Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

NÜKLEER TIP GÖRÜNTÜLEME TEKNİKLERİ Prof.Dr. Mustafa Demir İÜ Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nükleer Tıp Anabilim Dalı.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "NÜKLEER TIP GÖRÜNTÜLEME TEKNİKLERİ Prof.Dr. Mustafa Demir İÜ Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nükleer Tıp Anabilim Dalı."— Sunum transkripti:

1 NÜKLEER TIP GÖRÜNTÜLEME TEKNİKLERİ Prof.Dr. Mustafa Demir İÜ Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nükleer Tıp Anabilim Dalı

2 NÜKLEER TIP  Tanı ve tedavi amacıyla radyonüklidlerden yararlanma tekniğidir.  Deteksiyon: Organizmaya uygulanan radyonüklidlerin stabil(kararlı) duruma geçmek üzere parçalanmaları sırasında yaydığı radyasyonların dışarıdan bu amaca uygun detektörler ile izlenmesidir.

3 Deteksiyon verileri ile  1. Organın morfolojik görüntüleri  2. Organın fonksiyonel davranışı ile ilgili kantitatif veriler ve görüntüler elde edilir.

4 Tiroid sintigrafisi

5 Tiroit sintigrafisi

6 Dinamik Böbrek Sintigrafisi

7 İskemik Kalp Sintigrafisi

8 İskemik ve infart bulguları olan kalp sintigrafisi

9 RADYASYON  Çekirdeği stabil olmayan nüklidlerin parçalanmaları sırasında etrafa saldıkları ışınımlardır.

10 RADYOAKTİF IŞINLAR  Radyasyon çeşitleri:  1. Tanecik özellikte: Alfa, Beta  2. Elektromagnetik özellikte: X ve Gama ışınları  Tanıda; Gama ışınları ve x-ışınları,  Tedavide; Beta ışınları kullanılır.

11 ELEKTROMAGNETİK SPEKTRUM

12 ATOM Proton (P), Nötron (N) n/p < 1.5 stabil n/p = doğal radyoaktf n/p >2.5 suni radyoaktif

13 Alfa ışınları  Menzilleri kısa,  Penetrasyon kabiliyetleri düşük,  İyonizasyon yetenekleri fazla,  LET (birim mesafede bıraktıkları enerji) çok fazladır.

14 Beta ışınları  Menzilleri >alfa,  Penetrasyon kabiliyetleri > alfa,  İyonizasyon kabiliyetleri

15 Gama ışınları  Menzilleri çok uzun,  Direkt iyonizasyon yapamazlar,  Penetrasyon yetenekleri çok fazla,  LET çok az,  Kütle ve yükleri yoktur.

16 Atomların sembolik gösterimi  A XX- A A X  z   99m TcTc-99m 99m Tc  43

17 Atom ailesi  İZOTOP: Atom numaraları (P) aynı  131 I 125 I 127 I   İZOMER : P, N aynı sadece enerjileri farklı  99m Tcile 99 Tc birbirinin izomeridir.  Radyoizotop: Aynı elementin radyoaktif olan farklı türevleri  Radyonüklid: Farklı elementlerin radyoaktif türevleri  Örn: 99m Tc ve 131 I radyonüklidleri

18 Radyasyonun enerjisi  Tanım: Etkileştiği maddede değişiklik yaratabilme kabiliyeti  Tc-99m enerjisi 140 keV  (Tanı amaçlı sintigrafik görüntüleme)  I-131 enerjisi 364 keV  (Tiroit hastalıklarının-hipertiroidi ve tiroit ca tedavisi)  F-18 FDG enerjisi 511 keV  (PET görüntüleme- metabolik ve onkolojik hastalık tanısı)

19 Tc-99m’in fiziksel özellikleri  Elektromagnetik özellikte gama radyasyonu yayar  Enerjisi 140 KeV’tur.  Fiziksel yarılanma süresi 6 saattir.  Mo-99/Tc-99m jeneratöründen kolayca üretilebilir.  Fiyatı ucuzdur  Kimyasal yapısı geniş spektrumlu KIT işaretlemeye elverişlidir.

20 Radyonüklidin Aktivitesi  Aktivite: Parçalanmaya uğrayan miktardır.  Birimi: Curie (Ci) veya Becquerel (Bq)  1mCi = 3.7x10 7 Bq NOT:Tanı amaçlı sintigrafik görüntülemelerde 1-30 mCi, Tedavi amaçlı olarak mCi aktivitede radyonüklid kullanılmakta)

21 Yarılanma süresi  Fiziksel: Aktivitenin kendiliğinden azalarak yarıya düşmesi için geçen süre  99m Tc : 6 saat, 131 I: 8 gün, 18 F: 110 dak.  Biyolojik: Aktivitenin metabolik yollardan azalarak yarıya düşmesi için geçen süre,  Effektif: Canlıya uygulanan aktivitenin fiziksel ve biyolojik yollar ile azalarak yarılanmadır.

22 RADYOFARMASÖTİKLER Radyoaktif bileşen Bulunduğu yerde radyaoaktif ışıma yaparak sintigrafi çekimini sağlar. Biyoaktif bileşen (KİT) Radyoaktif bileşeni istenilen organa taşır  Radyofarmasötik: Tanı ve tedavi amacıyla kullanılan radyoaktif maddeler Radyofarmasötik

23 İdeal Radyofarmasötik (Tanı Amaçlı)  Radyasyon Tipi ve Enerjisi: Gama, KeV  Elde edilmesi, fiyatı: Kolay, ucuz  Effektif yarılanma: Tetkik süresinin 1.5 katı  Hedef/ zemin tutulumu: Yüksek  Hasta Güvenliği: Radyasyon dozu düşük,  non-toksik, steril

24 İdeal Radyofarmasötik (Tedavi Amaçlı)  Radyasyon Tipi ve Enerjisi: Beta (ß - ), > 1MeV  Elde edilmesi, fiyatı: Kolay, ucuz  Effektif yarılanma: Uzun (günler)  Hedef/ zemin tutulumu: Yüksek  Hasta Güvenliği: < 5mR/sa taburcu

25 Geiger-Müller (GM) Sayıcıları  Radyasyonun deteksiyonu için en çok kullanılan sistemlerden biridir.  Tıpta genellikle radyasyonu varlığının ve şiddetinin ölçülmesi amacıyla kullanılırlar.  Herhangi bir kontaminasyon (radyoaktif bulaşma) tespiti ve dekontaminasyon (bulaşmanın temizlenmesi) işleminden sonraki güvenlik değerlendirmelerinde sıklıkla kullanılırlar.

26 Bir Geiger-Müller Sayıcısının Ana Üniteleri  1. Geiger-Müller tüpü  2. Elektronik devreler  3. Sayıcı ve kaydedici devreler

27 GAMA KAMERALAR  1957’de Hall Anger icad etti.  1970’lerde SPECT yapabilen kameralar,  1990’larda PET yapabilen kameralar rutin kullanıma girdi.

28 Kalp ve Beyin görüntüleme amaçlı Gama Kamera

29 Değişken açılı Gama Kamera Ant Post Tüm vücut kemik sint.

30 Gama kameralarda sistem kompanentleri

31 Gama kamera komponentleri  Kolimatör: Fotonları yönlendirir. Saçılmış fotonları durdurur.  NaI(Tl): Gama fotonlarını sintilasyona dönüştürür.  Işık yönlendirici: Sintilasyonları PMT’ye fokuslar.  PMT (Foton çoğaltıcı tüp) : Sintilasyonları elektrik enerjisine dönüştürür.

32 KOLİMATÖRLER  Paralel hol Pin hol  Koll.-Obje yakın olmalıdır. Obje fokus mesafesinde olmalı  Büyük organlar görüntülenir. Tiroid ve göz sintigrafilerinde kullanılır.  Objeyi büyütür, rezolüsyonu artırır.

33 SPECT  1917’de J.Radon tarafından teorik prensipler  1922’de x-ışını tüpü hasta etrafında döndürüldü.  1963’de Kulh ve Edward’ın emisyon tomografisi  1966’da ossiloskop kamera ile projeksiyon görüntüleri elde edildi.  1967’de Anger detektörü hasta etrafında döndürdü.  1980’lerde Bilgisayar teknolojisi ile yaygın kullanım oldu.

34 Body Tomographic Planes Sagittal Frontal or Coronal Transverse or Transaxial Transverse, Transaxial Sagittal Frontal, Coronal

35 Görüntü matrisi (bilgisayarda)

36 SPECT prensipleri  Şematik sunum

37 SPECT prensipleri

38  Planar AP 90 0 ve Lateral  Projection Back-projection Back-projection Back-projection   

39 Planer ve SPECT görüntüleme  Planer SPECT  Superimpozisyon var yok  Kontrast iyi daha iyi  Rezolüsyon iyi daha iyi

40 PET/CT Cerrahpaşa’da (Kasım-2004)

41 PET’te görüntü oluşması KeV e-e- β + pozitron β + özellikleri ( F-18 ) Elektronun antipartikülü 695 KeV beta enerjisi Dokuda 2-3 mm.menzili Yüksek iyonizasyon gücü Annihilasyon radyasyonun özellikleri Elektromagnetik radyasyon 511 KeV gama enerjisi (20 cm’de 10 mCi Tc-99m den 6 kat fazla doz hızına sahip) Hastaya uygulanan F-18 den yayılan β+ etkileştiği dokuyu oluşturan atomun elektronu ile çarpışarak yok olur. Bu sırada pozitron ve elektronun kütleleri 511 KeV enerjili anhilasyon fotonlarına dönüşür. Bunlar da karşılarına yerleştirilen detektörler tarafından algılanır. E=mC 2

42 PET’Foton Yayılımı A.Annihilasyon fotonlarının yayılım doğrultusu boyunca oluşan LOR.hattı B.Saçılmış fotonların oluşturduğu, gerçek olmayan LOR hattı. C.Random (tesadüfi oluşan) fotonların oluşturduğu LOR hattı.

43 .

44 PET görüntüsü Tüm vücut tarama

45 PET görüntüsü (kolon ca)

46 SPECT/CT  Fonksiyonel ve Anatomik hasta bilgisini tek bir görüntüde yakalayabilen hibrit görüntüleme teknolojisi  Yaygın olarak kullanıldığı yerler  Nöroendokrin tümörlerin yerleri  MIBG  Ektopik tiroid dokusu  Lenfosintigrafi ve SLN  Kemik sintigrafisi (metastaz)  KC hemangioma tanısı  Ga-67 sintigrafisi

47 SPECT/CT CT SPEC T FÜZYON AVANTAJLARI 1. Anatomik lokalizasyon 2. Atenüasyon düzeltmesi

48 SPECT/CT


"NÜKLEER TIP GÖRÜNTÜLEME TEKNİKLERİ Prof.Dr. Mustafa Demir İÜ Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nükleer Tıp Anabilim Dalı." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları