Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

AVRUPA BİRLİĞİ VE TÜRKİYE AÇISINDAN NABUCCO PROJESİ’NİN EKONOMİ POLİTİĞİ Yrd.Doç.Dr. İsmail Hakkı İŞCAN Bilecik Üniversitesi 3. Uluslararası Doğalgaz Sempozyumu.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "AVRUPA BİRLİĞİ VE TÜRKİYE AÇISINDAN NABUCCO PROJESİ’NİN EKONOMİ POLİTİĞİ Yrd.Doç.Dr. İsmail Hakkı İŞCAN Bilecik Üniversitesi 3. Uluslararası Doğalgaz Sempozyumu."— Sunum transkripti:

1 AVRUPA BİRLİĞİ VE TÜRKİYE AÇISINDAN NABUCCO PROJESİ’NİN EKONOMİ POLİTİĞİ Yrd.Doç.Dr. İsmail Hakkı İŞCAN Bilecik Üniversitesi 3. Uluslararası Doğalgaz Sempozyumu 9-10 Haziran 2009 İstanbul

2 2 Nabucco Doğal Gaz Boru Hattı Projesi Rusya’dan Bağımsız Bir Boru Hattı Projesi Hikayesi

3 3 Uluslararası (ekonomik) güvenlik için enerjinin Zamanında Zamanında Kesintisiz Kesintisiz Yeterli ve Yeterli ve Düşük maliyetli Düşük maliyetli temini hususu oldukça önemlidir.

4 4 Dünya enerji tüketimi-2007 AB, üçüncü büyük enerji tüketicisi Kaynak : BP-2008

5 5 AB-27 Doğal gaz üretim ve tüketim trendi AB-27 enerji tüketiminde yakıt payları-2007 Kaynak : BP-2008 AB’nin doğalgaz tüketimi, toplam enerji tüketiminde ikinci sırada AB’nin son on yılda doğalgazda üretim-tüketim açığı giderek büyümekte, ithalat bağımlılığı giderek artmaktadır.

6 6 AB-27 Enerji ithalatı bağımlılık oranları (%) Kaynak : Europe’s Energy Position –Present Future AB-27 Toplam enerji tüketiminde ithalata bağımlılık oranı: %54 (2006) AB-27 Toplam enerji tüketiminde ithalata bağımlılık oranı: %54 (2006) Petrolde ithalata bağımlılık oranı: %82,3 (2006). Petrolde ithalata bağımlılık oranı: %82,3 (2006). Doğal gazda ithalata bağımlılık oranı: %57,6 (2006). Doğal gazda ithalata bağımlılık oranı: %57,6 (2006).

7 7 AB-27 Toplam enerji tüketiminde ithalata bağımlılık oranı: %67 (2030) AB-27 Toplam enerji tüketiminde ithalata bağımlılık oranı: %67 (2030) Petrolde ithalata bağımlılık oranı: %95 (2030). Petrolde ithalata bağımlılık oranı: %95 (2030). Doğal gazda ithalata bağımlılık oranı: %84 (2030). Doğal gazda ithalata bağımlılık oranı: %84 (2030). AB-27 Enerji ithalatı bağımlılık oranları (%) Bulunması gerekli arz Kontrata bağlanmış ithalat Kuzey Denizi-Norveç arz kaynağı Birlik içi üretim (AB-27) Kaynak : European Energy and Transport Trends To 2030 Update 2007

8 8 Dünya Doğal Gaz Rezervleri (Trilyon m 3 ) Dünya Toplam Rezervler: 183 tcm En önemli kaynak coğrafya : Avrasya ve Ortadoğu Rusya, İran ve Katar : Toplam rezervlerin %56’sı Source: Cedigaz

9 9 Dünya Doğal Gaz Rezerv ve üretim payları-2007 Kaynak : World Energy Outlook-2008 Doğal gazda ispatlanmış rezerv/üretim payı itibarıyla Orta Doğu en cazip bölgedir. Gelecek senaryolarında da üretimin Orta Doğu’da şimdiki seviyesinin çok üzerinde artacağı tahmin edilmektedir. Dünya Doğal Gaz üretimi-Gelecek Senaryoları

10 10 Ülkesel bazda doğal gaz üretiminde değişim, Kaynak : World Energy Outlook-2008 Doğal gazda ispatlanmış rezerv/üretim payı itibarıyla İran en cazip ülkedir.

11 11 AB-27 Doğal gaz arzı (üretimi-ithalatı – bcm) AB-27 Net İthalatı (2005 yılına göre % değişim) Avrupa Komisyonunu çalışmalarında, AB’nin ithalatında özellikle doğalgazda yüzdelik değişim dikkat çekicidir. Kaynak : European Energy and Transport Trends To 2030 Update 2007 AB içi, doğalgaz üretimi özellikle 2010 yılında sonra tüketimi dikkat çekici bir şekilde karşılayamaz duruma gelmekte, bu açık 2030 yılında çok daha fazla artış göstermektedir. AB-25 yerli doğalgaz üretimi ve ithalatı-Mtep

12 12 Bu tespitlerle ; AB enerji bağımlılığındaki artış trendi Birliğin, bu kaynak ve rezervlerin bulunduğu coğrafyalara ve rekabete açık olmayan pazarlara sahip olan ülkelere (Rusya, İran ve Cezayir gibi) bağımlı kalması sonucunu meydana getirmiştir. Böyle bir durum ise Birliğin enerji arz güvenliği riskini gündeme getirmektedir. AB-27 Enerji güvenliği

13 13 Enerji arz güvenliği konusunda Birliğin kendi iç dinamiklerinden kaynaklanan iki sorunun çözümlenmesi şarttır. Bunlardan biri henüz kayda değer bir gelişmenin sağlanamadığı Birliğin ortak enerji politikası konusudur. Bunlardan biri henüz kayda değer bir gelişmenin sağlanamadığı Birliğin ortak enerji politikası konusudur. Bir diğeri ise Birliğin hem petrol ve hem de doğalgaz konusunda bugün ve gelecekte var olması beklenen Rusya’ya olan bağımlılığıdır. Bir diğeri ise Birliğin hem petrol ve hem de doğalgaz konusunda bugün ve gelecekte var olması beklenen Rusya’ya olan bağımlılığıdır. AB-27 Enerji güvenliği

14 14 Enerji kaynakları temininde Ortadoğu, dünyanın geri kalan üretim alanlarına göre çok daha büyük bir kapasite ve maliyet avantajına sahip öncelikli bölgedir. Orta Asya ve Hazar bölgesinde var olduğu tahmin edilen hidrokarbon rezervler kesinleştiğinde enerji arz güvenliği için kaynak bölge çeşitlendirilmesi ve çoklu boru hatları stratejileri açısından bu bölge de önemli olacaktır. AB-27 Enerji güvenliği

15 15 AB-27 doğal gaz arz kaynakları-2007 Ana Kaynak-2 Norveç 87 bcm (%19) Ana Kaynak -1 Rusya 148 bcm (%33) Ana Kaynak-3 Cezayir-Nijerya 57 bcm (%12) Hollanda-Belçika 56 bcm (%14) Birleşik Krallık 11 bcm (%3) Kaynak : BP-2008 Almanya 16,4 bcm (%4)

16 16 Avrupa’ya doğal gaz arz güzergahları Kaynak : BOTAŞ Kuzey Akım Hattı Güney AB’nin Rusya’ya olan bağımlılığını arttıracak iki proje Kuzey Akım Hattı (55 bcm, 2011) Kuzey Akım Hattı (55 bcm, 2011) Güney Akım Hattı (30 bcm, 2012) Güney Akım Hattı (30 bcm, 2012) AB’nin Rusya dışındaki kaynaklara ulaşmada tek güzergah Türkiye geçişli güzergahlardır.

17 17 AB’nin Rusya’ya bağımlılığını azaltacak proje Nabucco Doğal Gaz Boru Hattı Projesi

18 18 Nabucco Doğal Gaz Boru Hattı Projesi-NDGBH  Pipeline Diameter: 56“  Distance: 3,300 km  Investment: ~ 5 bill. €  Transport capacity: max. 31 bcmy VIENNA BUCHAREST SOFIA ANKARA ISTANBUL BUDAPEST Boru hattı çapı : 56“ / 142 cmYatırım tutarı : 7,9 milyar € / 10,4 milyar $ Uzunluğu : 3,300 kmTürkiye’de yapılacak yatırım tutarı : 4,76 milyar € Taşıma kapasitesi : max. 31 bcm/yılBOTAŞ’ın yurtdışı yatırımı : 1,3 milyar € İnşaatın başlangıcı : 2011 Hattın devreye giriş tarihi : 2014 (8 bcm) / 2015 (31 bcm) GÜRCİSTAN İRAN 2000 KM.

19 19 Proje Ortakları: Avusturya- OMV (2002) (Proje lideri), Türkiye- BOTAŞ (2002), Macaristan- MOL (2002), Romanya- TRANSGAZ (2002), Bulgaristan- BULGARGAZ (2002), Almanya- RWE (2008) Nabucco Doğal Gaz Boru Hattı Projesi-NDGBH %16,67

20 20 Projenin muhtemel arz kaynakları: Azerbaycan(Şahdeniz-II 5-10 bcm) Azerbaycan(Şahdeniz-II 5-10 bcm) Türkmenistan – Trans – Hazar Boru Hattı Türkmenistan – Trans – Hazar Boru Hattı Mısır – Arap Gaz Boru Hattı (3-5 bcm) Mısır – Arap Gaz Boru Hattı (3-5 bcm) Irak – Arap Gaz Boru Hattı Irak – Arap Gaz Boru Hattı Kazakistan – Trans – Hazar Boru Hattı Kazakistan – Trans – Hazar Boru Hattı İran (ABD faktörü ?) İran (ABD faktörü ?) Rusya – (?) Mavi Akım aracılığıyla (Reddetti) Rusya – (?) Mavi Akım aracılığıyla (Reddetti) Nabucco Doğal Gaz Boru Hattı Projesi-NDGBH

21 21 Yapılan Anlaşmalar ve çalışmalar: Cooperation Agreement (2002) Cooperation Agreement (2002) Grand Agreement (2003) Grand Agreement (2003) Nabucco Gas Pipeline International Şirketi (NIC) (2005) Nabucco Gas Pipeline International Şirketi (NIC) (2005) Development Phase ( ) Development Phase ( ) The Joint Venture Agreement (2005) The Joint Venture Agreement (2005) (IGA-Intergovernmental Agreement) (2009) (IGA-Intergovernmental Agreement) (2009) Nabucco Doğal Gaz Boru Hattı Projesi-NDGBH

22 22 Türkiye ve NDGBH Rezerv (Trilyon m 3 Dünya Toplamındaki Payı Rusya44,6525,2% İran27,8015,7% Irak3,171,8% Türkmenistan2,671,5% Mısır2,061,2% Kazakistan1,901,1% Özbekistan1,741,0% Azerbaycan1,280,7% Toplam85,2748,1% Türkiye’ye Komşu ve Çevre Ülke Doğal Gaz Rezervler (2007) Kaynak: BP ,28 44,65 1,90 2,67 1,74 27,80 2,06

23 23 Türkiye ve NDGBH Türkiye Doğal Gaz Talep Miktarları Doğal Gaz İhracat Miktarları(Yunanistan) Toplam Doğal Gaz Talep Miktarları Rusya Federasyonu Lng (M.Ereğlisi) Cezayir Lng (M.Ereğlisi) Nijerya1338 İran9556 Rusya Fed. (İlave)(Batı)8000 Rusya Fed. (Karadeniz Hattı) Türkmenistan (*)0000 Azerbaycan6600 Toplam Arz Kontrata Bağlanmış Arz Miktarları(Milyon cm3) Türkiye Doğal Gaz Talep Tahmin ve Doğal Gaz İhracat Miktarları(Milyon cm3) Kaynak BOTAŞ Kaynak: BOTAŞ 2010 yılından sonraki arz açığının giderilmesi sorunu Türkiye’nin Nabucco Projesi kapsamında sadece geçiş ülkesi olarak değil ticari bir partner olarak değerlendirilmesi gereğini gündeme getirmektedir.

24 24 Türkiye ve NDGBH Güçlü(Strengths)Zayıf(Weaknesses) Yüksek talep artış potansiyeliTekelci pazar yapısı Arz bakımından olumlu Coğrafya Finansal risklerin BOTAŞ ve dolayısıyla kamuda olması Gelişmiş iletim altyapısıGaz depolarının olmaması Alternatif enerji kaynaklarının kıtlığı Yerli üretim azlığı Pazara girişte yüksek engeller Fırsatlar(Opportunities)Riskler(Threats) Çeşitli arz kaynaklarına erişimArz fazlalığı Transit ülkesi olabilme potansiyeli - GüvenirlilikYerleşik satıcıların gücü Yerli ve yabancı yatırım potansiyeli Belli başlı tedarikçi Gazprom'un aynı zamanda toptan piyasada rekabet etmesi Sosyal ve ekonomik ilerleme potansiyeliDoğal gaz boru hattı ve LNG sevkiyatının güvenliği Türkiye Doğal Gaz Sektörünün SWOT Analizi Kaynak: World Bank, 2007

25 25 Türkiye’nin NDGBH ile ulaşmayı istediği iki hedef; Coğrafyasının kazandırdığı üstünlükleri ekonomik olarak değerlendirmek Coğrafyasının kazandırdığı üstünlükleri ekonomik olarak değerlendirmek Arz güvenliği Arz güvenliği Daha ucuz doğal gaz (net-back fiyat) Daha ucuz doğal gaz (net-back fiyat) Yalnızca transit ülke olarak değil, aynı zamanda bu farklı kaynaklardan elde edilecek gazın ticaretinde de rol almak. Yalnızca transit ülke olarak değil, aynı zamanda bu farklı kaynaklardan elde edilecek gazın ticaretinde de rol almak. Türkiye ve NDGBH

26 26 Türkiye; Kendi sınırından elde edilecek gazın Avrupa’ya kadar gittiğinde oluşacak fiyattan satılmaması gerektiği yaklaşımından hareketle BOTAŞ, Projedeki temel hedefin gaz taşıyarak para kazanmanın yanında, gazın aynı zamanda ticari olarak Türkiye’de değerlendirilmesi fikrini ön plana çıkarmak olduğunu ifade etmektedir. Türkiye ve NDGBH

27 27 Türkiye; Ancak, gaz fiyatının serbest rekabet ortamında belirlenmesi, Türkiye’nin ancak rakiplerinden daha fazla fiyat önermesi ile gazı alabileceği gerçeğini ortaya çıkartır. Son bilgiler Türkiye’nin %15 net-back fiyattan geri adım attığı yönünde. Türkiye ve NDGBH

28 28 Dolayısıyla; Nabucco Projesinin yatırım maliyeti de aslında bu husus ile yakından ilgilidir. Zira maliyet ; kaynak ülkenin satış fiyatına ilave olarak Türkiye’nin talep edeceği transit ücreti mi olacak, yoksa; Türkiye’nin kendisini daha farklı konumlandırıp bizzat doğal gazın ticaretini mi yapacak? Türkiye ve NDGBH

29 29 Arz Sorunu Başlangıç gazının bulunması ve projeye Güney Akım’dan önce işlerlik kazandırmak. Arz sorunu nedeni-1 : Projenin üretici ülke veya şirketler düzeyinde planlanmayıp doğrudan tüketici Batılı ülkeler arasında geliştirilmesi. Arz sorunu nedeni-2 :Boru hattı kapasitesinin yarısının pay sahibi şirketlerce üçüncü taraflara erişim hakkı verilmeksizin kullanılabilmesi. Sorunlar

30 30 Arz Sorunu Azerbaycan, Şu an için çıkarılan gaz anlaşmalarla bağlıdır. Proje ancak Şahdeniz-II faz bölgesinden çıkarılacak gaz ile desteklenebilir. Ancak ; Sorun-1 : Türkiye-Ermenistan yakınlaşması. Sorun-2 : Azerbaycan-Rusya arasında imzalanan (27 Mart 2009) Mutabakat Muhtırası ile gazın uluslar arası fiyattan alım garantisi veren Rusya, Hazar’ın batısındaki arz kaynaklarını da kendi kontrolüne alacaktır. Sorunlar

31 31 Arz Sorunu İran, Şu an için projeye katılımı yönünde ABD engeli aşılabilmiş değildir. İran, Batının tavrına karşılık Irak ve Suriye ortaklı olarak gerçekleştirmeyi planladığı yeni projesini (Pars Boru Hattı) gündeme getirmektedir. İran’la Batı arasındaki soğuk savaş dindirilmeli (Orta Doğu’da istikrar) ve Türkiye İran’ı Batı’nın da ses çıkaramayacağı Nabucco gibi daha makul projelere çekebilmelidir. Sorunlar

32 32 Arz Sorunu Türkmenistan, Gerçekleştirilen anlaşmalarla önümüzdeki birkaç yıl içerisinde Türkmenistan, Rusya’ya 80, Çin’e 40, İran’a 8-18 milyar bcm doğal gaz ihracatı gerçekleştirecektir. (Energy Economist, 2009) Mavi Akım ile rafa kaldırılan Trans-Hazar hattı ve Türkmenistan gazının projeye dahil olması aynı zamanda Hazar’ın statü sorununun çözümüne de bağlıdır. Sorunlar

33 33 Arz Sorunu Irak, İlk gaz için yeterli miktarın (yılda 15 bcm) Kuzeyde yer alan kaynaklarla sağlanabileceği belirtilmektedir. Bunun için Avrupa-Arap Enerji firmaları (OMV, MOL, Crescent, Dana Gas) oluşturdukları konsorsiyum ile bölgede 8 milyar dolarlık yatırım planlamaktadır. Gazın projeye aktarımı ve gerekli yatırımlar için Irak’ta istikrarın sağlanması ve Türkiye-Irak ilişkilerinde olumlu adımların atılması gerekir. Sorunlar

34 34 Avrupa Birliği (AB) Tek seslilik ? AB’de ortak enerji politikasının var olmayışı, Birlik içerisinde enerji alanında ortak fikir ve eylem birliğini imkansız kılmaktadır. Bu, Rusya’ya önemli ölçüde hareket alanı bırakmaktadır. Nitekim AB, Almanya’nın önderliğinde Projeyi destekleme kararından bile vazgeçmeyi düşünmüştür. Sorunlar

35 35 Türkiye-AB-NDGBHP AB içerisinde Projeye karşı isteksiz davranan ülkelerin aslında Türkiye’nin AB’ye dahil olmasını istemeyen ülkeler olması, AB-Türkiye-NBDGBH Projesi arasındaki ilişkinin niteliğini ortaya koymaktadır. Gerek arz kaynakları ve gerekse Proje ile ilgili AB- Türkiye arasındaki sorunların ekonomik olmaktan öte daha çok siyasi olduğu ortaya çıkmaktadır. AB içerisinde Proje ile Türkiye’nin eline, AB’ye karşı kullanacağı kozların geçeceği endişesini taşıyan ülkeler vardır. Dolayısıyla Türkiye, proje ile Birlik üyeliği ilişkisini birebir kuran söylemlerde bulunmamalıdır. Sorunlar

36 36 Nabucco Projesi’nin AB enerji arz güvenliğini Rusya dışı kaynaklarla sağlamaya dönük bir proje olması, Nabucco Projesi’nin AB enerji arz güvenliğini Rusya dışı kaynaklarla sağlamaya dönük bir proje olması, Nabucco Projesi için farklı coğrafyalardan- ülkelerden arz kaynağı planlaması ve tüm bu coğrafya- ülkelerle Türkiye’nin coğrafi-siyasi-ekonomik yakınlığı ve olumlu ilişkilerinin bulunması, Nabucco Projesi için farklı coğrafyalardan- ülkelerden arz kaynağı planlaması ve tüm bu coğrafya- ülkelerle Türkiye’nin coğrafi-siyasi-ekonomik yakınlığı ve olumlu ilişkilerinin bulunması, Türkiyesiz bu coğrafyalardan enerji kaynaklarının Avrupa’ya taşınmasının zorluğu, Türkiyesiz bu coğrafyalardan enerji kaynaklarının Avrupa’ya taşınmasının zorluğu, Rusya’yı dışarıda bırakan bir proje olması, Rusya’yı dışarıda bırakan bir proje olması, Nabucco Projesini farklı kılan özellikleri

37 37 Uzun zamandan beri ortak bir enerji politikası oluşturamayan ve bu sebeple de Nabucco Projesinin fiiliyata geçirilmesinde yavaş davranan AB için proje, kaynak ülke çeşitlendirilmesinde ve daha da önemlisi Rusya’ya olan bağımlılığı azaltmada öncelikli olarak ele alınacak bir projedir. Uzun zamandan beri ortak bir enerji politikası oluşturamayan ve bu sebeple de Nabucco Projesinin fiiliyata geçirilmesinde yavaş davranan AB için proje, kaynak ülke çeşitlendirilmesinde ve daha da önemlisi Rusya’ya olan bağımlılığı azaltmada öncelikli olarak ele alınacak bir projedir. AB’ye üyelik sürecinde önemli aşamalar kaydeden Türkiye, projede üstleneceği öncelikli roller ile Birliğe katılım yolunda önemli fırsatlar kazanabilecektir. AB’ye üyelik sürecinde önemli aşamalar kaydeden Türkiye, projede üstleneceği öncelikli roller ile Birliğe katılım yolunda önemli fırsatlar kazanabilecektir. Sonuç

38 38 AB için Rusya’ya olan bağımlılığın getirdiği risk Türkiye için de geçerlidir. Dolayısıyla Türkiye de bölgede Rusya dışı kaynak arzı sağlayan projeleri önemsemelidir. AB için Rusya’ya olan bağımlılığın getirdiği risk Türkiye için de geçerlidir. Dolayısıyla Türkiye de bölgede Rusya dışı kaynak arzı sağlayan projeleri önemsemelidir. Ancak kaynaklara yakınlığı ve olumlu ilişkileri düşünüldüğünde, Türkiye’nin geçiş değil, işletmeci ülke statüsünde değerlendirilmesi gereklidir. Ancak kaynaklara yakınlığı ve olumlu ilişkileri düşünüldüğünde, Türkiye’nin geçiş değil, işletmeci ülke statüsünde değerlendirilmesi gereklidir. Sonuç

39 39 Dolayısıyla henüz ortak bir enerji politikası oluşturamamış ve Birlik mevzuatını bu tür çoklu ülke anlaşmaları için güncelleyememiş AB için Türkiye’nin, projenin yatırım aşamasında üstleneceği sorumluluk ile proje sonunda elde edeceği ekonomik ve siyasi karlılık arasında çok da tatminkar gözükmeyen bağlantıların varlığı, proje hakkında Türkiye tarafının temkinli davranması gerektiği yönünde fikirleri de gündeme getirebilmektedir. Dolayısıyla henüz ortak bir enerji politikası oluşturamamış ve Birlik mevzuatını bu tür çoklu ülke anlaşmaları için güncelleyememiş AB için Türkiye’nin, projenin yatırım aşamasında üstleneceği sorumluluk ile proje sonunda elde edeceği ekonomik ve siyasi karlılık arasında çok da tatminkar gözükmeyen bağlantıların varlığı, proje hakkında Türkiye tarafının temkinli davranması gerektiği yönünde fikirleri de gündeme getirebilmektedir. Sonuç

40 40 Proje ile taşınacak gaz eğer Türkmenistan sınırında veya Irak kuzeyindeki gazla başlayacak olursa Türkiye bölgesel üstünlüğünü çok daha fazla kullanabilecek bir duruma gelecektir. Proje ile taşınacak gaz eğer Türkmenistan sınırında veya Irak kuzeyindeki gazla başlayacak olursa Türkiye bölgesel üstünlüğünü çok daha fazla kullanabilecek bir duruma gelecektir. Projeye Rusya’nın dahil edilmesi (doğrudan veya dolaylı) aslında Projenin kendisi ile çelişir bir durum meydana getirir. Projeye Rusya’nın dahil edilmesi (doğrudan veya dolaylı) aslında Projenin kendisi ile çelişir bir durum meydana getirir. Sonuç

41 41 Proje ortağı Avusturya şirketi OMV’nin Rusya dışı bölgesel desteğin sağlanması konusundaki (Rusya lehine) pasif kalmaktadır. Nedenleri, Proje ortağı Avusturya şirketi OMV’nin Rusya dışı bölgesel desteğin sağlanması konusundaki (Rusya lehine) pasif kalmaktadır. Nedenleri, 1- OMV’nin Orta Avrupa Gaz Borsasını kurmak üzere Gazprom ile anlaşma imzalanması, 2- OMV’nin Orta Avrupa Gaz Merkezi (CEGH)’nin %50 hissesini Gazprom’a satması, 3- OMV’nin, MOL’de sahip olduğu %21’lik hissesini Rus petrol şirketi Surgutneftgas’a satması. Sonuç

42 42 Nabucco Projesi, Rusya dışı kaynaklar ile arz sıkıntısı giderildiği takdirde başarılı sayılabilir. Nabucco Projesi, Rusya dışı kaynaklar ile arz sıkıntısı giderildiği takdirde başarılı sayılabilir. Bu çerçevede Nabucco Projesi aslında Türkiye’den daha fazla AB için önemlidir. Ancak Proje ortakları arasında en fazla maliyete katlanacak ülke de Türkiye’dir. Dolayısıyla Proje, Türkiye için maliyet ve karlılık açısından olduğu kadar bölge gerçekleri açısından da tekrar sorgulanabilirdir. Bu çerçevede Nabucco Projesi aslında Türkiye’den daha fazla AB için önemlidir. Ancak Proje ortakları arasında en fazla maliyete katlanacak ülke de Türkiye’dir. Dolayısıyla Proje, Türkiye için maliyet ve karlılık açısından olduğu kadar bölge gerçekleri açısından da tekrar sorgulanabilirdir. Sonuç

43 43 TEŞEKKÜRLER Yrd.Doç.Dr. İsmail Hakkı İŞCAN Bilecik Üniversitesi


"AVRUPA BİRLİĞİ VE TÜRKİYE AÇISINDAN NABUCCO PROJESİ’NİN EKONOMİ POLİTİĞİ Yrd.Doç.Dr. İsmail Hakkı İŞCAN Bilecik Üniversitesi 3. Uluslararası Doğalgaz Sempozyumu." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları