Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

 Azot oksitler deyimi, çoğunlukla altı çeşit, azot (N) içeren gaz için kullanılır ve topluca NOx olarak gösterilirler:  Azot monoksit (NO)  Azot dioksit.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: " Azot oksitler deyimi, çoğunlukla altı çeşit, azot (N) içeren gaz için kullanılır ve topluca NOx olarak gösterilirler:  Azot monoksit (NO)  Azot dioksit."— Sunum transkripti:

1  Azot oksitler deyimi, çoğunlukla altı çeşit, azot (N) içeren gaz için kullanılır ve topluca NOx olarak gösterilirler:  Azot monoksit (NO)  Azot dioksit (NO 2 )  Nitrözoksit (N 2 O)  Azot tetraoksit (N 2 O 4 )  Azot sesquioksit (N 2 O 3 )  Azot pentaoksit (N 2 O 5 )  Hava kirliliği açısından NO ve NO 2 büyük önem taşımaktadır ve sadece bu iki azot oksit türü atmosfere büyük miktarlarda verilmektedir. Dolayısıyla NOx terimi genel anlamda bu iki gaz ile ilgilidir.  NO renksiz, kokusuz ve daha az zararlı bir gaz iken; NO2, sarı- kahverengi renkli, güçlü bir kokusu olan toksik bir gazdır. Atmosferik Kirleticiler Azot Oksitler (NOx)

2 Kaynakları  Yanma işlemleri  Fosil yakıtlı enerji santralleri santralleri  Motorlu taşıtlar  Evsel ısınma faaliyetleri  Azot oksitlerin % 90’ı atmosfere NO biçiminde atılır. Ancak atmosferde –özellikle ozon (O 3 ) tarafından- NO 2 ’ye ve diğer kimyasallara oksitlenir. Elektriksel İşlemler (%27) Endüstriyel, Ticari ve Yerleşim Alanları (%19) (%19) Motorlu Araçlar (ulaşım) (%49) Diğer Kaynaklar (%5) Atmosferik Kirleticiler Azot Oksitler (NOx)

3 Atmosferik Kirleticiler Kaynakları (ABD için) Yakıtların Yanması Endüstriyel İşlemler Diğer Motorlu Araçlar

4 Atmosferik reaksiyonlar  Azot oksitlerin atmosferdeki reaksiyonları oldukça karmaşık olup pek çok faktöre bağlıdır.  Azot oksitler atmosferde ozon, uçucu organik bileşikler ve hidrokarbonlarla çeşitli reaksiyonlara girebilmektedirler. Yağışla Uzaklaşma (Islak Birikim) Atmosferik Kirleticiler

5 Atmosferik reaksiyonlar  Ozon Döngüsü NO + O 3 -> NO 2 + O 2 NO 2 + hnu -> O + NO O + O 2 -> O 3  Bu döngü ortamda organik maddeler olduğunda kırılabilmektedir. Bu durumda fotokimyasal sis oluşabilmektedir. O 3 + hnu -> O 2 + O* O* + H 2 O -> 2OH R-H + OH -> H 2 O + R R + O 2 -> RO 2 RO 2 + NO -> NO 2 + RO RO + O 2 -> RCHO + HO 2 HO 2 + NO -> NO 2 + OH √ √ VOC + OH  VOC + HO 2 Atmosferik Kirleticiler

6 Yanma reaksiyonları  Yanma sırasında NOx üç farklı şekilde ortaya çıkar: Atıktaki mevcut azot içeriğinin oksidasyonu ile, (% 70-80) Atıktaki mevcut azot içeriğinin oksidasyonu ile, (% 70-80) CxHyN + O 2 NO Yakma havasında bulunan azotun (N 2 olarak) direkt oksidasyonu ile, ( %20-30) Yakma havasında bulunan azotun (N 2 olarak) direkt oksidasyonu ile, ( %20-30) N 2 + O 2 2NO Yakma havasında bulunan azotun (N 2 olarak) dolaylı oksidasyonu ile ki bu durumda, azot atomları yada azot radikalleri ile sonuçlanan oksidasyonu takip eden yakma işlemi esnasında oluşan serbest hidrokarbon radikalleriyle reaksiyonu söz konusudur. Yakma havasında bulunan azotun (N 2 olarak) dolaylı oksidasyonu ile ki bu durumda, azot atomları yada azot radikalleri ile sonuçlanan oksidasyonu takip eden yakma işlemi esnasında oluşan serbest hidrokarbon radikalleriyle reaksiyonu söz konusudur. Atmosferik Kirleticiler

7 Azot Oksitler (NO x )  Küresel düzeyde, bakteriyel ve volkanik aktivitelerden de büyük miktarlarda NOx çıkar.  NO: Yüksek konsantrasyonların haricinde görece zararsız bir gazdır. (kanda Hb ile birleşir – Hb için O 2 ’ye göre 300,000 kat daha reaktiftir)  NO 2 : Daha toksiktir (burun iltihabı, iç kanama, anfizem (akciğer şişkinliği), akciğer kanseri, zatürree) Atmosferik ozon ya da smog oluşumundaki kimyasal reaksiyonlarda rol oynar.Atmosferik ozon ya da smog oluşumundaki kimyasal reaksiyonlarda rol oynar. Ötrofikasyon,biyolojik ortamlardaki türlerin sayısı ve çeşitliliğinin değişimi, toprakların ve yüzey sularının asitleşmesi, görüş mesafesinin azalması gibi birçok çevresel etkiye önemli katkıları olur.Ötrofikasyon,biyolojik ortamlardaki türlerin sayısı ve çeşitliliğinin değişimi, toprakların ve yüzey sularının asitleşmesi, görüş mesafesinin azalması gibi birçok çevresel etkiye önemli katkıları olur.  NO için; UVS (uzun vadeli sınır değer): 200 µg/m 3 ; KVS (kısa vadeli sınır değer): 600 µg/m 3 ;  NO 2 için; UVS (uzun vadeli sınır değer): 100 µg/m 3 ; KVS (kısa vadeli sınır değer): 300 µg/m 3.  NO 2 için insanlar üzerindeki öldürücü doz 150 ppm (285 mg/m 3 ).  Ortam havasında genel olarak 1 ppm civarında bulunur. Atmosferik Kirleticiler

8

9

10 Uçucu Organik Bileşikler (VOC)  Ortam havasında kimyasal olarak gaz halindeki organik bileşiklerdir.  Havada gaz halinde olabilecekleri gibi partiküllere bağlı olarak da bulunabilirler.  Pek çoğu kimyasal olarak reaktiftir: VOC + NOx+güneş ışınları  fotokimyasal sis VOC + NOx+güneş ışınları  fotokimyasal sis  Başlıca kaynakları Yakıtların tam yanmamasıYakıtların tam yanmaması Benzin vb. maddelerin buharlaşmasıBenzin vb. maddelerin buharlaşması Bitki ve hayvanların çürümesi ve ayrışmasıBitki ve hayvanların çürümesi ve ayrışması  Ortam havasında VOC’lardan en çok hidrokarbonlar buluınur.  Hidrokarbonlar (HC-hidrojen ve karbon) Metan, etilen, benzen, bütan, propanMetan, etilen, benzen, bütan, propan Motorlu araçlardan çok miktarda çıkarlar.Motorlu araçlardan çok miktarda çıkarlar. Boya, benzin vb. maddelerin yapımında kullanılırlar.Boya, benzin vb. maddelerin yapımında kullanılırlar. Atmosferik Kirleticiler

11 Uçucu Organik Bileşikler (VOC)  Hidrokarbonlar (hidrojen ve karbon) Atmosferik Kirleticiler Karbon bağları

12 Uçucu Organik Bileşikler (VOC)  Tam Yanma  Yakıtlar yandığında oksijenle birleşir ve enerji ortaya çıkar:  C x H x + O 2  CO 2 + H 2 O + Isı  Eğer yanma tam ise tüm karbon CO 2 ’ye dönüşür. Ama yeterli oksijen yoksa CO, partiküller, is ve yanmamış organikler oluşacaktır. Yanmamış organikler uçucu ya da yarı-uçucu olabilir.  HKKY’de Ek-4’te “Uçucu Organik Bileşikler” olarak sınıflandırılmışlardır.  Örneğin poliaromatik hidrokarbonlar (PAH), yarı-uçucu organiklerden olup çeşitli biçimlerdeki halkalı yapılardır ve bazıları kanserojendir.  Buhar basınçları düşük/orta arasında olup partiküle bağlı ve gaz fazlarına bölünürler.  Örneğin benzo(a)piren-BaP, kanserojen.  Nitrat bağlandığında daha kanserojen olurlar. Atmosferik Kirleticiler

13 Uçucu Organik Bileşikler (VOC)  Etilen  Ozon oluşumunda etkilidir.  Bitkisel hormonları etkiler.  Diğer biyojenik maddeler izoprene, pinen vb.  Formaldehit  Ozon oluşumunda etkilidir.  Gözleri tahriş eder.  Mutajen, şüpheli kanserojen.  Doğrudan kaynaktan çıkabileceği gibi, HC reaksiyonlarıyla da oluşabilir.  Peroxyacetyl Nitrate, PAN (CH3 C(O)-O-O- NO 2 )  Gözleri tahriş eder.  Solunum sistemini etkiler (kanserojen?)  Los Angeles tipi smog oluşumunda etkilidir. Atmosferik Kirleticiler

14 Uçucu Organik Bileşikler (VOC)  Benzen  Renksiz uçucu bir gazdır.  Benzinde, diğer yakıtlarda, boya ve yağların yapımında çokça kullanılır.  Uyuşukluk, baş dönmesi, baş ağrısı, bilinç kaybı, deri, göz ve akciğer tahrişi vb. etkileri vardır.  Uzun süreli maruz kalma lösemi türü kansere yol açabilir.  EPA tarafından kanserojen olarak nitelenmiştir.  Dioksinler  Halojenli (Cl, Br, F, I) hidrokarbonlardır.  Bazıları çok güçlü kanserojendir.  2,3,7,8-TCDD bilinen en güçlü kanserojen madde olup LD 50 değeri µg/kg’dır.  İnsanlar için maruz kalma sınır değeri 1-4 pg/kg vücut ağırlığı/gün.  Başlıca kaynağı atık yakma, tarımsal ilaçlar, kağıt endüstrisi. Atmosferik Kirleticiler

15 Uçucu Organik Bileşikler (VOC)  Kloroflorokarbonlar (CFC)  Ozon tabakasını yok eden gazlardandır. Atmosferik Kirleticiler

16 Uçucu Organik Bileşikler (VOC)  Kaynaklar Atmosferik Kirleticiler Yakıtların Yanması Endüstriyel İşlemler Diğer Motorlu Araçlar

17 Atmosferik Kirleticiler Uçucu Organik Bileşikler (VOC)

18 Atmosferik Kirleticiler Uçucu Organik Bileşikler (VOC)


" Azot oksitler deyimi, çoğunlukla altı çeşit, azot (N) içeren gaz için kullanılır ve topluca NOx olarak gösterilirler:  Azot monoksit (NO)  Azot dioksit." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları