Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları Doç. Dr. Selim Akyokuş Bilgisayar Mühendisliği Bölümü.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları Doç. Dr. Selim Akyokuş Bilgisayar Mühendisliği Bölümü."— Sunum transkripti:

1 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları Doç. Dr. Selim Akyokuş Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Doğuş Üniversitesi

2 2 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları •İşaretleme Dilleri ve Tarihçesi •HTML’in Sınırlamaları •XML Nedir? •XML tabanlı Teknolojiler ve Uygulamalar •XML Söz Dizimi Kuralları •XML DTD Belge Tipi Tanımlamaları •XML şemaları (Schemas) •CSS ve XSL ile XML Sunumu •XML Belgelerinin İşlenmesi •XML ve Veritabanları •Sonuç

3 3 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş İşaretleme Dilleri (Markup Languages) •Basılı yayıncılıkta bir metnin belirli kısımlarının nasıl şekilde yayınlanması için kullanılan sembol ve ayıraçlar markup (işaret) olarak adlandırılır. •İşraretleme yapılarını (karakter, sembol, etiket) bir çok ortamda görebiliriz. –programala dilleri : {,},begin, end –ASCII kodlama standardı : CR, LF özel karakterler –Kelime işlem programları : Yazı tipi, font ve stilleri ayırmak için metin içerisine gömülü işaretler •Standard bir karakter, ayıraç, sembol ve etiket kümesi kullanmadan taşınabilir, paylaşılabilir ve işlenebilir bir uygulama geliştirilmesi çok güçtür. •Metin ve belgelere özel bir anlam kazandırarak kolay bir şekilde taşınabilmesi, paylaşılabilmesi ve işlenebilmesi için kullanılan işaretler, kurallar ve gramer kümesini markup language (işaretleme dili) olarak adlandırılır.

4 4 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş İşaretleme Dilleri Tarihçesi •SGML (Standardized Generalized Markup Language) –Bir metin veya belge kümesinde kullanılan dilin grammer ve sözlük yapısını tanımlmakta kullanılan bir meta dildir. –ISO Standardı, 1986 –ABD devlet, otomobil ve havacılık kuruluşlarında bir belgeleme standardı olarak kullanılmakta. –İçerik ve sunum ayrı –Çok güçlü bir dil olmasına rağmen •Son derece karmaşık yapı •Yüksek uygulama geliştrime maliyeti –Bu dilin yaygın bir şekilde kullanımını engellemiştir.

5 5 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş İşaretleme Dilleri Tarihçesi •HTML (Hypertext Markup Language) – Internet ortamında standard bir şekilde belge sunumu amaçlıyla geliştirildi, –HTML bir SGML uygulaması (sözlüğü-vocabulary) olarak geliştirildi. (HMTL dilinin yapısı SGML ile tanımlandı) –Yalnızca sunum amaçlı –Çok basit yapısı ile son derece başarılı oldu. Everything should be made as simple as possible, and no simpler. (Herşey basit mümkün olduğu kadar basitleştirişmeli, fakat daha basit olmamalı.) -- Albert Einstein

6 6 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş İşaretleme Dilleri Tarihçesi •XML (eXtensible Markup Language – Genişleyebilir İşaretleme Dili) –Güçlü ve esnek bir yapıya sahip olan SGML’in basit bir alt kümesi –Elektronik veri değişimi, elektronik ticaret, elektronik yayıncılık, veri bütünleştirilmesi ve yönetimi, akılı arama makinaları gibi bir çok alanda stratejik bir araç olarak kullanılacak metin biçimleme teknolojisi –W3C (World Wide Web, reccomendation olarak Şubat 1998 yayınlandı.http://www.w3.org/XML/ W3C standardlaştırma çalışmaları aşamalarında farklı seviyelerde standard spesifikasyonları yayınlamaktadır.  Note : Bir fikir veya açıklamayı içeren en aşağı seviyedeki spesifikasyon  Working Draft : Standardlaştırma çalışmalarının devam ettiğini sürede yayınlanan spesifikasyonlar.  Recommendation : Working Draft aşaması sonucu elde edilen en son seviye standard specifikasyonu.

7 7 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş HTML’in Sınırlamaları Sn. Selim Akyokuş Barboros Cad. No: 11 Yıldız 80750, İSTANBUL p (paragraf başı) b (bold) br (line break-satır atlama) P (paragraf sonu) BaşlıkAd Soyad Cadde Adı Bina No Posta Kodu İl Semt HTML dili belgelerin tarayıcılarda biçimlendirilmesi amaçıyla tanımlanmış bir standard etiket (tag) kümesi içereren bir dildir.

8 8 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş HTML’in Sınırlamaları •HTML belgeleri metin içeriği hakkında bir anlam ve yapı bilgisi içermez. •Metin sunum bilgileri (presentation) ve içeriği (content) ayrık değildir. •HTML yalnızca sunum amaçlıdır. HTML etiketlerinin bir coğu tarayıcının bir metni nasıl biçimlendirmesi ile ilgili bilgi içermektedir. Bu veri değişimi, paylaşımı, veri kopyalama, uygulama bütünleştirmesi gibi dağıtık uygulamaların gereksinimlerine cevap vermemektedir. •HTML genişleyebilir bir dil değildir. Bu dili uygulamalarımıza özel yeni etiketler ekleyerek genişletemeyiz.

9 9 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML Nedir? •XML’de HTML gibi işaretleme etiketleri (tag) kullanır. •Uygulamaya bağlı olarak bir çok yeni etiket tanımlayabilriz. XML’in ilk harfi “Genişleyebilir (eXtensible)” bunu ifade etmektedir. •XML etiketleri bilgi içeriği hakında bilgi verir. Bilgi hakında bilgi meta veri veya bilgi (metadata veya metainformation) olarak adlandırılır. Selim Akyokuş •XML bir meta dildir. Diğer bir deyişle yeni işaretleme dillerini tasarlamak için kullanılan bir dildir. •XML ile herhangi bir uygulama için XML belgesinin içinde bulunacak verinin içeriği ve yapısını bir etiket kümesi ile tanımlayarak yeni bir dil oluşturabiliriz. Başlangıç etiketi Bitiş etiketi

10 10 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML Nedir? Frank Rizzo 1212 W 304th Street New York Frank's Ratchet Service Sol Rosenberg 1162 E 412th Street New York Rosenberg's Shoes & Glasses Kaynak : XML Unleashed Addressbook XML Belgesi

11 11 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML Nedir? •Bir belge tipi tanımlaması, DTD (Document Type Definitions), –bir XML belgesinin içinde hangi etiketler geçebilir, –hangi etkiketler hangi etiketleri içerebilir, –etkiketlerin sayısı ve sırası, –etiketlerin alabileceği özelikler ve değerleri tanımlar. Addressbook.dtd

12 12 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML Nedir? •Veri anlam ve yapısını içeren (self-describing) basit ve esnek veri formatı •XML belgeleri kolayça anlaşılabilir. •İçerik ve Sunum (CSS, XSL) ayrık. XML etiketleri verilerin nasıl biçimlendirileceği konusunda bir bilgi içermez. •Bir çok hazır yazılım bileşenleri ile programlama •Hiyerarşik ağaç yapısı

13 13 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML Nedir? Selim Akyokuş

14 14 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML Nedir? •XML bir çok standardın birleşiminden oluşmaktadır. •XML Syntax (söz dizimi kuralları) •XML DTD •XML Schema •XML Namespaces •Xpath •Xpointer •XSL •XSLT •XSLF •SAX •DOM

15 15 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML Uygulamaları Akılı Arama Makinaları •Arama makinaları HTML belgelerinden arama sonuçu bir çok istenmeyen belge getirebilir. •Örnek: “Chip” isimli kişiyi ara –Patates chip’leri –Bilgisayar chip’ler –Chip isimli kişiler •Eğer kişiler hakkındaki isim ve adres bilgileri XML’de standard olarak saklanırsa, daha kesin ve faydalı sonuçlar elde edilir. Chip

16 16 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML Uygulamaları Aygıt ve uygulamadan bağımsız veri erişimi ve biçimlendirilmesi Q Thinkpad 2000D $ Kaynak: IBM

17 17 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML Uygulamaları Basın ve Yayıncılık •XML basın ve yayıncılık için geliştirilmiş olan SGML dilinin basitleştirilerek türetilmiş bir dil olduğundan bu konuda aynı amaçla kullanılabilir. •XML formatında saklanan belgeler bir çok farklı ortama XML araçlarını kullanarak dönüştürülebilir ve kullanılabilir. •Klasik yayıncılığın yanı sıra XML yeni elektronik yayıncılıktada kullanılabilir. Elektronik yayın ortamındaki görüntü, video, ses ve diğer sayısal veri nesneleri XML ile formatlanarak saklanabilir, taranabilir ve sunulabilir.

18 18 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML Uygulamaları Yazılım Geliştirme •XML büyük çaplı yazılım gelişmede uygulama mimarilerinin paylaşımını kolaylaştıracaktır. •OMG (Object Management Group) bir XML tabanlı bir uygulama olan XMI (XML Metadata Interchange) spesifikasyonunu kullanacağını belirmiştir. •XMI, UML (Unified Modelling Language) kullanarak tasarlanmış olan uygulamaları tanımlamada kullanılan bir dildir. XMI, geliştirme ekibinin çok farklı uygulama geliştirme araçlarını kullanarak, tek bir UML modelinin paylaşımına imkan vermektedir. •Bu yazılım geliştirme sürecinde geliştirme ekibi arasındaki iletişimi artırarak geliştirme sürecini kısaltmakta ve ekibi daha üretken kılmaktadır.

19 19 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML Uygulamaları Elektronik Veri Değişimi ve Elektronik Ticaret •XML’in en çok ilgi çeken tarafı e-ticaret, tedarik zinciri yönetimi ve iş akışı (workflow) yönetimi gibi elektronik iş web uygulamalarında bir veri değişim formatı olarak kullanılmasıdır.

20 20 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML Uygulamaları XML/EDI •Geleneksel EDI (Electronic Data Interchange): –VAN (Value Added Networks) ağları üzerinde X12 ve EDIFACT standardlarına dayanan büyük devlet ve ticari kuruluşların finansal, üretim, satış gibi verilerin değişiminde kullanılan bir sistemdir. –1970 lerde geliştirilmiş ve çok fazla yaygınlaşamamıştır. •Yüksek kurulum maliyeti •Yüksek bakım maliyeti •Karmaşık yapı •XML/EDI : –Internet ve XML tabanlı iş uygulamaları arası veri değişim sistemi •Düşük maliyet ve bakım •Kolay kurulum •Basit ve açık stadardlara dayalı •Güvenli –XML/EDI standard çalışmaları devam etmektedir.

21 21 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML Uygulamaları XML XML/EDI,E-ticaret ve E-iş Çalışmaları •ebXML an open XML-based infrastructure enabling the global use of electronic business information in an interoperable, secure and consistent manner by all parties •eCo Framework XML specs. to support interoperability among e-businesseseCo Framework •Commerce One Common Business Library (CBL): set of business components, docs. In DTD, XDR, SOXCommerce One •BizTalk Microsoft spec. based on XML schemasBizTalk •cXML (Commerce XML) -- tag-sets for e-procurement into BizTalkcXML •Rosetta Net Common format for online orderingRosetta Net •FpML (Financial products Markup Language): sharing of financial data (interest rate & foreign exchange products)FpML •OBI high volume b2b purchasing transactions over the InternetOBI •code360 XML-Broker is middleware software that manages XML based transactionscode360 •Bluestone XML Suite Enables to develop and deploy e-commerce, electronic data interchange, application integration and supply chain management applications. Bluestone XML Suite products include: XML-Server, Visual-XML, XML-Contact and XwingML.Bluestone XML Suite •webMethods Provides companies with integrated direct links to buyers and supplierswebMethods Kaynak:Bertram Ludaescher,ucsd

22 22 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML Uygulamaları •Advertising: adXML place an ad onto an ad network or to a single vendor adXML •Literature: Gutenberg convert the world’s great literature into XML Gutenberg •Travel: openTravel information for airlines, hotels, and car rental placesopenTravel •News: NewsML creation, transfer and delivery of newsNewsML •Human Resources: XML-HR standardization of HR/electronic recruiting XML definitionsXML-HR •Voice: VoxML markup language for voice applicationsVoxML •Wireless: WAP (Wireless Application Protocol) wireless devices on the World Wide WebWAP •Banking: MBA Mortgage Bankers Association of America --> credit report, loan file, underwriting…MBA •Healthcare: HL7 DTDs for prescriptions, policies & procedures, clinical trialsHL7 •Math: MathML (Mathematical Markup Language)MathML XML Sözlükleri • Herhangi bir alandaki uygulamalarda kullanılacak XML ile tanımlanmış yeni işaretleme dilleri XML uygulaması (application) veya XML sözlüğü (vocabulary) olarak anılmaktadır. • XML sözlükleri bu alanlardaki uygulamaların aynı dili konuşarak bilgi değişimi ortamını sağlamaktadır. • Bu amaçla geliştirilmiş bir çok XML sözlüğü vardır (http://www.oasis- open.org/cover/xml.html#applications).http://www.oasis-

23 23 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML Söz Dizimi (Syntax) •XML belgeleri işaretleme ifadeleri ve veri içeriğinden oluşan bir veri dosyası veya paketidir. •İşaretleme ifadeleri elemanlar (elements), varlık referansları (entity refererences), açıklamalar (comments), işleme komutları (processing instructions), CDATA bölümleri ve veri tipi tanımlamalarından (document type declaretions) oluşur. Herkese Selim Akyokuş 7 Eylül 2000 XML ve XML Uygulamaları XML HTML gibi etiket tabanlı bir dildir

24 24 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş Elemanlar •Başlangıç etiketi, içerik ve bitiş etkitet’den oluşan yapı eleman olarak adlandırılır. Elemanlar başka elemanları veya karakter verileri içerebilir. XML Unleashed Eleman ismi Başlangıç etiketi (start tag) Bitiş etiketi (start tag) Karater veri •Eleman isimleri bir harf veya alt çizgi (_) ile başlayabilir. Eleman isimleri case-sensitive’dir. Eleman 

25 25 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş Elemanlar Boş Elemanlar (Empty elements) •Boş elemanların herhangi bir içeriği yoktur. •Boş elemanlar etiketin sonuna bir (/) işareti eklenerek kısa bir biçimde gösterilebilir. •Boş elemanlar hariç her XML başlangıç etiketi bir bitiş etiketi ile kapatılmalıdır. Belge Elemanı •Hiyerarşik bir ağaç yapısında olan XML belgesinin en üst seviyesindeki eleman belge elemanı veya belge kökü (document root) olarak adlandırılır. Bu elemanın etiketide kök etiket (root tag) olarak isimlendirilir.

26 26 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş Elemanlar Eleman Yuvalama (Nesting) Herkese Selim Akyokuş 7 Eylül 2000 XML ve XML Uygulamaları XML HTML gibi etiket tabanlı bir dildir Belge Elemanıkök Etiket HTML allows improper nesting XML requires improper nesting

27 27 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş Özellikler •Özellikler (Attributes) elemanlara eklediğimiz ek bilgilerdir. •Başlangıç etiketi içinde özellik ismi ve değer ikilileri olarak geçer.  kitap kitap_no = "1234" kitap_sınıfı = "teknik" > Didier Martin Professional XML Özellik

28 28 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş Karater Veri •Bir elemanın başlangıç ve bitiş etiketi içindeki metin karakter veri olarak adlandırılır. •Özel amaçlı olarak kullanılan (&,,",') karakterleri metin içeririsinde kullanılamaz. •HTML’den farklı olarak eleman içindeki boşluklar (white space) korunur. Etiket ve özellik tanımlarındaki boşlukları parser kaldırır. Professional XML Karater veri

29 29 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş Karakter ve Varlık Referansları •Karakter referansları onluk ve onaltılık sayı sistemi ile karaterleri göstermek için kullanılır. –Onluk : &#NNNN; –Onaltılık : &#xNNNN; Copyright © 2000 SAMS Publishing Copyright © 2000 SAMS Publishing © •Varlık referansları (entity references) verilen bir isim ile DTD’te tanımlamış refereransları veya (&,,",') XML özel karakterlerini göstermek için kullanılır. Varlık referansı : &isim; Didier Martin & Mark Birbeck &

30 30 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş Karakter ve Varlık Referansları •(&,,",') karakterleri için XML standard varlık referansları >> << && '' "" •DTD’ de varlık referansı tanımı &firma; " E-ticaret " hizmetleri sunar. XYZ Bilgisayar A.Ş. "E-ticaret" hizmetleri sunar.

31 31 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş Açıklamalar ve İşlem Komutları •Açıklama (Comments) yapısı HTML ile aynıdır. •İşlem komutları (Processing instructions) XML belgelerini işleyen uygulamalara bir komut geçilmesi istenildiğinde kullanılır.

32 32 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş CDATA Bölümleri •CDATA bölümleri (CDATA sections) XML’de kullanılan işaretleme ifadelerinin göz ardı edilmesi gereken metinleri yazmada kullanılır. •XML parsır’ı bu bölümde metin içerisinde yer alan işaretleme ayıraçlarını ve etiketlerini normal karakter olarak algılar.

33 33 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş Belge Tipi Deklarasyonu •Belge tipi deklarasyonları (Document type declaretion) bir XML belgesinin giriş kısmında tanımlanır ve belgenin kulladığı harici ve dahili DTD (Document Type Definiton)’yi belirtir.   Harici DTD adresi

34 34 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş Belge Tipi Deklarasyonu Wallace Bob Tuttle Claire Dahili (Internal or inline) DTD

35 35 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş İyi Oluşmuş ve Doğru Belgeler •İyi Oluşmuş Belgeler (Well-Formed Documents) XML söz dizimi (syntax) kurallarına uyan XML belgeleri well-formed belgeler olarak adlandırılır. •Doğru Belgeler (Valid Documents) Belge için tanımlanmış olan DTD’teki gramer kurallarına uyan belgeler valid belgeler olarak adlandırılır.

36 36 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş Belge Tipi Tanımlamaları - DTD •Belge Tipi Tanımlamaları (DataType Definitions (DTD)) herhangi bir alanda kullanılacak yeni işaretleme dillerinin yapısını (gramer) tanımlar. •Programlama dillerinin gramer’inin tanımlamada kullanılan EBNF (Extended Backus Naur Form) gösterimine benzer bir yapıya sahiptir. Kişi ::= (isim telefon-no*) EBNF DTD

37 37 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş Belge Tipi Tanımlamaları - DTD •Bir XML belgesinin yapısı tanımlamada kullanılan temel DTD deyimleri DTD deyimi Anlamı ELEMENT ATTLIST ENTITY NOTATION Bir XML elemanı tanımlar. Bir eleman tipinin alabileceği özellikleri tanımlar. Belli bir içeriğin bir isme bağlanarak o isimle ilişkilendirilmesini sağlar. XML hariçi içeriğin tanımlanmasını sağlar. Bu tanımlaran içerik XML belgesinin bir parçası olarak parse edilmez.

38 38 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş Eleman Tanımlamaları •Dört çeşit eleman tipi vardır. –Empty (Boş) : Eleman herhangi bir içerik içermez. Elemanın özellikleri olabilir. –Element Only (Yalnızca Eleman) : Eleman yalnızca alt seviye (child) elemanları içerebilir. –Mixed (Karışık) : Eleman alt seviye elemanlar ve karakter veri karışımını içerebilir. –Any : Eleman DTD’in izin verdiği her içeriği içerebilir.

39 39 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş Boş (Empty) Eleman Tanımlamaları •İçeriği boş olan elemanlar. DTD XML

40 40 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş Yalnız Eleman İçeren Elemanlar •Yalnızca alt seviye elemanları içerir. Sıralama: kime, kimden, tarih, konu, mesaj ? : Opsiyonel + : Bir veya daha fazla * : Sıfır veya daha fazla | : Veya

41 41 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş Yalnız Eleman İçeren Elemanlar •Eleman tanımlarında kullanılan semboller ve anlamı Eleman Tanımı Anlamı A? A+ A* A,B A | B ( ) (#PDATA) Opsiyonel; A alt elemanı bir defa veya hiç gözükmeyebilir. A alt eleman mutlaka bir defa veya daha fazla gözükür. A alt eleman sıfır veya daha fazla gözükebilir. B elemanı A’dan sonra gözükmelidir. A veya B’den bir tanesi göz ü kebilir. Paratez içinde geçecek elemanları guruplar. Örneğin (A,B)+ ifadesi A ve B’nin ardışık olarak bir veya daha fazla geçeceğini göstermektedir. Karakter Veri (parsed)

42 42 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş Karışık ve ANY Elemanı •Karışık (Mixed) Elemanlar: Karışık elemanlar hem karakter veri hemde alt elemanları içerebilirler. Yeni Dönem 1 Ekim 2000 Okul kayıtları başlayacak. •ANY Elemanları: ANY elemanı karakter veri, tanımlanmış elemanlar veya bunların karşımını içerebilir.

43 43 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş Özellikler (Attributes) •Bir eleman hakkındaki özellik bilgileri aşağıdaki formatta tanımlanır. •Dört çeşit Default tipi vardır. Default Anlamı #REQUIRED #IMPLIED #FIXED Değer Değer Özellik her zaman tanımlanmalıdır. Özellik opsiyoneldir. Özellik sabit bir Değer’e sahiptir. Özellik eleman içinde tanımlı olmazsa, parser bu sabit değer’in olduğunu varsayar. Özellik eleman içinde tanımlı olmazsa, parser bu değer’in olduğunu varsayar. Eğer tanımlı ise özellik farklı bir değer içerebilir.

44 44 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş Özellikler (Attributes) XML’e Giriş XML’e Giriş Şart Opsiyonel Sabit Default Değer Karakter veri

45 45 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş Özellikler (Attributes) Özellik TipiAnlamı CDATA Enumarated NOTATION ENITITY ENTITIES ID IDREF IDREFS NMTOKEN NMTOKENS Karakter veri (Unparsed) Özelliğin sahip olabileçeği değerler kümesi DTD’de tanımlanmış herhangi bir notation. Harici bir varlık. Bir den fazla boşlukla (white space) ayrılmış varlıklar. Bir belge içerisinde geçebilecek tek tanımlayıcı bir değer (unique identifier). DTD’te tanımlanmış olan bir ID’ye olan referans. Boşlukla (white space) ayrılmış ID’ler serisine referans. XML token karaklerlerinden (harf, sayı, nokta, tire, iki nokta, alt cizgi) oluşan bir isim. XML token karakterlerinden oluşan boşlukla ayrılmış bir çok isim. Özellik Tipleri

46 46 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş Özellikler (Attributes) •Enumarated özellikler bir dizisi içerir. •Notation XML harici veri tiplerini tanımlamakta kullanılır. Bu örnek resim formatının gif veya jpeg olabileceğini belirtmektedir. •ID tipindeki özellik değerleri bir belge içerisinde yalnızça bir defa geçebilir. Bu bize bir elemanı unique olarak tanımlamamızı sağlar. •IDREF, ID tipindeki elemanlara referans vermemizi sağlar. Ali Veli Default

47 47 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş Varlıklar (Entities) •Varlıklar herhangi bir veri parçasına bir isim vererek bu veri parçalarına referans vermemizi sağlar. •Bunu C dilindeki DEFINE fonksiyonu gibi düşünebiliriz. •Üç çeşit varlık tanımlaması vardır: –Genel Varlıklar (General Entities) –Parametre Varlıklar (Parameter Entities) –Karakter Varlıklar (Character Entities) •Genel Varlıklar Genel varlıklar bir metin parçasına bir isim vererek bu isimle metini kullanmamızı sağlar. Firmamız &şirket; internet danışmanlığı hizmeti sunar.

48 48 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş Varlıklar (Entities) •Parametre Varlıklar (Parameter Entities) Parametre varlık tanımlamaları DTD’nin içinde bir isimle veri parçalarına referans vermemizi sağlar. uzunluk, genişlik, yükseklik?”> •Karakter Varlıklar (Character Entities) Verilecek bir isim vasıtasıyla istenilen karaterleri göstermek için kullanılır. ©

49 49 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş Notation (Gösterim) •Notation tanımlamaları XML harici verinin ve bu harici ile ilişkindirilecek bir yardımcı uygulamanın (helper application) tanımlanmasını sağlar. •XML parser XML verisi üzerinde parse işlemini yapar. XML harici verilerin işlenmesinini bu veri formatları ile ilişkilendirilecek bir uygulama ile yapabilir. •Aşağıdaki örnekte jpg ve gif formatında tanımlanmış verileri ilgili uygulamalarla ilişkilendirmektedir.

50 50 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML Şemaları (XML Schemas) •XML şemaları XML belgelerinin yapısını DTD gibi tanımlada kullanılan yeni bir yöntemdir. •XML şemaları bir XML sözlüğü olarak tanımlanmıştır. •Normal bir XML belgesi olarak işlenebilir ve parse edilebilir. •Avantajları : –Bir çok veri tipini desteklemesi, –açık bir model olarak genişleyebilmesi, –katılım (inheritance) ilişkilerini desteklemesi •Bu yöntem gelişme aşamasında olması nedeniyle henüz son şeklini (recommendation) alamamıştır.

51 51 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML Şemaları Addressbook Şeması Addressbook DTD

52 52 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş CSS ve XSL ile XML sunumu •XML’de daha önce bahs ettiğimiz gibi belge içeriği ve sunumu birbirinden ayrılmıştır. • XML belgelerinin görsel olarak sunumu –CSS (Cascading Style Sheets) veya –XSL (eXtensible Style Language) kullanılarak gerçekleştirilir.

53 53 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş CSS (Cascading Style Sheets) •CSS HTML ve XML belgelerini görüntüleme amaçıyla kullanılan bir biçimleme dilidir. •CSS biçim sayfaları (sytle sheets) belge elemanlarına uygulanacak olan bir kurallar kümesi içerir. •CSS Kuralı Seçiçi {özellik1: değer1; özellik2: değer2; } p {display : block; color: blue; font-family : Arial; font-size: 14pt; } CSS basit bir biçimleler için kullanılır

54 54 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş CSS (Cascading Style Sheets) •isim elemanı: kalın, 16pt ve Times font Selim Akyokuş isim {display : block; font-family : Times, serif; font-size: 16pt; font-weight : bold; } •XML belgelerini CSS kurallarnı içeren CSS biçim dosyası ile ilişkilendirmek için xml-stylesheet işlem komutu XML belgesi başlangıçına konulur.

55 55 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş CSS (Cascading Style Sheets) Frank Rizzo 1212 W 304th Street New York Frank's Ratchet Service Sol Rosenberg 1162 E 412th Street New York Rosenberg's Shoes & Glasses

56 56 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş CSS (Cascading Style Sheets) contact { display: block; width: 350px; padding: 10px; margin-bottom: 10px; border: 4px double black; background-color: silver; color: blue; text-align: center; } name { display: block; font-family: Times, serif; font-size: 16pt; font-weight: bold; } address { display: block; font-family: Times, serif; font-size: 14pt; } city, state, zip { display: inline; font-family: Times, serif; font-size: 14pt; } phone, , web, company { display: none; } Frank Rizzo 1212 W 304th Street New York Frank's Ratchet Service Sol Rosenberg 1162 E 412th Street New York Rosenberg's Shoes & Glasses

57 57 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XSL (eXtensible Style Language) •XSL, XML belgelerinin biçimlendirilmesi tasarlanmış bir biçimleme dilidir. •CSS’den çok daha güçlü bir yapıya sahip olmasına rağmen XSL yeni bir teknoloji olduğundan çok fazla yaygın değildir. •XSL konusundaki standardlaştırma çalışmaları henüz tamamlanmamıştır. •XSL dili W3C’nin aşağıdaki spesifikayonlarını kullanır: –XSLT – –Xpath – –XSLF –

58 58 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XSL (eXtensible Style Language) •XSLT (XSL Transformations), XML belgelerinin bir dönüşümü için kullanılır. –XSLT bir yapıdaki XML belgesini, XSL biçim dosyasındaki tanımlamalara göre başka bir yapıya dönüştür. –XSLT, XML belgesini HTML diline, diğer bir XML belgesine veya XSLF formatlama nesnelerine dönüştürebilir. –XSLT en yaygın olarak XML belgelerinin HTML belgelerine dönüşümünde kullanılır. Dönüşüm sonuçunda elde edilen HTML belgesi tarayıcılar ile görsel olarak gösterilebilir. •Xpath spesifikasyonu parser’ın oluşturduğu XML ağaçının içindeki düğümleri adreslemek için kullanılır ve ağaçın belirli kısımlarını adresleyerek ağaç içinde dolaşmamızı sağlar. •XSLF (XSL Formating), XSL teknolojisinin biçimleme kısmını içerir. –XSLT, XML belgelerini XSLF biçimlendirme nesnelerine dönüştürür. –Biçimleme nesneleri belgelerin görsel olarak sunumu sağlar. –Biçimleme nesnelerinin görüntülenmesi için tarayıcıların XSLF biçimleme yapısını desteklemesi gerekir. –XSLF spesifikasyonu henüz geliştirme aşamasında olduğundan bu yapıyı destekleyen bir tarayıcı yoktur.

59 59 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML’den HTML’e dönüşüm •Dönüştürme işlemi XSL biçimleme sayfaları (style sheets) içinde tanımlamış dönüşüm kuralları ile gerçekleştirilir. •Bu kurallar şablon (template) olarak adlandırılır. Selim Akyokuş Addressbook.html Addressbook.xsl Addressbook.xml Kalıp (Pattern) Şablon (Template)

60 60 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML’den HTML’e dönüşüm Address Book XML Example, Frank Rizzo 1212 W 304th Street New York Frank's Ratchet Service Kök (root)

61 61 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML’den HTML’e dönüşüm // Load XML var xml = new ActiveXObject("Microsoft.XMLDOM") xml.async = false xml.load("Addressbook.xml") // Load the XSL var xsl = new ActiveXObject("Microsoft.XMLDOM") xsl.async = false xsl.load("Addressbook.xsl") // Transform document.write(xml.transformNode(xsl)) Client’da Dönüşüm : Addressbook.xml belgesini Addressbook.xsl biçimleme sayfasını kullanarak HTML’e dönüşümünü sağlayan Javascript kodu.

62 62 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML’den HTML’e dönüşüm Server’de dönüşüm : Addressbook.xml belgesini Addressbook.xsl biçimleme sayfasını kullanarak HTML’e dönüşümünü sağlayan ASP kodu. <% 'Load the XML set xml = Server.CreateObject("Microsoft.XMLDOM") xml.async = false xml.load(Server.MapPath("Addressbook.xml")) 'Load the XSL set xsl = Server.CreateObject("Microsoft.XMLDOM") xsl.async = false xsl.load(Server.MapPath("Addressbook.xsl ")) Response.Write(xml.transformNode(xsl)) %> • Sunucu tarafında XML belgeleri HTML’e dönüştürülerek tarayıcılara gönderilir. • XSL’i desteklemeyen tarayıcılardada XML belgeleri görüntülenebilir.

63 63 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML BELGELERİNİN İŞLENMESİ •XML belgelerinin uygulama yazılımları işlenmesi için bir çok yazılım paketi geliştirilmiştir. •Bu yazılımlar XML processor veya XML parser olarak adlandırılmaktadır. Uygulama XML Parser XML Belgeleri Databases HTTP Processor •Sun X package •IBM XML4J package •Oracle XML package •Microsoft MSXML parser •Open/XML parser •Lark/Larval XML parser

64 64 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML BELGELERİNİN İŞLENMESİ •XML parser’ları veya işlemcileri üç değişik model üzerine inşa edilmiştir. –Bildiri-tabanlı İşlem modeli (Declaretive processing model): •Bildiri-tabanlı işlem modelinde hangi işlemlerin gerçekleştirileçeğini belirtiriz. •İşlemin nasıl gerçekleştileceğini sistem belirler. •Örnek : XSLT –Olay-tabanlı İşlem Modeli (Event-Based Processing model): •Olay-tabanlı işlem modelinde XML parser’ı XML belgesini okur iken bulmuş olduğu nesneleri (elemanlar) uygulama programına olay (event) olarak bildirir. •Uygulama programı gelen olaylara göre gerekli işlemleri yapar. •SAX (Simple API for XML) –Ağaç-tabanlı İşlem Modeli (Tree-based processing model): •Ağaç-tabanlı işlem modelinde XML parser ilk önce XML belgesini okuyarak belge yapısına göre sistem belleğinde bir ağaç oluşturur. •Uygulama progamı bu ağaç yapısı içinde dolaşarak gerekli işlemleri yapar. •DOM (Document Object Model)

65 65 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML BELGELERİNİN İŞLENMESİ •Olay-tabanlı İşlem Modeli (Event-Based Processing model) : XML Parser XML belgesini okurken karşılaştığı nesneleri (başlangıç etiketi, karaketer veri veya bitiş etiketi) bir olay olarak uygulama programına iletir. •SAX (Simple API for XML) &quo;Hello, world!&quo;  start document  start element: example  start element: line  text: “Hello, World!”  end element: line  end element: example  end document Olaylar (Events)

66 66 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş DOM ve DOM API •DOM (Document Object Model) Ağaç-tabanlı işlem modeli kullanır. •DOM, XML ve HTML belgerinin işlemesi için W3C konsorsiyumu tarafından geliştirilmiştir. Ali Demir FirstChild LastChild nextSibling previousSibling childNodes parentNode

67 67 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş DOM ve DOM API Raising Arizona Ethan Coen Joel Coen Ethan Coen Joel Coen Nicolas Cage Holly Hunter John Goodman A classic one-of-a-kind screwball love story. Midnight Run George Gallo Martin Brest Robert De Niro Charles Grodin The quintessential road comedy.. Movies.xml

68 68 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş DOM ve DOM API List Movies 2 Example HTML Document var xmldoc; function LoadDoc() { xmldoc = new ActiveXObject("microsoft.xmldom"); xmldoc.load("Movies.xml"); } function ListMovies() { LoadDoc(); root = xmldoc.documentElement; for (i = 0; i < root.childNodes.length; i++) { DOCCONTENT.innerHTML += " " + root.childNodes.item(i).firstChild.text + " "; DOCCONTENT.innerHTML += root.childNodes.item(i).lastChild.text + " "; } Click the button to list the movies in the Movies XML document. MSXMXL Parser Movies.xml belgesini yükle Kök Belge Elemanı (movies) Movie altındaki son elman (comments) Movie altındaki ilk eleman (title) Kökün altıntaki eleman (movie) sayısı

69 69 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML and Veritabanları •Yeni Veritabanları XML tabanlı bir çok araç içermektedir. SELECT EMPNO, ENAME FROM EMP WHERE EMPNO = 7654; 7654 MARTIN Sonuç XML formatında

70 70 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML and Veritabanları SELECT * FROM EMP WHERE ENAME LIKE ORDER BY emp.xsql query file Rowcol.xsl Style sheet file Veritabanı bilgileri sunumu

71 71 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML and Veritabanları

72 72 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML and Veritabanları Veritabanı uygulamaları arası veri değişim formatı

73 73 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML Mesaj Protokolları •Şu ana kadar XML konusunudaki araştırma ve geliştirme çalışmalarının bir çoğu değişik sektörler için geliştirilen ve uygulamaların aynı dili konuşarak bilgi değişimini amaçlayan XML sözlükleri konusunda yoğunlaşmıştı. •Son zamanlarda bu araştırma ve geliştirme çalışmalarının ilgi alanı XML belgelerinin güvenli bir şekilde iş uygulamaları arasında değişimini sağlayacak XML mesaj protokolları konusuna yönelmiştir. •XML mesaj protokolleri –XML-RPC : HTTP üzerinden XML taşınmasını sağlayan dilden ve platformdan bağımsız basit RPC protokolü –WDDX (Web Distributed Data Exchange) : HTTP üzerinden karmaşık veri yapılarını taşımak amaçıyla geliştirilen bir protokol. –ebXML Transport Protokolü : Birleşmiş milletler destekli ebXML gurubunca geliştirme aşasında olan bir protokol. –SOAP (Simple Object Access Protocol) : Microsoft, DevelopMentor, IBM, Lotus Developement Corp firmalarınca desteklenen HTTP üzerinden iletişim sağlayan nesne tabanlı bir protokol.

74 74 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş SOAP (Simple Object Access Protocol) •SOAP veri ve method çağrılarınının istemcileri ve sunucuları arasında iletişimini sağlar. •İstek ve Cevaplar XML formatında HTTP protokolü ile taşınır.

75 75 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş SOAP (Simple Object Access Protocol) SOAP Message Embedded in HTTP Request POST /StockQuote HTTP/1.1 Host: Content-Type: text/xml; charset="utf-8" Content-Length: nnnn SOAPAction: "Some-URI" DIS

76 76 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş SOAP (Simple Object Access Protocol) SOAP Message Embedded in HTTP Response HTTP/ OK Content-Type: text/xml; charset="utf-8" Content-Length: nnnn 34.5

77 77 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş MicroSoft BizTalk FrameWork 2.0 •BizTalk Framework 2.0 SOAP belgelerinin farklı sistemler arasında taşınmasını sağlamak amaçıyla geliştirilen bir spesifikasyondur.

78 78 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş BizTalk Server •BizTalk Framework Compliant (BFC) Server : BizTalk FrameWork Specifikasyonununda belirtilen fonkfiyonlara sahip sunucu

79 79 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş SONUÇ •Microsoft, IBM, Sun ve Oracle gibi birçok teknoloji lideri firma XML ve XML uygulamala standardlarını desteklemekte ve XML tabanlı yeni ürünlerini bilgi teknolojisi uygulamalarının kullanımına sunmaktadır. •Microsoft ODBC ve OLE’den sonra en büyük yatırımını XML teknolojileri konusunda yapmıştır. •Bir çok araştırmacı ve yazılım geliştiricisi XML’in yazılım endüstirisinde radikal değişiklilere sebeb olacağına inanmaktadır. “XML is a breakthrough technology.” Bill Gates – 1997 “Don’t dismiss XML-based standards as futuristic or irrelevant…” The Gartner Group

80 80 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş SONUÇ •XML elektronik veri değişiminin yeni ASCII standardı olarak kabül edilmektedir. “XML is the base protocol for this new era.” Bill Gates – June 22, 2000 •Önümündeki aylar ve yıllar XML’in bir çok alandaki uygulamaları hakkında yapılan daha çok araştırma, geliştirme, yazılım ve yayın çalışmalarına ve yeni XML ürünlerine sahne olacak.

81 81 XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş En geniş Kaynak: XML Cover Pages TEŞEKKÜRLER Doç. Dr. Selim Akyokuş Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Doğuş Üniversitesi


"XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları, Selim Akyokuş XML ve XML Uygulamaları Doç. Dr. Selim Akyokuş Bilgisayar Mühendisliği Bölümü." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları