Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Sistemi Faysal ÖZCAN Maliye Bakanlığı Bütçe Başkontrolörü

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Sistemi Faysal ÖZCAN Maliye Bakanlığı Bütçe Başkontrolörü"— Sunum transkripti:

1 Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Sistemi Faysal ÖZCAN Maliye Bakanlığı Bütçe Başkontrolörü

2 2 YENİ KAMU YÖNETİMİ ANLAYIŞI Katılımcı ve paylaşımcı Şeffaf ve hesap verebilir Stratejik planlama ve performans yönetimine dayalı Gelecek yönelimli Sonuç ve hedef odaklı Yerel ve yerinden yönetim ağırlıklı Yatay organizasyon yapısı ve yetki devri Yönetime değer katan sistem odaklı denetim

3 3 MALİ YÖNETİM VE KONTROL SİSTEMİNİN ANA UNSURLARI Performansa dayalı çok yıllı bütçe Ekonomik ve mali analizlere uygun bütçe kodlama sistemi Genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun tahakkuk esaslı muhasebe Nakit planlamasına dayalı nakit yönetim sistemi Kapsamlı ve şeffaf borç yönetimi İç kontrol İç denetim Dış denetim Mali yönetim bilgi sistemi

4 4 Kamu Mali Yönetimi Kamu kaynaklarının yönetimi ile ilgili kurumları ve süreçleri Kapsar. Kamu mali yönetimi üç aşamadan meydana gelir: Politikaların ve önceliklerin belirlenmesi, Ülke kaynaklarının belirtilen politikalara uygun olarak tahsis edilmesi, Kamu kaynaklarının mevzuata uygun, ekonomik, etkin ve verimli bir şekilde elde edilmesi ve harcanması, bunu sağlamaya yönelik kontrol ve denetim mekanizmalarının kurulması

5 5 KAMU MALİ YÖNETİMİ-2 POLİTİKALARIN VE ÖNCELİKLERİN BELİRLENMESİ  Türkiye’nin temel politika belgeleri Beş Yıllık Kalkınma Planları ve yıllık programlardır.  Politika ve öncelikler belirlenirken özellikle ülkenin makroekonomik dengeleri ve kaynak kısıtı dikkate alınır.  Etkin çalışan bir devletin, kaynak kısıtını da dikkate alarak stratejik kararlar vermesi, bu kararları uygulamak için orta vadeli planlar yapması ve bu politikaları destekleyecek şekilde bütçe yapması gerekir.  Bu da politika üretme kapasitesinin ve bütçe süreçlerinin güçlendirilmesine bağlıdır.

6 6 KAMU MALİ YÖNETİMİ-3 KAYNAKLARIN BELİRLENEN ÖNCELİKLERE UYGUN OLARAK TAHSİSİ BÜTÇE;  Kıt kaynakların tahsis aracıdır.  İktisadi plan ve politikaların gerçekleştirilme aracıdır.  Kamunun ortak ihtiyaçlarının ne kadarının devlet eliyle karşılanacağını gösteren temel bir siyasi tercihtir.  Hükümet politikasının mali yansımasıdır.

7 7 KAMU MALİ YÖNETİMİ-4 KAMU KAYNAKLARININ KULLANIMININ KONTROL VE DENETİMİNE İLİŞKİN MEKANİZMALARIN KURULMASI BU MEKANİZMALAR MALİ KONTROL OLARAK ADLANDIRILMAKTADIR.  İÇ KONTROL  mali hizmetler birimi  harcama öncesi kontrol  harcama sonrası iç denetim  DIŞ DENETİM denetim mekanizmasının diğer bir unsuru ise mali raporlama ve buna uygun bütçe kod yapısı ve devlet muhasebesinin varlığıdır. Mali raporlamanın gelişmesi, şeffaflık ve hesap verebilirliğin temel unsurlarındandır.

8 8 MALİ KONTROL MALİ HİZMETLER İÇ DENETİM HARCAMA ÖNCESİ KONTROL

9 9 DENETİM İÇ DENETİM DIŞ DENETİM YÜRÜTME ORGANI YASAMA ORGANI ADINA ADINA

10 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu-1 Mali yönetim ve bütçenin kapsamı genişletilmiştir. Stratejik planlama ve performans esaslı bütçelemeye geçilmektedir. Orta vadeli harcama programı çerçevesinde çok yıllı bütçelemeye geçilmiştir. Hesap verebilirlik ve mali saydamlık sağlanmaktadır. Kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılması ilkesi getirilmiştir.

11 11 Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu-2 Kamuda muhasebe birliği sağlanmış ve mali istatistiklerin yayımlanması öngörülmüştür. İç kontrol sisteminin kurulması öngörülmüştür. İç denetim sisteminin kurulması öngörülmüştür. Sayıştay’ın denetim kapsamı genişletilmiştir.

12 12 Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun Getirdiği Kavramlar Yönetim Sorumluluğu Hesap Verebilirlik Mali Saydamlık Stratejik Planlama ve Performans Esaslı Bütçeleme Ekonomiklik, Etkililik, Verimlilik Planlama - Bütçeleme İlişkisi ve Çok Yıllı Bütçeleme İç Kontrol Görevler Ayrılığı İlkesi Ön Mali Kontrol İç Kontrol Güvence Beyanı İdare Faaliyet Raporlar Muhasebe Sistemi (Tahakkuk Esaslı) Mali İstatistikler Mali Yönetim ve Kontrol Merkezi Uyumlaştırma Birimleri İç Denetim İç Denetim Merkezi Uyumlaştırma Birimi Dış Denetim

13 13 Yönetsel Sorumluluk Her düzeydeki idareciler, yürüttükleri faaliyetlerden dolayı sadece temel faaliyet politikaları açısından değil, ama aynı zamanda mali yönetim ve kontrol politikaları açısından da sorumludurlar. Yani her bir kamu yöneticisi; –Planlama, –Programlama, –Bütçeleme, –Muhasebeleştirme, –Kontrol etme, –Raporlama, –Belgeleme –İzleme görevlerini yerine getirmek için yeterli mali yönetim ve kontrol sistemlerinin kurulmasından ve sürdürülmesinden sorumludur.

14 14 Hesap Verebilirlik MALİ AÇIDAN HESAP VEREBİLİRLİK; Hükümetin, kamu idarelerinin ve mali yönetimde görevli olanların; kamu kaynaklarının elde edilmesi, yönetimi ve kullanılmasında yürüttükleri faaliyetler ile iş ve işlemleri nedeniyle hiyerarşik üstlerine, denetim ve değerlendirme yapmakla görevli kuruluşa (Sayıştay), parlamentoya ve kamuoyuna hesap vermeleridir. Hesap verme sorumluluğu yönetsel bir sorumluluktur. Hesap verme sorumluluğunun gereği esas itibarıyla raporlamayla yerine getirilmektedir. Bu amaçla kanunda; görev, yetki ve sorumlulukların açık olarak tanımlanması  Kaynakların elde edilmesi, kullanılması, muhasebeleştirilmesi ve raporlanması süreçlerinin belirlenmesi,  Kamu idarelerinin faaliyet raporu düzenlemeleri öngörülmüştür.

15 15 Mali Saydamlık-1 Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında denetimin sağlanması amacıyla kamuoyunun zamanında bilgilendirilmesini ifade eder. Bu amaçla; Görev, yetki ve sorumlulukların açık olarak tanımlanması, Kamu mali yönetiminin bütün aşamalarının kamuoyuna açık ve ulaşılabilir olması, Teşvik ve desteklemelerin kamuoyuna açıklanması, Kamu hesaplarının standart ve genel kabul görmüş prensiplere göre oluşturulması,

16 16 Mali Saydamlık-2 Tüm gelir ve giderlerin bütçelerde yer alması, Kanunda öngörülen bütçeler dışında bütçe yapılmaması, Stratejik planlar, bütçeler, kamu hesapları ve mali istatistiklerin kamuoyuna açık olması, Stratejik plan ve performans programı hazırlanması ve duyurulması, Kamu idarelerinin kesin hesap ve faaliyet raporları düzenlemek suretiyle yetkili mercileri ve kamuoyunu bilgilendirmeleri, Bakanların amaç, hedef, strateji, varlık, yükümlülük ve yıllık performans programları hakkında kamuoyunu bilgilendirmeleri, İdarelerin yılın ilk altı aylık uygulama sonuçları ve ikinci altı aya ilişkin beklentiler ile faaliyetlerini kamuoyuna açıklamaları amaçlanmıştır.

17 17 FAALİYET RAPORLARI RAPORUN ADIHAZIRLAYANSUNULANSÜRESİ BİRİM FAALİYET RAPORUHarcama YetkilisiÜst YöneticiŞubat İDARE FAALİYET RAPORU Üst YöneticiSayıştay Maliye Bakanlığı İçişleri Bakanlığı (Mahalli İdareler için) Kamuoyu Nisan MAHALLİ İDARELER DEĞERLENDİRME RAPORU İçişleri BakanlığıSayıştay Maliye Bakanlığı Kamuoyu Mayıs GENEL FAALİYET RAPORU Maliye BakanlığıSayıştay Kamuoyu Haziran SAYIŞTAY DEĞERLENDİRMESİ SayıştayTBMMAğustos

18 18 Faaliyet Raporları Her harcama yetkilisi, harcama biriminin faaliyet raporunu düzenleyip üst yöneticiye sunmak zorundadır. Üst yönetici harcama birimlerinin faaliyet raporlarını dikkate alarak idare faaliyet raporunu düzenler, kamuoyuna açıklar ve ilgili idarelere gönderir. Yıllık faaliyet raporları; Genel Bilgiler, Amaç ve Hedefler, Performans Bilgileri, -Mali Bilgiler, -Kurumsal Kabiliyet ve Kapasitenin Değerlendirilmesi Öneri ve Tedbirler bölümlerini kapsamaktadır

19 19 Stratejik Plan Özel sektörde ortaya çıkmıştır. Temel amacı; kamu sektöründe karar alma sürecini güçlendirmek ve yönetim kalitesini iyileştirmektir ve yönetimlerin güncel sorunlar altında ve politik baskılar nedeniyle temel bakış açılarını yitirmelerini önler. Yönetsel bir plan olup, amaç ve hedeflerin kaynak ihtiyacını dikkate alır. Stratejik planlama; idarenin amaçlarının, hedeflerinin ve bunlara ulaşmayı mümkün kılacak yöntemlerin belirlenmesini gerektiren, orta ve uzun vadeli ve geleceğe yönelik bakış açısı taşıyan bir yönetim aracıdır. Katılım Amaç-araç ilişkisi İşlerin önceliklendirilmesi ve kaynak tahsisi ile hesapverme

20 20 Stratejik Planlama ve Performans Esaslı Bütçeleme Stratejik Plan Hazırlama Kılavuzu (DPT) Performans Esaslı Bütçeleme Rehberi (Maliye Bakanlığı) Bütçelerin Stratejik Planlara Dayandırılması Bütçelerin Stratejik Planlarda Yer Alan Misyon, Vizyon ve Stratejik Amaçlarla Uyumlu Olması Bütçelerin Performans Göstergelerine Göre Değerlendirilmesi Performans Denetimlerinin Bu Göstergeler Çerçevesinde Gerçekleştirilmesi Raporlama

21 21 PEB TEMEL UNSURLAR Stratejik Plan Performans Programı Faaliyet Raporu Misyon Vizyon Stratejik Amaçlar Stratejik Hedefler Performans Hedefleri Faaliyet/Projeler

22 22 PERFORMANS BİLGİ SİSTEMİ ANALİZ EDİLMESİ DEĞERLENDİRMERAPORLAMA BİLGİNİN DÜZENLİ OLARAK TOPLANMASI

23 23 PERFORMANS ESASLI BÜTÇELEME KAYNAKLAR GİRDİLER ÇIKTILAR GETİRİLER EKONOMİKLİK VERİMLİLİK ETKİNLİK DIŞ FAKTÖRLER

24 24 PERFORMANS ESASLI BÜTÇELEME KAYNAKLAR GİRDİLER ÇIKTILAR GETİRİLER Kurum ödenekleri -doktorlar -muayene -daha uzun yaşam -hemşireler -tetkik\tahlil -daha sağlıklı -hastane binaları -ameliyat toplum -makine\teçhizat -diğer tıbbi hizmet DIŞ FAKTÖRLER -yaşam biçimi -yoksulluk -barınma

25 25 Ekonomiklik Planlanan çıktı veya sonuçlara ulaşmak için kullanılan kaynakların (girdi) maliyetlerinin en aza indirilmesini ifade eder. Aynı standarttaki iş, mal veya hizmetin en az maliyetle elde edilmesidir. Ekonomiklik, girdi/maliyet formülüyle hesaplanır.

26 26 Etkinlik-Etkililik-1 Etkinlik hedeflere ulaşma derecesini gösterir. Etkinlik göstergeleri, çıktı ile sonuçlar arasındaki ilişkileri yani, çıktıların beklenen sonuçlara yol açıp açmadığını inceler. Sonuçlar, dışsal faktörlere bağlı olarak değiştiğinden etkinlik göstergeleri de bu faktörlere bağlı olarak değişir. İdareler, etkinlik göstergelerini etkilemede sınırlı bir yeteneğe sahiptir. Etkinlik göstergeleri sonuç/çıktı formülü kullanılarak hesaplanır.

27 27 Etkinlik-Etkililik-2 Örnekler: Meslek edindirme kursunu başarı ile bitirenlerden bir yıl içinde iş bulabilenlerin oranı Cezaevinden tahliye olduktan sonra tekrar suç işlemeyenlerin oranı Gübreleme konusunda danışmanlık hizmeti alanlardan ürün miktarında artış sağlayan çiftçilerin oranı Üniversiteyi bitiren öğrencilerden bir yıl içinde iş bulabilenlerin oranı Yeni yapılan kaldırımlardan üç yıl içinde tamire ihtiyaç göstermeyenlerin oranı Önlem alınan kaza kara noktalarında kaza şiddetinin azalma oranı

28 28 Verimlilik-1 Verimlilik, üretim sırasında kullanılan insan gücü, hammadde, malzeme, makine ve teçhizat, enerji, su, toprak gibi girdiler ile elde edilen çıktılar arasındaki ilişkidir. Verimlilik göstergeleri, belirlenen girdilerle mümkün olan en yüksek çıktı düzeyine ulaşılıp ulaşılmadığını değerlendirir. Bu göstergeler kaynaklardan yeterince yararlanıp yararlanmadığımız konusunda bilgi vermesine karşın bir işin yapılması gerekip gerekmediği konusunda bilgi vermez. Verimlilik, çıktı/girdi formülü kullanılarak hesaplanır.

29 29 Verimlilik-2 Örnekler: Verilen ruhsatların birim maliyeti Tedavi edilen hastaların birim maliyeti Birim zamanda (saat, gün, ay) tamamlanan işlem miktarı Danışman başına düşen hizmet verilen kişi sayısı

30 30 Kaynakların Amaca Uygun Kullanımı Kaynakların Karşılığı (Performans) Sonuçlar Çıktılar Operasyonlar Girdiler Maliyetler Etkililik Verimlilik Ekonomiklik

31 31 Planlama - Bütçeleme İlişkisi  Orta Vadeli Program  Orta Vadeli Mali Plan  İdarelerin Stratejik Plan hazırlaması  Performans Programı  İdarelerin yılı ve izleyen iki yılın gelir ve gider tahminlerini içeren üç yıllık bütçe yapmaları Buna göre orta vadeli harcama programı çerçevesinde planlama-bütçeleme ilişkisi kurulmaktadır.

32 32 BÜTÇELEME SÜRECİ ORTA VADELİ PROGRAM(DPT) BKK MAYIS SONU RG ORTA VADELİ MALİ PLAN(MB) YPK 15 HAZİRANA KADAR RG BÜTÇE ÇAĞRISI VE EKİ BÜTÇE HAZIRLAMA REHBERİ (MB) YATIRIM GENELGESİ VE EKİ YATIRIM PROGRAMI Haziran sonu HAZIRLAMA REHBERİ (DPT) RG YATIRIM TEKLİFLERİ DPT MÜSTEŞARLIĞINA Temmuz sonuna BÜTÇE GELİR VE GİDER TEKLİFLERİ MB’NA kadar BÜTÇE GÖRÜŞMELERİ AGUSTOS-EYLÜL YPK EKİM AYININ İLK HAFTASI TBMM’NE SUNUŞ MALİ YIL BAŞINDAN 75 GÜN ÖNCE MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE KANUNU YILBAŞINDAN ÖNCE

33 33 KAYNAKLARIN ETKİLİ, EKONOMİK VE VERİMLİ KULLANILMASI Kanunun amacı, kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanımını sağlamaktır. Stratejik plan ve performans programı: kaynağın önceliklere tahsisi Kamu maliyesinin temel ilkeleri arasında; ihtiyaçların karşılanmasında maliyet-fayda ve maliyet etkinlik analizinin yapılması yer almaktadır. Bütçe ilkeleri: bütçeler, kalkınma planı ve programlarda yer alan politika, hedef ve önceliklere uygun şekilde, idarelerin stratejik plan ve performans ölçütlerine ve maliyet-fayda analizine göre hazırlanır, uygulanır ve kontrol edilir. Yeni yatırım projesi tekliflerinden, maliyet-fayda ve maliyet-etkinlik analizi ile çevresel analizi içerecek şekilde yapılabilirlik etüdü bulunmayan projeler yatırım programına alınamaz.

34 İÇ KONTROL SİSTEMİ ÜST YÖNETİCİ Mali Yönetim ve Kontrol İç Kontrol Harcama Birimi Gerçekleştirme Görevlileri Muhasebe Yetkilisi* BAKAN *Genel bütçe kapsamındaki idarelerde muhasebe hizmetleri Maliye Bakanlığı tarafından yürütülmektedir. Diğer idarelerde muhasebe hizmeti mali hizmetler birimi tarafından yerine getirilmektedir. Mali Hizmetler Birimi Harcama Yetkilisi Harcama Sonrası Denetim Harcama Birimi Gerçekleştirme Görevlileri Harcama Yetkilisi İç Denetim Birimi

35 35 İÇ KONTROL NEDİR? (1)  İç kontrol, idarenin amaçlarına ulaşmasını sağlamak üzere oluşturulan;  organizasyon,  yöntem,  süreç,  iç denetim,  mali ve mali olmayan kontroller bütünüdür.

36 36 İÇ KONTROL KAVRAMI  Uluslararası Gelişmeler  COSO Modeli (Tradeway Commission)  CoCo (Cica Kriterleri-Kanada Modeli)  Turnbull Report,(İngiltere)  King Report (Güney Afrika)  Intosai (Uluslararası Sayıştaylar Birliği)  Avrupa Birliği

37 37 COSO PİRAMİDİ Kontrol Faaliyetleri İzleme Risk Değerlendirme Kontrol Ortamı Bilgi ve iletişim

38 38 COSO KÜBÜ

39 39 İÇ KONTROL İç Kontrol, idarenin amaçlarının gerçekleştirilmesine yönelik bir yönetim aracıdır. İç Kontrol, idarenin amaç ve hedeflerinin gerçekleştirilmesi konusunda güvence sağlayan yönetim araçlarının bütününü ifade etmektedir. İç Kontrol, aynı zamanda yönetim kontrolü olarak da adlandırılmaktadır. İç Kontrol sistem ve araçları, idarenin yönetimine dayatılan kural ve uygulamalar değil, idare yönetiminin amaç ve hedefleri gerçekleştirme konusunda ihtiyaç duyduğu mekanizmalardır.

40 40 İÇ KONTROL İç kontrol bir süreçtir İç kontrol bir amaç değil, idareyi hedeflerine ulaştırma amacını taşıyan bir yönetim aracıdır İç kontrol kişiler tarafından uygulanır İç kontrol sadece form, belge, el kitabı ve prosedür değil, bunların yanı sıra organizasyonu, personeli ve yönetim tarzını da kapsayan bir sistemdir

41 41 İÇ KONTROLÜN ÖZELLİKLERİ  İç kontrol, yönetim sorumluluğu çerçevesinde sürekli ve sistematik bir şekilde yürütülür.  İç kontrol bir yönetim aracıdır.  İç kontrol risk esasına dayalıdır. Kontrol faaliyetleri gerekli yer ve zamanda ve gerektiği kadar yapılmalıdır.  İç kontrol idarenin bütün görevlilerini kapsar.  İç kontrol mali alanla sınırlı olmayıp, mali ve mali olmayan kontroller bütünüdür.  İç kontrol sistemi her yıl değerlendirmeye tabi tutulur.  İç kontrol düzenleme ve uygulamalarında iyi mali yönetim ilkeleri esas alınır.

42 SAYILI KANUNDA İÇ KONTROL 5018 sayılı Kanun “Beşinci Kısım” 5018 sayılı Kanun Md İç kontrol; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının doğru ve tam olarak tutulmasını, mali bilgi ve yönetim bilgisinin zamanında ve güvenilir olarak üretilmesini sağlamak üzere idare tarafından oluşturulan organizasyon, yöntem ve süreçle iç denetimi kapsayan mali ve diğer kontroller bütünüdür

43 43 İç Kontrol İç kontrolün amacı; Kamu gelir, gider, varlık ve yükümlülüklerinin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yönetilmesini, Kamu idarelerinin kanunlara ve diğer düzenlemelere uygun olarak faaliyet göstermesini, Her türlü malî karar ve işlemlerde usulsüzlük ve yolsuzluğun önlenmesini, Karar oluşturmak ve izlemek için düzenli, zamanında ve güvenilir rapor ve bilgi edinilmesini, Varlıkların kötüye kullanılması ve israfını önlemek ve kayıplara karşı korunmasını, sağlamaktır.

44 44 İÇ KONTROL SORUMLULUĞU Üst yöneticiler: Sistem kurma ve gözetim Harcama yetkilileri: Uygulama ve ön mali kontrol Mali hizmetler birimi: Sistemin kurulması, standartların uygulanması çalışmaları ve ön mali kontrol Muhasebe yetkilileri: Ödeme kontrolü, kayıtların usulüne ve standartlara uygunluğu ve saydamlık Gerçekleştirme görevlileri: Uygulama

45 45 ÜST YÖNETİCİLERİN İÇ KONTROL SORUMLULUĞU İdarede iç kontrol standartlarının ve iç kontrol ile ön mali kontrol alanında yapılan düzenlemelerin uygulanmasını sağlamak İş ve işlemlere yönelik süreç akış şemaları hazırlatmak Görev, yetki ve sorumlulukları açık bir şekilde belirlemek Görevlerin bilgili ve yeterli personel tarafından yürütülmesini ve personelin yeterli eğitim almasını sağlamak Kontrol prosedürlerini belirlemek İdarede uygun bir iletişim ağı oluşturmak Kontrol listeleri ve öz değerlendirme formları oluşturmak İç kontrol güvence beyanını düzenlemek

46 46 İç Kontrol Güvence Beyanı Üst yöneticiler Harcama yetkilileri Mali hizmetler birimi yöneticileri tarafından iç kontrol güvence beyanı düzenlenir ve faaliyet raporlarına eklenir. İç kontrol güvence beyanı; tahsis edilen kaynakların planlanmış amaçlara ve iyi mali yönetim ilkelerine uygun olarak kullanıldığı, iç kontrol sisteminin işlemlerin yasallık ve düzenliliği konusunda yeterli güvenceyi sağladığı ve bilgilerin doğruluğu hususlarını kapsamaktadır.

47 47 Görevler Ayrılığı İlkesi Harcama yetkilisi ile muhasebe yetkilisi görevi aynı kişide birleşemez. Mali hizmetler biriminde ön mali kontrol görevini yürütenler mali işlem sürecinde görev alamazlar.

48 48 Ön Mali Kontrol Ön mali kontrol mali hizmetler birimi ve harcama birimleri tarafından yapılır. İdarelerin gelir, gider, varlık ve yükümlülüklerine ilişkin her türlü mali karar ve işlemlerinin mevzuata ve iyi mali yönetim ilkelerine uygunluğunu kapsar. Ön mali kontrole tabi tutulacak mali karar ve işlemler risk esaslı olarak belirlenir. Ön mali kontrol danışma ve önleyici niteliğe sahip olup, uygun görülmemekle birlikte uygulamaya konulan mali karar ve işlemler üst yönetici ve denetçilere sunulur. Harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.

49 49 MALİ HİZMETLER BİRİMİNDE ÖN MALİ KONTROL Taahhüt evrakı ve sözleşmeler, ödenek gönderme belgeleri, ödenek aktarmaları, kadro dağılımları, seyahat kartı, seyyar görev tazminatı, geçici işçi pozisyonları, yan ödeme cetvelleri, sözleşmeli personelin sözleşmeleri, yurt dışı kira katkısı gibi bazı mali işlemler zorunlu ön mali kontrole tabi tutulmuştur. Ön mali kontrole tabi tutulacak diğer mali karar ve işlemler idarelerince belirlenecektir.

50 50 ÖN MALİ KONTROLDE İDARELERCE YAPILACAK DÜZENLEMELER Usul ve Esaslarda yer alan işlemler dışındaki kontrole tabi olacak işlemler idare tarafından belirlenecektir Bu işlemler tür, tutar ve konu itibarıyla belirlenecektir Bu düzenlemeler üst yönetici onayı ile yürürlüğe konulur Bu düzenlemeler Maliye Bakanlığına bildirilir

51 51 ÖN MALİ KONTROLDE YENİ YAPI  Harcama Birimleri Süreç kontrolü Gerçekleştirme görevlisi kontrolü Harcama yetkilisi kontrolü Muhasebe yetkilisi kontrolü  Mali hizmetler birimi kontrolü  Merkezi Uyumlaştırma Birimi

52 52 ÖN MALİ KONTROLDE YENİ YAPININ FONKSİYONLARI Süreç Kontrolü  Harcama Birimleri  Mali Hizmetler Birimi Taahhüt ve Sistem Kontrolü  Mali Hizmetler Birimi Standart ve Yöntem/Uyumlaştırma  Merkezi Uyumlaştırma Birimi

53 53 İÇ KONTROL MERKEZİ UYUMLAŞTIRMA FONKSİYONU (1)  İç kontrol ve ön mali kontrol alanında gerekli düzenlemelerin yapılması  İç kontrol standartlarının belirlenmesi  Ön mali kontrol standart ve yöntemlerinin belirlenmesi  İç kontrol ve ön mali kontrol düzenleme ve uygulamalarının izlenmesi ve uyumlaştırılması  Koordinasyon, rehberlik, eğitim

54 54 İÇ KONTROL MERKEZİ UYUMLAŞTIRMA FONKSİYONU (2)  Yönetim sorumluluğu çerçevesinde her idare kendi iç kontrol sisteminden sorumlu olmakla birlikte,merkezi uyumlaştırma birimi;  İç kontrol sistemi için mevzuatı oluşturmak,  İkincil ve üçüncül düzey düzenlemeleri yapmak,  Standartları belirlemek,  İdarelerde uygulanan sistemleri izlemek,  Uygulama farklılığını gidererek uyumlaştırmak,  İdareleri yönlendirmek,  İyi uygulama örneklerini yaygınlaştırmak,  Koordinasyon, rehberlik, eğitim fonksiyonlarını yürütmek, Görevini yapmak suretiyle ülkenin iç kontrol sistemini kurmakla görevlidir.

55 55 KAMUDA MUHASEBE Genel yönetim kapsamındaki tüm kamu idarelerinde aynı muhasebe sistemi kullanılacaktır. Tüm mali işlemler muhasebeleştirilecektir. Tüm hesapların konsolide edilebilmesi ve uluslar arası karşılaştırmalar yapılabilmesi mümkün olacaktır. Genel kabul görmüş muhasebe prensiplerine uygun olacaktır. Yöneticilerin yönetim ihtiyaçlarına uygun bilgi üretilebilecektir. Muhasebe ve raporlama standartları Kurul tarafından belirlenecektir. Kamu gelir ve giderleri tahakkuk esasına göre, bütçe gelir ve giderleri nakit esasına göre muhasebeleştirilecektir. Mali raporlar ve mali istatistikler uluslar arası standartlara uygun olarak hazırlanacak ve yayımlanacaktır. Muhasebe hizmeti sertifikalı muhasebe yetkilileri tarafından yapılacaktır.

56 56 Muhasebe Sistemi-1 Devlet Muhasebe Standartları Kurulu; kamu idarelerinde, uluslararası muhasebe standartlarına uygun standartların belirlenmesi amacıyla oluşturulmuştur -kamuda muhasebe birliğini sağlayan, - hesap verebilirliğe ve mali saydamlığa yönelik, - parlamentoya, yöneticilere ve diğer paydaşlara bilgi üretebilen, - mali raporların ve istatistiklerin üretilmesine temel olacak verilerin çıkarılmasına uygun, - tahakkuk esaslı Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği Maliye Bakanlığınca uygulamaya konulmuştur

57 57 Muhasebe Sistemi-2 Muhasebe Yetkilisi Sertifikası -Genel y ö netim kapsamındaki idarelerde görevlendirilecek muhasebe yetkililerinin sertifika sahibi olmaları zorunludur. -Sertifika, Maliye Bakanlığınca mesleki konularda verilecek eğitimi başarıyla tamamlayanlara verilir. -Kamuda Muhasebe Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği Çerçeve hesap planı Devlet Muhasebesi Standartları Kurulu

58 58 KAMUDA MUHASEBE Muhasebe sisteminde esas alınacak dok ü manlar  SNA 93 (Ulusal Hesap Sistemi)  ESA 95 (Avrupa Muhasebe Sistemi)  GFS 2001 (Devlet Mali İstatistikleri)  IPSAS (Uluslararası Kamu Sekt ö r ü Muhasebe  Standartları Kurulu) Kamu Muhasebe  Standartları El Kitabı

59 59 Mali İstatistikler Maliye Bakanlığı merkezi y ö netim kapsamındaki kamu idarelerine ait mali istatistikleri hazırlar ve aylık olarak yayımlar. Maliye Bakanlığı genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin mali istatistiklerini derler ve üçer aylık dönemler itibarıyla yayımlar. Mali istatistikler standartlara uygunluk,bütünlük, güvenilirlik, kullanışlılık, ulaşılabilirlik ilkelerine uygun olacaktır. Bir yıla ait malî istatistikler izleyen yılın Mart ayı içinde; hazırlanma, yayımlanma, doğruluk, güvenilirlik ve standartlara uygunluk bakımından Sayıştay tarafından değerlendirilir ve rapor Türkiye Büyük Millet Meclisine ve Maliye Bakanlığına gönderilir

60 60 İÇ DENETİM IIA (İç Denetçiler Enstitüsü) 1941 yılında New York ’ ta kurulmuştur. İ ç denetime ilişkin standart ve etik kuralların belirlenmesi ve “ en iyi uygulama ” ö rneklerinin yaygınlaştırılması konularında katkılarda bulunmaktadır.

61 61 İÇ DENETİM INTOSAI (Uluslararası Yüksek Denetim Kuruluşları Örgütü) Birleşmiş Milletlere ya da Birleşmiş Milletlerin uzmanlık kuruluşlarına ü ye ü lkelerin y ü ksek denetim kuruluşlarının bir teşkilâtıdır yılında kurulmuştur. T ü rk Sayıştay ’ ı INTOSAI ü yesidir. Amacı; y ü ksek denetleme kurumları arasındaki ilişkileri geliştirerek g üç lendirmektir.

62 62 İÇ DENETİM ISACA (Bilgi Sistemleri Denetimi ve Kontrolü Derneği) 1969 ’ da Los Angeles ’ da kurulmuştur 100 ’ den fazla ü lkede 35,000 ’ den fazla ü yeye sahip, yaklaşık 60 ü lkede temsilcilikleri bulunmaktadır Yayımladığı bilgi sistemleri denetimi ve bilgi sistemleri kontrol ü standartları genel kabul g ö rm ü şt ü r

63 63 İÇ DENETİM COSO (The Committee of Sponsoring Organisations of the Treadway Commission) COSO, mali raporlamanın; – iş ahlakı, – etkili i ç kontroller ve – kurumsal y ö netim aracılığıyla kalitesinin artırılmasını ama ç edinmiş g ö n ü ll ü kuruluşların bir araya gelmesi ile 1985 yılında kurulmuştur COSO i ç kontrol modelini geliştirmiştir

64 64 İç Denetim-1 İç Denetimin Amacı İç denetimin amacı, kamu idaresinin çalışmalarına değer katmak ve geliştirmek için kaynakların ekonomiklik, etkililik ve verimlilik esaslarına göre yönetilip yönetilmediğini değerlendirmek ve rehberlik yapmaktır. İç denetim; - bağımsız, nesnel güvence sağlama ve danışmanlık faaliyetidir. -sistematik, sürekli ve disiplinli bir yaklaşımla ve genel kabul görmüş standartlara uygun olarak gerçekleştirilir. Mali, uygunluk, sistem, performans ve bilgi teknolojileri denetimini kapsar.

65 65 İç Denetim-2 İç Denetçilerin Fonksiyonel Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı Bakanlıklar ve bağlı idarelerde, üst yöneticilerin teklifi üzerine Bakan, diğer idarelerde üst yöneticiler tarafından sertifikalı adaylar arasından atanır ve aynı usulle görevden alınır. İsteği dışında başka bir göreve atanamaz. Doğrudan üst yöneticiye bağlıdır. Bireysel denetim faaliyetinin planlanması, uygulanması ve raporlanmasında bağımsızdır. Raporunu doğrudan üst yöneticiye sunar. İç denetçilere iç denetim görevi dışında başka görev verilemez ve yaptırılamaz.

66 66 İÇ DENETİM TANIMINDAKİ TEMEL KAVRAMLAR -1 Nesnel güvence sağlama – İdare içerisinde etkin bir iç kontrol sisteminin var olup olmadığına, – faaliyetlerin etkili, ekonomik, verimli ve mevzuata uygun bir şekilde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğine, – idarenin risk yönetimi, iç kontrol sistemi ve işlem süreçlerinin etkin bir şekilde işleyip işlemediğine üretilen bilgilerin doğru ve tam olup olmadığına, – varlıklarının korunup korunmadığına dair idare içine ve dışına makul güvencenin verilmesidir. Danışmanlık faaliyeti İdarenin hedeflerini gerçekleştirmeye yönelik faaliyetlerinin ve işlem süreçlerinin sistematik ve düzenli bir biçimde değerlendirilmesi ve geliştirilmesine yönelik önerilerde bulunulmasıdır

67 67 İÇ DENETİM TANIMINDAKİ TEMEL KAVRAMLAR -2 Risk; Kurum hedeflerine ulaşılmasını olumsuz etkileyebilecek her türlü durum veya olaydır Risk Yönetimi; Kurum hedeflerine ulaşılmasını olumsuz etkileyebilecek her türlü riskin; - tanımlanması, - gerçekleşme olasılığı ve olumsuz etkilerinin ölçülmesi ve, - uygun iç kontrol yöntemleriyle azaltılmasını içeren sistematik bir yönetim biçimidir

68 68 İÇ DENETİM TANIMINDAKİ TEMEL KAVRAMLAR -3 Risk Odaklı Denetim Risk odaklı denetimde amaç, denetim kaynaklarının riskin etki ve olasılık bileşiminin en yüksek olduğu alanlara yoğunlaşmasıdır Risk odaklı denetim – Denetim kaynaklarının sınırsız olmadığı, – Denetlenecek birim faaliyetlerinin farklı risklerle karşı karşıya olduğu, – Denetlenecek birim faaliyetlerinin göreceli olarak farklı önem derecesine sahip olduğu, varsayımlarına dayanır

69 69 İÇ DENETİM ALANI İç kontrol süreçlerinin denetimi –Kurum içinde üretilen bilgi ve raporların tamlığı, doğruluğu ve güvenilirliği, –Operasyonların etkinliği ve verimliliği, –Mevzuata uygunluk, –Kurum varlıklarının korunması, Risk yönetimi süreçlerinin denetimi Yönetsel süreçlerin denetimi

70 70 İÇ DENETİMİN UNSURLARI Kontrol süreçlerini değerlendirmek: İdarenin amaçlarına ulaşmasını sağlayacak uygun bir iç kontrol yapısının oluşturulması ve sürdürülmesi için değerlendirmeler yapmak ve önerilerde bulunmak Risk yönetim süreçlerini değerlendirmek: Risklerin belirlenmesi, analiz edilmesi, sınıflandırılması ve gerekli önlemlerin alınması konularında idarenin uygulama ve izleme kapasitesini değerlendirmek ve önerilerde bulunmak Yönetim süreçlerini değerlendirmek: Hesap verme sorumluluğunu güçlendirmek amacıyla, idarenin kurumsal yapısı ve yönetim süreçlerinin etkililiğini değerlendirmek ve önerilerde bulunmak

71 71 İÇ DENETİM TÜRLERİ -1 Uygunluk denetimi: Kamu idarelerinin faaliyet ve işlemlerinin ilgili kanun, tüzük, yönetmelik ve diğer mevzuata uygunluğunun incelenmesidir. Performans denetimi: Yönetimin bütün kademelerinde gerçekleştirilen faaliyet ve işlemlerin planlanması, uygulanması ve kontrolü aşamalarındaki etkililiğin, ekonomikliğin ve verimliliğin incelenmesi ve değerlendirilmesidir. Mali denetim: Gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin hesap ve işlemlerin doğruluğunun; mali sistem ve tabloların güvenilirliğinin incelenmesi ve değerlendirilmesidir.

72 72 İÇ DENETİM TÜRLERİ -2 Bilgi teknolojisi denetimi: Denetlenen birimin elektronik bilgi sistemlerinin sürekliliğinin ve güvenilirliğinin incelenmesi ve değerlendirilmesidir Sistem denetimi: Denetlenen birimin faaliyetlerinin ve iç kontrol sisteminin; organizasyon yapısına katkı sağlayıcı bir yaklaşımla analiz edilmesi, eksikliklerinin tespit edilmesi, kalite ve uygunluğunun araştırılması, kaynakların ve uygulanan yöntemlerin yeterliliğinin ölçülmesi suretiyle incelenmesi ve değerlendirilmesidir

73 SAYILI KANUNDA İÇ DENETİM 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 63, 64, 65, 66 ve 67 nci maddelerinde yer almaktadır sayılı Kanunda iç denetim; Sertifikalı iç denetçiler tarafından, Genel kabul görmüş iç denetim standartlarına uygun olarak gerçekleştirilen, İç denetim birimi tarafından hazırlanan ve üst yönetici tarafından onaylanan risk odaklı denetim plan ve programlarına göre yapılan, Fonksiyonel bağımsızlık ilkesine uygun olarak yürütülen, Mali ve mali olmayan tüm işlemleri kapsayan, bir faaliyet olarak uluslararası tanımına da uygun bir şekilde tanımlanmıştır

74 74 Dış Denetim Dış denetim organı: Sayıştay Dış denetimin kapsamı genişletilmiştir –Genel yönetim kapsamındaki idareler Merkezi yönetim kapsamındaki idareler Sosyal güvenlik kurumları Mahalli idareler

75 75 DIŞ DENETİM Dış denetimin amacı: Genel yönetim kapsamındaki idarelerin hesap verme sorumluluğu çerçevesinde, yönetimin mali faaliyet, karar ve işlemlerinin; Kanunlara Kurumsal amaç, hedef ve planlara Uygunluk yönünden incelenmesi ve sonuçlarının Türkiye Büyük Millet Meclisine raporlanmasıdır

76 76 DIŞ DENETİM Genel kabul görmüş denetim standartları dikkate alınarak; Mali denetim: Kamu idaresi hesapları ve bunlara ilişkin belgeler esas alınarak mali tabloların güvenilirliği ve doğruluğu Uygunluk denetimi: Kamu idarelerinin gelir, gider ve mallarına ilişkin mali işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğu Performans denetimi: Kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli olarak kullanılıp kullanılmadığının belirlenmesi, faaliyet sonuçlarının ölçülmesi ve performans bakımından değerlendirilmesi

77 77 DIŞ DENETİM Dış denetim sonucunda; mali denetim, uygunluk denetimi ve performans denetimine ilişkin olarak düzenlenen raporlar idareler itibarıyla konsolide edilir ve bir örneği ilgili kamu idaresine verilerek üst yönetici tarafından cevaplandırılır. Sayıştay, denetim raporları ve bunlara verilen cevapları dikkate alarak düzenleyeceği dış denetim genel değerlendirme raporunu TBMM’ne sunar.

78 78 DIŞ DENETİM Dış denetçi-iç denetçi ilişkisi –Güven ve işbirliği –Denetimin etkinliğinin artırılması –Denetim raporlarından yararlanma –5018/68 “Dış denetim sırasında, kamu idarelerinin iç denetçileri tarafından düzenlenen raporlar, talep edilmesi halinde Sayıştay denetçilerinin bilgisine sunulur” –İç denetim standardı “2050-İç denetim birimi yöneticisi diğer iç ve dış denetçilerle mevcut bilgileri paylaşmalı ve faaliyetleri bunlarla eşgüdüm içinde yürütmelidir”

79 79 Merkezi Uyumlaştırma Birimleri MALİYE BAKANLIĞI İç Denetim Merkezi Uyumlaştırma Birimleri (İç Denetim Koordinasyon Kurulu) Mali Yönetim ve İç Kontrol Merkezi Uyumlaştırma Birimleri (BÜMKO)

80 80 Mali Yönetim ve İç Kontrol Merkezi Uyumlaştırma Birimleri Fonksiyonları; Standart ve yöntemleri belirlemek, izlemek ve geliştirmek, İdareler arasında koordinasyonu sağlamak, iyi uygulama örneklerini yaygınlaştırmak ve rehberlik etmek, Uygulamalar hakkında idarelerden rapor ve bilgi alarak sistemlerin işleyişini izlemek, Eğitim programları hazırlamaktır.

81 81 İç Denetim Merkezi Uyumlaştırma Birimi İç Denetim Koordinasyon Kurulu – Denetim rehberlerini hazırlamak ve geliştirmek – Denetim ve raporlama standartları ile etik kuralları belirlemek – Risk değerlendirme yöntemlerini geliştirmek – Risk içeren alanlarda özel denetim yaptırılmasını önermek – İç denetçilerin eğitim programlarını düzenlemek – İç denetçiler ile üst yöneticiler arasında görüş ayrılığının giderilmesine yardımcı olmak – İdarelerin iç denetim raporlarını değerlendirmek, konsolide etmek, yıllık rapor halinde Maliye Bakanına sunmak ve kamuoyuna açıklamak – Kalite güvence ve geliştirme programı ve değerlendirmesi yapmak

82 82 AKTÖRLER  Bakan  Üst Yönetici  Harcama Yetkilisi  Mali Hizmetler Birimi  Gerçekleştirme Görevlileri  Muhasebe Yetkilileri  İç Denetçiler

83 83 Yönetim ve Kontrol Sürecinde Yetkililer-1 Bakan :  Hükümet politikalarının uygulanmasından,  Bütçelerin hazırlanması ve uygulanmasından  Diğer bakanlıklarla koordinasyon ve işbirliğinden  Kaynakların kullanımından  Kamuoyunun bilgilendirilmesinden sorumludur.

84 84 Yönetim ve Kontrol Sürecinde Yetkililer-2 Üst Yönetici: Kamu idaresi bütçesinin sorumlusu üst yöneticidir.  İdarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin hazırlanması ve uygulanmasından  Kaynakların etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan  Mali yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi ve izlenmesinden  Bu kanunda belirtilen görev ve sorumluluğun yerine getirilmesinden Bakana karşı, mahalli idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.

85 85 Yönetim ve Kontrol Sürecinde Yetkililer-3  Harcama Yetkilisi: Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin üst yöneticisi harcama yetkilisidir. Harcama yetkilisi harcama talimatı verir ve ödeme emrini imzalar.  Harcama Yetkilileri; Harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına uygun olmasından Harcama talimatlarının kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından Ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından sorumludurlar.

86 86 Yönetim ve Kontrol Sürecinde Yetkililer-4 Mali Hizmetler Birimi - 1; Kamu idaresinin bütçesini hazırlamak, Stratejik plan ve performans programı çalışmalarını koordine etmek, İzleyen iki yılın bütçe tahminlerini yapmak, Genel bütçe kapsamı dışındaki idarelerde muhasebe hizmetini yürütmek Bütçe işlemlerini yapmak ve bütçe kayıtlarını tutmak İç kontrol sisteminin kurulmasını sağlamak Ön mali kontrol yapmak

87 87 Yönetim ve Kontrol Sürecinde Yetkililer-5 Mali Hizmetler Birimi-2  Faaliyet raporu hazırlamak  Bütçe uygulama sonuçlarına ilişkin verileri derlemek ve raporlamak  Mali istatistikleri hazırlamak  Harcama yapılması ve gelir toplanmasına ilişkin mali işlemleri yürütmek  Kesin hesabı hazırlamak

88 88 Yönetim ve Kontrol Sürecinde Yetkililer-6  Gerçekleştirme Görevlileri: Harcama talimatı üzerine;  İşin yaptırılması  Mal veya hizmetin alınması  Teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması  Belgelendirilmesi  Ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler

89 89 Yönetim ve Kontrol Sürecinde Yetkililer-7 Muhasebe Yetkilisi:  Ödeme belgelerinde yetkililerin imzası  İlgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olması  Maddi hata bulunup bulunmadığı  Hak sahibinin kimliği yönlerinden kontrol yapar, ödemeyi gerçekleştirir ve muhasebe kayıtlarını tutar

90 Performans Programı Öncelikler Performans hedefleri Faaliyet/projeler Kaynak ihtiyacı Performans göstergeleri Stratejik Plan Misyon Vizyon Stratejik amaçlar Stratejik hedefler İdare Bütçesi Harcama birimleri Kaynak tahsisi Temel performans göstergeleri Faaliyet Raporu Faaliyet/proje sonuçları Performans hedef ve gerçekleşmeleri Sapmalar ve nedenleri Öneriler ve tedbirler Denetim ve Değerlendirme İç ve dış denetim Değerlendirme Uygulama TBMM/Yerel Meclis Kesin hesap Hesap verme sorumluluğu Mali Yönetim ve Kontrol Süreci

91 Teşekkürler…


"Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Sistemi Faysal ÖZCAN Maliye Bakanlığı Bütçe Başkontrolörü" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları