uyulması gereken esaslardan oluşur. İlkelere uyulursa,vergiden beklenen amaca daha kolay ve en az masrafla ulaşılır.

4 Adam Smith'in Vergileme İlkeleri Adam Smith'in 1776 yılında yayımlanan The Wealth of Nations (Milletlerin Zenginliği) kitabında yer alan vergileme ilkeleri: Adalet : Herkes kendi gelirine orantılı olarak kamu harcamalarına katılmalı, Kesinlik : Ödeme şekli ve zamanı önceden belli olmalı, Uygunluk : Mükellefe en az rahatsızlık verecek şekilde olmalı, İktisadilik : Vergi toplama maliyeti düşük olmalıdır.

5 Adolph Wagner’in Vergileme İlkeleri Mali ilkeler (Yeterlilik ilkesi ve Esneklik ilkesi) İktisadi ilkeler (iktisaden uygun vergi kaynaklarını seçme ilkesi, Milli ekonominin üretim ve dağılım koşulları ile çeşitli yükümlü zümreleri üzerinde yapacakları etkiler bakımından uygun vergi çeşitlerini seçme ilkesi) Ahlaki İlkeler (Genellik ilkesi, Eşitlik ilkesi) Teknik ve idari ilkeler (Belirlilik ilkesi, Uygunluk İlkesi, İktisadilik İlkesi).

6 İKTİSADİ, SOSYAL VE İDARİ VERGİLEME İLKELERİ

7 İKTİSADİ VERGİLEME İLKELERİ Vergilemenin iktisadi ilkeleri, vergilerin temel iktisadi amaçlarının gerçekleştirilmesine katkı sağlayacak nitelikte olmasını ifade eder. Devletin temel iktisadi amaçları, iktisadi büyüme ve gelişmenin sağlanması yanında, tam istihdam ve fiyat istikrarının sağlanması şeklinde özetlenebilir. Belirtilen bu amaçlara, kıt olan kaynakların etkin kullanımı ve dağılımı ile ulaşılabilir. Vergilemenin iktisadi ilkelerini, vergilemede tarafsızlık ilkesi ve vergilemede iktisadi etkinlik ilkesi olarak incelemek mümkündür.

8 VERGİDE TARAFSIZLIK İLKESİ Vergilerin tarafsızlığı, devlet tarafından alınan vergilerin miktarının, piyasanın işleyişini bozmayacak bir düzeyde olmasını ifade eder. Bu nedenle vergiler ne kadar az olursa o kadar tarafsız olur. Verginin ekonomik etkisini vurgulayan bu ilkeye göre, üretici ve tüketici tercihlerini en az etkileyen bir politikanın sürdürülmesi nedeniyle, vergilerin tek tek analiz edilmesi gerekmektedir. Örneğin, gelir vergisinin yüksek oranda alınması, kişileri çalışma ile işsiz kalma arasındaki tercihlerini değiştirecektir. Emlak vergisinin düşük olması, emlaka olan talebi artırırken, yüksek olması talebi düşürecektir. Üretimde fazla vergi alınması ilgili malın üretimini düşürecektir.

9 Vergilemede İktisadi Etkinlik İlkesi Bu ilkeye göre vergilerle iktisadi kalkınmaya elverişli faaliyetler teşvik edilip, verimli olmayan faaliyetler caydırılmalıdır. Vergi sisteminin günün ekonomik koşullarına ve gereksinimlerine uygun bir biçimde düzenlenmesi ekonomik etkinlik görüşünün ortaya koyduğu bir kuraldır. Bu kurala göre vergi sistemleri, içinde bulunulan ekonomik duruma, gerekli etkiyi sağlayacak biçimde düzenlenmelidir. Vergi, kamu ekonomisinin finansmanında kullanılan en önemli araç niteliğinin ötesinde, konjonktür ve istihdam politikası amaçlarına olanak verdiği ölçüde etki edebilecek bir biçimde kullanılabilmelidir.

10 SOSYAL VERGİLEME İLKELERİ Sosyal adaletin gerçekleştirilmesinde bir sosyal politika aracı olarak vergiler önemlidir. Çağdaş devletlerin vergi sistemleri ve bu sistemlerin vergilemede sosyal amaçlı vergileme ilkelerine dayalı olarak kabul ettikleri vergilendirme teknikleri gelir dağılımında eşitsizlikleri törpüleyici yönde etkide bulunmaktadır.

11 Vergilemede Genellik İlkesi Vergi ödeme güçlerine göre herkesin vergi ödemesi, vergide genellik ilkesinin özünü oluşturmaktadır. Anayasamızın 73. maddesinin ilk paragrafında; "Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere mali gücüne göre vergi vermekle yükümlüdür" şeklinde hükme yer verilmiştir. Bu madde de “herkes” kelimesi ülkemizde vergide genellik ilkesinin anayasal güvence altında olduğunu göstermektedir.

12 Vergilemede Eşitlik İlkesi Vergilemede eşitlik ilkesi, vergi ödeme gücü bakımından aynı olanların aynı vergilendirme şartlarına tabi tutulması, buna karşılık vergi ödeme gücü farklı olanların, farklı vergilendirme şartlarına tabi tutulması şeklinde tanımlanabilir. Aynı durumda olanların aynı vergilendirme şartlarına tabi olması, vergilemede "yatay eşitlik"; farklı durumda olanların farklı vergileme şartlarına tabi tutulması ise, vergilemede "dikey eşitlik" diye nitelendirilir.

13 Vergilemede Adalet İlkesi Adil bir vergi sisteminin amacı, kamu hizmetlerini gerçekleştirmek üzere alınacak vergilerin toplumu oluşturan kişiler arasında hak ve adalete uygun bir şekilde dağıtılmasıdır.

14 Vergilemede Ödeme Gücü İlkesi İlkenin esası, kamu gereksinmelerine bireylerin ödeme güçleri oranında katılmaları düşüncesinden oluşmaktadır. Ödeme gücü yaklaşımı, gelir dağılımında adaletin sağlanmasına yöneliktir. Vergi yükünün mükelleflere adil bir şekilde bölüştürülmesini ve vergilemede mükellefin vergi ödeme gücünü esas alır. Vergi ödeme gücünün belirlenmesinde mükellefin geliri, serveti ve harcamaları göz önünde tutulur.

15 Vergilemede Fayda İlkesi Bu ilkeye göre, her fert kamu hizmetlerinden faydalanma oranında vergi ödeyecektir. Burada vergi yükünün dağılımında piyasa kurallarının kullanılması söz konusudur. Böylece her yükümlünün gönüllü olarak kamusal faaliyetlere yapmak istediği katkı ile, ödeyeceği vergi aynı olacaktır. Bu yaklaşımdan yararlanarak, bazı kamusal faaliyetlerde fayda esasına göre vergileme yapmak mümkündür.

16 Karayollarından büyük ölçüde fayda sağlayanlar motorlu araçlardır. Dolayısıyla fayda yaklaşımına göre bu yolların maliyetlerinin motorlu araç sahipleri tarafından karşılanması gerekir. Her sürücünün kara yolunu kullanması, tükettiği benzin ile doğru orantılı olduğuna göre benzin üzerinden alınacak bir vergi ile karayolu hizmetinin maliyeti finanse edilebilecektir. Türkiye'de akaryakıt üzerinden özel tüketim vergisi aracılığı ile büyük ölçüde gelir elde edilmektedir.

17 İDARİ VERGİLEME İLKELERİ İdari amaçlı vergileme ilkeleri, vergi yasalarında yükümlüye sağlanması gerekli kolaylıklar ve vergisinin tahsilini kolaylaştırıcı nitelikteki ilkelerden oluşmaktadır.

18 Vergilemede Belirlilik İlkesi "Kesinlik" adı da verilen bu ilkeye göre, her vatandaşın ödemek zorunda olduğu vergi; tutar, çeşit, ödeme zamanı, şekli, vb. bakımından keyfi değil kesin, açık ve belirli olmalıdır.

19 Vergilemede Tasarruf İlkesi Vergilemede tasarruf ilkesine göre, verginin devlete olan maliyeti mümkün olabildiğince düşük olmalıdır. Verginin devlete olan maliyeti deyimi ile, sadece verginin tarh ve tahsil giderleri anlaşılmamalı buna vergilerle ilgili uyuşmazlıkların giderleri de eklenmelidir. Hatta, yükümlülerin vergileme dolayısıyla katlandıkları defter tutma, müşavirlik hizmetleri vb. giderlerinin de bu bağlamda ele alınması gerekmektedir.

20 Vergilemede Kolaylık İlkesi Vergilemede kolaylık ilkesi diğer vergileme ilkelerini de kapsayan daha geniş ve önemli bir vergileme ilkesidir. Bu ilkeye göre, vergilemede ödeme zamanları, ödeme yeri, ödeme şekli ve ödenecek tutar kesin ve belirli olmalıdır. Ayrıca düzenlemeleri mükellefler tarafından kolayca anlaşılabilecek ve uygulanabilecek biçimde hazırlanmalıdır. Vergilerini ödemede maddi zorluklarla karşılaşan bazı mükelleflerin vergi borçlarının tecili, hatta bazı nedenlerden dolayı vergi borçlarını ödeyemeyecek duruma düşenlerin vergi borçlarının terkin edilmesi de bu ilke gereğidir.

21 Vergilemede Açıklık İlkesi Vergi yasaları açık bir dille ve herkesçe anlaşılabilecek bir şekilde düzenlenmelidir. Vergi yasalarını bir yerde diğer yasalardan farklılaştıran nedenlerden biri de genellikle her tür vatandaşın doğumundan ölümüne kadar bu yasalardan bir veya bir kaçının yükümlülüğü altına girmesidir. Onun için, vergi yasalarının sade vatandaşların anlayabileceği bir dille yazılması daha çok önem kazanmaktadır.

22 Vergilemede Kanunilik İlkesi Anayasa’nın 73. Maddesi’ne göre: Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, malî gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür. Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı, maliye politikasının sosyal amacıdır. Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır. Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kuruluna verilebilir.

23 VERGİ KÜLTÜR İLİŞKİSİ

24 Vergi kültürü,toplumu oluşturan bireylerin hür vicdanlarında vergi verme gereğini duymaları şeklinde tanımlanmaktadır. Bireylerin bu kültür düzeyine ulaşabilmesi için öncelikle aileden başlayan, çeşitli okullarda devam eden görsel yazılı ve diğer iletişim araçlarıyla eğitim almaları gerekmektedir. Vergi kültürünün oluşmasında eğitimin rolü ile birlikte devletin uygulayacağı vergi politikalarının da etkisi çok önemlidir.

25 Bu nedenle, devletin vergi politikalarını oluştururken ve uygularken verginin genel ve esas ilkelerini dikkate alması gerekmektedir.Buna göre: 1.Vergi adil olmalıdır: Vergi kişilerin ödeme gücüyle doğru orantılı olarak alınmalıdır. Ödeme gücünü dikkate almayan ve bu nedenle adil olmayan bir vergi sistemi mükellefleri ve tüm toplumu rahatsız etmektedir.

26 2.Vergi yaygın olmalıdır: Vergi toplumun belirli bir kesimine yüklenmemeli ve vergi yükü toplumun her kesimine yaygınlaştırılmalıdır. Toplumun bazı kesimlerinin vergi dışı bırakılması, o ülkede vergi kültürünün yerleşmesini engelleyen en önemli unsurlardan birisidir.

27 3.Vergi yasal olmalıdır: Verginin kanunla getirilmesi ve bireye yüklenmesi, vergi hukukunun en önemli ilkesidir.Kanunlar yasama organı tarafından çıkarılmaktadır. Yasama organı da bireylerin temsilcilerinden meydana gelmektedir. Bu durumda, demokratik ülkelerde toplum esasında kendi kendini vergilendirmiş olmaktadır.

28 4.Vergi normları kolay anlaşılır olmalıdır: Vergi, bireylerin kolayca anlayabileceği basit normlarla yüklenmeli veya kaldırılmalıdır. Verginin tarh, tebliğ, tahakkuk ve tahsili mükellefi bıktıracak şekilde bürokratik formaliteler getirmemelidir. Vergileme ile ilgili formalitelerin çokluğu kişileri vergiden soğutur ve vergiden kaçar hale getirir.

29 5.Vergi düzenlemeleri istikrarlı olmalıdır: Vergiye uyum sağlamada çok önemli kurallardan birisi vergi düzenlemelerinin istikrarlı olmasıdır. “Eski ayakkabı ile rahat yürünür” anlayışı, vergileme açısından son derece geçerli bir anlayıştır. Bu nedenle, vergileme siyasal otoritelerin oy düşüncesi ile sık sık el uzattığı bir alan olmamalıdır. Çünkü sık sık değişen ve takip edilmesi mümkün olmayan bir vergi mevzuatı o ülkede vergi kültürünün yerleşmesine izin vermez ve devlet bireyin gözünde saygınlığını yitirir.

30 6.Gelir idaresi mükellefe yardımcı olmalıdır: Bir ülkede vergi kültürünün yerleşmesinde belki de en önemli rolü gelir idaresi üstlenmektedir. Çünkü mükellef ile devlet arasındaki somut vergileme ilişkisi, gelir idaresi aracılığıyla sağlanmaktadır.Vergi kültürünün oluşması için gerekli olan en büyük ve yaygın eğitimi verecek olan kuruluş gelir idaresi olmalıdır. Verginin sadece kanuni bir zorunluluk olduğunun vurgulanması, vergi kültürünü geliştirmez. Bu vergilerin mükellefler tarafından neden gönüllü ödenmesi gerektiği topluma çok iyi anlatılmalıdır.

31 7.Devlet anlayışı değişmelidir: Vergi kültürünün gelişmesi için toplumda devlet anlayışı da değişmelidir. Topluma devlet kurumunun esasında vatandaşlar için var olduğu ve üstlenmiş olduğu hizmetlerin gerekliliği anlatılmalıdır. Batı toplumlarında devlet, toplumun ortak ihtiyaçlarını karşılamak için kurulmuş bir nevi “dernek” olarak görüldüğünden, kişiler de bu “derneğin” ayakta durabilmesi için vergilerini gönüllü ödemektedirler.

32 Doğu toplumlarında ise devlet anlayışı farklı olup, devlet toplumun dışında ayrı bir kurum gibi algılanmaktadır. Bu anlayış olduğu için de vergi ödemeye yanaşmazlar. Sonuç olarak, vergi kültürünün gelişmesi için gelir idaresi ile mükellefler arasında “altın köprüler inşa etmeli” ve “devlet kişilere iyi anlatılmalıdır”.

33 TÜRK HALKININ VERGİYE BAKIŞI

34 İstanbul Ticaret Odası’nın araştırmasına göre: Türk vergi sisteminde servet, tüketim ve dış ticaret başlıkları altında alınan vergi sayısının 16'yı bulması mükellefi vergiden kaçınmaya iten önemli nedenler arasında. Vergi kanunlarının sık sık değişmesinin yanında değişen kanunları açıklamak için çıkarılan tebliğlerin sayısının da mükelleflerin önemli sorunları arasında yer aldığı belirtiliyor.

35 Araştırmaya katılan mükelleflerin yüzde 75.4'ü vergi mevzuatının karışık olduğunu duyduklarını dile getiriyor. Ağır vergi yükünün vergi kaçakçılığına, vergiden kaçınmaya ve kayıt dışına neden olduğu belirtiliyor.Araştırmaya katılanların yüzde 34.8'inin kanundaki boşluklardan yararlanarak, daha az vergi ödemeyi normal olarak karşılaması dikkat çekiyor.

36 Araştırmada 'Devlet bazı kesimlerden vergi almak istemiyor' ifadesine sahip mükellef oranı yüzde 63.4 çıkıyor. Vergi kanunlarının belirli bir kesimi koruduğuna yönelik kanı uzmanlık gerektiren mesleğe sahip bireylerde en fazla olarak gözleniyor. Araştırma sonuçlarında devletin vatandaşlarına eşit davranmadığı ve mükellefin devlete güvenmediği hususu yüzde 60.2 ile ön plana çıkıyor. Cumhuriyet tarihinde şimdiye kadar 27 af çıktığına dikkat çekilerek, bu çıkarılan vergi aflarının vatandaşın devlete olan güvenini sarstığı da belirtiliyor.

37 VERGİDEN NEDEN KAÇIYORUZ? 1.Türk vergi sisteminde çok sayıda vergi bulunuyor. 2.Dolaylı vergiler ağırlıkta. 3.Ağır vergi yükü söz konusu. 4.Vergilerin karşılığı alınamıyor. 5.Teşvik ve istisnalar ayırımcılığı artırıyor. 6.Türk vergi sistemi karmaşık. 7.Mevzuat çok sık değişiyor. 8.Aflar, mükellefin devlete güvenini sarsıyor. 9.Bakanlar kuruluna çok geniş yetki tanınmış. 10.Küresel eğilimler Türk vergi sistemini etkiliyor.

38 MÜKELLEF NE İSTİYOR? 1.Vergi afları çıkarılmasın 2.Keyfi hareketler ve gücün kötüye kullanımı engellensin 3.Devlet vatandaşlarına adil davransın 4.Vatandaş vergisini hizmet alırken ödesin 5.Kanundaki karmaşıklıklar giderilsin 6.Gelir vergisi sınıf farklılıklarını azaltmak için kullanılsın 7.Gelir vergisi tarife yapısı değişsin

39 8.Tüketim tabanlı vergileme getirilsin 9.Vergi ödeme zamanları düzeltilsin 10.Kayıt dışı ekonomi ile mücadele edilsin 11.Asgari geçim indirimi uygulansın 12.Beyannameli gelir vergisi mükellefleri kurumsallaşmaya teşvik edilsin 13.Kurumlar vergisi entegrasyonu gözden geçirilsin 14.Tüketim vergileri yeniden düzenlensin

40 GEREKSİZ İLK 10 VERGİ 1.Özel tüketim vergisi 2.Katma değer vergisi 3.Damga vergisi 4.Çevre ve temizlik vergisi 5.Gelir vergisi 6.Motorlu taşıtlar vergisi 7.Kurumlar vergisi 8.Emlak vergisi 9.Harçlar 10.Veraset ve intikal vergisi


"VERGİLEME İLKELERİ VERGİ KÜLTÜR İLİŞKİSİ VERGİYE BAKIŞ." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları