Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Enerji Sistemlerinde Yapay Arı Kolonisi (YAK) Algoritması Kullanarak Yük Akışı Optimizasyonu Nihat Pamuk.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Enerji Sistemlerinde Yapay Arı Kolonisi (YAK) Algoritması Kullanarak Yük Akışı Optimizasyonu Nihat Pamuk."— Sunum transkripti:

1 Enerji Sistemlerinde Yapay Arı Kolonisi (YAK) Algoritması Kullanarak Yük Akışı Optimizasyonu Nihat Pamuk

2 Giriş Güç sistemlerinde kullanılan ekipmanların fiziksel sınırlarını ve işletme limitlerini aşmadan, sistemdeki jeneratörlere üretimin paylaştırılması ve baralar arasındaki en uygun yük alış verişinin sağlanması optimal yük akışı olarak tanımlanır. Son yıllarda gelişen sezgisel metotlar optimal yük akışı problemine de başarıyla uygulanmaktadır.

3 Giriş Optimal yük akışı probleminin amacı eşitlik ve eşitsizlik kısıtlamalarını sağlayarak, enerji sisteminin enerji üretim maliyetinin minimizasyon yapılmasıdır. Enerji sistemlerindeki kontrol değişkenleri, salınım barası hariç diğer jeneratör baralarının aktif çıkış güçleri, jeneratör baralarının gerilim genlik değerleri, transformatör kademe değerleri ve şönt kapasite değerleridir.

4 Optimal Yük Akışı Optimal yük akışı, aşağıdaki gibi tanımlanır; f(x,u) fonksiyonunu g(x,u)=0 ve h(x,u)  0 kısıtlamaları altında minimize etmektir. Burada f(x,u) minimum değeri bulunmak istenen amaç fonksiyonudur. g(x,u) yük akışı eşitliklerini göstermekte olup, h(x,u) ise güvenlik limit değerlerini temsil etmektedir.

5 Optimal Yük Akışı x durum değişkenlerini göstermektedir. x T = [ P salınım, V L, Q g ] Durum değişkenleri salınım barasının aktif çıkış gücü P salınım, yük baralarının gerilim genlik değerleri V L ve jeneratör baralarının reaktif çıkış güçleri Q g ’dir.

6 Optimal Yük Akışı u kontrol değişkenlerini göstermektedir. u T = [ P g, V g, T, Q c ] Kontrol değişkenleri ise, salınım barası haricindeki jeneratör baralarının aktif çıkış gücü Pg, jeneratör baralarının gerilim genlik değerleri Vg, transformatörlerin kademe ayar değerleri T ve şönt kapasitelerin değerleri Qc’dir.

7 Optimal Yük Akışı Tüm enerji sisteminin toplam enerji üretim maliyeti; ile hesaplanır. Burada Ng sistemdeki toplam jeneratör sayısını, Pgi i. barada üretilen aktif güçleri, ai, bi, ve ci, jeneratör yakıt maliyeti katsayılarını göstermektedir.

8 Optimal Yük Akışı Amaç fonksiyonunun değeri yük akışı ve sınırlama eşitlikleri altında; ile hesaplanır. Bu ifadede R 1, R 2 ve R 3 büyük pozitif penaltı değerleridir.

9 Optimal Yük Akışı Durum değişkenlerinin limit değerleri P lim salınım, V i lim ve Q gi lim ’dir. Bu değerler aşağıdaki formüllerle hesaplanır.

10 Yapay Arı Kolonisi (YAK) Algoritması Yapay Arı Kolonisi (YAK), arı kolonilerinin davranışlarını temel alan bir optimizasyon algoritmasıdır. Doğal yaşamda bal toplayan bir arı kolonisi içinde görev paylaşımı vardır. Kolonide arılar üç gruba ayrılır. Bunlar; İşçi arılar, Gözcü arılar ve Kaşif arılardır.

11 Yapay Arı Kolonisi (YAK) Algoritması Algoritmada yiyecek kaynakları, optimize edilmeye çalışılan problemin olası çözümlerine karşılık gelmektedir. Bir kaynağa ait nektar miktarı, o kaynakla ifade edilen çözümün kalite değerini ifade etmektedir. Algoritma işleyişi beş temel adımda gerçekleşmektedir.

12 Yapay Arı Kolonisi (YAK) Algoritması Bal kaynağı bölgelerinin ilk değerlerinin belirlenmesi, İşçi arıların belirlenen bal kaynaklarına yönlendirilmesi, Bal kaynağı olmaya aday bölgeler için olasılık hesaplamalarının yapılması, İşçi arıların aktardıklarına bağlı olarak, gözlemci arıların yeni bal kaynaklarını belirlemesi, Mevcut bal kaynaklarının kullanım dışı bırakılma kararının verilmesi şeklindedir.

13 Yapay Arı Kolonisi (YAK) Algoritması Algoritmanın ilk adımında, bal kaynakları bölgelerine ait değerler; x ij = x j min + rand (0,1).(x j max – x j min ) ile hesaplanır. Denklemde j üretilen kaynak sayısını, i ise en uygun parametre sayısını temsil etmektedir. Algoritmanın ikinci adımında, her işçi arı toplam kaynak sayısının yarısına eşit sayıda yeni kaynak bulmaktadır.

14 Yapay Arı Kolonisi (YAK) Algoritması Algoritmanın üçüncü adımında, gözcü arılar; olasılıkla bir besin kaynağı seçer. Kaşif arılar yiyecek ararken herhangi bir ön bilgi kullanmamakta, tamamen rastgele araştırma yapmaktadır

15 Yapay Arı Kolonisi (YAK) Algoritması Bir kaynağı ifade eden çözüm belli sayıdaki deneme ile geliştirilmemişse bu kaynak terk edilir. Bu kaynağa gelip giden arıda kaşif arı olarak yeni nektar kaynağı aramaya gider. Kaşif arının yeni bir kaynak bulması; x ij = x j min + (x j max – x j min )  rand ile hesaplanır.

16 Yapay Arı Kolonisi (YAK) Algoritması Arılar birim zamanda yuvaya getirilen yiyecek miktarını maksimize etmek için çalışırlar. En üst düzeye çıkarma probleminde amaç fonksiyonunun F(  i),  i  Rp, en üst düzeye çıkarılması gerekmektedir.  i, i. kaynağın pozisyonu olmak üzere F(  i) bu nektar miktarına karşılık gelir ve E(  i) ile orantılıdır.

17 Yapay Arı Kolonisi (YAK) Algoritması  i konumundaki nektar kaynağı “limit” parametresi sayısınca gelişememiş ise  i ‘deki kaynak terk edilir ve o kaynağın arısı kaşif arı haline gelir. Bulunan yeni kaynak  i ‘ye atanır. Algoritmadaki en iyi kaynağı bulma çabası her çevrimde devam eder. Algoritma maksimum çevrim sayısına ulaştığında sona erer. Elde edilen sonuçlar en uygun sonucu verir

18 Örnek Güç Sistemi Uygulaması Şekilde 5 jeneratörlü 7 baralı örnek sistem verilmiştir. Söz konusu sistem daha rahat incelenebilmesi amacıyla 3 bölgeye ayrılmıştır.

19 Örnek Güç Sistemi Uygulaması Bölgeler arasındaki yük akışları, fiyat artışları ve saatlik puant fiyatları YAK algoritması kullanılarak incelenmiştir. Sağ bölgedeki enerji fiyat artışlarının yükseldiği görülmüştür. Enerjinin günlük puant fiyatı TL/MWH olarak belirlenmiştir. Söz konusu sisteme Pyük = MW için, YAK algoritması uygulanarak optimal yük akışı yapılmıştır.

20 Örnek Güç Sistemi Uygulaması Yapılan çalışmada; Ölçekleme faktörü  = 500, Besin kaynağı sayısı (görevli arı sayısı) SN = 20, Parametre sayısı D = 5, TOL hata = 1 x 10 –6 MW Limit (çözüm geliştirememe sayacı) 10 İterasyon sayısı 300 olarak alınmıştır.

21 Örnek Güç Sistemi Uygulaması Şekilde ise optimal yük akışı yapıldıktan sonraki sisteme ait tek hat şeması gösterilmiştir.

22 Örnek Güç Sistemi Uygulaması Sağ bölgeden üst bölgeye doğru olan yük akışında sınır değerlere ulaşıldığı fakat enerji birim fiyatında azalma olduğu tespit edilmiştir. Optimal yük akışı yapıldıktan sonraki sistemin günlük puant fiyatı TL/MWH olarak belirlenmiştir. Enerjinin toplam bölge fiyatında ise bir artışın olduğu görülmüştür.

23 Örnek Güç Sistemi Uygulaması Aşağıdaki şekilde her bir bara gerilim değerinin iterasyonlara göre değişimi (pu cinsinden) gösterilmiştir.

24 Örnek Güç Sistemi Uygulaması 7 baralı enerji sistemindeki optimal yük akışı için elde edilen YAK algoritması sonuçlarına göre; Toplam yakıt maliyetinin yaklaşık olarak 180. iterasyondan sonra çok az değiştiği hatta 195. iterasyondan sonra neredeyse değişmediği görülmüştür. w’nın değeri 0’dan başlayarak 0,1 değerlerle 1’e doğru arttırılırken elde edilen toplam yakıt maliyetinin azaldığı görülmüştür.

25 Sonuçlar Bu çalışmada durdurma kriteri olarak çevrim sayısı dikkate alınmıştır. Araştırma uzayı gruplara ayrılarak araştırma yapılmıştır. Düşük popülasyon değerlerinde, optimum sonuca yakın bir yakıt maliyetinin elde edilmesi sağlanmıştır. YAK algoritması diğer metotlara göre araştırma uzayını hızlı bir şekilde tarayabilmesi nedeniyle daha büyük güç sistemlerinde daha hızlı sonuçlar elde edilmesini sağlayacaktır.

26 Dinlediğiniz için teşekkürler….. Sorular?


"Enerji Sistemlerinde Yapay Arı Kolonisi (YAK) Algoritması Kullanarak Yük Akışı Optimizasyonu Nihat Pamuk." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları