Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

MEDİHA DEMİRBAG BİLGİSAYAR MUHENDİSLİGİ 08260004.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "MEDİHA DEMİRBAG BİLGİSAYAR MUHENDİSLİGİ 08260004."— Sunum transkripti:

1 MEDİHA DEMİRBAG BİLGİSAYAR MUHENDİSLİGİ

2 KARAR DESTEK SİSTEMLERİ

3 Karar Destek Sistemi Nedir?  Karar verme suresini hizlandiran ve kolaylastiran sisteme KDS denir. Karar destek sistemleri, insanların karar almasına yardımcı olan ve işin nasıl yapılacağını bilinmediği sahalarda çalışabilmeyi sağlayan sistemlerdir. Karar destek sistemleri, planlanmış ya da planlanmamış durumlarda karar vermeyi destekleyen ve elimizdeki veriyi, bilgi ve örnek yaklaşımlar sayesinde beceriyle kullanabilmemizi sağlayan sistemlerdir.  KDS verileri,modelleri,bir yazilim arabirimlerini ve kullaniciliri etkili karar verme sisteminde birlestirir.Karar vericiye tavsiyelerde bulunur. Karar Vericiyi ortadan kaldırmazlar. Karar destek sistemleri karar vermedeki yeterliliği değil, etkinliği geliştirmeyi hedeflerler. Kullanıcı etkileşimli sistemlerdir

4  KDS bircok tanimi vardir,bunlardan birkacini daha soyleyecek olursak:  Karar Destek Sistemi, karar verirken yöneticiye destek sağlayan, ancak hiçbir zaman yöneticinin yerini alamayan bilgi sistemi olarak tanımlanmıştır.  karar destek sistemi, karmaşık işletme problemlerini çözümlemek için, insan zekası, bilgi teknolojisi ve yazılımın etkileşim içinde olacak şekilde bütünleştirildiği bir sistemdir.  Karar destek sistemleri, karar alma durumundaki yöneticilere, model desteği, bilgi desteği, yazılım desteği, hesaplama desteği ve açılım (analiz) desteği ve benzeri destekleri, sağlamak amacıyla geliştirilen bir yönetim bilgi sistemi türüdür.  Karar destek sistemi, işletme yönetimi kararlarını desteklemek için, işletme içi ve işletme dışı kaynaklardan model tabanı, bilgi tabanı ve veri tabanı sağlayan, bilgisayar etkileşimli ve internet erişimli bir bilgi sistemidir

5  KARAR DESTEK SİSTEMİ TURLERİ  İki tip karar destek sitemi vardir:  1)MODEL ODAKLİ KDS:Model odaklı karar destek sistemi, “şayet.... ise (what if)” ve diğer farklı analizlerin yapılması için bazı modeller kullanan büyük organizasyonel bilgi sistemlerinden bağımsız, tek başına bir sistemdir. Bu gibi sistemler genellikle merkezi bilgi sistemi kontrolü altında olmayan son kullanıcı bölümler ya da gruplar tarafından geliştirilirler. Bu sistemlerin analiz yetenekleri, modelin kullanımını kolaylaştıracak iyi bir kullanıcı arayüzüyle birleştirilmesine bağlıdır.  2)VERİ ODAKLİ KDS:Veri odaklı karar destek sistemi, büyük organizasyonel sistemlerde bulunan büyük veri havuzlarını analiz eden sistemlerdir. Bu sistemler, daha önceden büyük miktarlardaki verilerde saklı kalan faydalı bilgilerin çıkarılarak, kullanıcılara karar verme desteği sağlayan sistemlerdir. Veri işleme sistemlerinden elde edilen veriler, bu amaç için genellikle veri deposunda toplanırlar.

6 KDS’NİN GENEL OZELLİKLERİ  Yapisal,yapisal olmayan yari yapisal kararlari kullanir.  Karar vericinin yerine gecmez,ona karar vermesinde yardimci olur.  Karar verme projesinin tum asamalirini destekler.  Kullanicinin kontrolu altindadir.  Veri inceleme ve cozum uretmede analitik modeller kullanilr.  Degişen sartlara ve karar durumlarina uyum saglayacak esnekliktedir ve hizli cevap verir.  Profesyonel programcilardan cok az yardim alir  Kararlar ve problemler için(çözümleri bilinmeyenler için) destek sağlar

7  KDS’nin ozelliklerinden bahsederken yapisal, yapisal olmayan ve yari yapisal kararlardan bahsettik.Karar vericinin karsilasacagi problemlerdir.Bunlari aciklayacak olursak: Yapisal kararlar: Aynen tekrarlanan, standart çözümleri var olan ve tam otomasyona geçilmesi mümkün olan problemlerdir Yapisal kararlar: Aynen tekrarlanan, standart çözümleri var olan ve tam otomasyona geçilmesi mümkün olan problemlerdir Yapisal olmayan karar:Bir seferlik, standart çözümü olmayan, kişisel değerlendirme gerektiren ve otomasyonun etkin ve doğru olmadığı durumlarda ortaya çıkmaktadır. Yapisal olmayan karar:Bir seferlik, standart çözümü olmayan, kişisel değerlendirme gerektiren ve otomasyonun etkin ve doğru olmadığı durumlarda ortaya çıkmaktadır. Yari yapisal kararlar: Yari yapisal kararlar: Birçok karar durumu, yarı yapılanmış karar özelliği taşır. Yarı yapılanmış karar durumlarında, sorunun bazı yönlerine belirli işlem dizileri (algoritma) uygulanabilir. Ancak, yalnızca bu kadarı karar için yeterli olmaz. Sorunun diğer bazı yönleri, tesadüfi nedenlere ve diğer ilişkilere bağlı olduğu için, devreye yöneticinin girmesi gerekir Birçok karar durumu, yarı yapılanmış karar özelliği taşır. Yarı yapılanmış karar durumlarında, sorunun bazı yönlerine belirli işlem dizileri (algoritma) uygulanabilir. Ancak, yalnızca bu kadarı karar için yeterli olmaz. Sorunun diğer bazı yönleri, tesadüfi nedenlere ve diğer ilişkilere bağlı olduğu için, devreye yöneticinin girmesi gerekir 

8  Gunumuzde nerdeyse her alanda kararlar daha karmasik hale gelmiştir,bunun nedenleri arasinda seceneklerin coklugu we herzaman icerisinde degişmesi sonucu karar verme pozisyonunda bulunanlarin tecruberlerinin yetersiz kalmasi sayilabilir.Belkide en onemli neden olarak,her alanda giderek yayginlasan bilgi kirliligi gosterilebilir.  Öte yandan fiyatlardaki ucuzlama,yazilimlarin daha kullanici dostu olmalari ve yazilim geliştirme sureclerindeki ilerlemeler bilgisayarlarin erişebilirliginde onemli bir artisa yol acar,bu noktada karar destek sistemleri bize,bilgi kirliliginden arinmis.  Sonuc odakli kararlar olusturulmasİnda onemli avantaj saglar.

9  Örnek olarak, sigorta acentaları için geliştirilmiş bir karar destek sisteminin, müşterilerin sigorta poliçelerini seçerken nasıl kullanıldığını anlatabiliriz. Sigorta acentaları müşterilerin evlerine veya ofislerine, taşınabilir bir bilgisayar vasıtasıyla kullandıkları karar destek sitemini götürüp sunumlarını yaparlar. Uygun seçenekler incelendikten sonra acenta ve müşteri birkaç uygun seçenek belirlerler.  Acenta tahsis ettiği verileri girdikten sonra sistem fiyat ve avantajların gösterildiği bir rapor ekrana getirmektedir. Bu rapor müşteri tarafından incelendikten sonra,müşteri tarafından uygun bulunmadığı takdirde aynı işlemler tekrarlanarak yani bir teklif incelenebilir. Böylece karar destek sistemleri sayesinde sigorta acentaları satış işlemlerini daha kolay ve etkili bir şekilde gerçekleştirebilmektedir

10 Karar destek sistemi gunumuzde her yerde karsimiza cikar.Universite acisindan KDS’den yararlanmayi gerektirecek bazi alanlar soyle siralanabilir:  Ogretim uyesi planlamasi  Yeni bina yapilmasi  Binalarin tamir ve bakimlarindaki oncelik sirasi  Yani acilcak birim ve programlarn belirlenmesi  Hizmet ici egitim konulrinin ve ilgili personelin belirlenmesi  Mezunlara yonelik yapilacak etkinliklerin belirlenmesi  Kurum ici atamalar ve yukselmeler

11 KDS’NİN ENDÜSTRİDE BİR UYGULAMASİ KDS’NİN ENDÜSTRİDE BİR UYGULAMASİ Burada sunulan çalışma, örnek olay olarak ele alınan Federal Elektrik firması için hazırlanmıştır. Bilgi tabanlı karar destek sistemi uygulamasının yapıldığı firma, elektrik sektöründe üretim yapan bir fabrikadır. Firma sanayi tipi elektrik malzemeleri üreten modern bir işletmedir. Elektro mekanik ekipmanlar olarak adlandırılan ürünler şartel ve sigorta olarak ikiye ayrılır. Sigortalar bir montaj bandında monte edilmektedir ve her bir çeşit sigorta farklı üretim hızına sahiptir. Yerleşim alanlarında, şebekelerde ve ağır sanayideki bütün alçak gerilim sistemlerinde koruma cihazı olarak kullanılan şalterler ise beş farklı montaj grubunda üretilmektedir. Şarteller, aşırı yük ve kısa devrelere karşı korunması istenen transformatör, jeneratör, motor, enerji dağıtım kablolarının korunması ve AC-DC sistemlerinin açılıp kapatılmasında kullanılır.

12  Firmanın ürünleri arasında otomatik kompak şalter, alçak gerilim kontaktörleri, toprak kaçak akım koruma rölesi, termik röle, reaktif güç kontrolü röleleri, zaman röleleri, bıçaklı sigorta, yüksek akım kontaktörleri, yük kesiciler, ölçü cihazları gibi elektrik malzemeleri yer almaktadır. Ürünlerin talep yapısı inşaat sektörüne bağlı olarak mevsimsel değişiklikler göstermektedir. Ayrıca endüstriyel ve enerji yatırımlarının da talep artışında rolü büyüktür. Siparişler bayilerden ve elektrik şirketlerinden alınır. Bayilerin siparişleri de girdikleri ihale sonuçlarına göre kesinlik kazanır. Bunun için bu tür siparişler kesin ve geçici siparişler olarak ikiye ayrılarak üretim çizelgeleri hazırlanır. İmalâtçı firma üretim çizelgesinde herhangi bir değişiklikle karşılaştığında, gerekli parçaların ne şekilde temin edileceği sorunuyla karşı karşıyadır. Çizelgedeki değişiklik, ya firma içerisinde üretilerek ya da satın alınarak karşılanacaktır

13 Bu sorun karşısında firma şu kararlardan birini seçer. 1. İşletme içinde üretim: Firma ürünü üretmek için gerekli zamana, kapasiteye, kaynaklara ve yeterli talebin olduğu durumlarda söz konusudur. 2. Yan sanayi üretimi: Firma, meydana gelen üretim artışı için gereken zaman içerisinde yeterli kapasite ve kaynaklara sahip değildir. Fakat talebi karşılamada gerekli kapasite yan sanayiden sağlanabilmektedir. 3. Alt montaj gruplarının ve malzemelerin hazır olarak satın alınması: Firma kendi bünyesindeki üretim artışı için gereken zaman içinde, yeterli malzeme ve kaynaklara sahip değildir. Ancak talebi karşılamak için dış piyasada hazır olan parçaları kullanabilmektedir.

14 4. Yan sanayi üretimi ve parçaların dış piyasadan satın alınması: İşletme üretim artışı için kendi yan sanayisini kullanmakta ve talebi karşılaması için parçaların hazır olarak piyasadan alınmasını birlikte gerçekleştirir. 5.Üretim mümkün değil: Firma daha fazla üretim yapmak için gereken zaman içerisinde yeterli kapasite, kaynak veya isteğe sahip olmadığında söz konusu olmaktadır

15 Problemin Yapısı Problem, mevcut üretimde meydana gelen yeni siparişlerdeki artış, pazar tahminlerine dayalı mevcut ürün çeşitliliğinde bir değişim ve ürün hattında yeni bir ürüne geçişten kaynaklanmaktadır. Kararlar, ifade edildiği gibi 5 grupta toplanmakta. Sistemin bu kararlardan birini önerebilmesi için, sistem çok çeşitli veri kaynağından sağlanan bilgileri kullanır. Bu bilgiler iç ve dış bilgi kaynaklardan temin edilmektedir. Sistemin İşleyiş Yapısı Çalışmanın 3. kısmında ifade edildiği gibi sistemin yapısı, geleneksel karar destek sistemi ve uzman sistemlerin, bilgi tabanlı bir karar destek sistemi içerisinde biraraya getirilerek nasıl bütünleştirildiğini göstermektedir. Bu amaçla, bu çalışmada geliştirilen sistem, arzu edilen kararları sağlayacak, genel bir bilgi tabanlı sistemde olması gereken temel bileşenlerden oluşmaktadır. Problemin Yapısı Problem, mevcut üretimde meydana gelen yeni siparişlerdeki artış, pazar tahminlerine dayalı mevcut ürün çeşitliliğinde bir değişim ve ürün hattında yeni bir ürüne geçişten kaynaklanmaktadır. Kararlar, ifade edildiği gibi 5 grupta toplanmakta. Sistemin bu kararlardan birini önerebilmesi için, sistem çok çeşitli veri kaynağından sağlanan bilgileri kullanır. Bu bilgiler iç ve dış bilgi kaynaklardan temin edilmektedir. Sistemin İşleyiş Yapısı Çalışmanın 3. kısmında ifade edildiği gibi sistemin yapısı, geleneksel karar destek sistemi ve uzman sistemlerin, bilgi tabanlı bir karar destek sistemi içerisinde biraraya getirilerek nasıl bütünleştirildiğini göstermektedir. Bu amaçla, bu çalışmada geliştirilen sistem, arzu edilen kararları sağlayacak, genel bir bilgi tabanlı sistemde olması gereken temel bileşenlerden oluşmaktadır.

16  Bilgi Tabanı Sistemin bilgi tabanını, konuyla ilgili bilgi kaynaklarından sağlanan uzmanlık bilgileri oluşturur. Bu sebeple oluşturulan kurallar “üret veya satın al” kararlarını etkileyen çok sayıdaki faktör ve bu faktörler arasındaki ilişkilere dayanmaktadır. Bu faktörler ve parametreler kural yapısı içerisinde, kullanıcı tarafından girilecek değeri alacak şekilde yapılandırılırlar. Seçilen sahada bilgi tabanı oluşturmak için gerekli uzmanlık bilgileri temin edildikten sonra, bu bilgilerin sistemde nasıl temsil edileceklerine sıra gelir. Bu amaçla geliştirilen sistemde bilgi temsili, kurallar şeklinde yapılmaktadır. Geliştirilen sistem tarafından verilen kararların dayandığı temel mantık, aşağıda ifade edilen olgulara dayanır. Bu olgular şu şekildedir: 1. Üretim çizelgesinde meydana gelen değişikliğin fabrika içerisinde üretim kararı: Bu karar, şu kriterler söz konusu ise önerilir: Üretim çizelgesindeki değişiklik pazar göz önüne alındığında önemli ise; firma değişikliği kabul ediyorsa ve ürün mühendisliği, malzeme yönetimi ve üretim süreci faktörleri üretim çizelgesindeki değişikliğe uyum sağlıyorlarsa.

17 2. Üretim çizelgesindeki değişikliğin yan sanayiden karşılanması kararı: Şu kriterler söz konusu olduğunda tavsiye edilir: Üretim sürecindeki değişiklik pazar göz önüne alındığında önemli ise; firma değişikliği kabul ediyorsa ve ürün mühendisliği ve malzeme yönetimi faktörleri uyum içindeyse ve firma gerekli parçaları üretmek için alternatif bir imalat kaynağını buluyorsa. 3. Üretim Çizelgesindeki değişikliği tamamlamak için gerekli parçaların satın alımı kararı: Şu kriterler söz konusu olduğunda önerilir: Üretim çizelgesinde göz önüne alınan değişik, pazar faktörleri göz önüne alındığında önemli ise; firma değişiklikleri kabul ediyorsa; ürün mühendisliği faktörleri uygun olduğunda fakat, malzeme yönetimi faktörleri uygunluk içerisinde değilse ve firma parçaları almak için alternatif bir kaynak bulmuşsa. 2. Üretim çizelgesindeki değişikliğin yan sanayiden karşılanması kararı: Şu kriterler söz konusu olduğunda tavsiye edilir: Üretim sürecindeki değişiklik pazar göz önüne alındığında önemli ise; firma değişikliği kabul ediyorsa ve ürün mühendisliği ve malzeme yönetimi faktörleri uyum içindeyse ve firma gerekli parçaları üretmek için alternatif bir imalat kaynağını buluyorsa. 3. Üretim Çizelgesindeki değişikliği tamamlamak için gerekli parçaların satın alımı kararı: Şu kriterler söz konusu olduğunda önerilir: Üretim çizelgesinde göz önüne alınan değişik, pazar faktörleri göz önüne alındığında önemli ise; firma değişiklikleri kabul ediyorsa; ürün mühendisliği faktörleri uygun olduğunda fakat, malzeme yönetimi faktörleri uygunluk içerisinde değilse ve firma parçaları almak için alternatif bir kaynak bulmuşsa.

18  4. Yan sanayi bölümü ve üretim çizelgesindeki değişikliği tamamlamak için gerekli parçaların satın alımı kararı: Şu kriterler söz konusu olduğunda önerilir: Üretim çizelgesinde göz önüne alınan değişiklik pazar faktörleri göz önüne alındığında önemli ise, firma değişiklikleri kabul ediyorsa, ürün mühendisliği faktörleri uygun olduğunda, malzeme yönetimi ve üretim süreci faktörleri uygun değilse ve firma parçaları almak için alternatif bir kaynak bulmuşsa. 5. Üretim çizelgesindeki değişikliğin mümkün olmaması kararı: Şu koşullardan herhangi birinin beklenmesi durumunda tavsiye edilir: Pazarla ilgili faktörler önemli değilse;Malzeme yönetimi ve üretim süreci faktörleri de yetersiz ise ve kabul edilebilir bir alternatif kaynak mevcut değilse.

19 Çıkarım Mekanizması Çıkarım mekanizması, bilgi tabanındaki hangi kuralların yardıma çağırılacağını ya da kullanılacağını belirler. Çıkarım mekanizması bilgi tabanındaki bilgileri işleyerek yeni bilgi üretilmesini sağlar. Sistemin akıl yürütme mekanizması olan çıkarım mekanizması, uygun bir çözüm bulmak üzere problem uzayında arama yapar. Kullanıcı arabirimi ise kullanıcı ve bilgisayar arasında diyalogu sağlamaktır. SONUC Üretim çizelgesinde uygun olmayan bir değişikliğin, işletme açısından geriye dönülmez ve olumsuz etkiler doğuracağı aşikârdır. Üretim çizelgesindeki herhangi bir değişiklik için verilmesi gereken karar, firmanın pazarlama, imalat ve satın alma gibi fonksiyonlarıyla ilgili çok sayıda faktöre bağlıdır. Çıkarım Mekanizması Çıkarım mekanizması, bilgi tabanındaki hangi kuralların yardıma çağırılacağını ya da kullanılacağını belirler. Çıkarım mekanizması bilgi tabanındaki bilgileri işleyerek yeni bilgi üretilmesini sağlar. Sistemin akıl yürütme mekanizması olan çıkarım mekanizması, uygun bir çözüm bulmak üzere problem uzayında arama yapar. Kullanıcı arabirimi ise kullanıcı ve bilgisayar arasında diyalogu sağlamaktır. SONUC Üretim çizelgesinde uygun olmayan bir değişikliğin, işletme açısından geriye dönülmez ve olumsuz etkiler doğuracağı aşikârdır. Üretim çizelgesindeki herhangi bir değişiklik için verilmesi gereken karar, firmanın pazarlama, imalat ve satın alma gibi fonksiyonlarıyla ilgili çok sayıda faktöre bağlıdır.

20 Çok sayıdaki karar değişkenine bağlı olan durumları değerlendirmek, üretim yöneticilerinin en zor görevlerinden biridir.Yöneticilere, uzmanlık alanlarında destek sağlayacak olan, zeki imalat karar destek sistemi, önemli bir rol üstlenir. Bu çalışmada geliştirilen imalat karar destek sistemi, bilgi tabanlı bütünleşik bir yapıya sahiptir. Burada, karar destek sistemleri ve bilgi tabanlı sistemlerin birbirini tamamlamadaki önemi ortaya konulmaktadır. Ayrıca, karar vericinin kendi koşullarını yansıtacak şekilde kullanıcı ile etkileşimli olarak işleyen bir uygulama örneği gösterilmektedir. Küreselleşme, yoğun rekabet ve gelişen teknoloji ile birlikte problemler daha karmaşıklaşmakta ve bu nedenle problemlerin çözümünde uzmanlık, zeki ve doğru kararlar daha büyük önem kazanmaktadır. Bilgi tabanlı karar destek sistemlerinin rolü ve önemi burada ortaya çıkmakta ve önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Böylece bilgi tabanlı karar destek sistemiyle desteklenen karar vericiler, daha kaliteli kararlar vererek, problemlerini daha etkin bir şekilde çözebileceklerdir. Çok sayıdaki karar değişkenine bağlı olan durumları değerlendirmek, üretim yöneticilerinin en zor görevlerinden biridir.Yöneticilere, uzmanlık alanlarında destek sağlayacak olan, zeki imalat karar destek sistemi, önemli bir rol üstlenir. Bu çalışmada geliştirilen imalat karar destek sistemi, bilgi tabanlı bütünleşik bir yapıya sahiptir. Burada, karar destek sistemleri ve bilgi tabanlı sistemlerin birbirini tamamlamadaki önemi ortaya konulmaktadır. Ayrıca, karar vericinin kendi koşullarını yansıtacak şekilde kullanıcı ile etkileşimli olarak işleyen bir uygulama örneği gösterilmektedir. Küreselleşme, yoğun rekabet ve gelişen teknoloji ile birlikte problemler daha karmaşıklaşmakta ve bu nedenle problemlerin çözümünde uzmanlık, zeki ve doğru kararlar daha büyük önem kazanmaktadır. Bilgi tabanlı karar destek sistemlerinin rolü ve önemi burada ortaya çıkmakta ve önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Böylece bilgi tabanlı karar destek sistemiyle desteklenen karar vericiler, daha kaliteli kararlar vererek, problemlerini daha etkin bir şekilde çözebileceklerdir.

21 Kisaca Karar Destek Sistemleri bilgisayarların bu güçlü özelliklerini insanların güçlü yanlarıyla kullanarak karar verme sürecinin etkinliğini arttırmayı amaçlar. Kisaca Karar Destek Sistemleri bilgisayarların bu güçlü özelliklerini insanların güçlü yanlarıyla kullanarak karar verme sürecinin etkinliğini arttırmayı amaçlar.


"MEDİHA DEMİRBAG BİLGİSAYAR MUHENDİSLİGİ 08260004." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları