Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Feleğin Çeperinden Geçen Kuyrukluyıldız K. Yavuz Ekşi, İTÜ www.fizik.itu.edu.tr/eksiy/

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Feleğin Çeperinden Geçen Kuyrukluyıldız K. Yavuz Ekşi, İTÜ www.fizik.itu.edu.tr/eksiy/"— Sunum transkripti:

1 Feleğin Çeperinden Geçen Kuyrukluyıldız K. Yavuz Ekşi, İTÜ

2 Ne hakkında bu seminer? Dünyanın bir gökcismi olduğunun anlaşılmasının tarihi İnsanın doğadaki yerini keşfedişinin tarihi Astronomi ve günlük yaşam

3 Günlük hareket Yıldızların dünya etrafındaki günlük görünümsel hareketi

4 Yıldızlar saatte 15 derece açısal hızla dönerler. Demek ki 360 dereceyi 24 saatte tamamlarlar! Merkezdeki yıldız (kutupyıldızı) hareket etmediğinden yön bulmada kullanılabilir.

5 Eskilere göre günlük hareket İnsanlar çok eski çağlardan beri yıldızların günlük hareketinin farkındaydı. Ancak dünyanın hareketsiz olarak evrenin merkezinde yer aldığına inanıyorlardı. Dolayısıyla onlar için günlük hareket dünyanın dönmesinden kaynaklanan görünümsel bir olay değildi. Eski insanlar için yıldızların günlük hareketi gerçekti yani yıldızlar fiilen dünyanın etrafında dönmekteydi.

6 Takımyıldızlar biçimlerini koruyor! Demek ki yıldızlar dünya etrafında keyfi olarak dönmüyor, bir küreye sabitlenmişler ve bu küre döndüğü için onlar da dönüyorlar. Bu küreye gökküre (felek) diyoruz.

7 Takımyıldızlar Takımyıldızlar fiziksel olarak birbirlerine yakın olmasalar bile gökküre üzerindeki izdüşümleri birbirine yakın olduğu için bir arada görünen yıldızlardan oluşur.

8 Globular Cluster Birbirine fiziksel olarak yakın yıldızlar da vardır.

9 Gökküre bugün hala yararlı bir kavram. Çünkü biz gökcisimlerinin sadece bu hayali küre üzerindeki izdüşümlerini görebiliriz. Uzaklıkları ölçmek astronomide zor bir problemdir. Eski insanlar için gökküre gerçek bir nesneydi. Gökküre=Felek (Çoğ:Eflak)= Celestial Sphere

10 Gezegenler Bazı gökcisimleri sanki gökküreye sabitlenmemiş gibiler, zamanın çoğunda belirli bir yönde gittikten sonra durup ters yöne doğru hareket ediyor, gökküreye tutturulmuş yıldızların oluşturduğu fonun önünde “geziyor.”

11 Mars’ın ters hareketi

12 Gezegen “Planetes” eski Yunancada “gezenler” demek. Gezegen = Planet = Seyyare Üç dildeki anlamı da bu nesnelerin sabit yıldızlardan oluşan fon önünde yaptığı gezinmeye değiniyor. Bu bağımsız hareketten ötürü bazı kültürlerde gezegenler tanrı olarak kabul edildi ve haftanın her gününe onların adı verildi.

13 Güneşmerkezli model açısından Mars’ın ters hareketi nasıl anlaşılabilir? Kepler yasalarına göre Dünya iç yörüngede olduğu için Güneş etrafındaki turunu Mars’tan daha çabuk tamamlar. Geriden gelen Dünya Mars’ı yakalayıp geçerken bu görünüm ortaya çıkar.

14 Güneşmerkezli modele göre Mars’ın ters hareketi

15 Güneşmerkezli modele göre Venüs’ün ters hareketi

16 Gökküreye sabitlenmemiş 7 Gökcismi 7 nesne gökküreye sabitlenmemiş gibi bağımsız hareket ediyor. Bunlar çıplak gözle görülebilen 5 gezegen (Merkür, Venüs, Mars, Jüpiter ve Satürn), Ay ve Güneş. Yani eskilere göre Ay ve Güneş’le birlikte 7 gezegen var.

17 Haftanın Günleri Cumartesi=SaturdaySaturn=dies saturni Sunday=PazarSun=dies solis Monday=PazartesiMoon=dies lunae Tuesday=Salı Tiw  Mars=dies martis Wednesday=Çarşamba Odin  Mercury=dies Mercurii Thursday=Perşembe Tor  Jupiter=dies jovis Friday=Cuma Frie  Venus=dies veneris Astronomical Names for the Days of the Week, Falk, M.., 1999, J. of the Royal Astron. Soc. of Canada, Vol. 93, p.122

18 Aristo (M.Ö ) Sağduyunun filozofu Dünya küre biçimlidir ve gene küre biçimli bir evrenin merkezindedir. Tüm gezegenler (Ay, Merkür, Venüs, Güneş, Mars, Jüpiter ve Satürn) herbiri kendine ait bir küreye sabitlenmiş. En dışta sabit yıldızların küresi var. Tüm bu küreler karmaşık mekanizmalarla birbirine bağlı.

19 Aristo’nun evreni Dünya ile Gökküre arasında kalan 7 katlı küre sistemi

20 Felek Feleğin tekerine çomak sokmak Çark-ı Felek Felekten bir gün çalmak Feleğin çemberinden geçmek.

21 Felek ve Edebiyat Bilmem feleğin kastı ne Dert verdi dert üstüne Anonim türkü Pek rengine aldanma felek eski felektir Zirâ feleğin meşreb-i nâsâzı dönektir Ziyâ Paşa [Parlaklığına aldanma, felek eski felektir; zira döneklik feleğin uygunsuz meşrebidir.]

22 Aristo Kimyası: Yeryüzündeki ve gökyüzündeki cisimler farklı elementlerden yapılmıştır Yeryüzündeki cisimler (Ay küresinin altındaki herşey) 4 elementin karışımıdır: Toprak, Su, Hava, Ateş. Bu cisimler değişime, çürümeye ve ölüme tabi. Yeryüzündeki cisimler kusurlu... Gökcisimleri beşinci bir elementten yapılmış (Ether). Gökcisimleri kusursuz, ezeli ve ebedi, değişime tabi değil. Aristo, Platon’un öğrencisi ve idealar dünyasını gökyüzünde kurmuş. Süflî alem X ulvî alem

23 Aristo Fiziği: Yeryüzündeki ve gökyüzündeki cisimler farklı yasalara tabi Her elementin doğal hareketini belirleyen doğal bir yeri var: Toprak dünyaya ait. Suyun doğal yeri toprağın çevresi. Havanın yeri toprağın ve suyun üstü. Ateşin yeri de havanın üstü. Taş bırakıldığında yere düşüyor çünkü topraktan yapılmış ve dünya’ya ait olduğu için oraya dönmeye çalışıyor. Ateş yükselmeye çalışıyor çünkü en büyük ateş (Güneş) orada. Hava kabarcıkları da suyun içinde yükseliyor çünkü havanın yeri suyun üzerinde. Bu doğal hareketlerin dışında bir de zorlamalı hareketler var. Cisimleri hareket halinde tutmak için kuvvet uygulamak gerekir: Atlar durunca araba durur! Ağır cisimler hafiflerden daha çabuk yere düşer. Tüm gökcisimleri dünyanın etrafında dönerler. En mükemmel biçim daire. Gökcisimleri de mükemmel olduğuna göre dairesel yörüngelerde dönerler. Bu onların doğal hareketi olduğundan üzerlerine kuvvet uygulanması gerekmez. Gökcisimleri yörüngelerinde dönerken hızlanıp yavaşlamazlar.

24 Aristo’ya göre Kuyrukluyıldızlar Gökcisimleri değişime tabi değildir. Kuyrukluyıldızlar gökcisimleri değil ay küresinin altındaki atmosferik olaylardır.

25 Hipparchus (MÖ ) ve Dışçemberler Dünyamerkezli modelde gezegenlerin ters hareketi üst üste dairesel hareketler düşünerek açıklanabilir. Gezegenin dışçember (epicycle) denilen küçük bir çember üzerinde döndüğü kabul edilir. Dışçemberin merkezi ise ana çember üzerinde hareket eder. Eğer gezegen dışçember üzerinde, dışmerkezin ana çember üzerindeki dönüşünden daha hızlı dönerse yörüngenin kimi bölgelerinde tersine hareket meydana gelecektir.

26 Dünyamerkezli Model ve Ters Hareket

27 Claudius Ptolemaeus-M.S.140 Aristo’nun dünyamerkezli evren modelini temel aldı. Hipparchus’un dışçemberlerini de kullandı. Gezegen hareketlerini çok hassas öngörebilen ve 1500 yıl boyunca geçerli kalan ayrıntılı bir model kurdu.

28 Ptolemy’nin Dışçemberi

29 Ptolemy Modeli Ptolemy, 7 gezegenin hareketini kendi çağının en hassas gözlemleriyle uyumlu olacak biçimde modelledi Bu bazen dışçemberler üzerine daha küçük başka dışçemberler eklenmesini gerektiriyordu (Fourier analysis) Ptolemy modeli 1500 yıl boyunca batılı ve doğulu astronomlar için geçerliğini korudu.

30 Ptolemy’nin evren modeli

31 Ptolemy ve Aristo Ptolemy (M.S.150) Aristo’nun 7 katlı küre sistemini benimsemişti. Dışçemberlerin kürelerlerle çarpışacağının farkındaydı. Ptolemy kendi modelini yalnızca bir hesaplama aracı olarak gördü. Dışçemberlerin gerçek olduğunu öne sürmedi. Dünyanın çemberlerin merkezinden çıkarılmasını da sadece hesap açısından gerekli bir varsayım olarak değerlendirdi.

32 El Majestik Mathematike Syntaxis (Ptolemy’nin 13 ciltlik eseri) Araplar çok sevdiler ve el-kitabü-l-mijisti, yani “En büyük kitap“ adıyla tercüme ettiler. Ptolemy’i de Batlamyus yaptılar. Kitap daha sonra Arapçadan tekrar batı dillerine çevrildi. Bu nedenle kimi zaman Almagest adıyla anılır.

33 Samos’lu Aristarchus ( BC) Ptolemy’den yüzyıllarca önce Güneşmerkezli evren modelini öne sürdü. Eserleri İskenderiye kütüphanesinde yandı. Güneşmerkezli evren modelini öne sürdüğünü Arşimet’in referanslarından biliyoruz. Güneşmerkezli evren modeli o çağda yaygın kabul görmedi çünkü...

34 ...paralaks çıplak gözle gözlenemiyor

35 Aristarchus’un güneşmerkezli modeli genel kabul görmedi çünkü... Yıldızların paralaks göstermeyecek kadar uzak olmalarını idrak etmek zor. Dünya dönüyor olsaydı üzerinde rahatça dolaşamazdık, dışarı fırlatılırdık. Diyelim Dünya Güneş’in etrafında dönüyor, o zaman Ay nasıl Dünya ile birlikte sürüklenecek?

36 Nasreddin Tusi ( ) Ptolemy’nin “equant” kavramı yerineTusi-çifti kavramını ortaya attı. Küçük çember çift katı yarıçaplı bir çemberin içinde döner. Çemberlerin dönüşü, küçük çember üzerindeki bir noktanın büyük çemberin çapı boyunca ileri geri hareket etmesine yol açacaktır. Tusi Çifti (Vatican Arabic ms 319, fol. 28v; 13th. c.)

37 Skolastik Aquino’lu Thomas ( ) Hristiyanlık ile Aristo öğretisini uzlaştırdı. Dünyanın evrenin merkezinde olması sadece aklın, mantığın gereği değil; tüm yaratılışın amacı insan olduğuna göre insanın üzerinde yaşadığı dünya da evrenin merkezinde olmalıdır.

38 Ortaçağ... “Belli bir konuyu incelemek demek, o konuda Aristoteles’in ne yazdığını okumak demektir. Daha derin bir inceleme, Aquino’lu Thomas’nın, Aristoteles’in bu yazısı üzerine ne yazdığını okumak demektir. Bilimsel bir incelemeyse Aristoteles’in ve Aquino’lu Thomas’nın bu yazılarını tekrarlayan üçüncü bir kitabı okumak demektir.” Düşünce Tarihi, Orhan Hançerlioğlu, Remzi Kitabevi, s.139

39 Uluğ Bey ( ) Timur’un torunu Hükümdar ve bilimadamı 15. yy’ıl en önemli astronomu Semerkant’ta bir gözlemevi kurdu. Batlamyus’tan Tycho Brahe’ye kadarki dönemin en kapsamlı yıldız katalogunu (ziyc) yaptı. Yönetime geçtikten iki yıl sonra oğlu Abdüllatif tarafından öldürtüldü.

40 Kaşi’nin Mektubu Kaşi rasathanede çalışıyor. İstanbul’daki babasına mektup yazıyor. Uluğ Bey’in rasathanesindeki bilimsel etkinlikler üzerine detaylı bilgiler buradan edinilebilir. Sayılı, Aydın, Uluğ Bey Ve Semerkanddaki İlim Faaliyeti Hakkında Giyasuddin-i Kaşi'nin Mektubu, (Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi), 1960.

41 Nicolaus Copernicus ( ) “Ve hepsinin ortasında Güneş vardır. Zaten kim lambasını koymak için bu güzelim tapınaktaki herşeyi aydınlatabileceği daha iyi bir yer bulabilir ki? Böylece Güneş sanki bir kraliyet tahtında oturuyormuşçasına etrafındaki yıldızlar ailesini komuta eder.”

42 Kopernik Modeli (1543) Güneş sadece gezegen sisteminin değil tüm evrenin merkezinde Gezegenlerin yörüngeleri dairesel Dışçemberler gene var ama daha az sayıda Kristal küreler hala yerinde.

43 Aslında Kopernik modeli gezegen hareketlerini açıklama bakımından Ptolemy modelinden çok üstün sayılmaz. Dünyanın merkezden alınıp gezegenlerden biri yapılmasındaki düşünce sıçraması önemli.

44 Tycho Brahe ( ) Uraniborg

45 Tycho Brahe’nin “melez” evren modeli

46 Tycho’nun Evreni: Dünya hareketsiz olarak evrenin merkezinde ama 5 gezegen Güneş’in çevresinde dönüyor. Sabit yıldızlar her gün, Ay her ay ve Güneş her yıl Dünyanın etrafında bir tur atıyor.

47 Brahe’nin Kopernik sistemini eleştirisi Eğer Dünya bir çember etrafında dönüyorsa, yakındaki yıldızlar yılın farklı zamanlarında farklı konumlarda görünecekler. Yıldızlar sabit olduklarına göre çok uzaklarda olmalılar, iyi ama o zaman da çok büyük olmaları gerekir ve bu da “saçma” dır. (Tabii aslında sadece çok parlak olmaları yeterlidir)

48 Tycho Brahe ve Muhteşem Kadranı

49 Tycho Brahe ve Süpernova (1572) Bir süpernova patlaması izledi. Bunu yeni bir yıldız sandı. Yıldızların ezeli olduğunu söyleyen Aristo’dan etkilendiği için çok şaşırdı.

50 Stella Nova Tycho Brahe's “Stella Nova” adlı kitabından

51 1577 Kuyrukluyıldızı Kasım 1577-Ocak 1578

52 Tycho Brahe ve 1577 Kuyrukluyıldızı Başka yerlerdeki gözlemcilerle işbirliği yaparak paralaksını ölçmeye çalıştı. Paralaks ölçemediği kadar küçüktü. Kuyrukluyıldızın Ay’dan en az 6 kat uzakta olduğunu anladı. Demek ki kuyrukluyıldızlar Ay altı küreye ait olaylar değil, gökcisimleri.

53 Tycho Brahe ve Kristal Küreler Tycho Brahe kuyrukluyıldızın yörüngesini kurgulayarak onun çok uzaklardan geldiğini anladı. O kadar uzaktan gelmekteydi ki bu kuyrukluyıldız çok sayıda gezegene ait kristal kürenin içinden geçmiş olmalıydı. Feleğin çeperinden geçen kuyrukluyıldız! Öyleyse Aristo’nun kristal kürelerinin gerçek olamayacağı sonucuna vardı.

54 Tycho Brahe’nin kuyrukluyıldızın yörüngesini yeniden kurgulaması

55 O sırada İstanbulda… Takiyuddin Tophane sırtlarında bir rasadhane (Dar-ü’r Rasad-ül Cedid) kurdu. Tycho Brahe ile benzer aletlere sahipti. Kimi gözlemleri daha bile hassastı. Ancak Takiyüddin gözlemlerine Tycho Brahe kadar uzun süre devam edemedi. Bu konuya birazdan döneceğiz.

56 Galileo ( ) Aristo evren modelinin en ateşli muhalifi

57 Galileo ve Süpernova 1604’te Kepler’in de gördüğü süpernova patlamasını izledi. Bunun yeni bir yıldız olduğunu zannetti. Paralaksını ölçmeye çalıştı ve ölçemedi Demek ki diğer yıldızlar kadar uzak olmalıydı bu yeni yıldız Bu da Aristo’nun göklerin değişmediği yönündeki öğretisiyle bağdaşmıyor.

58 Kusurlu bir gökcismi mi? Galileo dürbününü göğe çevirdi (1609). Ay yüzeyinde kraterler var. Hiç de mükemmel değil!

59 Galileo’nun Ay Çizimleri Ay Dünyamızdan daha mükemmel sayılmaz!

60 Jüpiter’in Uyduları Jüpiter’in uydularını keşfetti Anlamı (ister dünya ister Güneş; hangisi merkezde olursa olsun) tüm gökcisimleri dünyanın etrafında dönmek zorunda değil. Bu aynı zamanda Aristarchus’un Güneş merkezli evrenine yapılan itirazı geçersiz kılıyor: Jüpiter nasıl Dünyanın veya Güneş’in etrafında dönüyorken uydularını peşinden götürüyorsa Dünya da Güneş’in etrafında dönerken Ay’ı peşinden sürükleyebilir.

61 Jüpiterin Uyduları

62 Galileo ve Venüs’ün Evreleri Güneşmerkezli model: Tüm evreler görülmeli Dünyamerkezli model: Yalnızca hilal ve yeni ay evreleri görülebilir.

63 Dünyamerkezli modele göre Venüs’ün evreleri Venüs sadece Güneş battıktan hemen sonra görülebiliyor. Demek ki Güneş’e çok yakın. Dünyamerkezli modele göre Venüs ve Güneş’in küreleri birbirlerine kilitlenmiş gibi beraber dönmeli. Güneş ve Dünyayı birleştiren doğru Venüs’ün dışçemberinin ortasından geçmeli. Bu modelde Venüs asla Güneşle ters taraflarda olamayacağı için Galileo’nin gözlediği evreleri gösteremez.

64 Venüsün Evreleri Aylar boyu çekilen fotoğrafların birleştirilmesi ile elde edilmiştir.

65 Venüs’ün Evreleri Venüs tüm evrelerden geçiyor: Yeni evresinde büyük, tam evresinde küçük.

66 Galilei ve Samanyolu Teleskopla bakılınca Samanyolu sayılamayacak kadar çok yıldızdan oluşuyor.

67 Aristocuların Yanıtı Teleskoptan bakmayı reddettiler Teleskopun görüntüyü çarpıttığını iddia ettiler. Galilei bu olasılığı yüzlerce deneyle test etti.

68 Güneş de mükemmel değil (Galilei 1613)

69 –Düşen cisimler: Aristo’ya göre, daha fazla toprak içerdikleri için, ağır cisimler hafif cisimlerden daha çabuk yere düşer Gözlem: Aynı biçime ve hacme sahiplerse aynı anda yere düşerler Galilei: farklı biçimlere sahip cisimlerin farklı zamanlarda yere düşmelerinin sebebi hava sürtünmesidir. –Düşünce deneyi: - “reductio ad absurdum”: İki cisim var: Hafif (H), Ağır (A) Aristo: H, A’dan daha yavaş düşer  H’yi A’nın altına bağlarsak A’nın düşüşünü yavaşlatması gerekir;  A altında H varken tek başına düşeceğinden daha yavaş düşmelidir; halbuki (A + H) aslında A’dan daha ağırdır  tekbaşına A’dan daha çabuk düşmelidir  ÇELİŞKİ! –Eğik düzlemde yuvarlanan top: Eğik düzlemde aşağı yuvarlanan top hızlanır; Eğik düzlemde yukarı yuvarlanan top yavaşlar; yavaşlama hızı eğik düzlemin eğimine bağlıdır: eğim az  daha uzağa gider; öyleyse eğim sıfıra giderse top da sonsuza dek hareket edecektir. Galileo’nun Deneyleri ve Dü ş ünce Deneyleri:

70 Galilei’nin Başarıları Modern bilimin kurucusu; –Galilei’nin getirdiği yenilikler: Belirli bir hipotezi sınamak için kontrollü deney tasarlama Ana etkilerin gözden kaçmasına yol açan yan etkileri yok ederek idealleştirme Araştırma konusunu kısıtlama – bir kerede yalnızca bir soruyu ele alma; Niceliksel yöntemler – düşen cisimlerin hareketinin çok dikkatli ölçülmesi. –Gözlemler ve düşünce deneylerinden iki yeni yasa genelleştirilebilir: EYLEMSİZLİK İLKESİ: –Dış bir etki (kuvvet) yoksa bir cisim hızını veya hareket yönünü değiştirmez; eğer durmaktaysa durmaya devam eder. Düşen Cisimler Hakkında: –Eğer hava sürtünmesi önemsizse, aynı anda bırakılan iki cisim yere aynı anda düşeceklerdir; düşme hızı ağırlıktan ve malzemeden bağımsızdır.

71 Galilei’den 2 alıntı Bilimsel sorunlar sözkonusu olunca bin kişinin otoritesi tek bir kişinin alçakgönüllü bir akılyürütmesi kadar değerli değildir. Yeni bir şey keşfetmeksizin büyük felsefi meseleleri uzun uzadıya tartışmaktansa küçük de olsa bir gerçeği keşfetmeyi tercih ederim.

72 Kilise ve Galileo Papa 2. John Paul 1992 yılında Kilise’nin Galileo Galilei’nin yanıldığını söylemekle hata yaptığını kabul etti

73 Kepler Eğer gökcisimleri mükemmel değilse yörüngeleri de mükemmel olmak zorunda değil. Kopernik sistemine eliptik yörüngeleri soktu.

74 Newton (1687) Gravitasyonel etkileşim tüm cisimler arasında. Ayı yörüngede tutan kuvvet elmayı başıma düşüren kuvvetle aynı! Yeryüzündeki ve gökyüzündeki cisimler aynı yasalara tabi.

75 Yeni Mekanik Aristocuların görüşü: kuvvet hıza yol açar (hareketi sürdürebilmek için kuvvet gereklidir). Newtoncuların görüşü: kuvvet ivmeye yol açar (hareketi değiştirmek için kuvvet gerekir)

76 Bessel (1838) 61 Cygni adlı çift yıldız sisteminin paralaksını 0.29 yaysaniyesi olarak ölçtü. Bu 10.3 ışık yılı uzaklığa karşılık gelmektedir.

77 Yeryüzündeki ve Gökyüzündeki Cisimler Aynı Tür Elementlerden Yapılmış Spektroskopi 19.yy’da keşfedildi Bu yöntemi kullanarak astronomlar yıldızların hidrojen, karbon oksijen gibi dünyadan bildiğimiz elementlerden oluştuğunu anladılar. Bu, Aristo’nun göklerin ayrı maddeden yapıldığı yönündeki öğretisinin sonunu getirdi.

78 Kısa Tarihçe Tycho Brahe gezegen hareketleri konusunda ayrıntılı veriler elde etti. Kepler verileri çözümleyerek Kepler Yasalarını buldu. Newton, Kepler’in ampirik yasalarından yola çıkarak genel hareket yasalarını buldu. Bu yasalar sadece Güneş Sistemi’nde değil yeryüzünde ve gökyüzünde çok farklı sistemler için geçerli. Endüstri devrimi Newton’un hareket yasalarının üzerine inşa edildi. Doğu’da tarih çok farklı bir yol izledi.

79 Takiyuddin ve İstanbul Rasathanesi Takiyuddin ( ) 1570 yılında Mısır’dan İstanbul’a geliyor. III.Murat’ın hocası Saadettin Efendi’nin desteği ile bir rasathane kurulması için padişahı ikna ediyor. Eski zic’lerdeki hatalar giderilecek ve Padişahın adıyla anılacak yeni bir “zic” hazırlanacak.

80 İstanbul Rasathanesi (1577)

81 1577’de bir kuyrukluyıldız

82 1578’de veba Uğursuzluğun kaynağı olarak rasathane gösteriliyor. Takiyüddin ve çalışma arkadaşlarının rasathaneden meleklerin bacaklarını gözlediği dedikodusu çıkıyor.

83 Şeyhülislam Ahmet Şemsettin Efendi’nin rasadhanenin kapatılması için verdiği fetva İhrac-ı Rasad meş'um perde-i esrarı felekiyeye küstahane itlak-ı cür'etin vehamet ve akibeti meczumdur. Hiçbir mülkde mübaşeret olunmadı ki ma'mur iken harap ve bünyan-ı devleti zelzelenak-i inkilab olmaya. Gözlem yapmak uğursuzluk getirir. Feleklerin sırlarını küstahça anlamaya çalışmanın vahim sonuçları çok açıktır. Gözlem yapılan hiçbir memlekette mamur devletin tahrip olmadığı ve devlet yapısının zelzeleye uğramadığı görülmemiştir.

84 Rasathanenin Sonu Padişah korkar ve rasathanenin yıkılması emrini verir. Rasathane, Kaptan-ı Derya Kılıç Ali Paşa tarafından, 22 Ocak 1580’de, kuruluşundan sadece 3 yıl sonra, yıkılır. Osmanlı İmparatorluğu’nda 1873 yılına değin rasathane kurulmadı. Bu rasathane de 1909’daki 31 Mart olayı sırasında gericiler tarafından yıkıldı. Kandilli Rasathanesi 1911 yılında Fatin Gökmen tarafından kuruldu.

85 Osmanlılar ve Kopernik Osmanlıcada Kopernik modelinden söz eden bir kitap ilk kez 117 yıl sonra tercüme edildi. (Tezkereci Köse İbrahim Efendi: Feleklerin aynası ve idrakin Gayesi) Daha sonra, 1685’te Ebubekir efendi: Tercüme-i Atlas Mayor, 1773 İbrahim Müteferrika: Cihannüma Hiçbiri Kopernik sistemini savunmadı!

86 Kopernik Kuramını Açıklanmasının Üzerinden 200 yıl sonra bile Osmanlılarda bu kuramı benimseyen ve savunan biri yok!

87 Astronominin 99 yılı


"Feleğin Çeperinden Geçen Kuyrukluyıldız K. Yavuz Ekşi, İTÜ www.fizik.itu.edu.tr/eksiy/" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları