Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

6085 s. SAYIŞTAY KANUNU VE İLGİLİ MEVZUAT Hüseyin ÇELİK-Denetçi 1.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "6085 s. SAYIŞTAY KANUNU VE İLGİLİ MEVZUAT Hüseyin ÇELİK-Denetçi 1."— Sunum transkripti:

1 6085 s. SAYIŞTAY KANUNU VE İLGİLİ MEVZUAT Hüseyin ÇELİK-Denetçi 1

2 Sunum Planı 1.Sayıştay Denetiminin Anayasal ve Yasal Çerçevesi 2. Sayıştayın Görev ve Yetkileri 3. Sayıştay Denetimi 2

3 Sayıştay Denetiminin Anayasal ve Yasal Çerçevesi 3

4 Bütçe Hakkı Bütçe Hakkı Parlamentolara aittir. Bu hak çerçevesinde Parlamentolar denetimleri kendi eliyle yapamadı ğ ı için Sayıştaylara ihtiyaç duyulmuştur. 12.yy da Magna Carta ile Bütçe Hakkının kabulu Sayıştay 1862 yılında Divan-ı Muhasebat adıyla kurulmuştur.

5 Türkiye Sayıştayı 29 Mayıs 1862 Tarihinde D İ VAN-I MUHASEBAT Adıyla Kurulmuştur Kanun-i Esasisi İ le Anayasal Kimlik Kazanmıştır. 1924, 1961 ve 1982 Anayasalarında da bu niteli ğ ini korumuştur. 5

6 Sayıştay Denetiminin Anayasal Çerçevesi 1982 Anayasası Md Sayıştay, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının bütün gelir ve giderleri ile mallarını Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemek ve sorumluların hesap ve işlemlerini kesin hükme ba ğ lamak ve kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve hükme ba ğ lama işlerini yapmakla görevlidir. Sayıştayın kesin hükümleri hakkında ilgililer yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir kereye mahsus olmak üzere karar düzeltilmesi isteminde bulunabilirler. Bu kararlar dolayısıyla idari yargı yoluna başvurulamaz. Vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır. (Ek fıkra: 29/10/ S.K./2.mad) Mahalli idarelerin hesap ve işlemlerinin denetimi ve kesin hükme ba ğ lanması Sayıştay tarafından yapılır. Sayıştayın kuruluşu, işleyişi, denetim usulleri, mensuplarının nitelikleri, atanmaları, ödev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri ve di ğ er özlük işleri, Başkan ve üyelerinin teminatı kanunla düzenlenir. 6

7 Anayasa Md Sermayesinin yarısından fazlası do ğ rudan do ğ ruya veya dolaylı olarak Devlete ait olan kamu kuruluş ve ortaklıklarının Türkiye Büyük Millet Meclisince denetlenmesi esasları kanunla düzenlenir.(3346 sayılı K İ T ile Fonların TBMM Den. Düz. Hak. K.) Sayıştay Denetiminin Anayasal Çerçevesi 7

8 5018 / Md Sayıştay tarafından yapılacak harcama sonrası dış denetimin amacı, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin hesap verme sorumlulu ğ u çerçevesinde, yönetimin malî faaliyet, karar ve işlemlerinin; kanunlara, kurumsal amaç, hedef ve planlara uygunluk yönünden incelenmesi ve sonuçlarının Türkiye Büyük Millet Meclisine raporlanmasıdır. Dış denetim, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları dikkate alınarak; a) Kamu idaresi hesapları ve bunlara ilişkin belgeler esas alınarak, malî tabloların güvenilirli ğ i ve do ğ rulu ğ una ilişkin malî denetimi ile kamu idarelerinin gelir, gider ve mallarına ilişkin malî işlemlerinin kanunlara ve di ğ er hukuki düzenlemelere uygun olup olmadı ğ ının tespiti, b) Kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli olarak kullanılıp kullanılmadı ğ ının belirlenmesi, faaliyet sonuçlarının ölçülmesi ve performans bakımından de ğ erlendirilmesi, suretiyle gerçekleştirilir. Sayıştay Denetiminin Yasal Çerçevesi 8

9 6085 / Md. 5 - Sayıştay; a) Kamu idarelerinin mali faaliyet, karar ve işlemlerini hesap verme sorumlulu ğ u çerçevesinde denetler ve sonuçları hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisine do ğ ru, yeterli, zamanlı bilgi ve raporlar sunar. b) Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin; gelir, gider ve mallarına ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve di ğ er hukuki düzenlemelere uygun olup olmadı ğ ını denetler, sorumluların hesap ve işlemlerinden kamu zararına yol açan hususları kesin hükme ba ğ lar. c) Genel uygunluk bildirimini Türkiye Büyük Millet Meclisine sunar. ç) Kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve hükme ba ğ lama işlerini yapar. Sayıştay Denetiminin Yasal Çerçevesi 9

10 Sayıştayın Görev ve Yetkileri

11 Amaç ve kapsam(6085/md.1) Bu Kanunun amacı; kamuda hesap verme sorumlulu ğ u ve mali saydamlık esasları çerçevesinde, kamu idarelerinin etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak çalışması ve kamu kaynaklarının öngörülen amaç, hedef, kanunlar ve di ğ er hukuki düzenlemelere uygun olarak elde edilmesi, muhafaza edilmesi ve kullanılması için Türkiye Büyük Millet Meclisi adına yapılacak denetimleri, sorumluların hesap ve işlemlerinin kesin hükme ba ğ lanmasını ve kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve hükme ba ğ lama işlerini yapmak üzere …….. düzenlemektir.

12 Dış Denetimin Amacı (5018/md.60) Hesap verme sorumlulu ğ u çerçevesinde, Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri yönetimlerinin, Malî faaliyet, karar ve işlemlerinin; Kanunlara, kurumsal amaç, hedef ve planlara uygunluk yönünden, İ ncelenmesi, Sonuçlarının Türkiye Büyük Millet Meclisine raporlanmasıdır. 12

13 Tanımlar (6085/md.2) Sayıştay denetimi=Düzenlilik ve performans denetimi Düzenlilik denetimi=Mali denetim ve uygunluk denetimi Mali denetim: Kamu idarelerinin hesap ve işlemleri ile mali faaliyet, mali yönetim ve kontrol sistemlerinin de ğ erlendirme sonuçları esas alınarak, mali rapor ve tablolarının güvenilirli ğ i ve do ğ rulu ğ una ilişkin denetim

14 Tanımlar Uygunluk denetimi: Kamu idarelerinin gelir, gider ve mallarına ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve di ğ er hukuki düzenlemelere uygunlu ğ unun incelenmesine ilişkin denetimi, Performans denetimi: Hesap verme sorumlulu ğ u çerçevesinde idarelerce belirlenen hedef ve göstergeler ile ilgili olarak faaliyet sonuçlarının ölçülmesini, Hesap yargılaması: Kanunlarla belirlenen sorumluların hesap ve işlemlerinin mevzuata uygun olup olmadı ğ ının yargılama yoluyla kesin hükme ba ğ lanmasını ve bununla ilgili kanun yolları

15 Tanımlar Kamu zararı: Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununda belirtilen kamu zararını, Kamu kaynakları: Kamuya ait veya kamu gücü kullanılarak elde edilen gelirler, taşınır ve taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler, para, alacak ve haklar, borçlanma suretiyle elde edilenler dahil her türlü de ğ erler ile ba ğ ış ve yardımları,

16 Ba ğ ımsızlık (6085/md.3) Sayıştay; bu Kanun ve di ğ er kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve kesin hükme ba ğ lama işlerini yaparken işlevsel ve kurumsal ba ğ ımsızlı ğ ı olan bir kurumdur.

17 Ba ğ ımsızlık Kurum ve Görev Yönünden Ba ğ ımsızlık Meslek Mensuplarının Ba ğ ımsızlı ğ ı Mali Ba ğ ımsızlık 17

18 Kurum ve Görev Yönünden Ba ğ ımsızlık Parlamentodan Ba ğ ımsızlık Yürütmeden Ba ğ ımsızlık Raporlama Ba ğ ımsızlı ğ ı ◦ Raporun İ çeri ğ i ◦ Denetim Bulgularının İ fade Tarzı ◦ Rapor Sunuş Zamanı 18

19 Meslek Mensuplarının Ba ğ ımsızlı ğ ı Göreve Son Verilmesi Özel Şartlara Ba ğ lıdır Başkan ve Üyelerinin Görev Dokunulmazlı ğ ı Vardır Denetçilerin Soruşturma ve Kovuşturması Hakimlerle Aynı Prosedüre Tabidir. 19

20 AYM Kararı Sayıştay denetimi, TBMM’ye sunulan Sayıştay raporuyla sonlanan bir süreci kapsamaktadır. Bu süreçte en önemli görevi denetçiler ifa etmektedir. Sayıştayın yargılama daireleri ile di ğ er daire ve kurulları, denetçiler tarafından yapılan inceleme ve de ğ erlendirme sonucu hazırlanan denetim ve yargılamaya ilişkin raporlara dayanarak görev icra etmektedirler. Bu nedenle Sayıştayın ba ğ ımsızlı ğ ı, Başkan ve üyelerin yanı sıra denetçinin ba ğ ımsızlı ğ ını da gerektirmektedir. Sayıştay denetçisinin yürütmeden ve hatta yasama organından ba ğ ımsız olarak idarenin gelir, gider ve malları ile sorumluların hesap ve işlemleri üzerinde inceleme yapması, elde etti ğ i denetim bulgularını maddi ve hukuki yönden de ğ erlendirmesi ve rapora ba ğ laması gerekmektedir. Bu süreçte, yasamanın ve yürütmenin denetçiye telkin, tavsiye veya maddî ve manevi zorlamada bulunulması, denetçinin ba ğ ımsızlı ğ ını zedeler. 20

21 Denetim alanı(6085/md.4) Merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri Sosyal güvenlik kurumları Mahallî idareler Sermayesindeki kamu payı do ğ rudan veya dolaylı olarak % 50’den fazla olan özel kanunlar ile kurulmuş anonim ortaklıklar Di ğ er kamu idareleri (kamu kurumu niteli ğ indeki meslek kuruluşları hariç),

22 Denetim alanı Kamu payı % 50’den az olmamak kaydıyla sayılan idarelere ba ğ lı veya bu idarelerin kurdukları veya do ğ rudan do ğ ruya ya da dolaylı olarak ortak oldukları her çeşit idare, kuruluş, müessese, birlik, işletme ve şirketler

23 Denetim alanı iç ve dış borçlanma, borç verilmesi, borç geri ödemeleri, yurt dışından alınan hibelerin kullanımı, hibe verilmesi, Hazine garantileri, Hazine alacakları, nakit yönetimi ve bunlarla ilgili di ğ er hususlar; Tüm kaynak aktarımları ve kullanımları Avrupa Birli ğ i fonları dahil yurt içi ve yurt dışından sa ğ lanan di ğ er kaynakların ve fonların kullanımı,

24 Denetim alanı Kamu idareleri bütçelerinde yer alıp almadı ğ ına bakılmaksızın özel hesaplar dahil tüm kamu hesapları, fonları, kaynakları ve faaliyetleri, Yapılan andlaşma veya sözleşmedeki esaslar çerçevesinde uluslararası kuruluş ve örgütlerin hesap ve işlemleri K İ T’ler

25 25 SAYIŞTAYIN DENETİM ALANI GENEL YÖNETİM KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ KAMU FONLARI DÖNER SERMAYELER MERKEZ İ YÖNET İ M SOSYAL GÜVENL İ K KURUMLARI MAHALL İ İ DARELER GENEL BÜTÇEL İ KURULUŞLAR DÜZENLEY İ C İ VE DENETLEY İ C İ KURULUŞLAR ÖZEL BÜTÇEL İ KURULUŞLAR YÖK VE ÜN İ VERS İ TELER ÖZEL BÜTÇEL İ D İĞ ER KURULUŞLAR KAMU İKTİSADİ TEŞEBBÜSLERİ BELEDİYE ŞİRKETLERİ

26 Sayıştayın görevleri (6085/md.5) 1. Mali Denetim ve TBMM’e raporlama 2. Uygunluk Denetimi ve Kamu Zararına ilişkin Yargılama 3. Genel Uygunluk Bildirimi 4. Kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve hükme ba ğ lama işleri.

27 Sayıştayın yetkileri (6085/md.6) Sayıştay, bu Kanunla veya di ğ er kanunlarla yüklendi ğ i görevlerin yerine getirilmesi sırasında kamu idareleri ve görevlileriyle do ğ rudan yazışmaya, gerekli gördü ğ ü belge, defter ve kayıtları gönderece ğ i mensupları aracılı ğ ıyla görmeye, mallar hariç diledi ğ i yere getirtmeye, sözlü bilgi almak üzere her derece ve sınıftan ilgili memurları ça ğ ırmaya, kamu idarelerinden temsilci istemeye yetkilidir. Sayıştay, denetimine giren işlemlerle ilgili her türlü bilgi ve belgeyi, kamu idareleri ile bankalar dahil di ğ er gerçek ve tüzel kişilerden isteyebilir. Sayıştay, denetimine giren kamu idarelerinin işlemleriyle ilgili kayıtları, eşya ve malları, işleri, faaliyetleri ve hizmetleri görevlendirece ğ i mensupları veya bilirkişiler tarafından yerinde ve işlem ve olayın her safhasında incelemeye yetkilidir.

28 Sayıştayın yetkileri Sayıştay, kamu idarelerinin hesap, işlem ve faaliyetleri ile mallarını, hesap veya faaliyet dönemine ba ğ lı olmaksızın yılı içinde veya yıllar itibariyle denetleyebilece ğ i gibi sektör, program, proje ve konu bazında da denetleyebilir. Denetimler sırasında gerekli görülmesi halinde, Sayıştay dışından uzman görevlendirilebilir.

29 Sorumlular ve sorumluluk halleri (6085/md.7) Her türlü kamu kayna ğ ının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar; kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur. Bu sorumlulu ğ un yerine getirilip getirilmedi ğ i Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulacak Sayıştay raporlarında belirtilir. Kamu zararına sebep olunan durumlar ise bu zararın tazminine ilişkin hükme ba ğ lama işlemi ile sonuçlandırılır.

30 Sorumlular ve sorumluluk halleri Bakanlar, kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılması ile hukuki ve mali konularda Başbakana ve Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı sorumludurlar. Sayıştay tarafından gerçekleştirilen performans denetimleri mali ve hukuki sorumluluk do ğ urmaz. Sorumlular; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet ba ğ ı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazmin ile yükümlüdür.

31 Hesapların verilmesi (6085/md.8) Kamu idarelerinin hesapları, muhasebe yetkilileri tarafından hazırlanarak üst yöneticiler veya görevlendirdi ğ i harcama yetkilileri ile muhasebe yetkilileri tarafından denetime hazır bekletilir veya Sayıştayın bildirece ğ i yere gönderilir.

32 (6085/md.9) Kamu idareleri ve görevlilerinin sorumlulu ğ u (6085/md.9) Sorumlular veya di ğ er ilgililer, denetçilerin isteyecekleri bilgi, kayıt ve belgeleri vermeye, işlem, faaliyet ve malların fiili ve fiziki durumlarını geciktirmeksizin göstermeye mecburdurlar.

33 Kamu idareleri ve görevlilerinin sorumlulu ğ u Kamu idareleri ve görevlileri, denetim ve inceleme ile görevlendirilmiş olanlara her türlü hesap, bilgi, belge ve kayıtları ibraz etmek, işlem, faaliyet ve malların fiili ve fiziki durumlarının görülmesini sa ğ lamak, görevin düzenli olarak yapılmasını sa ğ layacak tedbirleri almak ve her türlü yardım ve kolaylı ğ ı göstermek zorundadır.

34 TEŞK İ LAT YAPISI ve MESLEK MENSUPLARI 34

35 Sayıştay Mensupları (6085/md.10) Meslek Mensupları  Sayıştay Başkanı, Daire Başkanları ve Üyeler  Grup Başkanları  Raportörler  Denetçiler Yönetim Mensupları  Birim Başkanlıkları  Memurlar Başsavcı ve Savcılar 35

36 Başkanlık, Yargı ve Karar Organları (6085/md.11) a) Başkanlık, b) Daireler, c) Genel Kurul, ç) Temyiz Kurulu, d) Daireler Kurulu, e) Rapor De ğ erlendirme Kurulu, f) Yüksek Disiplin Kurulu, g) Meslek Mensupları Yükseltme ve Disiplin Kurulu, ğ ) Denetim, Planlama ve Koordinasyon Kurulu, h) Başsavcılık. 36

37 Daireler (6085/md.23)  Bir başkan ile altı üyeden kurulu daireler birer hesap mahkemesidir. Daireler, bir başkan ve dört üye ile toplanır, hüküm ve kararlar oy çoklu ğ uyla verilir.  Hesap mahkemesi olarak sorumluların hesap ve işlemlerine ilişkin düzenlenen yargılamaya esas raporlarda yer alan kamu zararına ilişkin hususları hükme ba ğ lar.  Denetim raporları hakkında görüş bildirir.  Sayıştay Başkanı tarafından görüşülmesi istenilen konular hakkında görüş bildirir veya karar verir.  Denetim raporlarının dairelerde görüşülmesi sırasında ilgili grup başkanı veya raporu düzenleyen denetçi katılarak görüşünü açıklar. Ayrıca ilgili kamu idaresinin üst yöneticisi veya görevlendirece ğ i yardımcısı açıklamalarda bulunmak üzere ça ğ rılabilir.  Yargılamaya esas raporların görüşülmesi sırasında açıklamalarda bulunmak üzere ilgili grup başkanı, raporu düzenleyen denetçi, sorumlular ve ahizler ça ğ rılabilir. 37

38 Genel Kurul (6085/md.25) Genel uygunluk bildirimlerini görüşür. İ çtihadın birleştirilmesi kararı alır. Bu Kanun gere ğ ince hazırlanacak yönetmelikler hakkında görüş bildirir. Sayıştay’a ilişkin kanun tasarısı ve teklifleri hakkında görüş bildirir. Sayıştay Başkanı tarafından incelenmesi istenilen di ğ er konular hakkında görüş bildirir veya karar verir. Sayıştay Kanunu ile verilen di ğ er görevleri yapar. 38

39 Daireler Kurulu (6085/md.27) Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerince mali konularda düzenlenecek yönetmelikler ile yönetmelik niteli ğ indeki düzenleyici işlemler, Sayıştay Başkanı tarafından incelenmesi istenen konular hakkında görüş bildirir ve bu Kanunla kendisine verilmiş olan di ğ er görevleri yapar. Temyiz Kurulu (6085/md.26) Temyiz Kurulu Sayıştay dairelerince verilen ilamların son hüküm merciidir. 39

40 Rapor De ğ erlendirme Kurulu (6085/md.28) Rapor De ğ erlendirme Kurulu, Sayıştay raporları ile Sayıştay Başkanı tarafından incelenmesi istenen konular hakkında görüş bildirir. Sayıştay raporlarının Kurulda görüşülmesi sırasında ilgili grup başkanı veya raporun denetçisi katılarak görüşünü açıklar. Sayıştay raporlarının görüşülmesi sırasında açıklamalarda bulunması için ilgili kamu idaresinin üst yöneticisi veya görevlendirece ğ i yardımcısı ça ğ rılabilir. 40

41 Başsavcılık (6085/md.33) Başsavcı; İ lama ilişkin yargılamaya esas raporları hazırlayan denetçiler tarafından yapılan temyiz istemini gerçekleştirir veya temyiz isteminde bulunmama gerekçesini, ilgili denetçiye bildirilmek üzere Başkanlık makamına sunar. İ lamların infazını izler ve bu hususla ilgili gerekli işlemleri yapar. Hakkında suç duyurusunda bulunulan sorumluların ve di ğ er ilgililerin durumlarını izler. Sayıştay’ca belirtilen süreler içerisinde verilmeyen hesapları takip eder, hesabı ve istenilen bilgi ve belgeleri vermeyen sorumlular ve di ğ er ilgililer hakkında bu Kanunda belirtilen gerekli işlemleri yapar. 41

42 Başsavcılık Savcı; Kendisine havale edilen yargılamaya esas raporları, temyiz konusu dosyaları ve di ğ er işleri inceleyerek düşüncesini gerekçeli olarak bildirir. Oy hakkı bulunmamak üzere hesap yargılamasına katılır ve görüşünü açıklar.

43 Sayıştay Denetimi 43

44 (6085/md.34) Denetimin amacı (6085/md.34) Denetim; a) Bütçe hakkının gere ğ i olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisine ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, b) Kamu mali yönetiminin hukuka uygun olarak yürütülmesi ve kamu kaynaklarının korunması, c) Kamu idarelerinin performansının de ğ erlendirilmesi, ç) Hesap verme sorumlulu ğ u ve mali saydamlı ğ ın yerleştirilmesi ve yaygınlaştırılması, amacıyla gerçekleştirilir.

45 (6085/md.35) Denetimin genel esasları (6085/md.35) a) Denetim; kamu idarelerinin hesap, mali işlem ve faaliyetleri ile iç kontrol sistemlerinin incelenmesi ve kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak kullanılmasının de ğ erlendirilmesidir. Sayıştay tarafından yerindelik denetimi yapılamaz, idarenin takdir yetkisini sınırlayacak ve ortadan kaldıracak karar alınamaz. b) Denetim genel kabul görmüş uluslararası denetim standartlarına uygun olarak yürütülür. c) Sayıştay ve denetçiler denetim faaliyetini ba ğ ımsız ve tarafsız olarak yürütür. Sayıştaya denetim görevinin planlanması, programlanması ve yürütülmesinde talimat verilemez. ç) Denetimler, güncel denetim metodolojilerinin uygulanmasında gerekli özen gösterilerek gerçekleştirilir. d) Denetim görevinin etkin bir biçimde yerine getirilmesi için Kurum mensuplarının teknik ve mesleki yeterlikleri geliştirilir. e) Kalite güvencesinin sa ğ lanması için, denetimin her aşaması denetim standartlarına, stratejik planlara, denetim programlarına ve mesleki etik kurallarına uygunlu ğ u açısından sürekli gözden geçirilir.

46 Uluslararası Denetim Standartlarına Uygun Denetim Denetim standartları, denetimin başlangıcından bitimine kadar izlenecek yol ve usulleri tarif eden kurallardır sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun yürürlü ğ e girmesi ile; dış denetimin (Sayıştay Denetimi), genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları dikkate alınarak yürütülmesi esası benimsenmiştir. Sayıştaylar açısından referans olarak kabul edilen uluslararası denetim standartları; Uluslararası Sayıştaylar Birli ğ i (INTOSAI) ve Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu (IFAC) tarafından oluşturulan standartlardır. 46

47 Denetimin genel esasları Denetimin yürütülmesi ve kamu zararının tespitinde aşa ğ ıdaki hususlara uyulur: a) Düzenlilik denetimi, kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin mali nitelikteki tüm hesap ve işlemlerinin kanunlara ve di ğ er hukuki düzenlemelere uygun olup olmadı ğ ının tespitini kapsayacak şekilde yapılır.

48 Denetimin genel esasları b) Kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin mali nitelikteki tüm hesap ve işlemlerinin denetiminde; yetkili merci ve organlar tarafından usulüne uygun olarak alınan karar veya yapılan iş ve işlemlerin mevzuata ve idarelerce belirlenen hedef ve göstergelere uygun olmasına ra ğ men, yönetsel bakımdan gereklili ğ i, ölçülülü ğ ü, …uygun bulunmadı ğ ı yönünde görüş ve öneri içeren yerindelik denetimi sayılabilecek denetim raporu düzenlenemez. Denetim raporlarında, kamu idaresinin yerine geçerek belirli bir iş ve işlemin yapılmasını veya belirli bir politikanın uygulanmasını zorunlu kılacak, kamu idaresinin takdir yetkisini sınırlayacak veya ortadan kaldıracak görüş ve talep içeren rapor düzenlenemez.

49 Denetimin genel esasları d) Kamu idarelerinin düzenlilik ve performans denetimleri sonucunda düzenlenen taslak denetim raporları denetim grup başkanlıkları tarafından Başkanlı ğ a sunulmadan önce üç uzman denetçiden oluşturulacak rapor de ğ erlendirme komisyonları tarafından ilgili kanunlar ile bunlara dayanarak çıkarılan tüzük, kararname, yönetmelik ve ilgili kanunlarda uygulamayı yönlendirmek üzere yetkilendirilmiş olan kamu idareleri tarafından yapılan düzenleme ve verilen görüşler ile bu fıkrada yer alan di ğ er hususlara uygunlu ğ u yönünden de ğ erlendirilir.

50 DENET İ M TÜRLER İ Sayıştay denetimi; A) Düzenlilik denetimi B) Performans denetimini kapsar. 50

51 Düzenlilik Denetimi Kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve di ğ er hukuki düzenlemelere uygun olup olmadı ğ ının tespiti, (Uygunluk Denetimi) Kamu idarelerinin mali rapor ve tablolarının, bunlara dayanak oluşturan ve ihtiyaç duyulan her türlü belgelerin de ğ erlendirilerek, bunların güvenilirli ğ i ve do ğ rulu ğ u hakkında görüş bildirilmesi ile (Mali Denetim) Mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin de ğ erlendirilmesi, suretiyle gerçekleştirilir. 51

52 Performans Denetimi Kamu idarelerinin performans denetimi, idarenin plan ve program belgelerinin ışı ğ ında izleyece ğ i yolu ortaya koyan amaç ve hedefleri ile bütçe uygulaması sonucunda ortaya çıkan faaliyet sonuçlarının performans göstergeleri çerçevesinde ölçülmesi şeklinde yapılır. Bu çerçeve içinde performans denetimi raporu idarenin dönem sonundaki performansını başlangıçtaki hedefleriyle karşılaştırarak ortaya koyar. Performans denetimi raporu kurumsal performansın objektif bir çerçevede ba ğ ımsız bir bakış açısıyla de ğ erlendirilmesi açısından önem taşımaktadır. Performans denetimi raporları hesap verme sorumlulu ğ unun etkin işlemesini sa ğ lamanın yanı sıra idarelerin performans yönetimi süreçlerinin iyileştirilmesine de önemli katkı sa ğ layabilir. 52

53 (6085/md.37) Denetim Süreci (6085/md.37) Denetimler; a) Denetimin planlanması, b) Denetim programının hazırlanması ve uygulanması, c) Sonuçların ve tavsiyelerin raporlanması, ç) Raporların, Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulması ve ilgili kamu idaresine gönderilmesi, d) Raporların izlenmesi, aşamalarından oluşur.

54 REHBERLER Denetim sürecine ilişkin hususlar, kanunlar dikkate alınmak ve genel kabul görmüş uluslararası denetim standartlarından yararlanmak suretiyle hazırlanacak yönetmelik, standart ve rehberlerde belirtilir. Düzenlilik Denetimi Rehberi Faaliyet Raporlari Degerlendirme Rehberi Performans Bilgisi Denetimi Rehberi Mali Istatistikleri Degerlendirme Rehberi Bilişim Sistemleri Denetim Rehberi 54

55 Düzenlilik Denetiminin Özellikleri Düzenlilik denetimleri; Mali kayıtların incelenmesi ve de ğ erlendirilmesi ile mali rapor ve tablolar hakkında görüş bildirilmesi de dâhil olmak üzere kamu idarelerinin hesap verme sorumlulu ğ unun gerçekleşmesine katkı sa ğ lar. İ lgili kanun ve di ğ er hukuki düzenlemelere uygunlu ğ un de ğ erlendirilmesi, mali sistemlerin ve işlemlerin denetlenmesini içerir. İ ç kontrol ve iç denetim fonksiyonlarını de ğ erlendirir. Denetim sonuçlarının raporlanmasına imkân sa ğ lar. Mali denetim ve uygunluk denetimi cari yıl esası ile kamu idaresi temelinde birlikte yürütülür. Gerekti ğ inde denetimlerin konu, sektör, faaliyet ve proje bazlı olarak birden fazla yılı ve birden fazla kurumu kapsayacak şekilde yürütülmesine de imkân sa ğ lar. Uluslararası Denetim Standartlarına (UDS) uygun olarak yürütülür. Ekip çalışması esasına dayalı olarak grup başkanlıkları bünyesinde oluşturulan ekiplerce yürütülür. Risk odaklı ve sistem tabanlı olarak yürütülür. 55

56 Düzenlilik Denetiminin Kaynakları Mali Rapor ve Tablolar: Denetlenen kurumun tabi oldu ğ u muhasebe sistemi ve hesap planına göre tutmak ve hazırlamakla mükellef oldu ğ u defter, cetvel, tablo, tutanak vb. belgeler. Örne ğ in yevmiye defteri, mizan cetveli, bilanço, gelir-gider tabloları, taşınır sayım cetvelleri, kasa ve banka sayım tutanakları, yardımcı defterler vb. Plan, Bütçe ve Programlar: Kurum bütçesi, stratejik planı, performans programı, iş programları, kurumca hazırlanan yönerge, talimat vb. belgeler. Gelir, Gider ve Mal İ şlemlerine İ lişkin Belgeler: Denetlenen kurumun faaliyetlerini yansıtan her türlü kanıtlayıcı belge. Örne ğ in giderlerin ödenmesine, avans ve mahsup işlemlerine, gelirlerin tahakkuk ve tahsiline, malların saklanması ile kullanım ve tüketimine ilişkin kurumca düzenlenen belgeler ile di ğ er kanıtlayıcı belgeler vb. Sözleşme ve Anlaşma Hükümleri: Her türlü sözleşme, anlaşma vs. ilişkin belgeler. Örne ğ in, ihale işlem dosyaları, taahhüt kartları, yapım işlerine ilişkin hakediş vb. belgeler. 56

57 Dış Teyide İ lişkin Belgeler: Kurumun işlemlerini etkileyen belirli konular hakkında üçüncü kişilerden elde edilen belgeler. Örne ğ in banka mutabakatları, tapu ve nüfus kayıtları vb. Di ğ er Çalışmalar: İ ç denetçiler, ba ğ ımsız dış denetçiler, di ğ er denetim elemanları ile uzmanların çalışmaları vb. İ lgili Taraf İ şlemleri: Kurumun ilgili taraflarla (kurum tarafından kontrol edilen veya onu kontrol eden kurumlar ya da ba ğ lı birimler; kurum üzerinde etkisi olup dolaylı veya do ğ rudan bir çıkarı bulunanlar ile bunların yakın aile üyeleri; kilit yönetim personeli veya bunların yakın aile üyeleri) gerçekleştirdi ğ i işlemlere ilişkin belgeler. Kurum Tarafından Üretilen Di ğ er Bilgi ve Belgeler: Kurum yönetimi tarafından hazırlanan raporlar, yıllık faaliyet raporları, insan kaynaklarına ilişkin veriler, yatırım planları vb. Yazılı ve Sözlü Bilgiler: Denetime ilişkin olarak gerek kurum yönetici ve çalışanlarından, gerekse üçüncü şahıslarla yapılan görüşmelerden elde edilen yazılı ve sözlü bilgiler. Di ğ er Kaynaklar: Denetime ilişkin olarak elde edilen di ğ er bilgi ve belgeler: Örne ğ in yazılı ve görsel basında yer alan haber, yazı ve benzeri bilgiler ile gelen ihbarlar vs. Düzenlilik Denetiminin Kaynakları 57

58 Düzenlenecek Raporlar Düzenlilik denetimleri sonucunda aşa ğ ıdaki raporlar düzenlenir. Denetim Raporu Yargılamaya Esas Rapor Denetim raporları, ilgili kamu idaresi itibariyle TBMM’ye sunulmak üzere düzenlenecek dış denetim genel de ğ erlendirme raporunun eki olarak hazırlanır ve denetlenen kamu idaresinin bir yıllık mali işlemleri hakkında Sayıştay’ın denetim görüşünü içerir. De ğ erlendirme raporunda yer alan denetim bulgularına ilişkin olarak denetlenen kurumun görüşü alınır. Yargılamaya esas raporlar ise tespit edilen kamu zararlarına ilişkin olarak mali yıl sonu itibariyle hazırlanır ve yargılanmak üzere Başkanlı ğ a sunulur.

59 Dış Denetim Raporu Denetim bulgularına ilişkin Dış Denetim Taslak Raporu ile alınan kurumun görüşü de dikkate alınarak oluşturulan, mali tabloların denetlenen kamu idaresinin mali durumunu ve faaliyet sonuçlarını tüm önemli yönleriyle do ğ ru ve güvenilir bir biçimde gösterip göstermedi ğ i veya mali tablolarda önemli hatalar bulunup bulunmadı ğ ı konusunda denetim görüşünü içeren ve Sayıştay’ın Türkiye Büyük Millet Meclisine sunaca ğ ı Sayıştay Raporuna (Dış Denetim Genel De ğ erlendirme Raporu) esas olmak üzere düzenlenen rapordur. 59

60 Sayıştay Raporu Denetim ve incelemeler sonucu hazırlanarak Sayıştay Başkanı tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulan veya kamu idarelerine gönderilen raporu ifade eder. 60

61 SAYIŞTAY RAPORLARI Dış Denetim Genel De ğ erlendirme Raporu Genel Uygunluk Bildirimleri Faaliyet Genel De ğ erlendirme Raporu Mali İ statistikleri De ğ erlendirme Raporu Di ğ er Raporlar( Denetim ve incelemeler sonucunda hazırlanan ve bu Kanunun di ğ er maddelerinde öngörülenler dışında kalan raporlardır) 61

62 (6085/md.44) Raporların kamuoyuna duyurulması (6085/md.44) Sayıştay raporları, Türkiye Büyük Millet Meclisine sunuldu ğ u ve ilgili kamu idarelerine verildi ğ i tarihten itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay Başkanı veya görevlendirece ğ i başkan yardımcısı tarafından, kanunların açıklanmasını yasakladı ğ ı durumlar hariç kamuoyuna duyurulur. ) Savunma, güvenlik ve istihbarat ile ilgili kamu idarelerinin ellerinde bulunan devlet mallarının bu Kanun uyarınca yapılacak denetimi sonucunda hazırlanacak raporların kamuoyuna duyurulmasına ilişkin hususlar; ilgili kamu idarelerinin görüşleri alınarak Sayıştay tarafından hazırlanıp Bakanlar Kurulunca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.(Savunma, Güvenlik ve İ stihbarat ile İ lgili Kamu İ darelerine Ait Devlet Mallarının Denetimi Sonucunda Hazırlanan Raporların Kamuoyuna Duyurulmasına İ lişkin Yönetmelik )

63 (6085/md.45) Türkiye Büyük Millet Meclisinden gelen denetim talepleri (6085/md.45) Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlı ğ ı; araştırma, soruşturma ve ihtisas komisyonlarının kararına istinaden Sayıştay’dan, talep edilen konuyla sınırlı olmak kaydıyla denetimine tâbi olup olmadı ğ ına bakılmaksızın özelleştirme, teşvik, borç ve kredi uygulamaları dahil olmak üzere, tüm kamu kurum ve kuruluşlarının hesap ve işlemleri ile aynı usule ba ğ lı olarak, kullanılan kamu kaynak ve imkânlarından yararlanma çerçevesinde, her türlü kurum, kuruluş, fon, işletme, şirket, kooperatif, birlik, vakıf ve dernekler ile benzeri teşekküllerin hesap ve işlemlerinin denetlenmesini talep edebilir. Denetim sonuçları Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlı ğ ına sunulur. Türkiye Büyük Millet Meclisinden gelen denetim taleplerine öncelik verilir. Cumhurbaşkanlı ğ ı bu madde kapsamı dışındadır.

64 Di ğ er denetim raporlarından yararlanma Sayıştay, denetimler sırasında kamu idareleri hakkında hazırlanan di ğ er denetim raporlarından da yararlanır. Uzman görevlendirme Sayıştay Başkanı, denetimler sırasında denetçiler tarafından gerekli görülmesi halinde, meslek mensuplarının koordinasyonunda çalışmak ve incelenecek konu ile sınırlı olmak üzere Sayıştay dışından uzman görevlendirmeye yetkilidir.

65 (6085/md.48) Yargılamaya esas rapor (6085/md.48) Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin hesap ve işlemlerinin denetimi sırasında denetçiler tarafından kamu zararına yol açan bir husus tespit edildi ğ inde sorumluların savunmaları alınarak mali yıl sonu itibariyle yargılamaya esas rapor düzenlenir. Yargılamaya esas raporun düzenlenmesinde, tebli ğ tarihinden itibaren otuz gün içinde cevap vermeyen sorumluların savunmaları dikkate alınmaz. Yargılamaya esas raporlar eki belgelerle birlikte Başkanlı ğ a sunulur. Başkanlık bu raporları en geç onbeş gün içinde hesap yargılamasının yapılaca ğ ı daireye gönderir.

66 (6085/md.50) Hüküm ve tutanaklar (6085/md.50) Daireler tarafından yapılan hesap yargılaması sonucunda; hesap ve işlemlerin yasal düzenlemelere uygunlu ğ una veya kamu zararının sorumlulardan tazminine hükmedilir. Bu hükümler dışında, gerekli görülen hususların ilgili mercilere bildirilmesine karar verilebilir. Verilen hüküm ve kararlar gerekçeli olarak tutana ğ a ba ğ lanır ve daire başkanı ve üyeler tarafından imzalanır. Hesap yargılaması sırasında, mahkemelere veya yürütülen bir soruşturma için ilgili idari mercilere verilmiş olması nedeniyle belgeleri bulunmayan hesap yargılamasına konu olan bir işleme ilişkin bilgi ve belgelerin yeterli görülmemesi ve kovuşturma veya soruşturma sonucunun beklenmesine gerek görülen hallerde, bu hususlara ilişkin hesap ve işlemlerin yargılanması durdurularak, hüküm dışı bırakılabilir. Hüküm dışı bırakılan hususlara ilişkin noksanlıklar giderildikten sonra bu hesap ve işlemlerin yargılanmasına devam edilir.

67 (6085/md.51) İ lamlar (6085/md.51) İ lamlar gerekçeli olarak düzenlenir. Sayıştay ilamları; sorumlulara, sorumluların ba ğ lı oldu ğ u kamu idarelerine, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri için Maliye Bakanlı ğ ına, ilgili muhasebe birimine ve başsavcılı ğ a tebli ğ edilir. İ lamların infazı Sayıştay ilamları kesinleştikten sonra doksan gün içerisinde yerine getirilir. İ lam hükümlerinin yerine getirilmesinden, ilamların gönderildi ğ i kamu idarelerinin üst yöneticileri sorumludur. İ lamlarda gösterilen tazmin miktarı hüküm tarihinden itibaren kanuni faize tabi tutularak, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İ cra ve İ flas Kanunu hükümlerine göre tahsil olunur.

68 KAMU İ DARES İ HESABI DENETÇ İ SORGU SAVUNMALAR YARGILAMA SÜRECİ YARGI RAPORU KAMU ZARARI 68

69 İ LAMA KARŞI KANUN YOLLARI Temyiz Yargılamanın İ adesi Karar Düzeltilmesi 69

70 Temyiz (6085/md.55) Başvuru: Temyiz Kuruluna Yapılır. Nedenleri  Kanuna Aykırılık  Yetkiyi Aşmak  Yargılama Usullerine Riayetsizlik Başvurabilecek Olanlar  Sorumlular  Sorumluların Ba ğ lı Oldu ğ u Bakanlık veya Daire  Maliye Bakanlı ğ ı  Sayıştay Başsavcılı ğ ı Süre: İ lamın Tebli ğ inden İ tibaren 60 Gün İ çinde Kararlar: Onama, Düzelterek Onama, Bozma, Kaldırma 70

71 Temyiz Temyiz Kurulu temyiz olunan hükmü oldu ğ u gibi veya düzelterek tasdik eder, bozar ya da Kurul üye tamsayısının üçte iki ço ğ unlu ğ u ile kaldırır. Bozma halinde evrak yeniden karara ba ğ lanmak üzere o kararı veren daireye gönderilir. Daire ilk kararında ısrar eder ve bu ısrar üzerine temyiz olunarak tekrar Temyiz Kurulunca bozma kararı verilirse daire bu karara uymak zorundadır. Temyiz Kurulunun tazmin hükmünün kaldırılmasına ilişkin kararları, temyiz konusu ilam maddesindeki bütün sorumluları kapsar. Kararı temyiz edilen daire başkan ve üyelerinin oy hakkı yoktur.

72 Yargılamanın İ adesi (6085/md.56) Başvuru: Hesabı Yargılayan Daireye Yapılır. Nedenleri ◦ Hesapta Maddi Hata, Noksanlık, Mükerrerlik ◦ İ braz Edilen Belgelerde Sahtecilik ◦ Hüküm Sırasında Görülmeyen Usulsüz İ şlem ◦ Sonradan Ortaya Çıkan Hükme Tesir Edecek Belgeler ◦ Hesaba Esas Alınan Mahkeme İ lamının Bozulması ◦ Bilirkişi veya Uzmanın Gerçe ğ e Aykırı Rapor Düzenlemesi ◦ Vergi ve Benzeri Yükümlülüklerde Danıştay Kararları İ le Çelişki İ stemde Bulunabilecek Olanlar : Hükümlü-Hükümlünün Ba ğ lı Oldu ğ u Bakanlık veya Daire, Maliye Bakanlı ğ ı-Sayıştay Savcılı ğ ı Süre: İ lamın Tebli ğ inden İ tibaren 5 Yıl İ çinde 72

73 Yargılamanın iadesi Yargılamanın iadesi isteminde bulunma süresi ilamın tebli ğ i tarihinden itibaren beş yıldır. Yargılamanın iadesi isteminde bulunmak ilamın icrasını alıkoymaz. Yargılamanın iadesi dilekçesini inceleyen daire gerekli gördü ğ ü takdirde, kanunen geçerli teminat karşılı ğ ında, icranın geciktirilmesine karar verebilir. Yargılamanın iadesi istemi, hükmü veren dairece incelenir ve ilk olarak yargılamanın iadesi talebinin kabulüne veya reddine karar verilir. Kabul kararı verilmesi halinde iade edilen hususlarla sınırlı olmak üzere hesap yargılaması yapılır.

74 Karar Düzeltilmesi (6085/md.57) Başvuru: Temyiz Kuruluna Yapılır. Temyiz Kurulu Kararlarına Karşı Gidilebilir Nedenleri: ◦ İ ddia ve İ tirazların Kararda Karşılanmamış Olması ◦ Bir Kararda Aynı Konuda Birbirine Aykırı Hükümler Olması ◦ Belgelerde Hile ve Sahtekarlık Oldu ğ unun Ortaya Çıkması Temyiz Sebeplerinden En Az Birinin Bulunması İ stemde Bulunabilecek Olanlar: Sorumlular-Sorumluların Ba ğ lı Oldu ğ u Bakanlık veya Daire-Maliye Bakanlı ğ ı-Sayıştay Başsavcılı ğ ı Süre: Kararın Tebli ğ inden İ tibaren 15 Gün İ çinde 74

75 75 TEMY İ Z KURULU DA İ RELER YARGI RAPORU BAŞKAN İLAM SORUMLULAR MAL İ YE BAKANLI Ğ I TEMY İ Z YARGILAMANIN İ ADES İ SAVCILIK DA İ RELER İ LG İ L İ BAKANLIK VEYA DA İ RE

76 (6085/md.58) İ çtihatların birleştirilmesi (6085/md.58) İ şin gere ğ i ve ibraz edilen belgelerin mahiyeti bir oldu ğ u halde aynı konu hakkında dairelerce veya Temyiz Kurulunca verilen ilamlar birbirine aykırı ise Sayıştay Başkanı bu ilamları içtihatların birleştirilmesi için Genel Kurula gönderir. Sayıştay Başkanı birleşmiş içtihadın de ğ iştirilmesi için de istemde bulunabilir. İ çtihatların birleştirilmesi veya de ğ iştirilmesi kararları Resmi Gazetede yayımlanır. Bu kararlara Sayıştay daire ve kurulları ile kamu idareleri ve sorumlular uymak zorundadır.

77 (6085/md.60) Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlık hali (6085/md.60) Vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştayın kesinleşmiş kararları arasındaki uyuşmazlıklarda, 52 nci maddede belirtilen ilgililerin 56 ncı maddedeki esas ve usuller (Yargılamanın iadesi ) dairesinde başvuruları üzerine Sayıştay kararı yargılamanın iadesi yoluyla görüşülerek uyuşmazlık Danıştay kararı do ğ rultusunda giderilir. Uyuşmazlı ğ ın bulunmadı ğ ı hakkındaki Sayıştay kararına karşı 52 nci maddede belirtilen ilgililerce Danıştaya başvuruldu ğ u takdirde, bu hususa ilişkin Danıştay kararına uyulur. Uyuşmazlı ğ ın mevcut olmadı ğ ı tespit edilinceye kadar Sayıştay ilamının yerine getirilmesi durdurulur.

78 Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun uygulanaca ğ ı haller Bu Kanunda yargılama usulüne ve kanun yollarına ilişkin hüküm bulunmayan hallerde 18/6/1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.

79 Soru ve Değerlendirmeler


"6085 s. SAYIŞTAY KANUNU VE İLGİLİ MEVZUAT Hüseyin ÇELİK-Denetçi 1." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları