Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

İHRACAT www.intels-tr.eu. İHRACAT İhracat; en geniş anlamıyla, bir ülke sınırları içerisinde serbest dolaşımda bulunan malların ve hizmetlerin başka ülkelere.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "İHRACAT www.intels-tr.eu. İHRACAT İhracat; en geniş anlamıyla, bir ülke sınırları içerisinde serbest dolaşımda bulunan malların ve hizmetlerin başka ülkelere."— Sunum transkripti:

1 İHRACAT

2 İHRACAT İhracat; en geniş anlamıyla, bir ülke sınırları içerisinde serbest dolaşımda bulunan malların ve hizmetlerin başka ülkelere satılmasıdır. Finansal durum, dil bilmeme, üretim yetersizliği, pazarlama eksikliği vb durumlar ihracat yapmak için birer engel değildir. Eğer ihracatın ne olduğu, ya da nasıl para kazandırdığı konusunda bilginiz varsa, girişimci ruhunuz tıpkı ilk başladığınız günkü gibi canlıysa, işinize profesyonel bir bakışınız varsa, bu gibi durumlar çok kolayca aşılabilir.

3 1.1.Kimler İhracat Yapabilir? • İhraç edeceği mala göre ilgili ihracatçı birliğine üye olan, gerçek usulde vergiye tabi gerçek ve tüzel kişi tacirler, Esnaf ve Sanatkâr, odalarına kayıtlı olup üretim faaliyetiyle iştigal eden esnaf ve sanatkârlar ile joint-venture ve konsorsiyumlar ihracatçı olabilirler. • Joint –venture: 2ya da daha fazla tüzel kişinin bir araya gelerek, kararlaştırdıkları belirli bir yatırım projesi için birlikte hareket etmek için oluşturdukları ortak işletme yapısına, joint venture denir. Örneğin, 2 firmanın değişik hisse oranlarıyla, kendi ülkelerinde ya da yabancı bir ülkede kurdukları "yeni bir firma" joint venture kapsamına girmektedir. Konsorsiyum: İki ya da daha fazla işletmenin belirli bir projenin uygulanması konusunda yaptığı işbirliği. Devamı eklerde

4 • Konsorsiyum, jointventure’a çok benzemektedir. Hatta bazı yazarlar, jointventure’ın geleneksel tipi olan sözleşmeye dayalı (sermaye gerekmeyen) jointventure’ı konsorsiyum olarak nitelendirmektedir. Ancak konsorsiyum ile jointventure farklı kurumlar olup, jointventure’da müteselsil sorumluluk söz konusu iken, konsorsiyum da her ortak işin üstlenmiş olduğu kısmından sorumludur

5 KONSORSİYUM • Konsorsiyum da Jointventure’da olduğu gibi büyük hacimli işlerin yapılabilmesi ihtiyacından doğmuştur. Ekonomik, ticari ve mali işlerdeki çeşitlilik nedeniyle konsorsiyum çok farklı şekillerde karşımıza çıkabilmektedir. • Uygulamada en çok kurulan konsorsiyum tipi kredi temini için bankaların oluşturdukları bankalar konsorsiyumudur

6 • Ancak hemen belirtelim ki, tüm bunlara rağmen jointventure ve konsorsiyum bir birlerinden farklı kurumlardır. Jointventure’da şirketin borçlarından dolayı ortaklar üçüncü kişilere karşı müştereken ve müteselsilen sorumlu iken, konsorsiyumda her ortak işin kendi taahhüt etmiş olduğu kısmından sorumlu olur. Jointventure’da kâr gayesi mutlak iken, konsorsiyumda iktisadi gaye yeterlidir

7 • Buna göre, İhracatçı Birliğine üye olmak isteyen tacirlerden, İhracatçı Belgesi yerine, Ticaret Sicil Gazetesi ve Tek Vergi Numarası sahibi olduğunu tevsik eden (belgeleyen, doğrulayan) belgeler istenilmektedir. • İhracatçı Birliğine üye olmak isteyen Esnaf ve sanatkârlardan ise, Tek Vergi Numarası mükellefliği yanında, üretim faaliyetiyle iştigal ettiklerini Türkiye Esnaf ve Sanatkârlar konfederasyonu'ndan alacakları bir belge ile tevsik etmeleri istenmektedir.

8 • İhracatçıların, yukarıdaki şartlar dışında, gerçekleştirecekleri ihracat sırasında ihtiyaç duyacakları bazı belgelerin temini için başvuracakları Ticaret ve sanayi odalarına veya esnaf ve sanatkâr odalarına üye olmaları gerekmektedir • Bilindiği üzere, gerçek veya tüzel kişi ve tacirler ana sözleşmelerinde yer alan faaliyet konuları dışında hiçbir faaliyet ile uğraşamazlar.

9 • Dolayısıyla ihracat yapacak işletmelerin ana sözleşmelerinde ihraç edecekleri malları, ihraç edilebileceklerine dair bir hükmün yer alması gerekir. Örneğin yaş meyve ihracı yapacak bir işletmenin ana sözleşmesinde ……yaş meyve alım satım ihracat ve sanayi….şeklinde bir ifadenin yer alması gerekir. Aksi takdirde bu işletme yaş meyve ihracı yapamayacaktır

10 1.2.İhracat Sözleşmesi • Dış ticaret işlemleri alıcı ve satıcının sözleşme yapması ile başlar. Yaygın olarak benimsenen ticaret prensiplerine göre bir tarafın ileri sürdüğü şartları karşı tarafın yazılı olarak kabul etmesi halinde geçerli bir sözleşme yapılmış olur.

11 • Sözleşmede, tarafların yükümlülükleri ve haklarının kesin bir biçimde şarta bağlanması gerekir. Malların bir yerden başka bir yere taşınmasında hangi tarafın ne yükümlülüğü olduğu, yükümlülükler yerine getirilmediği takdirde risklerin nasıl bölüşüleceği, taşıma sırasında malların kaybolması ve hasar görmesi halinde riskin hangi tarafa ait olacağı hususları sözleşmede açık olarak yer almalıdır.

12 • Alım-satım konusu sözleşmelerin yazılı olarak yapılması gerekir. Yazılı sözleşmeler, tarafları bağlamalarının yanı sıra, herhangi bir anlaşmazlık durumunda da ispat evrakı özelliği taşımaktadırlar. • Sözlü anlaşmaların ise bağlayıcılığı yoktur.

13 • Uygulamada, sözleşmelerin belli şekli olmayıp, firmalar çoğunlukla kendi hazırladıkları matbu formları kullanmaktadırlar. Bunun yanında bazı firmalarda fiyat tekliflerini proforma fatura aracılığıyla sunmakta, bu proforma faturaya istinaden yapılan sipariş ile de sözleşme doğmuş olmaktadır

14

15 1.2.1.Tarafların İsim ve Adresleri • Sözleşmenin tarafları ve adresleri sözleşmede açıkça belirtilmelidir.

16 1.2.2.Malın Cinsi ve Özellikleri • İhracat sözleşmesi, ürünün adını, varsa teknik isimlerini, ürünün boyutlarını, uygulanması gereken ulusal ve uluslar arası standartları, alıcının talep ettiği özel koşulları ve numunelere ilişkin düzenlemeleri içermelidir

17 1.2.3.Malın Miktarı • Sözleşmede alım-satım konusu malın miktarının belirtilmesi zorunludur. Alım satımlarda malların miktarının; adet, kilogram, ton, metrekare, litre, vb. ölçü birimleri ile net olarak sözleşmede yer alması şarttır.

18 1.2.4.Gözetim Bazı ürünlerin nakliye öncesinde belirli gözetim şirketleri, tarafından denetlenmesi söz konusu olabilir. Alıcının böyle bir denetim istemesi durumunda incelemenin nasıl yapılacağı, hangi hususları içereceği ve hangi kurum tarafından gerçekleştirileceği sözleşmede açıkça belirtmelidir

19 1.2.5.Malın Fiyatı • İhracata konu olan malların fiyatları, yazıyla ve rakamla yazılmalıdır. • Ayrıca fiyatların para birimi de belirtilmelidir. Sözleşmede malların fiyatları yanında sözleşmenin toplam değeri de belirtilmelidir.

20

21 1.2.6.Malın Teslim Yeri ve Zamanı Sözleşmede, sipariş konusu malın teslim yerinin belirtilmesi esastır. Malın teslim yeri sözleşmelerde açıkça yazılmak yerine İncoterms’lerden (Uluslar arası ticaret örgütü ICC’nin uluslar arası ticaret hareketlerinde anlaşmazlıkları, uyuşmazlıkları ve hukuksal ihtilafları ortadan kaldırmak amacıyla alım-satımlara getirdiği ve uyulması zorunlu kurallar) uygun olanı yazılır.

22 Böylelikle malın ihracı ve ithali ile ilgili masraflardan hangilerinin alıcı, hangilerinin ise satıcı tarafından karşılanacağı belirlenmiş olur. (FREE CARRIER Taşımacıya teslim) Örneğin, sözleşmede teslim yeri olarak FCA, Ankara (FREE CARRIER Taşımacıya teslim) şeklinde bir ibare yer alıyorsa; bu durumda satıcının malı Ankara’da belirlenen bir noktada nakliye aracına (örneğin: kamyona) yüklediği ana kadar yapılan masraf ve rizikolar satıcıya ait olacaktır.

23 • Öte yandan, sözleşmede, malın teslim zamanı (veya zamanları) özellikle belirtilmelidir. Satıcı, belirlenen zamanda alıcıya malı teslim etmelidir.

24 1.2.7.Ödeme Şekli Satıcı, alıcı ile yaptığı sözleşmeye istinaden belli bir miktar ve kalitedeki malı alıcıya sevk ederken alıcı da bu malın bedelini ödeme yükümlülüğü altına girmektedir. Bu nedenle, mal bedelinin satıcıya, alıcı tarafından ne şekilde ödeneceği sözleşmede belirtilmelidir.

25 1.2.8.Ödeme Yeri ve Zamanı Sözleşme konusu malın bedelinin ödenme yeri ve zamanı sözleşmede ödeme şeklinin saptanmasıyla kesinlik kazanır.

26 • Örneğin: • peşin ödemede; satıcı malı sevk etmeden mal bedelini alabileceği gibi ; • mal mukabili ödemede ;satıcı malları sevk etmekte, alıcı malları gümrükten çekip sattıktan sonra mal bedelini satıcıya transfer etmektedir.

27 1.2.9.Lisans ve İzinler Sözleşmenin tarafları, ihracat işleminin herhangi bir ihracat veya ithalat lisansının alınmasını gerektirip gerektirmediğini; lisansların alınmasından kaynaklanan masrafların kim tarafından karşılanacağı açıklığa kavuşturulup, sözleşmede belirtilmelidir

28 Ürünün Garantisi İhraç edilecek ürünün garantisinin hangi koşullarda geçerli olacağı ve garanti süresi sözleşmede belirtilmelidir

29 Sigorta Sözleşmede nakliye sırasında meydana gelecek kayıp ve hasarlara karşı sigorta yaptırılacak ise bu sigortanın kim tarafından yapılacağı ve kapsamı belirtilmelidir.

30 Mücbir Sebepler (Fors Majör) Uluslar arası ticarette öyle durumlar vardır ki bu durumların ortaya çıkmasından kaynaklanan nedenlerden dolayı taraflar sözleşme hükümlerini yerine getiremezlerse de sorumlu sayılmazlar.

31 • İşte bu durumlara mücbir sebepler (fors majör) denir. Örneğin, doğal afetler, savaş, ülkeler arası siyasal gerginlik gibi nedenler fors majör (mücbir sebepler) arasında yer alır

32 Teslimde Gecikme Sözleşmede fors majör dışındaki nedenlerle teslimatın gecikmesinden kaynaklanacak zararın nasıl tazmin edileceği belirtilmelidir.

33 Uygulanacak Hukuk Taraflardan birinin sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda hangi ülke hukuk kurallarının geçerli olacağı sözleşmede belirtilmelidir.

34 • Taraflar isterlerse mahkeme yerine anlaşmazlık durumunda ICC (international chamber of commerce/u.a.ticaret odası) nin veya başka bir kişi ya da kurumun tahkimine başvurmayı da kararlaştırabilirler. Tahkime gitme durumunda, anlaşmazlığın çözüme kavuşturulması daha az bir zaman alacaktır

35 • Sözleşmede tahkime gidebileceğine ilişkin bir madde olmasa dahi taraflar, uyuşmazlık halinde aralarında yapacakları bir sözleşme ile tahkime gidebilirler

36 1.2.15Tarafların İmzası Sözleşme taraflarca imzalanmalı, böylelikle tarafların sözleşmenin terim ve koşulları üzerinde anlaştıkları belgelenmelidir.

37 ÖLÇME DEĞERLENDİRME SORULARI • 1. Bir ülke sınırları içerisinde serbest dolaşımda bulunan malların ve hizmetlerin başka • ülkelere satılması/gönderilmesine İhracat denir. • 2. Hangisi ihracata başlamadan önce dikkat edilmesi gereken hususlar arasındadır? • A) İhracat yapma amacı ve çalışanları ihracat konusundaki bilgi ve deneyimleri • sorgulanmalıdır • B) İhracat yapılacak dış pazarlar belirlenmeli ve bu pazarlardaki özel durumlar • araştırılmalı • C) Hedef pazardaki rakipler hakkında ayrıntılı araştırma yapılmalı • D) Hepsi

38 • 3. Aşağıdakilerden hangisi ihracat yapmak için gerekli şartlardan değildir? • A) İhraç edeceği mala göre ilgili ihracatçı birliğine üye olmak, • B) Sermayesi TL den az olmamak, • C) İhracat yapacak kişi tacir ise ticaret ve sanayi odasına kayıtlı olmak, • D) Joint-venture ve konsorsiyumların tek vergi numarası mükellefi olduğunu • gösteren ortaklık sözleşmesini ihracatçı birliğine vermeleri.

39 • 5. Aşağıdakilerden hangisi ihracat sözleşmesinde bulunması gereken hususlar arasında yer almaz?

40 • A) İhracat yapılacak firmanın mali durumuna ilişkin bilgiler • B) Malın cinsi ve özellikleri • C) Malın teslim yeri ve zamanı • D) Uygulanacak Hukuk • 5. Aşağıdakilerden hangisi ihracat sözleşmesinde bulunması gereken hususlar arasında • yer almaz? • A) Ürünün garantisi • B) Sigorta c) • C) Nakliyecinin adı • D) Lisans ve izinler

41 • 6. İhracat sözleşmesinde malın cinsi ve özellikleri ile ilgili hangisi belirtilmek gerekmez? • A) Ürünün adı • B) Uluslar arası standartları • C) Ürünün boyutları • D) Üretici firma • 7. İhracata konu olan malların fiyatları ihracat sözleşmesine Yazıyla ve • rakamla yazılmalıdır.

42 • 10. İhracat sözleşmelerinde malın teslim yeri açıkça yazılmak yerine İncotermslerden uygun olanı yazılır. • 11. Sözleşmede ödeme şeklinin belirtilmesinin temel amacı nedir? • A) Ödeme yeri ve zamanı, ödeme şeklinin saptanmasıyla kesinlik kazanır • B) Ödeme şekli belirtilmemiş sözleşme hükümsüz sayılır • C) İhracatçı firmanın ödeme dengesini oluşturmasına yardımcı olmak için ödeme • şekli belirtilir. • D) İhracatları ödeme şekline göre ayırtmak için gereklidir.

43 2.İHRACAT PROSEDÜRLERİ İhracat ile ilgili yapılması gereken işlemler ve düzenlenmesi gereken belgeler; 1-İhracat yapılacak ülkeye, 2-İhracat şekline, 3-İhraç edilecek ürüne göre değişmektedir.

44 2.1.İhracat Yapılacak Ülkeye Göre İşlemler Avrupa Birliği’ne (AB) üye ülkelere yapılacak ihracatta, EFTA ülkelerine (İsviçre, Norveç, İzlanda, Lihtenştayn ) ve Serbest Ticaret Anlaşmaları (STA) kapsamında yapılacak ihracatta, Genel Preferanslar Sistemi (GSP) kapsamında Türkiye’ye tavizli gümrük oranları uygulayan ülkelere yapılacak ihracatta, BM (Birleşmiş Milletler) kararlarına göre ambargo uygulanan ülkelere ihracatta,

45 Tek Taraflı olarak ambargo uygulanan ülkelere (Ermenistan, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi) yapılacak ihracatta, Türk ihraç ürünlerine kota uygulayan ülkelere yapılacak ihracatta Ülkemizde kredi karşılığı kurulan tesislerin bedelinin malla geri ödenmesine ilişkin aramızda “özel hesap” bulunan ülkelere yapılacak ihracatta

46 , İki ve çok taraflı kredi anlaşmalarımızın bulunduğu ülkelere bu kapsamda yapılacak ihracatta, Sınır ticaret merkezleri kapsamında yapılacak ihracatta düzenlenmesi gereken belgeler, müracaat edilecek kurum ve kuruluşlar ile işlemlerde izlenmesi gereken prosedürler değişmektedir.

47 2.1.1.Avrupa Birliği’ne (AB) Üye Ülkelere Yapılacak İhracat ve Gümrük Birliği Gümrük Birliği, en genel ifadeyle Türkiye ile AB arasındaki ticarette mevcut gümrük vergileri, eş etkili vergiler ve miktar kısıtlamalarıyla, her türlü eş etkili tedbirin kaldırıldığı; Ayrıca, birlik dışında kalan üçüncü ülkelere yönelik ortak gümrük tarifesinin uygulandığı bir ekonomik entegrasyon çeşidi olarak tanımlanmaktadır.

48 Gümrük Birliği ile; Sanayi ürünlerinin taraflar arasında (Türkiye ile AB üyesi ülkeler arasında) serbest dolaşımı öngörülmektedir. AB kaynaklı sanayi ürünlerinin ithalatında uygulanan Gümrük Vergileri, eş etkili vergiler ve Toplu Konut Fonu kaldırılmıştır. Üçüncü ülkelerden sanayi ürünleri ithalatında topluluk tarafından Ortak Gümrük Tarifesi (OGT) uygulanmaktadır.

49 • Tarım ürünlerinin serbest dolaşımının sağlanması, Türkiye’nin, topluluğun ortak tarım politikasına uyumu ertesinde mümkün olabilecektir. Avrupa Birliği’ne yönelik tarım ürünleri ihracatında EUR.1 belgesi düzenlenmektedir.

50 Türkiye ile AB arasındaki ticarette, malların karşılıklı olarak tanınan tavizlerden yararlanmaları A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenmesine bağlıdır. A.TR Dolaşım Belgesi; yalnızca Türkiye’den AB’ye veya AB’den Türkiye’ye doğrudan nakledilen eşya için düzenlenen ve Türkiye ya da AB’de serbest dolaşımda bulunan eşyanın Türkiye-AB Gümrük Birliği çerçevesinde tercihli rejimden yararlanabilmesini sağlamak üzere, odalar tarafından düzenlenip gümrük idarelerince vize edilen bir belgedir

51 ATR Dolaşım Belgesi, eşyanın Gümrük Birliği, gümrük bölgesinde serbest dolaşımda olduğunu belgelemekle birlikte, menşeini ispat edici değildir. Çıkış gümrüğünde vize ettirildiği tarihten itibaren 90 gün içinde varış gümrüğüne ibraz edildiğinde ithalatçı ülke gümrüklerinde vergi indirim hakkı sağlayan belgedir.

52 2.1.2.Serbest Ticaret Anlaşmaları (STA) Kapsamında Yapılacak İhracat Serbest ticaret anlaşmaları, karşılıklı ticaretin gelişmesi ve buna bağlı olarak taraflar arasında adil bir rekabet şartlarının meydana getirilmesi, ikili ilişkilerin daha iyi düzeylere çıkarılması, karşılıklı ekonomik çıkarların kollanması amacıyla yapılır.

53 Serbest ticaret anlaşmaları gereğince, ihracat konusu olan ürünlerin menşe statülerinin onaylanması EUR 1 Dolaşım Sertifikası ile sağlanmaktadır.

54 EUR.1 Dolaşım Sertifikası EFTA (İsviçre, Norveç, İzlanda, Lihtenştayn ) ülkeleri, Türkiye ile Serbest Ticaret Anlaşması imzalamış olan diğer ülkeler ile ticarette düzenlenen belgedir.

55 • EUR.1 Dolaşım Sertifikası, muhteviyatı eşyanın anlaşma kuralları çerçevesinde menşeli olduğunu gösteren, ihracatçı tarafından doldurulduktan sonra Ticaret /Sanayi Odaları tarafından gerekli kontroller yapılarak tespit edilen ve gümrük idaresince vize edilmesini müteakip geçerli olan menşe ispat belgesi olup aramızda tercihli ticaret anlaşması olan ülkelerle yapılan ticarette indirimli tarifeden yararlanmayı sağlar.

56 Genel Preferanslar Sistemi (GSP) Kapsamında Türkiye’ye Taviz Tanıyan Ülkelere İhracat Genişletilmiş Preferanslar Sistemi; gelişmekte olan ülkelerin bazı ihraç mallarına gelişmiş ülkeler tarafından karşılıksız ve ayırım gözetmeksizin imtiyaz (ayrıcalık) tanınmasına olanak sağlayan bir düzenlemedir. Tavizlerden yararlanılması için ihracatın ilgili ülkelerden birine yapılması ve ürünün o ülkenin taviz tanıdığı GSP listesinde yer alması gerekmektedir.

57 Genel Preferanslar Sisteminin sağladığı tavizli gümrük oranlarından yararlanılması için preferans tanıyan ülkelere yapılacak ihracatta, FORM A adı altında Özel Menşe Şahadetnamesi düzenlenir. Bu belge; Rusya, Japonya, Kanada, Avustralya, Yeni Zelanda, Ukrayna, Kazakistan, Gürcistan, Özbekistan ve A. B. D. gibi ülkeler için düzenlenmektedir

58 2.2.İhracat Şekline Göre İşlemler Türkiye'nin İhracat Rejimi Kararı ve buna bağlı diğer mevzuatlarda ihracat üç grup altında ele alınır: • •Kayda bağlı ihracat • •Özelliği olan ihracat • •Özelliği olmayan ihracat İhracat ya da ihracat için üretim yapan firmalar yapacakları ihracatın bu gruplardan hangisinde yer aldığını bilmeleri gerekir. Yapılacak bir ihracatın bu gruplardan hangisinde yer alacağı ise aşağıdaki hususlardan biri ya da birkaçı tarafından belirlenir:

59 • • İhraç edilecek malın cinsi, • •İhracatın yapılacağı ülke, • •Kararlaştırılan ödeme şekli, • •Kararlaştırılan ticaret şekli

60 2.2.1.Kayda Bağlı İhracat Bazı malların ihracatındaki gelişmelerin hükümet makamları (Dış Ticaret Müsteşarlığı) tarafından yakından takip edilmesi gerekir. Bunun nedenlerini şöyle sıralayabiliriz: Takip konusu malların ticaret politikaları açısından taşıdığı stratejik önem,

61 Uluslararası anlaşmalar dolayısıyla Türkiye'nin yükümlülüklerini ne ölçüde yerine getirdiğini takip etmek, Türk firmalarının ticari menfaatlerini daha etkin koruyabilmek.

62 2.2.2.Özelliği Olan İhracat Bazı ihracat işlemleri, ihracat bedeli dövizlerin yurda getirilmesi ve ticari operasyonların yapılışı açısından önem taşır. Bu ihracat türleri ve bunlarla ilgili olarak firmaların dikkat edeceği hususlar şunlar :

63 Kredili İhracat İhracat Yönetmeliği çerçevesinde kredili ihracat, iki ve çok taraflı kredi anlaşmaları dışında kalmak kaydıyla ihracat bedelinin Türk Parası Kıymetini Koruma Mevzuatı’nda öngörülen süreleri aşacak şekilde yurda getirilmesine olanak tanıyan ihracat türüdür.

64 Konsinye İhracat Malların kesin olarak satılmadan yurt dışına gönderilmesine, bir yıllık satış süresi tanınmasına, bu süre içinde toptan veya perakende olarak satılan mal bedeli dövizlerin kesin satışı müteakip, kambiyo mevzuatının verdiği süre içinde Türkiye'ye getirilmesine ve satılamayan malların vergisel yükümlülüklere takılmadan geri getirilmesine imkân veren bir ihracat türüdür.

65 • Konsinye ihracatın şu faydaları şunlardır: Firmaları, ihracat bedeli dövizleri yurda getirme süresi ile ilgili sınırlamadan kurtarır. Malların belirli bir pazarda satış şansı olup olmadığını en az masraf ve formalite ile deneme şansı sağlar. Satılmayan malların Türkiye'ye geri getirilişinde gümrük vergisi ve KDV gibi vergi yükleriyle karşılaşılmamasını sağlar.

66 Yabancı alıcıların iflası veya varlıklarının haciz edilmesi durumunda, ihracatçı firmaları zarara uğramaktan kurtarır (Konsinye satışlar emanet bırakılan mal niteliği taşıyor). Emanet varlıkların haczedilmesi veya iflas masasına dâhil edilmesi söz konusu olmaz.

67 İthal Edilmiş Malların İhracı Türkiye’ye yasal olarak ithal edilmiş ve ithalatla ilgili vergileri ödenmiş olan malların ihraç edilmesi mümkündür. Bu tür mallar ihraç edilirken bunlar için ‘Türk menşe şahadetnamesi’ verilmez. Ancak, AB ülkeleri veya Türkiye'nin serbest ticaret anlaşması imzalamış olduğu ülkelere yapılan ihracatlarda, ATR veya EUR-1 belgesi düzenlenerek gümrük idarelerine vize ettirilmesi gerekir.

68 • İhracat esnasında, malların ithal edildiğini gösteren belgelerle bunların vergilerinin ödenmiş olduğunu gösteren belgelerin gümrük idarelerine ibraz edilmesi gerekir

69 Transit Ticaret Kapsamında İhracat Malların bir ülkeden alınıp bir başka ülkeye satılması şeklinde bir ticareti ifade eder. Transit ticarette konu olan malların Türkiye'ye ithal edilmesi ve serbest dolaşıma girmesi söz konusu değildir. Mallar satın alındığı ülkeden doğrudan satıldığı ülkelere sevk edilir. Ancak, bu tür malların Türkiye'de bir antrepoya getirilmesi, antrepoda bir süre kalması, hatta ambalaj değişikliği gibi basit işlemlere tabi tutulması mümkündür.

70 Örneğin, bir Türk firması Almanya’dan satın aldığı bir makineyi Türkiye'ye ithal etmeden Türkmenistan'da yerleşik bir firmaya satarsa, bu işlemi transit ticaret kuralları çerçevesinde yapması gerekir Transit ticaretin Türkiye'yi ilgilendiren yönü para hareketleridir.

71 Transit ticaretin özellikleri şunlardır: vergisel yükümlülükler mevcut değildir. Türkiye'ye bir mal ithalatı söz konusu olmadığından ithalat formaliteleri ve ithalatla ilgili vergisel yükümlülükler mevcut değildir. Benzer şekilde, Türkiye'den bir mal çıkışı olmadığından ihracat formaliteleri de mevcut değildir. Transit ticarete konu olan malların, Türkiye üzerinden geçmesi ve geçici bir süre gümrük makamlarının izni altında antrepolarda depolanması istenilmedikçe, gümrük beyannamesi düzenlenmesine gerek yoktur.

72 • Ancak, transit tacirinin malların çıkış ülkesinden sevk edilmesi ve varış ülkesine ithal edilmesi ile ilgili formalitelerle yakından ilgili olduğu, bu yüzden hem malların çıkış ülkesi hem de varış ülkesinin dış ticaret rejimini yakından takip etmesi gerektiği hususu unutulmamalıdır.

73 Bağlı Muamele veya Takas Yoluyla İhracat Bağlı muamele ve takas, ihraç veya ithal edilen mal, hizmet veya teknoloji transferi bedelinin; kısmen veya tamamen mal, hizmet, teknoloji transferi veya kısmen döviz ile karşılanmasını ifade etmektedir.

74 Ticari Kiralama Yoluyla Yapılacak İhracat Malların mülkiyeti devredilmeden yurt dışındaki firma ya da kullanıcılara kiraya verilmesi durumunda söz konusudur. Kiralama süresinin bitiminde, kiralanan malların ülkemize geri getirilmesi gerekir. Bu tür işlemlere ticari kiralama yolu ile ihracat denilir. Burada ihraç edilen şey malın kendisi değil, maldan sağlanan hizmettir. Ancak, bu hizmetin satılabilmesi için kiralama konusu malların yurt dışına çıkartılması gerekiyor.

75 Örneğin, hasat mevsimlerinde biçerdöverlerin, hac mevsimlerinde uçak vb taşıt araçlarının veya gemilerin bu şekilde kiraya verilerek hizmetlerinin ihraç edilmesi sık sık görülen ticari kiralama olaylarıdır

76 Serbest Bölgelere Yapılacak İhracat Ülkenin siyasi sınırları içinde olmakla beraber gümrük hattı dışında sayılan, ülkede geçerli ticari, mali ve iktisadi alanlara ilişkin hukuki ve idari düzenlemelerin uygulanmadığı veya kısmen uygulandığı, sınaî ve ticari faaliyetler için daha geniş teşviklerin tanındığı ve fiziki olarak ülkenin diğer kısımlarından ayrılan yerler olarak tanımlanabilir.

77 • Serbest Bölgelerde Sağlanan Teşvikler ve Avantajlar; Üretim konulu faaliyet ruhsatı kapsamında faaliyet gösteren serbest bölge kullanıcılarının imal ettikleri ürünlerin satışından elde ettikleri kazançları, Avrupa Birliği üyeliğinin gerçekleşeceği yılın vergileme dönemi sonuna kadar Gelir veya Kurumlar Vergisi’nden istisnadır. Serbest bölgedeki faaliyetlerle ilgili her türlü ödemeler dövizle yapılır.

78 Serbest bölge faaliyetlerinden elde edilen kazanç ve gelirler kambiyo rejimine ve herhangi bir izne tabi olmaksızın, yurtdışına veya Türkiye’ye transfer edilebilir. Fiyat, kalite ve standartlarla ilgili olarak kamu kurum ve kuruluşlarına verilen yetkiler serbest bölgelerde uygulanmaz.

79 Serbest bölgeler gümrük bölgesi dışında sayıldığından, serbest bölgeler ile Türkiye arasında yapılan ticarette dış ticaret rejimi hükümleri uygulanır. Serbest bölge kullanıcıları Türkiye’den KDV’siz mal ve hizmet satın alabilirler.

80 Diğer taraftan, serbest bölge ile diğer ülkeler ve diğer serbest bölgeler arasında dış ticaret rejimi hükümleri uygulanmaz. Mallar serbest bölgede süre sınırlaması olmaksızın kalabilir.

81 Bedelsiz İhracat Numune, hediye, hibe, diplomatik misyon mensuplarının zati ve ev eşyaları, turistlerin veya bavul ticareti yapan yabancı uyrukluların yolcu beraberi olarak yanlarında götüreceği malların yurtdışına çıkartılmasına bedelsiz ihracat denilir. Bu tür ihracatlara bedelsiz denilmesinin nedeni, bunlarla ilgili olarak firmaların yurda döviz getirme ve bunu banka ve özel finans kuruluşlarına bozdurma yükümlülüğünün bulunmamasıdır.

82 Bedelsiz ihracatın ihracatçı ve sanayici firmalarını en çok ilgilendiren yönü, ticari numunelerin kalıp ve desenlerin yurt dışına gönderilmesi ile ilgilidir. Firmalar yurt dışındaki alıcılarına tanıtım ve reklam yapma amacıyla bu tür numune gönderdikleri zaman, bununla ilgili iki sorun ortaya çıkar.

83 Bunlardan biri, bu malların bedelsiz ticari numune kapsamında yurtdışına gönderilmesi, ikincisi ise, malların varış ülkesinde ticari numune olarak değerlendirilerek vergilere ve çeşitli kısıtlamalara tabi olmadan giriş yapabilmesi durumudur.

84 Bavul Ticareti ya da Yolcu Beraberi Satış Şeklinde İhracat Turistlere, yabancı ülkelerde ikamet eden Türk uyruklu gerçek ya da tüzel kişilere vb. yapılan satışlar belirli koşulların yerine getirilmiş olması koşulu ile ihracat sayılarak, bunların da ihracatın yararlandığı destek ve avantajlardan yararlanmaları sağlanmaktadır.

85 2.4.İhraç Edilecek Ürüne Göre İşlemler İhraç edilecek ürüne göre alınması gereken izinler ve düzenlenecek belgeler değişiklik göstermektedir. Modülümüzün bu bölümünde ihracatı ön izne bağlı ve ihracatı yasak olan malları verdikten sonra dış ticarette hangi izin ve belgelerin hangi kurum ve kuruluştan alınacağı tablo halinde verilecektir.

86 2.4.1.İhracatı Ön İzne Bağlı Ürünler Bazı malların ihracı, uluslararası anlaşmalar veya madde politikaları açısından bu mallarla ilgili kurumların ön iznine tabidir. Söz konusu malları ihraç etmeyi düşünen kuruluşların, ihracattan önce gerekli ön izni almaları gerekiyor.

87 Harp, silah ve mühimmatı (Spor ve av tüfekleri hariç): Milli Savunma Bakanlığı Afyon ve haşhaş kellesi: Sağlık Bakanlığı Uyuşturucu maddeler: Sağlık Bakanlığı Tehlikeli atıklar: Çevre Bakanlığı

88 Yaban domuzu, kurt, çakal, tilki, sansar, porsuk ile yılanlar, kaplumbağa ve kertenkelelerin canlı ve cansız halde ve bunların tanınabilir parçaları ile bunlardan mamul konfeksiyon: Orman Bakanlığı Gübreler (Kimyevi gübreler hariç): Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Tohumlar (Orman ağacı tohumları hariç): Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Su ürünlerinden su ürünleri avcılığını düzenleyen esaslar çerçevesinde avlanması yasak olan cins ve nitelikteki su ürünleri (sülükler dâhil): Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı

89 Yem Kanunu kapsamına giren yemler: Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Zirai mücadele ilaç ve aletleri: Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Veteriner ilaçları: Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı İhracat amacıyla doğadan elde edilmesi kontenjanla veya başka herhangi bir kayıtla sınırlandırılan doğal çiçek soğanları: Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Damızlık büyük ve küçükbaş hayvan: Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Şeker: Türkiye Şeker Fabrikası Genel Müdürlüğü

90 2.4.2.İhracatı Yasak Olan Mallar Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalar ve madde politikalarının bir gereği olarak, bazı malların ihracı yasaktır. Bu maddelere zaman zaman yenisi eklenebileceği gibi, bazı kalemlerin de zaman içerisinde buradan çıkartılması söz konusudur: Kültür ve tabiat varlıkları, Hint keneviri, Tütün tohumu ve fidesi,Tiftik keçisi, İhracı izne bağlı mallar listesinde yer alan türler hariç bütün av ve yaban hayvanları (canlı ve cansız olarak ve tanınabilir en küçük parçaları ile bunlardan mamul konfeksiyon),

91 ÖLÇME DEĞERLENDİRME SORULARI

92

93

94

95

96

97

98

99 MODÜL DEĞERLENDİRME

100

101

102

103

104

105 KISIM 2:DIŞ TİC.KAVRAMLARI 1.1. Dış Ticaret Kavramları Ticareti, üretilen mal ve hizmetlerin belirli bir ücret karşılığı son kullanıcılara ulaştırılmasını sağlayan alım- satım faaliyetlerinin tümü olarak tanımlayabiliriz. Ticaret genel olarak, iç ve dış ticaret olmak üzere ikiye ayrılır. Dış Ticaret, malların ve sermayenin ulusal sınırların dışına akışıyla ilgilidir.

106 Dış ticaret alım satım işlemlerinin teslimi açısından ithalat ve ihracat olmak üzere iki şekilde gerçekleşir. Ülke ekonomisinin kalkınmasında ihracat önemli bir yere sahiptir. Bu nedenle ülkelerde ihracatın artırılması, ithalatın azaltılması önemli hedefler arasındadır. Ülkelerin bu hedeflere ulaşmak için aldıkları kararlar ve tedbirler dış dış ticaret politikasını oluşturur.

107 Dış ticaret politikası açısından bir devletin dış ticaretini etkileyebilecek unsurların başlıcaları ; • yasaklar, • gümrük resmi, • ticaret antlaşmaları, • primler, • sübvansiyonlar ve idari korumacılık olarak sınıflandırılabilir

108 1.1.1.Döviz • Genel bir tanımlama ile yabancı ülke paralarına döviz denmektedir. Nakit şeklinde olan eldeki paraya “efektif”, nakde dönüştürülebilir herhangi bir araç şeklinde olanlara (banka havalesi, ödeme emri, döviz poliçeleri, mevduat sertifikaları, seyahat çekleri vb.) da “döviz” adı verilmektedir. •

109 • Döviz, çeşitli şekillerde ifade edilebilen bir kelimedir. Türk Parasını Koruma Kanunu, dövizi efektif dahil, yabancı parayla ödemeyi sağlayan her türlü hesap, belge ve araç olarak ifade etmektedir.

110 • Bu tarif, dövizin dar anlamda bir tarifidir. Geniş anlamda döviz ise yabancı ülkelere ödeme yapmaya yarayan her çeşit araçtır. Bu anlamda çek, poliçe, emre yazılı senet, hazine bonosu, hisse senedi ve tahvil şeklindeki araçlar konvertibl para rejimlerinde döviz olarak kullanılır.

111 • Özellikle bankacılık uygulamalarında nakit yabancı paralara karşılık olarak, bu gibi para yerine geçen ödeme araçlarına da döviz denmektedir.

112 1.1.2.Kambiyo • Kambiyo, para ya da para yerine geçen belgelerin değiştirilmesi işlemidir. • Para alım ve satımı ile ilgili işlemleri kapsar. Kambiyo senedi ise kıymetli evrakın tüm özelliklerini taşıyan ve uygulamada en yaygın olarak kullanılan kıymetli evrak çeşididir.

113 • Kanunen emre yazılı olarak düzenlenen, içerdikleri hak bakımından mutlaka bir para alacağını konu edinen, ekonomik alanda çok işlem ve etki gören önemlerinden dolayı Türk Ticaret Kanunu’nda özel olarak düzenlenmiştir.

114 Kambiyo, nakit para veya para yerine geçen her türlü araç ve senetlerin alım ve satımı iken millî para ve yabancı paraların dolaşımına ilişkin olarak kambiyo ise; para yerine geçen ve ödeme aracı olarak kullanılabilen her türlü bono, çek, poliçe ve diğer menkul kıymetler anlamında da tanımlanabilir. Kambiyo ile ilgili işlemlerde en çok kullanılan tanımlar aşağıdaki gibi sıralanmaktadır.

115 Kambiyo Mevzuatı: Para ve diğer menkul kıymetler ile maden ve taşların iç piyasada tedavülü ve ülkeden ihraç veya ülkeye ithaline ilişkin usul ve esasları düzenleyen hukuki metinler bütününe kambiyo Mevzuatı denilir. Efektif: Banknot şeklindeki bütün yabancı ülke paralarını ifade eder. FOB (Free On Board): Malların belirtilen yükleme limanında gemi bordasına aktarılmasıyla satıcının teslim yükümlülüğünün yerine getirildiği anlamına gelir. CIF (Cost, Insurance, Freight): Satıcının, mal bedeli ve navlunun yanı sıra taşıma sırasında malların kayıp ve hasar riskine karşı deniz sigortası sağlama yükümlülüğü olduğu anlamına gelir.

116 CFR (Cost And Freight): İşleme konu olan malların, belirlenen varış yerine kadar taşınması için gerekli olan masrafları ve navlun bedelini satıcının ödemesi anlamına gelir. Döviz: Efektif dâhil yabancı parayla ödemeyi sağlayan her türlü hesap, belge ve vasıtaları ifade eder.

117 Merkez Bankası: Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası ve şubelerini ifade eder. Konvertibl Dövizler: Uluslararası para piyasalarında bütün ülkelerce kabul gören ve bu sebeple bir diğer ülke parasına serbestçe çevrilebilme imkânına sahip dövizlerdir. Döviz Alım Belgesi (DAB): İhracat bedellerinin ve ihracatçının bankası tarafından talep edilen banka komisyonlarının alışı yapılırken düzenlenen belgeye denir.

118 Döviz Satım Belgesi (DSB): Dışarıya ödenen ithalat bedelleri, aracı komisyoncunun komisyonları, yurt içindeki bankanın yurt dışındaki muhabir şubelerinin talep ettiği komisyonlar vb. için düzenlenen belgeye denir. Döviz Tevdiat Hesabı (DTH): Gerek yurt dışında gerek yurt içinde yerleşik gerçek veya tüzel kişilerin serbest tasarruflarında bulunan döviz veya efektiflere banka veya özel finans kurumlarında açtırdıkları tevdiat hesaplarıdır. Bu hesaplardaki dövizlerin kullanımı serbesttir.

119 Gümrük Bir ülkenin giriş ve çıkışında ticari hareketlerin denetim ve gözetiminin yapıldığı yer olarak tanımlanır. Diğer bir tanımla da yurt dışına gidiş veya yurt dışından dönüş sırasında gümrük işlemlerinin yapıldığı yerdir. Gümrük işlemlerinin en önemli bölümünü dış ticaret işlemlerini yapan işletmeleri ilgilendiren aşağıdaki bölümleri önem kazanmaktadır.

120 Gümrük tarifesi: Dış ekonomi politikasının en eski ve en çok kullanılan araçlarından biridir. Tanımda gümrük, belli bir malın gümrük sınırını geçişinde ödenen vergi ve harçlardır. Tarife ise, uluslararası ticarete konu olan bütün mallara uygulanan vergileri belirleyen listelerdir. Gümrük vergileri, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihte yürürlükte olan gümrük tarifesine göre hesaplanır.

121 • Eşyanın “gümrük kıymeti”: Eşyanın gümrük kıymeti, gümrük tarifesinin ve eşya ticaretine ilişkin belirli konularda getirilen tarife dışı düzenlemelerin uygulanması amacıyla Gümrük Kanunu ile Gümrük Yönetmeliği’nde yer alan hükümler çerçevesinde belirlenen kıymettir.

122 • İthal eşyasının gümrük kıymeti deyimi, ithal eşyası üzerinden advalorem sisteme göre gümrük vergisinin hesaplanmasına esas teşkil edecek eşya kıymetini belirtir. Kıymet tespit yöntemleri şunlardır:

123

124 1.1.4.Marka Marka bir veya bir grup üretici ve satıcının mal ve hizmetlerini belirlemeye, tanıtmaya ve rakiplerininkinden ayırıp farklılaştırmaya yarayan isim, terim, sözcük, simge (sembol), tasarım (dizayn), işaret, şekil, renk veya bunların çeşitli bileşenleridir

125 1.1.5.Serbest Bölge • Serbest bölgeler, bulundukları ülkenin siyasi sınırları içinde yer alan, fakat Dış Ticaret, Vergi ve Gümrük Mevzuatı açısından gümrük hattı dışında sayılan bölgelerdir. Serbest bölgelerde sınai ve ticari faaliyetler için ülkede sağlanandan daha geniş muafiyet ve teşvikler tanınır.

126 • Serbest bölgeler; yabancı sermaye yatırımlarını ve dış ticareti artırmak, yerli üreticilerin dünya piyasalarındaki fiyattan girdi temin etmelerini sağlayarak uluslararası rekabet güçlerine katkıda bulunmak, ihracata dönük sanayilerin gelişmesini teşvik ederek ihracatı artırmak, döviz girişini artırmak, yeni iş imkânları yaratarak istihdam sorununun çözümüne yardımcı olmak, gelişmiş üretim ve yönetim tekniklerinin yurt dışından ülkeye getirilmesiyle ekonomik standartları yükseltmek amacıyla kurulur.

127 Dünya serbest bölgelerine bakıldığında; II. Dünya Savaşı öncesi kurulan Singapur ve Hong Kong Serbest Limanları ile daha sonra kurulan Panama, İrlanda Tayvan ve Güney Kore serbest bölgelerinin elde ettikleri büyük başarılar, serbest bölgeler fikrinin pek çok ülkece kabul edilmesine katkıda bulunmuştur.

128 • Yakın çevremizde yer alan serbest bölge sayısı 25 civarında olup bunlar İran, Suriye, Lübnan, Ürdün, Mısır, Libya, Kuzey Kıbrıs, Güney Kıbrıs, Yunanistan ve Romanya’da bulunmaktadır. • Bu gelişmelerin dinamiğini sağlayan unsur ise şu şekilde özetlenebilir: • Gelişmiş ülkelerdeki işçi ve özellikle vasıfsız işçi ücretleri, gelişmekte olan ülkelerdeki işçilik ücretlerinin birkaç katıdır

129 Sigorta • Dış ticarete konu olan mallar ihracatçı tarafından ithalatçıya teslim edilene kadar geçen süre için sigorta yaptırılır. Bu durum iki tarafın yapacağı teslim sözleşmesinde açıkça ifade edilmelidir. Malların bir yerden bir yere bir veya çok sayı ve türdeki nakil aracıyla taşınması sırasında uğrayabileceği ziyan ve hasarları güvence altına alan sigorta türüdür.

130 • Diğer bir deyişle, bu sigorta türüyle, sevkiyat sırasında gerçekleşme ihtimali olan risklere karşı sigortalının mal üzerindeki menfaati korunmaktadır.

131 • Sigortalanabilir menfaatin neler olabileceğini ve bu menfaatini sigortasının ne denli genişliklerde sağlanabileceğini açıklamadan önce, emtia sigorta poliçesine gereksinim duyulan alanları sıralamak gerekmektedir. Bu alanlar şunlardır: • •Dahîlî taşımacılık • •İhracatta taşımacılık • •İthalatta taşımacılık

132 1.2.Dış Ticaret Türleri • İthalat • Başka ülkelerde üretilmiş malların, ülkedeki alıcılar tarafından satın alınmasıdır. Dış alım da denilmektedir. İhracatın karşıtıdır ve onunla birlikte bir ülkenin dış ticaret dengesini oluşturur. İthalat, özel ya da tüzel kişilerce kamu iktisadi kuruluşları ya da devlet tarafından doğrudan yapılabilir. • İthalat çeşitleri aşağıdaki gibi sıralanabilir.

133 •Akreditifli ithalat: Alıcının, malın sevkinden önce bir banka aracılığıyla satıcının bulunduğu yerdeki bankası nezdinde malın sevk belgesinin teslimi karşılığında ödenmek üzere kredi açtırmasıdır. •Mal karşılığı ithalat: Malın gümrüklenmesi işleminden sonra bedelini ödeyerek belgenin çekilmesi ile gerçekleşen ithalattır. •Bedelsiz ithalat: Vergisi olmaksızın ülkeye sokulan mallar (özel eşyalar, hediyeler vb)dır. •Belge karşılığı ithalat: Malın gelmiş olma şartı aranmaksızın ithalat yapılan ülkeden yola çıkarılmış olduğunu gösteren belgenin bedelini ödeyerek bankadan belge alınması ile gerçekleştirilen ithalattır. •

134 Kredili İthalat: Bedeli daha sonra ödenmek üzere yapılan vadeli ithalattır. •Geçici Kabullü İthalat: İhraç etme amacıyla yapılan ithalattır. •Ankonsinyasyon İthalat: Satışın yapılması ve belirli bir vade sonunda mal bedelinin transfer edilmesi şartıyla yapılan ithalattır.

135 • İhracat • Bir malın yabancı ülkelere döviz karşılığı yapılan satışına ihracat denir. Ürünün ihracata yönelik biçimde kaliteli ve uluslararası standartlara ve piyasa şartlarına uygun biçimde üretilmesinden, yurt dışında pazarlanması, reklam ve tanıtımının yapılması, dış satımının gerçekleştirilmesi, en uygun ambalaj ve nakliye biçiminin seçilmesi, ihracatçının ülkesindeki dış ticaret mevzuatını bilerek zamanında gerekli işlemleri tamamlaması ve ürünün istenilen yere zamanında teslimine kadar uzanan çeşitli aşamalardan geçerek gerçekleşir.

136 İhracatçı gerçek usulde vergi mükellefi olup bulunduğu ildeki Ticaret ve Sanayi Odalarına kayıtlı ve diğer kanunlara göre ihracat yapmasına bir engel bulunmayan gerçek veya tüzel kişi, tacirdir. İhracat yapan firma, ihracat yapacağı ülke için hazırlamış olduğu formu Odalardan temin ederek doldurur. Yurt dışına gidecek malzemenin faturasını da ekleyerek bir dilekçe ile ilgili Odaya başvurur ve gerekli incelemeden sonra belgeler tasdik edilir.

137 İhracatçı Birliklerinin kapsamına giren malları ihraç edecek olan firmaların, Birliklere üye olmaları gerekmektedir. Birlik üyelik belgesine sahip olmadan bu malların ihracı yapılamaz.

138 • Transit Ticaret • Transit ticaret, yurt dışında veya serbest bölgede yerleşik bir firmadan ya da antrepodan satın alınan malın, ülkemiz üzerinden transit olarak veya doğrudan doğruya yurt dışında veya serbest bölgede yerleşik bir firmaya ya da antrepoda satılmasıdır.

139 • Transit ticaret talepleri, "Transit Ticaret Formu" düzenlenmek suretiyle bankalara yapılır. Transit ticarete konu olan mallarla ilgili olarak, ithalata ve ihracata ilişkin vergi, resim, harç ve fon tahsil edilmez.

140 2. DIŞ TİCARET POLİTİKALARI VE PAZARLAMA STRATEJİLERİ Dış ticaret politikası, hükümetlerin ülke ticaretini sınırlandırmak ya da özendirmek amacıyla yaptığı düzenlemeleri konu almaktadır. Dış ticaret politikasını, "ülkenin dış ticaretini, belirlenen hedefler doğrultusunda düzenlemek amacıyla alınan önlemler bütünü" şeklinde de tanımlayabiliriz.

141 Dış ticaret politikası, serbest dış ticaret politikası ve koruyucu dış ticaret politikası olmak üzere" iki dala ayrılır. Günümüzde daha çok, koruyucu dış ticaret politikaları önemsenmektedir.

142 • Dış ticareti kısıtlayıcı hükümet politikaları, tüketicilerin ithal mallarına daha yüksek bir fiyat ödemelerine sebep olurken liberal bir dış ticaret politikası uluslararası ihtisaslaşmasının sağlamış olduğu avantajlardan daha fazla yararlanılmasını mümkün kılmaktadır

143 • Gümrük tarifeleri: • Devletin, belirli amaçları elde etmek için dış ticarete müdahale etmeden en çok kullandığı araçlardan en başta geleni gümrük tarifeleridir. • Malların, ülke sınırlarından geçişi sırasında alınan vergilerdir. Tarifelerin ekonomi üzerindeki etkileri, fiyat mekanizmasının işleyişine dayanır.

144 •Tarife dışı araçlar: hükümetin tek taraflı kararı ile konulan müdahale önlemleridir Gümrük tarifelerinin dışında genellikle döviz çıkışına yol açan işlemleri kısıtlamak için hükümetin tek taraflı kararı ile konulan müdahale önlemleridir. Sayıları pek çoktur, bazıları aşağıdaki gibidir:

145 ithalat kotaları, yasaklamalardöviz kontrolü • 1.Miktar kısıtlamaları: Devletin ithalatı doğrudan doğruya belirli miktarla sınırlandırmasına dayanan uygulamaları kapsar. Bunlar, ithalat kotaları, yasaklamalar ve döviz kontrolü gibi önlemlerdir. Fiyat mekanizmasını kaldırıp yerine hükümet yetkililerinin kararlarını geçirdikleri için, kaynak dağılımı açısından oldukça sakıncalı sonuçlar doğurabilirler.

146 • 2. Tarife benzeri faktörler: Bunlar da gümrük tarifeleri gibi ithalatı pahalılaştırıp yerli üretimin karlılığını artıran, yani fiyat mekanizması yoluyla serbest ticarete müdahale niteliğinde olan önlemlerdir.

147 3. Görünmez engeller: Bu önlemler devletin halk sağlığı veya kamu güvenliği gibi nedenlerle çıkartmış olduğu idari, teknik düzenleme veya standartları kapsar. Her ne kadar konuluş amaçları farklı olsa da dış ticareti sınırlandırdıkları ölçüde bir tür dış ticaret engeli niteliği taşırlar. Günümüzde bu tür engellerin sayısında hızlı bir artış ortaya çıkmıştır.

148 • 4. "Gönüllü" ihracat kısıtlamaları: Bunlar ithalatçı ülkenin piyasasını bozduğu gerekçesi ile üretici ülkelerin mal ihracını sınırlandırmaya yönelik kotalardır. İthalat kotalarından farkları, ithalatçı ve ihracatçı ülkeler arasında anlaşmaya dayanması ve karşı tarafın ihracatı üzerine konulmuş olmalarıdır. Bunlara aynı zamanda ihracat kotaları da denir.

149 •İhracatın özendirilmesi: Dış ticaret politikası araçları, her zaman ithalatın sınırlandırılmasına yönelik olmaz. Amaç, bazen ihracatın ya da genel olarak döviz kazandırıcı işlemlerin özendirilmesi olabilir. •Bağlı ticaret: Döviz tasarrufu sağlamak, serbest dövizle satılamayan düşük kaliteli yerli üretimin ihracını gerçekleştirebilmek, yabancı sermaye yoluyla büyük sanayi tesisleri kurmak gibi nedenlerle “bağlı ticaret”e başvurulabilir. Bu tür ticaret çoğunlukla ülkeler arası anlaşmalara dayanır ve taraflardan birisi devlet kuruluşu niteliğindedir.

150 • Eskiden sadece takas ve kliringden oluşan bağlı ticaret, günümüzde karşı satın alım, geri-satın alım, dengeleme (ofset) gibi değişik yöntemleri de kapsayacak biçimde genişletilmiştir.

151 2.1.Uluslararası Pazar Fırsatlarının Analizi Yoğun bir rekabetin var olduğu günümüz global pazarlarında başarılı olabilmek için bu pazarlara açılmak isteyen tüm kişi veya kuruluşların her şeyden önce rekabet ortamını iyi tanımaları ve çağdaş bir pazarlama anlayışını benimsemeleri gerekir. Küreselleşen pazarlarda, alışılmış ulusal ve bölgesel farklılıklar ortadan kalkmaktadır.

152 • Bir işletmenin, modası geçmiş ve geçen yılın modellerini az gelişmiş ülkelere sattığı günler tarihe karışmaktadır. İşletmeler, yüzeysel, bölgesel ve uluslararası farklılıkları görmezlikten gelerek dünyayı tek büyük bir pazar olarak kabul edip öyle faaliyet göstermeyi öğrenmelidir.

153 • Günümüzde hem Türkiye’de hem diğer ülkelerde – özellikle 1980’lerin başından beri hayli yoğun biçimde işletmelerin uluslararası pazarlara açılması, yani globalleşme eğilimi görülmektedir. Bu gelişmelerin başlıca nedenleri arasında : • 1.iç pazarların durgunluğu, • 2.ülke içinde hükümet sınırlamaları veya dış pazarlara açılmaya verilen teşvikler, • 3.dış ülkelerde yabancılara konulan ticari engellerin gitgide azalması ve pazarların globalleşme eğilimi sayılabilir.

154 • Teknolojik gelişmeler ve hızla değişen ekonomik ve politik koşullar, işletmelerin mamullerini kendi iç pazarlarının yanında dış pazarlara da pazarlamalarını kolaylaştırmıştır.

155 • İşletmenin uluslararası pazarlara girme kararı verdikten sonra yapması gereken ilk işlem, uluslararası pazar çevresini analiz etmek ve bu analiz sonucunda en uygun ülke pazarına girmektir. Uluslararası pazarlamada dikkate alınması gereken çevreleri; demografik çevre- ekonomik çevre -sosyokültürel çevre- yasal çevre -politik çevre,teknolojik çevre -finansal çevre -ekolojik çevre -rekabet çevresi şeklinde sıralayabiliriz.

156 2.2.Uluslararası Pazara Giriş Şekilleri Herhangi bir pazara nasıl girileceğinin belirlenmesi, alınması gereken en önemli kararlar arasındadır. Giriş şekli seçilirken ihracatçı, ihraç pazarında talep edilen hizmet düzeyinin, tarifeler ve nakliyenin, marka bilincinin ve rekabet avantajının iç pazardakilere benzeyip benzemediğini göz önünde bulundurmalıdır. Pazara giriş esas itibarıyla iki şekilde mümkün olmaktadır: Doğrudan (direkt) ihracat ve dolaylı (endirekt) ihracat.

157 2.2.1.Doğrudan (Direkt) İhracat Doğrudan ihracatta ihracatçı, hiçbir aracı kullanmayarak tüm ihracat işlemlerini kendisi yapar. Doğal olarak, doğrudan ihracatta ithalatçının bulunmasından ödemenin alınmasına kadarki tüm sorumluluk da ihracatçıya aittir.

158 Doğrudan ihracat yapmak için, şirketin yurt içi satış kısmından bağımsız bir ihracat departmanı oluşturması gerekir. Doğrudan ihracatın çeşitli faydaları bulunmaktadır. Bunlar aşağıda sıralanmıştır:

159 -Şirket tüm ihracat aşamalarını kontrol edebilmektedir. -Aracıları bertaraf ederek kâr marjını artırmaktadır. -Şirket alıcısıyla daha yakın ilişkiler kurabilmektedir. -Ancak diğer taraftan, doğrudan ihracatta; -İhracatçı başarılı olabilmek için sağlayacağı faydadan daha fazla zaman ve kaynak harcamak zorunda kalabilmekte -İhracatçı doğrudan risklere daha fazla maruz kalabilmektedir

160 2.2.2.Dolaylı (Endirekt) İhracat İhracat yapmak isteyen, ancak gerekli personel ve kaynağı olmayan şirketler, komisyoncular, acenteler, SDŞ (Sektörel Dış Ticaret Şirketleri), DTŞ (Dış Ticaret Şirketleri), lokal alım ofisleri vasıtasıyla ihracat yapabilir. Bunların değişik ülkelere ihracat konusunda gerekli deneyimleri ve altyapıları mevcuttur.

161 Dolaylı ihracatın çeşitli avantajları vardır. Bunlar: Bir firma ihracatın teknik ve hukuki yönlerini öğrenme yerine üretim konusunda yoğunlaşabilmektedir. Firma, aracının bu alandaki deneyimlerinden faydalanmaktadır.

162 Dolaylı ihracatın dezavantajları ise: Hırslı bir temsilciniz varsa mal üzerindeki kontrolünüzü kaybetme riski vardır Bazı aracıların ihracatçılarla ilgili farklı emelleri olabilir. İhracatçının seçebileceği diğer pazara giriş yolları şunlardır: 1.Ortak yatırım, 2.lisans kullanımı ve 3.yerinde (off-shore) üretim.

163 2.2.3.Ortak Yatırım (Joint Venture) İhracatçı firma ile ithalatçı firma arasındaki hisse, teknoloji transferi, yatırım, üretim ve pazarlama alanlarından biri veya birkaçının söz konusu olduğu bir ortaklık anlaşmasıdır. Bu ortaklık anlaşması, performans, yükümlülüklerin sınırları, kârın paylaşımı ile birlikte pazarlama anlaşmalarındaki sorumlulukları belirlemektedir.

164 • Bu tip anlaşmalar maliyeti yaymakta, riski azaltmakta, pazar hakkındaki bilgi ve detayları öğrenmeye olanak sağlamakta ve böylece pazara girişi kolaylaştırmaktadır.

165 2.2.4.Lisans Anlaşmaları (Licensing) Bir firma sahip olduğu teknolojik know-how, tasarım ve fikrî mülkiyet hakkını, bir sözleşmeye bağlı olarak yabancı bir firmaya, bir ödeme şekli veya telif karşılığında devredebilir. Lisans anlaşmaları yabancı pazarlara hızlı bir girişe imkân sağlamaktadır. Sermaye yatırımına izin verilmekte ve bunun karşılığı genellikle hızla geri alınmaktadır.

166 Yerinde (off-shore) üretim: Bir firmanın, taşıma maliyetlerini azaltarak yasaklayıcı tarifelerden kaçınmak, düşük işçilik ve girdi maliyetlerinden yararlanmak ve devlet teşviklerinden faydalanmak için hedef pazarda bir yer tesis ederek imalat yapmasıdır.

167 2.2.5.İhracat Konsorsiyumları SDŞ (Sektörel Dış Ticaret Şirketleri Modeli) : KOBİ’lerin birleşerek ihracat amacıyla bir konsorsiyum kurması ve ihracatın bu konsorsiyum tarafından gerçekleştirilmesi pazara girişte yararlı bir yöntem olarak görülmektedir. Bu nedenle hükümetler bu modeli teşvik etmektedir.

168 SDŞ Sektörel Dış Ticaret Şirketleri, Türkiye’deki KOBİ’lerin ihracata yönelik faaliyetlerinde gönüllü olarak sermayelerini, bilgilerini, üretimlerini ve tecrübelerini bir araya getirerek ölçek ekonomisinin sağladığı avantajlara sahip olunmasını destekleyici bir modeldir. Söz konusu modelin ihracatçılara (üyelerine) sağladığı faydalar şunlardır:

169 • •Yeni pazarlara girme ve yeni alıcılara ulaşma • •Pazarın çeşitlenmesi ve riskin azaltılması • •Büyük miktardaki siparişlerin birlikte hareket yolu ile kolaylıkla karşılanması • •Uzun dönemli yatırım ve üretim planlaması yapılabilmesi • •Birim üretim, dağıtım giderlerinde azalma • •Pazarlık gücü elde ederek daha karlı satış yapabilme • •İhracatta bilgi birikimi ve deneyim elde etme

170 • •Döviz girdisi elde etme • •Endüstri alanında sesini duyurabilme • •İhracat giderlerinin paylaşımı nedeniyle daha az finans ile kaynak tahsisi • •Diğer aracı kurumlara alternatif olabilme • •Birlikte başarı elde etme duygusu ve bunun moral üzerine olumlu etkisi

171 2.2.6.Dış Ticaret Şirketleri İhracata yönelik pazarlamada bir örgütleme biçimi olarak Türkiye’de ilk olarak “Dış Ticaret Sermaye Şirketleri” bir model olarak benimsenmiş ve 1980 yılında resmî olarak uygulamaya konularak devletçe de desteklenmiştir.

172 • Söz konusu karar hükümleri, imalatçı olmayan, ancak dış pazarlamada ihtisaslaşmış ihracatçı sermaye şirketleri eliyle ihracatın geliştirilmesi ve artırılması esaslarını düzenlemektedir.

173 • Geçmişte KOBİ’lerin ürünlerini yoğun bir şekilde pazarlama girişiminde bulunan Dış Ticaret Sermaye Şirketleri günümüzde kendi holdinglerine bağlı şirketlerin ürünlerini pazarlamaya ağırlık vermekle birlikte bazıları hâlen KOBİ’lere yönelik faaliyetlerini sürdürmektedir.

174 2.3.Hedef Pazar Seçimi Pazar bölümlendirme çalışmasından sonra işletmeler, hangi pazar ya da pazar bölümlerine girmeye çalışacaklarına karar verir; yani hedef pazar ya da pazarlarını seçer. O hâlde hedef pazarı, “firmanın hitap etmek istediği ve çekmek istediği müşteri grup ya da gruplar” şeklinde tanımlayabiliriz. İşletme, önce pazarı bölümlemeli ve kendi kaynaklarını, ürettiği malın veya hizmetin özelliklerini, pazar bölümlerinin yapısını, bölümdeki rekabet durumunu dikkate alarak belirlemeli ve sonra seçtiği pazarlama bölümlerine uygun pazarlama karmasını geliştirmelidir.

175 Hedef pazarı seçerken aşağıdaki faktörler dikkate alınmalıdır. • •İşletmenin kaynakları • •Ürünün özellikleri • •Ürünün hayat eğrisindeki yeri • •Pazarın yapısı • •Rekabet durumu

176 • Hedef pazarlar: Ürün hedef pazarda sadece istikrarlı değil, aynı zamanda yükselen bir talebe de sahip olmalıdır. Bu talep, demografik araştırmalar ve pazar araştırması yolu ile • belirlenmelidir. • Pazar araştırması, firmaların ürünleri için hangi yabancı pazarların en fazla potansiyele sahip olduklarını belirlemesine olanak tanır.

177 • Hedef Pazar Seçimi Stratejileri: Hedef pazar seçiminde başlıca dört strateji uygulanır: • •Farklılaştırılmamış pazarlama (tüm pazar) stratejisi • •Farklılaştırılmış pazarlama (çok pazar) stratejisi • •Yoğunlaştırılmış pazarlama (tek pazar) stratejisi • •Dar dilimli pazarlama (niş pazar) stratejisi

178 2.4. Tüketim Mallarının Pazarlanması • Pazarların yapısı, özellikleri, tüketici pazarları ve çeşitleri pazarda bizim için önemli olan tüketici grubu; belirli bir ihtiyacı olan ve bu ihtiyacı karşılayacak istek ve arzusu olan, alım gücüne sahip veya potansiyeli olan, ayrıca bu potansiyeli harcama yönünde eğilimi olan özel ya da tüzel kişilerden oluşan tüketici gruptur.

179 • Hedef pazar ise üretici ve satıcıların malları ve hizmetleri satmak için seçtiği asıl tüketici grubudur.

180 • Tüketicilerin almış olduğu mallar, kullanma biçimi ve kullanma yerlerine göre ikiye ayrılabilir. • Kendi veya ailesinin ihtiyacını karşılamak için mal alanlar nihai tüketici, • üretime katmak yeni değerler yaratmak, tekrar satmak, ekonomik amaçlarla kullanmak için alanlara ise endüstriyel tüketici denir.

181 Pazarlar ise tüketiciler açısından üçe ayrılır; 1.Tüketiciler pazarı: Ailesel ya da kendi ihtiyaçlarını gidermek amacıyla alım yapan tüketici grubu 2.Örgütsel pazarlar: Amacı mal ve hizmet üretmek ve bunu satarak kâr elde etmek olan kurum ve kuruluşların yaptığı alımlardır. Alım, tamamen tüketici pazarındaki arz talep dengesine bağlıdır. Bu pazarlarda yapılan alımlar büyük miktarlardadır. Ayrıca alıcı sayısı kısıtlı olduğu için birebir (yüz yüze) satış tekniklerinin kullanılması daha uygun olabilir.

182 • Örgütsel pazarlar dörde ayrılır. 2.1.Üreticiler pazarı 2.2.Aracılar (satıcı işletmeler) pazarı 2.3.Kurumlar (kâr amacı gütmeyen örgütler) pazarı 2.4.Devlet (hükümet) pazarı 3.Uluslararası pazarlar: Ülkenin kendi sınırları dışındaki bütün pazarlar uluslar arası pazarlar adını alır. Bu pazarlar, birbirinden çok farklı kurallara ve satın alma davranışlarına sahiptir.

183 2.5.Pazarların Yapısı ve Özellikleri Pazarları; 1.üreticiler, 2.tüketiciler, 3.ürünler ve 4.aracılar oluşturur. Pazarların yapısını pek çok açıdan ele almak mümkündür. Üreticilerin durumuna göre araştırmacılar pazarları dört ana başlık altında inceler.

184 • 1.Tam rekabet piyasası; Bu pazarda firma sayısı fazladır. Firma sayısının fazla olması Pazar fiyatının oluşmasında dengeli fiyat oluşmasına neden olur. Bu pazarlarda fiyat artışı fazla olmaz. Üretici ve tüketici oluşan fiyat hakkında bilgi sahibidir. Bunun sonucu olarak da firmalar, üretim masraflarım mümkün olan en düşük seviyeye çekmek için çalışırlar. Teknolojik gelişmeler ile malın maliyeti aşağı çekilmekle birlikte kalitesi de arttırılır.

185 • Tam rekabet piyasasında giriş ve çıkış sınırlandırılmaz. Farklı işletmelerde üretilen aynı ürünün özellikleri arasında büyük farklılıklar yoktur, ürün homojendir. Tam rekabet piyasasına en yakın sektör, tarım sektörüdür. Bu sektördeki işletmelerin sayısı çok fazladır, hiç biri piyasayı etkileyecek büyüklükte değildir.Üretilen ürünler nispeten homojendir. Örneğin buğday fiyatları hemen hemen her yerde aynıdır.

186 2.Monopol (Tekel) piyasası; Tek işletmenin belirli bir yapıdaki (homojen) ürünü üretmesidir. Tekelin yer aldığı piyasaya diğer işletmelerin girmesi mümkün değildir, rekabet yoktur. İşletme fiyat ve üretim seviyesini kân en fazla olacak şekilde belirler.

187 • 3.Monopollü rekabet piyasası; Aynı ürünü üreten işletmeler arasında kalite veya marka farkının olmasıdır, ürün heterojendir. İşletme sayısı fazladır, piyasaya girmek kolaydır. Ürün farklılığından dolayı, aynı ürün piyasada bu farklılığı yansıtacak farklı fiyatlarla satılmaktadır. Firmalar arasındaki rekabet, her firmanın koyduğu fiyatın, ortalama masraflarını ancak karşılayacak seviyeye yakın olmasına sebep olur, aşırı kâr yoktur. Üretim seviyesi, ortalama minimum masraflardan biraz daha fazla olan bir seviyededir. Bunun sonucunda piyasada kullanılan kaynak miktarı, tam rekabet piyasasına oranla daha fazladır.

188 • 4.Oligopol; Oligopal piyasalar kendi arasında gruplara ayrılmıştır. Firma sayısı az ya da rekabete yol açacak kadar fazla olabilir. Firma sayısının az olduğu piyasalarda firmalar, ortak hareket etme veya birleşme eğilimi gösterirler. Bu açıdan bazen bu piyasalara girmek zor olabilir. Ürün faklılığı ise değişen boyutlardadır; ürün farklılığı olmayan piyasalara (tam oligopol), bazen de ürün farklılığı olan piyasalara (noksan oligopol) rastlanabilir.

189 Pazarlar / ÖzelliklerTam Rekabet Monopollü RekabetOligopolMonopol İşletme sayısıÇok fazla AzTek Giriş kolaylığıKolay Değişkenİmkansız Ürün farklılığıYokVarDeğişke orandaYok Firmalar arası ilişkiHabersiz Yakın ilişkiSöz konusu değil Hedef gerçekleştirme olanağıYok Var Teknik etkinlikYüksekOrtaDeğişken GelişmeYavaş Değişken KazançlarNormal Normalden fazla

190 • Pazarın yapısını etkileyen diğer faktörleri şöyle özetleyebiliriz; • A. Pazarın demografik özellikleri; Toplam nüfus miktarı, coğrafi açıdan dağılımı, pazarın bölgesel yoğunluğu ve ağırlığı önemlidir. Nüfusun yaş dağılımı ise hedef kitleminin davranışlarının gelecekteki durumunu belirleyebilmek ve gelecekle ilgili tahminler yapabilmek için bilinmelidir.

191 • Nüfusun cinsiyet dağılımı, belirlenen hedef kitlenin ne yönde hareket edeceği ve tutundurma faaliyetlerinin nasıl yönetileceğini belirler. Ailede karar verenler anneler mi yoksa çocuk da ürünün tüketilmesi yönündeki karara katılıyor mu? Bütün bunlar önemli unsurlardır.

192 • B. Ülke ekonomisinin etkisi; Pazardaki alım isteğini nüfus ile birlikte ülke ekonomisi de etkiler. Ekonomik durumla ilgili olarak inceleme ve gözlemler yaparken önce genel ekonomik duruma ve bu durumdaki konjonktürel değişmelere bakılır. Burada dikkatle eğilinmesi gereken bölümler, GSMH (gayrisafi millî hasıla), enflasyon, faiz oranları gibi verilerdir.

193 • Ekonomik yapıdan sonra gelir yapısı ve dağılımı önemlidir. Kişisel gelir deyimi kişilerin eline geçen tüm gelirdir, ama bundan çıkan giderlerden sonra geriye kalanlar ise harcanabilir geliri oluşturur. Gelir dağılımının değişmesi, satın alma gücünü ve satılan ürünü doğrudan etkiler.

194 • Mesela gelir dağılımındaki eşitsizlik ve adaletsizliğin artması hem lüks mallara olan talebi hem de adi mallara olan talebi artırırken dağılımın düzelip eşitlenmesi durumunda lüks ve adi mallara olan talep kısılıp normal mallar önem kazanacaktır.

195 • Tüketici kredileri de dar gelirli veya finansman zorluğu çekenlerin harcamalarını taksitlendirerek yapmaları ve para biriktirmek için yapılan alım ertelemelerinin önüne geçilmesi için oluşturulan bir yoldur. Hane gelirindeki oransal artış da yine harcamaların genel eğilimini değiştirir. • Mesela, hane halkı toplam harcanabilir gelir artarsa bunun sonucunda gıda harcamaları oransal olarak daha düşük bir yere gelir.

196 • Giyimde lüks tüketime ya da markalaşmaya olan bir yöneliş gözlendiği için fazla bir değişim olmaz ama lüks mallara, yani zorunlu ihtiyaç maddesi olmayan mallara olan eğilimler hemen artacaktır. • Bunun sebebi, genel olarak toplumsal dinamiklerdir. Harcanabilir geliri artan insanlar hemen bunu kanıtlayıp çevreye göstermek amacıyla bir üst sınıfa ait olan ürünleri tüketmeğe özen göstermektedir(Bu az eğitilmiş insanın genel yapısıdır).

197 • C. Davranışları etkileyen faktörler: • Temel iktisat teorisi (kıtlık teorisi), insanların az sınırlı olan kaynaklarını oransal olarak sınırsız olan mamul ve ihtiyaçlarına en verimli şekilde dağıtmasını hedef alır. Bu teoriye destek olarak bütün davranışları rasyonel ve ekonomik olan eylemlerinde sadece maliyet ve faydayı hedef alan homoekonomikus (ekonomik adam) fikri ortaya atılmıştır. Davranışları etkileyen faktörler üçe ayrılabilir: sosyal, psikolojik, kişisel

198 • D. Sosyal faktörler: Satın alma güdüsünü etkileyen sosyokültürel faktörlerin en başında kültür ve alt kültür gelir. Kişilerin isteklerinin en temel nedeni olan kültür, insanların oluşturduğu değer yargıları sisteminin örf, adet, ahlak, tutum, inanç, davranış, sanat ve bir toplumda paylaşılan diğer sembollerin tümünün karışımıdır. Kültür hem soyut hem de somut kavramları kapsamaktadır.

199 • E.Alt kültür kavramı, nüfusun artmasıyla ortaya çıkan ve kültürel homojenliğin bozulması sonucu oluşan bölgesel, dinî, etnik farklılıklardır. • Sosyal sınıflar ise bir toplumun aynı davranış biçimi ve yaşam tarzına sahip kesimleridir. Referans (danışma grupları) ise toplumun kararlarını etkileyen ve belirleyen, yönlendiren kimselerdir. Kişilerin etkilendiği bu gruplar arasında en başta yakın çevreleri gelir

200 • Daha sonra ise birebir yüz yüze görüşmese de yakinen takip ettiği ve değer verdiği ünlüler, sporcular, sanatçılar gibi bir kesim gelir. Reklamlarda ağırlıklı olarak ünlülerin kullanılması ise bu nedendendir. Mesela Jordan’ın giydiği ayakkabı, Banu Alkan’ın kullandığı parfüm gibi). Roller ve aile kavramı kişinin o toplumda aldığı rol ve edindiği statü sonucunda ondan beklenen gibi davranmasıdır.

201 • Psikolojik faktörler: Kişinin kendi içinden kaynaklanıp sonucunda yine kendi davranışlarını etkileyen güç, psikolojik faktörlerin gücüdür. Temel olarak psikolojide güdüler iki sınıfa ayrılır: Biyolojik ve Psikojenik (psikolojik) güdüler. Biyolojik güdüler, insanın temel yaşam ihtiyaçlarıdır. Psikojenik güdüler ise sevgi, saygı gibi daha soyut ama en az biyolojikler kadar etkili güdülerdir. F. Kişisel faktörler: Aniden ortaya çıkan yeni bir durum veya gereklilik sonucu oluşan alım kararlarıdır. Hasta ziyaretine giderken aldığımız bir buket çiçek ya da cüzdanımızı kaybetmemiz sonucu yeni bir cüzdan almamız durumsal faktörlerin arasındadır.

202 2.6. Endüstriyel (Örgütsel) Pazarlar • Mal ve hizmet üreticileri, tekrar satmak üzere satın alanlar, hükümet birimleri, kar amacı gütmeyen kurum ve kuruluşlardan oluşmaktadır. Örgütsel pazarda imalat sanayi, madencilik, inşaat, ulaştırma, finans, hizmet endüstrisi gibi sektörler bulunur.

203 Üreticiler Pazarı • Amacı, satın aldığı ürünleri başka ürünler üretmekte yarı mamul olarak kullanmak ve satın aldığı mamule bir değer katarak katma değerini artırmak sonucu kâr bekleyen kuruluşlardan oluşan pazara üreticiler pazarı adı verilir. Bu pazarlardaki talep miktarı, tamamen tüketiciler pazarındaki hareketlerden etkilenir.

204 Üreticiler Pazarı • Alım miktarları yüksek az, sayıda alıcıdan oluşan bir pazar yapısı arz ettiği için bu pazarlarda yüz yüze birebir satış tekniklerini uygulamak ve pazarlamacılar yardımıyla satış artırma yoluna gitmek en çok tercih edilen yöntemdir..

205 • Talepler fiyat değişimlerine tüketiciler pazarından daha az duyarlıdır; çünkü sonuçta bu pazarda mübadeleye uğrayan mallar ara mallardır

206 Aracılar (Satıcı İşletmeler) Pazarı • Bu pazardaki alıcıların, aldıkları mallar üzerinde hiçbir değişiklik ya da yenilik yapmadığı ya da mallara katma değer katacak eylemlerden uzak durduğu genel olarak malları aldıkları gibi satarak ya da kiraya vererek gelir elde ettikleri gözlenmiştir. Bu kurumlar genelde toptancılar, perakendeciler, distribütörler ve mümessillerden oluşur.

207 Kurumlar (Kâr Amacı Gütmeyen Kuruluşlar) Pazarı Kurumların işletmelerden en önemli farkları, kâr amacı gütmemeleridir. Kurumlar, yaptıkları faaliyetlerin devamlılığını sağlayabilmek amacıyla ürün ve hizmet satın alıp satar. Kızılay, çeşitli vakıflar ve bunun gibi kuruluşlar bu pazarda yer alan kurumlardır.

208 Devlet (Hükümet) Pazarı • Devlet adına hükümetler, halka ve topluma hizmet amacıyla mal ve hizmetler satın alır. Devletin bu pazarlarda satın aldığı ürünler çok çeşitlilik gösterir. Aldıkları ürün sayıları büyük miktarlarda olduğu için kitlesel üretim yoluyla üretilir. Bu büyük ihtiyacın karşılanması için genellikle ihale yöntemine gidilir.

209 2.7. Endüstriyel Talebin Özellikleri Endüstriyel talepler, tamamen son tüketicinin talebinde oluşan dalgalanmalara bağlıdır. Bu pazarlar fiyata inelastiktir. Bunun anlamı, fiyat değişikliklerine az duyarlı olmasıdır. Mesela yazın başında oluşan elektrik kesilmeleri sonucunda jeneratör piyasası aniden canlanmış ve jeneratör satan çok sayıda bayi açılmıştır.

210 • Bu pazarlarda ürün bilgi düzeyleri tüketici piyasalarına göre yüksektir. Bu pazarlarda tamamen profesyoneller alım yapar. Birçok şirkette alımlardan sorumlu bir satın alma departmanı kurulmuştur. Reklamlardan çok kişisel satış teknikleri avantajlıdır. Satış masrafları daha azdır, satın alma işlemi uzun bir süreçtir. Alıcılar bu pazarlarda alımlarını yaparken çeşitli alım metotları kullanır.

211 • 1. Muayene yaparak satın almalar (Standart olmayan mallara uygulanır.) • 2. Örnek üzerine satın almalar (Standart olan mallarda uygulanır.) • 3. Tarif üzerine satın almalar (çok belirli spesifikasyonlara sahip ürünlerde) • 4. Pazarlık yoluyla satın almalar (teklifler alınarak pazarlık yoluna gidildiği durum)

212 2.8. Marka Ambalaj Kalite Günümüzde kullandığımız marka kavramına çok fazla yakın olmasa da “Ordu’nun fındığı, Aydın’ın zeytini, Afyon’un sucuğu...” gibi ürünleri şehir pazarlarında görür ve bu özelliklerine göre ( ürünün tanınmışlığı, ünü vb.) seçmemiz, bu yöresel ürünlerin de bir anlamda markalandığının bir kanıtıdır.

213 • Marka ürünün diğer ürünlerden ayırt edilmesini sağlar. Markalamak kelimesi İngilizce “branding”, (markalamak) kelimesinden gelir

214 . Bronding kelimesinin İngiltere’de kırsal kesimlerdeki köylülerin sığırları birbirlerinden ayırmak için damgalanmasından geldiğini düşünürsek, markalamanın temel amacını daha iyi kavrayabiliriz. Çağdaş anlamda markalaşmaya sanayi devrimi ile rastlanmaktadır

215 2.9. Markalaşma • Üreticilerin ticaret ve tüketiciler üzerinde bir denetim ve etkinlik sağlamak istemesi nedeniyle marka gereksinimi ortaya çıkmıştır. Sanayi devrimi öncesi üreticilerin markasız mallarını toptancılara ucuz satmak zorunda kalmışlardır. Bunun nedeni üretici ile tüketici arasında çok az iletişim sürecinin olmasıdır. •

216 • Talebi sürekli kılma ve pazar dinamiklerini toptancıların elinden alma yolunda reklamın çok önemli bir görevi yerine getirdiği söylenebilir. Bu süreç içinde üreticiler, toptancılara ürünlerinin dağıtımı için en iyi olanakları sunmaya uğraşmışlar, ama bu da kârda bir sıkışmaya neden olmuştur.

217 • Bu durumu aşmak için ürünlerini farklılaştıran üreticiler, ürünlerine adlar vererek, koruma için patentler alarak, ürünleriyle tüketiciler arasında toptancılar ve perakendeciler üstünde bir ilişki kurmaya başlamışlardır.

218 Marka, bu gelişim sürecinden sonra ürünü niteleyen, tanımlayan, diğerlerinden ayırt edici bir karakter olarak tanımlanabilir. İlkel pazar döneminde bir şişe süt, sadece fiziksel ve işlevsel özelliği ile değerlendirilmekteydi. Daha sonraları pazarın gelişmesi ile birlikte üreticiler de güçlenmiş, ürünleri markalama süreci başlayarak marka adı ve logolarla ürünlerin farklılaştırılması temel bir araç hâline gelmiştir.

219 • Bu gelişmelerle birlikte ürünlerin korunması adına hukuksal düzenlemeler getirilmiş böylece “marka”, üreticiler açısından yasal bir araç hâline gelmiştir. Böylece markanın taklitlerine karşı korunması da sağlanmıştır.

220 • Markanın günümüzde kazandığı önemin asıl sebebi değişen rekabet ve tüketici yapısında yatmaktadır. Bunları maddeleştirecek olursak ; • Ürünler arasındaki rekabet, fiziksel işlev/yarar bağlamından uzaklaşmıştır. • Pazar yapılarında belli bir durgunluğun, uzmanlığın ortaya çıkması ile birlikte şirketler, pazar bölümleme ve pazar arayışlarına yönelmişlerdir. •

221 • Tüketicilerin kitlesel özellikleri çoğunlukla ortadan kalkmış, tüketicilerin farklı kültürel yapılara ve yaşam biçimlerine yönelmesi, tüketim kalıplarında önemli değişimlere yol açmıştır. • Medya seçeneklerinin artması, tüketicilerin medya kullanımındaki farklılaşma ve çeşitliliği tüketicilerle iletişimde güçlüklere neden olmaya başlamıştır.

222 2.10. Ambalajlama Malların korunabilmesi, tanınabilmesi, sürüklenebilmesi ve kullanımlarının kolaylaştırılabilmesi için kaplanan, eklentilerden, süsleme veya etiketlemeden yararlanılmasıdır. Ambalajın reklam ve tanıtım işlevi açısında yapılmış birkaç tanım ise aşağıda verilmiştir.

223 2.10. Ambalajlama Ambalaj, bir satış yerinde reklam aracıdır. Tüketicinin ilgisini çeker ve kapsadığı mala ilişkin nesnel ve duygusal bilgilenmeyi sağlar. Tüketicinin bir malı evinde her kullanışında, onunla ilgili imaj ve tutumları güçlendirme işlevini yerine getirir.

224 Ambalaj, görsel yolla yapılan bir satış görüşmesidir. Ambalaj, içine konan ürünün anlamını taşıyan bir araçtır. Kısaca ambalaj, "sessiz bir iletişim aracı dır. Kapsamlı olarak ise ambalajlama, malların taşınmak ve satılmak üzere hazırlanması sanatı, bilimi ve teknolojisidir.

225 • Ambalajın Özellikleri: Ambalaj materyali albeniyi arttırıcı biçimde, ürünü en iyi şekilde temsil edecek şekilde tasarlanmalı ve kullanımı kolay olmalıdır. Rahat taşınmalıdır. Geri dönüşümü olmalıdır. Ürünü ve kalitesini yansıtmalıdır. Besin kayıplarını en alt seviyede tutmalıdır. Ambalajın dizaynı; taşıma, dağıtım ve rafta tutulması sırasında koruyucu olmalı ve elle rahatlıkla tutulabilir şekilde olmalıdır. Ambalajın şekli, büyüklüğü ve ağırlığı önemlidir. Gıdanın orijinal şeklini, büyüklüğünü ve ağırlığını muhafaza etmelidir.

226 Ambalaj materyali gıdayı kimyasal ve fiziksel tehlikelere karşı korumalıdır (Örneğin oksidasyon, ışık, mekaniksel darbe…). Ürünü temiz tutmalı, kirlilik ve diğer kontaminantların gıdaya bulaşmasına engel olmalıdır. Ambalaj materyalinin üzerinde gıdanın içeriği, en uygun kullanım ve saklama koşullarını belirten bir etiket bulunmalıdır.

227 2.11. Fiyat Fiyat, herhangi bir mal ve hizmetin değerinin parasal ifadesidir. Bu ortak değer ölçüsünün mutlaka kağıt veya madeni para olması şart değildir. Fiyatların ortak değer ölçüsü ile değere dönüştürülmesinden sonra oluşan fiyatlar topluluğuna fiyatlar düzeyi denir.

228 • Ekonomide fiyat istem ve sunuya bağlı olarak değişir. Öte yandan, fiyat da istem ve sunuyu belirleyebilir. Bu bakımdan fiyat denilince her zaman değişimin yapıldığı piyasa fiyatı akla gelmemelidir. Bir satıcının elindeki mala koyduğu fiyat (sunu fiyatı), her zaman piyasa fiyatıyla özdeş olmayabilir. Alıcıların akıllarından geçirdikleri fiyat da (istem fiyatı) aynı kurala tabidir.

229 • Fiyatlandırma faktörleri: • Yöneticilerin fiyatlandırma sürecinde kararlarını etkileyen çeşitli faktörler söz konusudur. Bunlar: Mamulün üretim veya alım maliyeti: Uygulamada en sık olarak kullanılan yöntemdir. İşletmenin en belirgin olarak denetleyebileceği bir faktör olup birim sabit maliyet, birim değişken maliyet, ortalama birim maliyet, birim satış fiyatını belirlemede yaygın olarak kullanılır.

230 Mamule olan talep: Talebin elastikiyetine göre belirlenir. Talep konusundaki bilgiler maliyettekilerden daha az; belirsizlik ve tahmin güçlüğü daha fazladır.Bazı mallar için talebe göre fiyatlandırma da yapıldığı görülmektedir. Rekabet durumu: Her mal için bir rekabet söz konusudur. Rekabetin yoğunluğu fiyatların düşük tutulmasına neden olurken daha az rekabetin olduğu alanlarda fiyatlar yüksek tutulmaktadır.

231 • Hedef alınan pazar payı: Eğer işletmeler bulundukları sektörde yüksek bir pazar payı elde etmek isterlerse genelde fiyatlarını düşük tutmaktadır. Dolayısıyla işletmenin gelmek istediği yere göre fiyatlama yapılmaktadır. Pazarın kaymağını alma veya pazara derinliğine girme stratejisi: Bir mal, pazara girerken kısa sürede yüksek gelir elde etmek amaçlandığında fiyat yüksek tutulmaktadır. Bunun yanında pazarda iyi bir yer edinerek diğer firmalara karşı bir avantaj elde edilmek isteniyorsa bu durumda daha makul bir fiyat belirlenir.

232 • Mamulün önceden beri piyasada bulunması: Bir malın yeni veya eski olması fiyatını etkilediği gibi, aynı zamanda nihai kullanım yeri ve amacı da fiyatı etkilemektedir. Bazı endüstriyel malların bulunduğu pazarlarda rekabet pek olmaz. • Dağıtım kanallarının tipi ve kullanılan aracılar: Hem toptancıya hem de perakendeciye mal verilmesi, toptancıya daha düşük fiyatla verilmesini gerekli kılar.

233 Kullanılan tutundurma yöntemleri fiyatlandırma hedeflerini etkilemektedir: Bir malın piyasada önemli bir yere gelmesi için yapılan masraflara perakendeci ve aracılar da katılıyorlarsa, bu durumda fiyatta makul bir indirim yapılabilir. Aksi durumlarda fiyat daha yüksek olacaktır.

234 Fiyat Politikaları Bir işletmenin her şeyden önce, piyasaya sunmak istediği ürünle neyi gerçekleştirmek istediğine karar vermesi gerekir. Bu da politika ve strateji saptanması anlamına gelir.

235 • Kısaca, fiyatların ne kadar esnek olacağını, ürünün hayat devresi boyunca hangi düzeylerde saptanacağını, taşıma giderlerinin ne şekilde hesaba katılacağını, iskonto ve tavizlerin kimlere ve ne zamanlar, nasıl verileceğini ortaya koymalıdır.

236 Fiyat Politikası Amaçları İşletmelerin fiyat politikalarının dayandırıldığı başlıca amaçlar şöyle özetlenebilir: Kârlılıkla ilgili amaçlar (maksimum, minimum,doyurucu-tatmin edici ve hedef kârlılık yatırım üstünden beklenen gelir) Satış hacmiyle ilgili amaçlar (maksimum satış, pazarın kaymağını alma -yüksek fiyat, pazar payı liderliği - pazara nüfuz-penetrasyon- sürüm için düşük fiyat)

237 Rekabete karşı koyma (denge fiyatları, rekabetten kaçınma, fiyat dışı rekabet) Öteki amaçlar (fiyatlarda istikrar sağlama.imaj yaratma, örneğin, ürün kalitesi liderliği, örneğin, bazı oto lastikleri yüksek fiyatlıdır ama uzun ömürlüdür).

238 • Fiyat istikrarını koruma ve rekabeti karşılama amaçlarına, statüko yönlü fiyatlandırma amaçları da denilmektedir. Ancak işletmelerin, bu genel rehber dışında daha spesifik fiyat politikaları seti oluşturmaları gerekir. Çoğu kez firmalar, günlük piyasa koşullarının fiyatı belirlemesinden çok kendi fiyatlarını kendileri belirler.

239 • Örgütsel pazarlarda uygulanan fiyat politikaları şunlardır: • 1. İndirimli fiyat • 2. Coğrafi yörelere göre fiyatlama • 3. Farklı fiyatlama • 4. Garantili fiyat

240 Promosyon(Tutundurma) • Bir ürün veya hizmetin, daha doğrusu o ürün ve hizmeti sarmalayan pazarlama karmasının satışının artırılması başta gelmek üzere, çeşitli pazarlama amaçlarının gerçekleştirilmesi için doğrudan (yüz yüze) kişisel veya kişisel olmayan dolaylı yöntemler, teknikler, araçlar, süreçler ve personel kullanılarak alıcılara ve diğer muhataplara iletişimler geliştirme, yayma ve bu muhataplardan tüm pazarlama çabalarını geliştirici bilgi toplama etkinliklerine promosyon denir.

241 • Tutundurma etkinliklerinin somutlaştırılıp özgünleştirildiği hemen her şeye, her araca özendirici anlamında “pramatid” denir.

242 • Tutundurma Amaçları Tutundurma çabalarının temel amacı kuruluşun kendisi veya pazarlama karması hakkında fiilî veya potansiyel alıcılara; Bilgi vermektir. Hatırlatma yapmaktır. İkna etmektir. • Tutundurma etkinliklerinin amacına ulaşabilmesi için aşağıdaki özellikleri taşıması gerekir; • •Çalışma alıcıların dikkatini çekmelidir. • •İlgi uyandırmalıdır. • •Arzu yaratmalıdır. • •Harekete geçirmelidir.

243 Dağıtım Kanalları • Dağıtım kanalı, kısaca “bir malın üreticiden tüketiciye veya endüstriyel alıcıya akışında izlendiği yol” diye tanımlanabilir. • Malların sahipliklerinin elden ele geçmesi ve malların fiziksel olarak çıkışı. Malların sahipliliğinin değişmesi sonucunda, malların fiziksel hareketi sağlanır. Örneğin, bir tüketici, bir mağazaya gidip buzdolabı satın alındığında buzdolabının sahipliliği satıcıdan tüketiciye geçer ve böylece buzdolabı tüketicinin evine taşınır.

244 • Dağıtım kanalının iki boyutu vardır: Boy ve en. Aracı dağıtım kanalında mal, bir ya da birbirini izleyen birden çok aşamadan geçerek tüketiciye ulaşır. Bu aşamaların ya da birbirini izleyen ayrı türde işletmelerin sayısı kanalın boyunu belirler. • Her aşamadaki aynı tür işletmelerin sayısı da kanalın enini belirler.

245 • Dağıtım Kanalının Seçimini Etkileyen Faktörler • Dağıtım kanalının seçimini etkileyen birçok faktör bulunmaktadır. • Ürün özellikleri ve pazar koşullarına göre en uygun dağıtım kanalını seçebilmesi için firmaların pazar, maliyet ve firmayla ilgili özellikleri analiz etmesi gerekir. • Dağıtım kanalının seçimini etkileyen faktörleri başlıca beş grup altında toplamak mümkündür. 1.Tüketici özellikleri: Dağıtım kanalları üretici ve tüketici arasında bir köprü oluşturduğundan tüketici özellikleri, dağıtımla ilgili kararlarda ilk önce dikkate alınması gereken bir faktördür.

246 2.Mamul özelikleri: Malın dayanıklı, dayanıksız, tüketici ve endüstriyel mal olmasına göre ihtiyaç duyulan dağıtım kanalı farklıdır. 3.Mamulün birim değeri, ağırlığı ve hacmi, 4.Bozulabilirliği, kolay bulunabilirliği, 5.Teknik özelikleri ve standardize edilip edilmediği ile ilgili özellikleri de alternatiflerin seçiminde etkilidir.

247 3.Kontrol ihtiyacı: Dağıtım kanalları politikasında başlangıç noktası imalatçıdır. O hâlde, imalatçının dağıtım kanalları üzerindeki kontrol isteğini de normal karşılamalıyız. 4.Maliyet: Çok kimse, dağıtım kanalının kısa olması durumunda dağıtım maliyetinin de daha düşük olacağını düşünür. Ancak çoğu zaman tam tersidir.

248 • Dağıtım işlevini gerçekleştirme konusunda uzman olan aracılar, imalatçıdan daha etkin şekilde dağıtımı gerçekleştirir. Böylece daha uzun dağıtım kanalları kullanıldığında dağıtımın üreticiye olan maliyeti de daha az olur.

249 • Tüketim Mallarında Dağıtım Kanalları • Üretici – Tüketici: Dağıtımda en kısa ve en basit kanalı oluşturmakta ve mal, aracı kullanılmadan direkt tüketiciye ulaştırılmaktadır. • Üretici-Perakendeci–Tüketici: Tek satış aracısının bulunduğu bu kanal tipinde perakendeci üretici ile tüketici arasında yer alır. • Üretici–Toptancı–Perakendeci–Tüketici: Küçük imalatçılarla, küçük perakendeciler için en uygun ve en ekonomik olma özelliğine de sahiptir.

250 • Üretici–Acente–Perakendeci–Tüketici: Bazı işletmeler, toptancı yerine acente veya komisyoncu vasıtasıyla perakendecilere, özellikle büyük perakendecilere ulaşmayı tercih eder. • Üretici–Acente–Toptancı–Perakendeci–Tüketici: Bazı işletmeler, küçük perakendecilere ulaşmak için de 4. alternatiften farklı olarak acenteler vasıtasıyla toptancılara, toptancılar vasıtasıyla da perakende pazarlarına ulaşır.

251 • Endüstriyel Mallarda Dağıtım Kanalları • Üretici – Endüstriyel Alıcı: Direkt dağıtım kanalı olup endüstriyel mamullerin satışında en çok kullanılan kanaldır. Özellikle, büyük makine ve tesisler bu yoldan alıcısına ulaşır. • Üretici–Endüstriyel Dağıtıcı–Endüstriyel Alıcı: İnşaat malzemeleri ve diğer birçok malzemelerle yardımcı teçhizat, araç-gereçte yardım olarak kullanılır.

252 • Üretici–Acente–Endüstriyel Alıcı: Kendi pazarlama bölümü olmayan işletmelerce veya yeni mamulün pazara sunulmasında veya yeni bir pazara girerken kullanılır. • Üretici–Acente–Endüstriyel Dağıtıcı–Endüstriyel Alıcı: Direkt endüstriyel alıcıya mal satmanın güç olduğu veya süratle tüketiciye mal ulaştırmak gerektiğinde 3. kanal yerine kullanılır

253 3. ÜRÜN TANITIMI • 3.1. Reklam • Satışları ve kârlılığı artırıcı çabalar içinde günümüzde en önemli araç reklamdır. • Reklam, işletmenin ve üretilen mal ve hizmetlerin geniş kitlelere duyurulması, tanıtılması ve benimsetilmesi amacı ile girişilen satış çabalarıdır.

254 3.2. Fuarlar ve Sergiler • Fuar, ticaretle ilgili ürün ya da hizmetlerin, teknolojik gelişmelerin, bilgi ve yeniliklerin tanıtımı, pazar bulunabilmesi ve satın alınabilmesi, teknik iş birliği, geleceğe yönelik ticari ilişki kurulması ve geliştirilmesi için belirli bir takvime bağlı olarak düzenli aralıklarla genellikle de aynı yerlerde gerçekleştirilen bir tanıtım etkinliğidir. •.

255 • Fuarlarda alıcı ve satıcılar, çeşitli iş anlaşmaları gerçekleştirmek üzere bir araya gelmektedir. • Ticaret fuarları ve sergileri belirli ve önceden tespit edilmiş bir zaman zarfında mal ve hizmetlerin ticari amaçla sergilendiği, satıcılarla potansiyel alıcıların karşı karşıya geldiği ve yeni iş bağlantılarının kurulduğu fiziksel mekânlardır

256 • Ticaret fuarları pazarlama planının vazgeçilmez bir unsurudur. Ancak fuarların oldukça yaygın ve fazla olduğu düşünüldüğünde seçici olmak gerekmektedir. Bu, özellikle küçük bütçeli firmalar için çok önemlidir.

257 • İhracatçı, ürünleri ile ilgili kapsamlı bir pazar araştırması yapmalı ve hedef pazarlarını belirlemeli, pazarla ilgili olarak pazara giriş, pazarın potansiyeli, rekabet, ürünle ilgili istekler, nakliye, satış ve dağıtım kanalları, promosyon faaliyetleri gibi bilgileri temin etmelidir. Hedef pazarlar tespit edildikten sonra uygun fuar seçimi için birtakım bilgilerin derlenmesi gerekir:

258 Fuarın adı, düzenlendiği şehir ve ülke, tarihi, sergilenebilecek ürünler ve fuar içinde ürün grupları vs. • Bir önceki fuarın kataloğu • Brüt ve net stant alanı • Ziyaretçi promosyon kampanyası • Fuar hakkında o ülkedeki Ticaret Müşavirliklerimizin ve meslek kuruluşlarının görüşleri•

259 • Fuarın organizatörü ve destekleyen kuruluşlar • •Bir önceki fuarın raporu ( katılımcı ülke ve firma sayısı (yerli ve yabancı), ziyaretçi profili, fuardaki iş bağlantıları vs. • •Aynı konuda ve tarihlerde benzer fuarlar var mıdır? Seçtiğiniz fuar alternatifleri içinde en iyisi midir?

260 • •Etkin bir katılım maliyeti nedir? Fayda/maliyet analizi • •Fuardan sonra da bu pazar için para ve zaman yatırımı yapılabilecek midir? • •Potansiyel alıcılara fuarda ulaşma olanağı ve alıcıların fuarlar aracılığıyla iş yapma alışkanlığı var mıdır? • •Bu fuara katıldığı takdirde ne tür finansal destekler temin edilebilir?•

261 • Bu fuara daha önce katılan firmaların izlenimleri • •Fuarda düzenlenecek yan etkinlikler • •Organizasyon prosedürleri ve hizmet temini • •Organizatör kuruluşun millî organizasyonu altında katılıyor ise organizatörün geçmiş tecrübeleri, referansları • •Organizatör kuruluşun üstlendiği tanıtım kampanyası

262 3.4. Yurt Dışı Ofis • Teşhir edilmeye ve sergilenmeye uygun olan mallar için yurt dışı pazarlarda mağaza showroom açarak pazarda sürekliliği sağlama ve kararlılığında olan firmalar, ürünlerini yabancı ülkelerde tanıtmak amacıyla yurtdışı ofis veya mağaza açar. •

263 3.4. Yurt Dışı Ofis • Yurt dışında açılan mağazalar, direkt olarak nihai tüketiciler ile temas kurulmasını, onlardan gelen tepkilerin ölçülmesini ve tüketici tercihlerinin tespit edilmesini sağlamaktadır. Bu tip çalışmalar sonucu elde edilen veriler, marka ve imaj çalışmaları konusunda önem kazanmaktadır.

264 • Markalı ürünlerin yurt dışı pazarlara mağazacılık ile girişi birkaç şekilde olabilir. Firma, özel koleksiyonunu sunacağı oldukça yüksek maliyetli ve seçkin “öncü mağazalar” (Flaging Shop) açabilir. İkinci seçenek ise markanın kendisine ait ilkine göre daha az maliyetli mağazalar açmak şeklinde olmaktadır.

265 • Yurt dışında açılacak olan mağazalar için yapılacak harcamalar, “Yurt Dışı Mağazalar Yatırım Kredisi” başlığı altında ihracata yönelik devlet yardımları kapsamında belirlenen oranlarda devlet tarafından karşılanmaktadır. Bu konuda Adresinden gerekli bilgileri alabilirsiniz. •

266 • Ayrıca, şirketlerin yurt dışı pazarlarda ürünlerini geniş çaplı ve uzun süreli tanıtımlarını yapabilmeleri, gerçekleştirecekleri tanıtım ve/veya marka tescil faaliyetlerine ilişkin giderleri ile yurt dışında mal ticaretine yönelik faaliyette bulunmak amacıyla açmış oldukları veya açacakları birimlerle ilgili giderlerinin belli bir kısmının karşılanması suretiyle yurt dışı faaliyetleri devlet tarafından desteklenmektedir.

267 • Ofis ve Showroomların Desteklenmesi • Depoların Desteklenmesi • Tanıtım Faaliyetlerinin Desteklenmesi • Yurt Dışı Marka Tescil Harcamalarının Desteklenmesi

268 3.5. Elektronik Yöntemler Firmalar, ürünlerinin yurt dışına pazarlanmasında internetin ne kadar etkili olabileceğini yeni yeni keşfetmeye başlamışlardır. İnternet, ürün ve hizmetleri dünya genelinde pazarlamak için göreceli olarak ucuz bir yoldur. Ürünleri yurt dışına tanıtmak için hazırlanacak iyi bir Web sayfasının unsurları aşağıda verilmektedir: • En önemlisi, az sayıda grafik ve fotoğraf kullanarak siteye giriş kolaylaştırılmalıdır.

269 • Site, ziyaretçilerin Web sayfalarında neler istediği dikkate alınarak hazırlanmalıdır. • Geri bildirim alabilecek yöntemlere yer verilmelidir. • Endüstriyel eğilimleri tartışmak, soruları cevaplandırmak vs. için tartışma grupları oluşturulmalıdır. • İş bulma ilanlarına yer verilmelidir.

270 • Firmanın iş felsefesi belirtilmelidir. • İş ortaklığına ilişkin fırsatlar ilan edilmelidir. • İlgilenenlerin düzenlenen bilgi edinebilmeleri için isimlerini kaydedebilecekleri bir adres listesi oluşturulmalıdır. • Buton isimlendirmelerinde iş dünyası için anlamlı kelimeler kullanılmalıdır. • İş ilişkilerinden memnun kalmış olan müşterilerin yorumları için bir bölüm ayrılmalıdır. • En çok sorulan sorular için bir bölüm ayrılmalıdır. •

271 • E-posta mesajlarının üç gün içinde cevaplandırılması konusunda taahhüt verilmeli ve bu taahhüt yerine getirilmelidir. • Ürün ya da hizmet hakkında eğitici bilgi verilmelidir. • Sitede, bir sipariş formuna yer verilmelidir. • İlgili sanayi dalındaki gelişmeler hakkında son haberler verilmelidir. • Ziyaretçinin bilgiye ulaşma süresini kısaltmak için, tercihen şematize edilmiş resimler veya küçük resimler kullanılmalıdır.

272 • İnternet, aynı zamanda iş fırsatlarından haberdar olmak için mükemmel bir buluşma yeridir. Günümüzde Web üzerinden ticaret fırsatlarını yayınlayan sayısız site bulunmaktadır. Firmalar, bu sitelerdeki bilgiyi izleyerek ürünlerini satma ya da aradıkları ürünleri satın alma olanağını bulabilir. Aşağıda bunlarla ilgili bazı sitelerin adresleri verilmektedir. • • • •

273 • • • • • • İnternet’te mevcut bu tür sitelerin tüm listesi ise aşağıda adresi verilen, “IMEX Exhange, Inc.” isimli siteden elde edilebilir.

274 3.6. Basılı Materyaller • Markayı pazarda tanıtmak ve hedef kitle zihninde görsel olarak konumlandırmak için basılı materyaller kullanılmaktadır. Ürün ve marka tanıtım broşürleri, kataloglar, firma çalışanlarının kartvizitleri, yazışmalarda kullanılan antetli kâğıtlar, marka amblemi ya da isminin yer aldığı zarflar, kullanım kılavuzlar, sipariş formları, teknik dokümanlar firma ve marka tanıtımında kullanılabilecek basılı materyaller olarak sayılmaktadır.

275 • Firma, basılı materyaller konusunda yapacağı çalışmayı sahip olduğu örgütlenmeye • göre kendi bünyesinde yürüteceği gibi profesyonel bir ajans ya da matbaa aracılığı ile de yapabilir.

276 3.7. İnsan Kaynakları • Markanın tanıtılması ve pazardaki hedef kitle tarafından benimsenmesi için firmanın sahip olduğu insan kaynaklarının çok önemli rolü bulunmaktadır. Firmanın en üst yönetiminden en alt çalışanına kadar marka ruhu taşınmalıdır. • Gerekli olan hâller dışında sık sık personel değişimi hem nihai tüketicileri hem aracıları hem de diğer çalışanları olumsuz etkileyecektir.

277 • İnsanlara yapılan yatırımın önemi, başarılı markaların gerek geçmişte gerekse bugün uyguladıkları personel politikalarına bakıldığında daha net görülmektedir.

278 3.8. Kurumsal İmaj • Uluslararası pazarlamada özellikle ülke imajı ve firma imajı dış pazarlara açılmak isteyen firmalar açısından çok önemlidir. • Ülkelerin yabancı sermayeye karşı tutumları, siyasi istikrar, toplumsal barış, sendikal hareketler gibi konular ülke imajı açısından çok önemli faktörlerdir. Diğer taraftan ülke imajına bağlı olarak firma imajı da dış pazarlara açılmada önemli bir fırsat veya engel teşkil edebilir.

279 • Eğer girilecek olan dış pazara ülkemizden daha önce başka (farklı alanlarda veya aynı alanda faaliyet gösteren) firmalar girmiş ve ülke veya firma aleyhine olumsuz bir imaj oluşmuş ise bu da o pazara giriş faaliyetini olumsuz etkiler. Yurt dışı pazarda “Kaliteli Türk Malı” imajının oluşturulması için kamu kesimi tarafından yapılacak tutundurma ve tanıtım faaliyetleri, dış ticaret yapacak firmaları destekleyecektir.

280 3.9. Reklam Ajansları • Reklam ajansları, reklam verenin duyduğu ihtiyaç doğrultusunda ve onun onaylayacağı biçimde hazırlayan ve reklam veren adına yayımlanmasına aracılık eden ticari iletişim uzmanı gerçek ya da tüzel kişilerdir. • Reklam ajansları birer hizmet örgütüdür ve temel işlevleri reklam verenin ürünüyle ilgili olarak kitle iletişim ve satış çabalarını planlamak ve işletme adına bu faaliyetleri yürütmektir. •

281 • Tam hizmet örgütleri hâline gelen ajansların sağladıkları hizmetler tür olarak çeşitlenmektedir. Bu bakımdan reklam ajansları bütünleşik pazarlama iletişimi çabalarını yürütürken; reklam metni hazırlanması, yaratıcı çalışmalar, prodüksiyon, medya satın alma gibi doğrudan reklamla ilgili hizmetlerin yanı sıra markalama, ambalaj dizaynı, duyuru, sponsorluk hizmetleri, diğer halkla ilişkiler faaliyetleri, pazarlama araştırmaları, satış noktası düzenlemeleri, satış promosyonları, satış eğitimi gibi çok çeşitli çabaları da birlikte yürütmektedirler.

282 4. DIŞ TİCARET STANDARTLARI • 4.1. Standardın Tanımı • Standart (Standard): Genel olarak standart, standardizasyon çalışmaları sonucunda yetkili kurum ve/veya kuruluşlar tarafından hazırlanarak onaylanan, yerine getirilmesi gereken koşulları kapsayarak, uygulanması genellikle tarafların isteğine bırakılan teknik özellik veya belgelerdir. Diğer bir ifade ile standart (bir örneklik) kavramı; imalatta, anlayışta, ölçümde ve test işlemlerinde birlik ve beraberlik anlamına gelmektedir. • Uluslararası Standardizasyon Örgütü'nün (ISO) yaptığı tanıma göre, standardizasyon belirli bir faaliyetten ekonomik fayda sağlamak üzere, bütün ilgili tarafların katkı ve iş birliği ile belirli kurallar koyma ve kuralları uygulama işlemidir.

283 • 4.2. Önemi • İhracat ve ithalatta optimizasyonun sağlanabilmesi için tüm ilgili tarafların katkı ve iş birliği ile belirli teknik kurallar konulması, bu kuralların uygulanması ile uygunluk değerlendirmesi ve belgelendirme işlemleridir.

284 4.3. Türkiye'de, Dünyada ve AB’ de Standart Kuruluşları • Türk Standartları Enstitüsü 132 sayılı Kuruluş Yasası ile kendisine verilen “standartlara uygun ve kaliteli üretimi teşvik edecek her türlü çalışmayı yapmak ve bunlarla ilgili belgeleri düzenlemek “görevini yerine getirirken standardizasyonun yanı sıra kalite konusuna da eğilmiş ve bu alanda yürüttüğü çalışmalar son yıllarda özel bir önem ve yoğunluk kazanmıştır. Avrupa Kalite Örgütü (EOQ ) üyesi olarak kalite alanındaki uluslararası gelişmeleri yakından izlemektedir. Türk Standartlar Enstitüsü Milletlerarası Elektroteknik Komisyonu(IEC), Avrupa Topluluğu Standart Kuruluşları(CEN ve CENELEC) üyesidir.

285 • Kalite sistem belgelendirme faaliyetleri, Türk Akreditasyon Kurumu TÜRKAK ve Hollanda Akreditasyon Kurumu RVA tarafından akredite edilmiş olup ülkemizin çağdaş kalite anlayışı açısından geri kalmaması için imkânlar ölçüsünde her türlü çaba gösterilmektedir. •

286 • Günümüz ekonomik ve teknolojik gelişmeleri ve Avrupa Birliğine uyum süreci kapsamında Türk Standartları Enstitüsü TS-EN-ISO 9000 Kalite Yönetim ve TS-EN-ISO Çevre Yönetimi Belgelendirme hizmetlerine ilaveten “İş Sağlığı ve Güvenliği (OHSAS- TS 18001)-ile Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları (HACCP- TS 13001) Yönetim Sistemlerinin Belgelendirme ve eğitim hizmetlerini de yürütmektedir.

287 • ISO Nedir? • 1947 yılında kurulan ve yaptığı standardizasyon çalışmaları sonucu sanayiye, ticarete ve tüketicilere katkılar sağlayan ISO (International Organization for standardization) uluslararası standart organizasyonudur. • TSE, ISO’nun üyesi ve Türkiye’deki tek temsilcisidir.

288 • ISO'nun tanımı : ISO, International Organization for standardizasyon' un kısa yazılışıdır. Yani, uluslararası standardizasyon örgütünün oluşturduğu bir kalite yönetim standardıdır. ISO 9001 Belgesi ise ilgili kuruluşun ürün veya hizmetlerinin uluslararası kabul görmüş bir yönetim sistemine uygun olarak sevk ve idare edilen bir yönetim anlayışının sonucunda ortaya konduğu ve dolayısı ile kuruluşun ürün ve hizmet kalitesinin sürekliliğinin sağlanabileceğinin güvencesini belirler.

289 • ISO 9001 ise etkin bir kalite yönetim sistemini tanımlayan bir standarttır. Kuruluş, bu standardın şartlarını sağladığında ISO 9001 Belgesi’ni alabilir. Belge, kuruluşun ürün ve hizmetlerinin uluslararası kabul görmüş bir standarda uygun olarak üretildiğini gösterir. Standart merkezi İsviçre’nin Cenevre kentinde yer alan ve 90’dan fazla ülkenin üye olduğu Uluslararası Standardizasyon Örgütü (International Organization of standardization–IOS) tarafından geliştirilmiştir.

290 • Belgelendirme şirketlerini yetkilendirme yetkisi, üye ülkelerin akreditasyon kurullarına verilmiştir. Türkiye’deki akreditasyon yetkisi TÜRKAK'a verilmiştir.ISO 9001 ise etkin bir kalite yönetim sistemini tanımlayan bir standarttır. Kuruluş, bu standardın şartlarını sağladığında ISO 9001 Belgesi’ni alabilir.

291 • Belge, kuruluşun ürün ve hizmetlerinin uluslararası kabul görmüş bir standarda uygun olarak üretildiğini gösterir. Standart merkezi İsviçre’nin Cenevre kentinde yer alan ve 90’dan fazla ülkenin üye olduğu Uluslararası Standardizasyon Örgütü (International Organization of standardization–IOS) tarafından geliştirilmiştir. Belgelendirme şirketlerini yetkilendirme yetkisi, üye ülkelerin akreditasyon kurullarına verilmiştir. Türkiye’deki akreditasyon yetkisi TÜRKAK'a verilmiştir.

292 • ISO9000 Nedir? • Organizasyonların müşteri memnuniyetinin artırılmasına yönelik olarak kalite yönetim sisteminin kurulması ve geliştirilmesi konusunda rehberlik eden ve ISO tarafından yayımlanmış olan bir standartlar bütünüdür. • ISO 9001 nedir? : Kalite yönetim sistemlerinin kurulması esnasında uygulanması gereken şartların tanımlandığı ve belgelendirme denetimine tabi olan standarttır. Verilen belgenin adıdır.

293 • ISO 9001:2000 nedir? : ISO 9000 standardı, her 5 yılda bir ISO tarafından gözden geçirilmekte ve uygulayıcıların görüşleri ve ihtiyaçlar doğrultusunda gerekli revizyonlar yapılarak yeniden yayımlanmaktadır rakamı, bu revizyonun 2000 yılında yapılıp yayınlandığını gösterir versiyon tarihidir (ISO 9001:2000 versiyonu).

294 • EN Nedir?(Europeane Norm),Avrupa Standartlarının kısaltmasıdır. EN, Avrupa Birliğinde Standartlar arasında harmonizasyonu sağlamak için oluşturulmuştur. • Avrupa Standardı (EN) • Avrupa Birliği (AB) Standartları (EN), Avrupa Standardizasyon Kuruluşları tarafından hazırlanan standartlardır (Örnek: EN 292-1).İlgili kuruluşların görüşü alınmak üzere taslak hâlinde olan EN standartları prEN olarak tanımlanır (Örnek: prEN 286-1). • Uyumlaştırılmış Standart: Avrupa Birliği standardını uyumlaştıran ulusal standarttır. Yetkili Ulusal Standardizasyon Kuruluşu tarafından EN standardı uyumlaştırılarak ulusal standart olarak hazırlanır ve yetkili ulusal kuruluş tarafından referanslarıyla (numarası, adı vs.) yayımlanır. (Örnek: TS EN 292-1, DIN EN 292-1).

295 • Standardın durumuyla ilgili CENELEC dokümanlarında kullanılan kısaltmalar: • DOR (Date of Ratification): Onaylanma tarihi. Yeni bir stanadardın CENELEC’ de onaylanma tarihi. • DOA (Date of Announcement): Duyuru tarihi. Ulusal Standardizasyon Kuruluşlarının yeni standartla ilgili duyuru yaptıkları tarih. • DOF (Date of Publication): Yayım tarihi. Yayım veya eş değer bir ulusal standardın onaylandığı tarih.

296 • DOW (Date of Withdrawal): Geri çekilme tarihi. Gereklere uygun olmayan bir standardın yürürlükten kaldırılma tarihi. • DOC (Date of Cessation): Bitiş tarihi. Bu tarihten itibaren yerini alacak standardın uygunluğu kabul edilir. Genelde DOC ve DOW tarihleri yeni standardın DOR tarihinden itibaren belli süre geçerliliğini korur

297 • Avrupa Standardizasyon Kuruluşları: •  CEN : Avrupa Standardizasyon Komitesi (Comité Européen de Normalisation). Merkezi Brüksel'dedir. •  CENELEC: Avrupa Elektroteknik Standardizasyon Komitesi (Comité Européen de Normalisation de Electrotechnique). Merkezi Brüksel'dedir.AB ve EFTA'ya (Avrupa Serbest Ticaret Birliği) üye ülkelerin Ulusal Elektroteknik Kuruluşlarının asıl üyelerini oluşturduğu ve Çek Cumhuriyeti, Macaristan, Polonya, Romanya, Slovakya, Slovenya ve Türkiye'nin Elektroteknik Kuruluşlarının gözlemci statüsünde katıldıkları örgüttür.

298 •  ETSI: (European Telecommunication Standards Institute): Avrupa Telekomünikasyon Standartlar Enstitüsü. 28 Avrupa ülkesi üyedir.

299 • CE işareti, ürünün Avrupa ürün mevzuatlarına uygunluğunu gösterir. CE işareti 'Conformite European' kelimelerinin kısaltılmasıdır ve literatürdeki anlamı 'European Conformity', Avrupa normlarına uygunluktur. CE işareti, bir ürün ya da ürün grubunun, Avrupa Birliğinin sağlık, güvenlik, çevre ve tüketicinin korunması konusunda oluşturmuş olduğu, "ürün direktifleri" olarak anılan temel gerekliliklere uygun olduğunu gösterir.

300 1.DIŞ TİCARETTE TESLİM ŞEKİLLERİ Uzun zamandır yurtdışına mal satmak için uğraşıyordunuz. Çalışmalarınız sonuç verdi ve yurt dışından fiyat teklifi isteyen bir ileti aldınız. Peki, şimdi ne yapacaksınız? Fiyatınızı neye göre belirleyeceksiniz? Yoksa yurt içine yaptığınız satışlardaki fiyatları mı vermeyi düşünüyorsunuz? Fiyatınızı belirlemeden önce şu sorulara cevap aramanız lehinize olacaktır:

301 Mallar alıcıya veya onun temsilcisine nerede teslim edilecektir? Mallar hangi yolla nakledilecek ve nakliye giderleri kime ait olacaktır? Malların yükleme ve boşaltma giderleri kim tarafından karşılanacaktır? Nakliye için sigorta yapılacak mı? Yapılacaksa bu kim tarafından yapılacaktır? Gümrük vergileri kim tarafından ödenecektir? Bazı ihracatçı firmalar fiyat tekliflerinin alıcılara ulaştırılmasında özel formlar kullanırken, bazı firmalar ise proforma fatura (teklif belirtmek amacıyla kullanılan ve ticari hükmü olmayan bir tür fatura) kullanmaktadır. Fiyat teklifi ister özel formlarla isterse proforma fatura ile yapılsın, mümkün olduğunca açık bir dille hazırlanmalı ve alıcı tarafından talep edilen hususlar ile ilgili tüm ayrıntıları içermelidir.

302 • İyi bir fiyat teklifinde şu hususlara yer verilmelidir: • •Alıcının ünvanı, açık adresi, • •Ürün ve ürünün nitelikleri, • •Fiyat, teslim şekli ve bunların detayları, • •Teslim tarihi, • •Fiyat teklifinin geçerlilik süresi, • •Fiyat teklif isteğine teşekkür. • Alıcıya sunduğunuz teklif, uygun bulundu ve alıcı firma, malları sipariş etti. Şimdi yapmanız gereken, sunduğunuz teklifi bir kez daha gözden geçirerek, malların teslimi ile ilgili size düşen sorumlulukların neler olduğunu tespit etmek olacaktır.

303 • Dış ticarette taraflara düşen sorumluluklar, merkezi Paris’te bulunan Uluslararası Ticaret Odası’nca hazırlanan ve Incoterms diye adlandırılan 13 adet teslim şekli ile belirlenmiştir. • İncotermslerin düzenlenmesindeki amaç, uluslararası ticarette ortaya çıkan anlaşmazlıkları, uyuşmazlıkları ve hukuki ihtilafları ortadan kaldırmak ve uluslar arası standart teslim şekilleri ortaya koymaktır.

304 • INCOTERMS 2010, 4 ana başlık altında toplanan 11 terimden oluşmaktadır. • 2010 versiyonunda DAF, DES, DEQ, DDU terimleri kaldırılarak bunlar yerine ; • DAT(Delivered At Terminal), • DAP(Delivered At Place) terimleri eklenmiştir

305 • Grup E - Çıkış: – EXW. Ex WorksEx Works • Grup F - Navlun Ödenmemiş – FCA. Free CarrierFree Carrier – FOB. Free On BoardFree On Board – FAS. Free Alongside ShipFree Alongside Ship

306 • Grup C - Navlun Ödenmiş : – CFR. Cost and FreightCost and Freight – CIF. Cost, Insurance and FreightCost, Insurance and Freight – CPT. Carriage Paid ToCarriage Paid To – CIP. Carriage and Insurance Paid toCarriage and Insurance Paid to

307 • Grup D - Varış : – DAP. Delivered At PlaceDelivered At Place – DAT. Delivered At TerminalDelivered At Terminal – DDP. Delivered Duty PaidDelivered Duty Paid

308 • İncotermsler ilk olarak 1936 yılında düzenlenmiş olup, son olarak 2000 yılında gözden geçirilerek, yeniden kaleme alınmıştır. • İncotermsler, temelde birbirinden farklı 4 ana grupta ele alınmaktadır. Bu gruplar E grubu, F grubu, C grubu ve D grubu teslim şekilleridir.

309 • Dış ticarette yapılan sözleşmelerde ve verilen tekliflerde bu incotermsler kullanılır. • Yani malın nakliye, yükleme, boşaltma, gümrükleme ve sigorta masraflarının kim tarafından ödeneceği açık açık yazılmaz. Bunun yerine bu incotermslerden uygun olanının kısaltması olan ilk 3 (üç) harfi ve malın teslim yeri yazılır. Örneğin FOB, Mersin Limanı, TURKEY gibi.

310 • Durum böyle olunca, dış ticaret yapan firma yetkililerinin bu incotermsleri ve her bir incotermsin taraflara yüklediği sorumlulukları iyi bir şekilde bilmesi gerekir. Aksi takdirde firma, yapılan ticarette sorumluluklarının neler olduğunu bilemediğinden, sözleşme şartlarını layıkıyla yerine getiremeyecek ve zarara uğrayacaktır.

311 1.1. EXW(Ex Work: Ticari İşletmede Teslim) Bu teslim şeklinde satıcı malları, sözleşmede belirtilen tarihte alıcıya veya onun emrine teslim etmek üzere işletmesinde hazır bulundurur. Alıcı malları işletmeden teslim alarak ihracı için gerekli belgeleri hazırlar gümrük işlemlerini tamamlayarak malları kendi ülkesine ithal eder. Malların işletmede teslim edilmesinden itibaren malla ilgili bütün masraf ve risk ile diğer yükümlülükler alıcı tarafından karşılanır. Örneğin, sözleşmede “EXW, Nisa

312 Tekstil AŞ, Ankara, TURKEY” şeklinde yer alan ibare; satıcının Ankara’daki fabrikasında malları, satıcıya teslim etmesiyle sorumluluğunun biteceği anlamına gelir. Satıcının yükümlülüğünün en az olduğu teslim şekli EXW’ dır

313 1.1.1.Satıcının Sorumlulukları • EXW (Ticari İşletmede Teslim) teriminde satıcının sorumlulukları şunlardır: Satıcı, malları sözleşme koşullarına uygun olarak hazırlayarak, belirtilen tarihte veya süre içerisinde yine anlaşmada belirtilen yerde (fabrika, depo, büro vb.) alıcıya veya emrine teslim edilmek üzere hazır bulundurur. Malların teslim için hazırlandığını alıcıya bildirir. Alıcıya ihracat ile ilgili belgelerin alınmasında yardımcı olur..

314 • Alıcının istemesi halinde, tüm masraf ve riskleri alıcı tarafından karşılanmak üzere taşıma acentesi ile anlaşma yapar ve düzenlettiği taşıma belgesini varış yerinde malları teslim alabilmesi için satıcıya gönderir

315 1.1.2.Alıcının Sorumlulukları • EXW (Ticari İşletmede Teslim) teriminde alıcının sorumlulukları şunlardır: • •Sözleşme koşullarına uygun olarak mal bedelini öder. • •Malların taşıtılması için taşıma acentesi ile anlaşarak navlun (deniz ve nehir yolu ile taşınan eşya için, taşıma hizmeti karşılığında gemi şirketine ödenen ücret) bedelini öder. • •Tüm masraf ve riskler kendisine ait olmak üzere ihracat ve ithalat işlemleri için gerekli idari ve ticari belgeleri düzenler. • •Malların ihracat ve ithalat ile ilgili gümrük işlemlerini yapar ve gümrük vergilerini öder.

316 1.2.FCA (Free Carrier: Belirlenen Yerde Taşıyıcıya Teslim) Taşıyıcıya teslim terimi, malların gümrük çıkış işlemlerinin satıcı tarafından tamamlanarak, taraflar arasında anlaşılan yer ve zamanda alıcının anlaşma yaptığı taşıma acentesine veya alıcının belirlediği bir şahsa, teslimi ile satıcının yükümlülüğünün sona ereceği anlamına gelir. Malın alıcının belirlediği taşıma acentesine veya şahsa tesliminden sonra tüm sorumluluk alıcıya aittir. Eğer teslim, satıcının mahallinde gerçekleşecekse satıcı yüklemeden sorumlu olur.

317 • Teslim, satıcının mahalli dışında bir yerde ise satıcı malı yüklemekten sorumluyken, boşaltmadan sorumlu değildir. Örneğin, satıcı Ankara’da, teslim yeri İzmir’de ise bu durumda satıcı malları Ankara’dan yükletir ve İzmir’deki teslim yerine nakliye ücreti kendine ait olmak üzere gönderir. Mallar İzmir’deki teslim yerine ulaştığında malların nakliye aracından boşaltılması alıcıya aittir.

318 • Bu terim “FOB” terimine benzese de ondan temel farkı, FOB’da teslim noktası sadece gemi iken, FCA’da teslim yeri herhangi bir taşıma aracı olabilir. • Örneğin, sözleşmede “FCA, Türk Hava Yolları, Atatürk Hava Limanı” şeklinde yer alan ibare; satıcının malları Atatürk Hava Limanında, Türk Hava Yolları uçağına ihraç gümrük vergileri ödenmiş olarak teslim etmesi gerektiği anlamına gelir. • 1-Satıcı ihracat gümrük işlemlerini yapar. • 2-Malı teslim yerine kadar taşıtır ve masrafları öder • 3- Malı anlaşılan yerde alıcıya teslim eder.

319 1.3.FAS (Free Alongside Ship: Gemi Doğrultusunda Teslim) Bu teslim şeklinde satıcı malları, sözleşmede belirtilen teslim yeri olan geminin yanına kadar getirmekle sorumludur. Mallar gemi rıhtımında ise yükleme yerine getirilerek, gemi açıkta ise mavnalarla geminin yanına kadar götürülerek teslim edilir. Bu teslim şekli sadece deniz veya nehir taşımacılığında kullanılabilir. Satıcının malları belirlenen geminin yanına getirmesinden sonra, malların kaybolması veya hasar görmesi gibi rizikolar alıcıya aittir. Bu andan itibaren malla ilgili bütün masraflar ve navlun (taşıma ücreti) alıcı tarafından karşılanır.

320 Örneğin, sözleşmede “FAS, İzmir Limanı, TURKEY” şeklinde yer alan ibare; satıcının malları İzmir Limanında adı geçen geminin yanına getirmesi ile sorumluluğunun sona ereceği anlamına gelir. • 1-Satıcı malı fabrikasından araçlara yükler. • 2-Malları teslim edilecek geminin yanına masraflar kendine ait olmak üzere getirir • 3-Mal gemi yanında alıcıya teslim edilir.

321 1.3.1.Satıcının Sorumlulukları • FAS (gemi doğrultusunda teslim) teriminde satıcının sorumlulukları şunlardır: • •Sözleşme şartlarına uygun olarak malları hazırlar. • •Alıcının istemesi durumunda, bütün masraf ve riskler alıcıya ait olmak üzere, alıcının ülkesinde istenen gerekli belgeleri temin eder. • •Malları sözleşmede belirlenen limanda, belirlenen tarihte, alıcının daha önce belirlediği geminin yanına getirir. Malların gemiye yükletilmesi satıcının sorumluluğunda değildir. • •Malların teslim yerine götürülmesi için gerekli nakliye ücretini öder. • •Alıcının istemesi durumunda, masrafları alıcıya ait olmak üzere yükleme belgesinin düzenlenmesini sağlar ve varış limanında alıcının malları teslim alabilmesi için alıcıya gönderir.

322 1.3.2.Alıcının Sorumlulukları • FAS (gemi doğrultusunda teslim) teriminde alıcının sorumlulukları şunlardır: Sözleşme koşullarına uygun olarak mal bedelini öder. Malın ihracı ve ithali ile ilgili gerekli belgeleri hazırlar. İhracat ve ithalat işlemlerinin gümrük vergilerini öder. Taşıma acentesi ile anlaşma yapar ve geminin yükleme limanına ne zaman varacağını satıcıya bildirir. Satıcı tarafından yükleme için gemi yanına getirilen malları teslim alır.

323 1.4. FOB (Free On Board: Gemi Bordasında Teslim) Bu teslim şeklinde satıcı, ihracat için gerekli tüm belgeleri hazırlayıp, gümrük işlemlerini tamamladıktan sonra, malları belirtilen tarih ve yerde, alıcı tarafından temin edilen gemiye yükler. Mallar geminin küpeştesine (güvertesine) geçtikten sonra satıcı malı teslim etmiş sayılır. Bundan sonra meydana gelebilecek her türlü hasar, kayıp ve masraflar alıcının sorumluluğundadır.

324 • Ülkemizde en çok kullanılan teslim şekli olan FOB, sadece deniz veya nehir taşımacılığında kullanılabilir. Ancak bu ifade malların teslim yerinden, ithalatçının fabrikasına kadar gemi ile taşınacağı anlamına gelmez. Bu teslim şeklinde mallar ithalatçıya veya onun temsilcisine bir gemiye yüklenmiş olarak teslim edilir. Bu teslimden sonra mallar belirli bir yere kadar gemi ile götürüldükten sonra, kara yolu, demir yolu veya hava yolu gibi diğer taşıma yollarıyla ithalatçının adresine taşınabilir.

325 • Taraflar, malın gemi küpeştesini aşarak teslim edilmesi hususunda hem fikir değil iseler bu terim yerine FCA terimi kullanılmalıdır. • Örneğin, sözleşmede “FOB, İzmit Limanı, TURKEY” şeklinde yer alan ibare; satıcının ihraç edeceği malları, ihraç için gerekli belgeleri hazırlayıp, gümrük vergilerini de ödedikten sonra, alıcı tarafından belirtilen tarihte, İzmit Limanında hazır bulunacak nakliye gemisinin güvertesine yüklemekle sorumluluktan kurtulacağı anlamına gelir.

326 • 1-Satıcı ihracat gümrük işlemleri tamamlar. • 2- Malı teslim edilecek geminin yanına masraflar kendine ait olmak üzere taşıtır. • 3- Mal alıcıya gemi güvertesine yüklenerek teslim edilir.

327 1.4.1.Satıcının Sorumlulukları • FOB (gemi bordasında teslim) teriminde satıcının sorumlulukları şunlardır: • •Sözleşme şartlarına uygun olarak malları hazırlar. • •Belirlenen tarih ve yerde, alıcı tarafından ayarlanan gemiye malları yükler. • •Malların teslim yerine nakliyesi için gerekli taşıma ücretini öder. • Alıcının, ülkesinde kullanacağı belgeleri düzenler ve ihracatla ilgili gümrük işlemlerini tamamlar. • •Malların gemiye yüklendiğini alıcıya bildirir. • •Düzenlenen taşıma belgesini alıcıya gönderir.

328 1.4.2.Alıcının Sorumlulukları • FOB (gemi bordasında teslim) teriminde alıcının sorumlulukları şunlardır: • •Sözleşme koşullarına göre mal bedelini öder. • •Malın ithali için gerekli belgeleri hazırlar ve ithalata ilişkin gümrük işlemlerini • tamamlar. • •Taşıma acentesi ile anlaşarak, taşıma ücretini (navlun) öder. • •Mallar satıcı tarafından gemi güvertesine yüklendikten sonra, malları teslim alır.

329 1.5. CFR (Cost And Freight: Mal Bedeli ve Navlun) CFR teslim şeklinde, satıcı malları yüklenecek limana kadar getirir. Gümrük işlemlerini yapar, geminin taşıma ücretini öder ve malları gemiye yükler. Mallar gemiye yüklendikten sonra navlun dışındaki tüm masraf ve riskler alıcıya ait olur. Burada dikkat edilmesi gereken husus, malların varış limanına kadar ulaştırılması için ödenen nakliye (navlun) ücretlerini satıcının ödeyeceğidir.

330 • Bu teslim şekli sadece deniz ve nehir taşımacılığında kullanılabilir. Bu teslim şeklinde sigorta yaptırma gibi bir zorunluluk yoktur. Eğer taraflar malların gemi küpeştesini aşarak teslim edilmesi niyetinde değillerse, CPT terimi kullanılmalıdır.

331 Örneğin, sözleşmede “CFR, Mersin, TURKEY” şeklinde yer alan ibare; malların satıcı tarafından mersin limanından, ihracat işlemleri yapılmış, vergileri ve malın varış limanına kadar olan taşıma ücreti ödenmiş olarak ilgili gemiye yükleneceği anlamına gelir. • 1-Satıcı, malların ihracat gümrük işlemlerini tamamlar. • 2-Malı alıcıya teslim edeceği gemiye kadar taşıtır. Satıcı, malın gemi yanına taşıtılması ve geminin varış limanına kadar olan taşıma ücretini öder • 3-Mal alıcıya gemi güvertesine yüklenerek teslim edilir. • 4-Varış limanına kadarki nakliye ücreti (navlun) satıcıya aittir.

332 1.6. CIF (Cost, Insurence And Freight: Mal Bedeli, Sigorta ve Taşıma) • Bu teslim şeklinde, satıcı ihraç edeceği malları, gümrük işlemlerini tamamlamış, asgari teminat sağlayan bir sigorta yaptırmış olarak yükleme limanına getirir ve gemiye yükler. • Bu teslim şeklinde satıcı ayrıca malın varış limanına kadar olan navlun (taşıma ücreti) ücretini de öder.

333 • Malın satıcı tarafından varış limanına kadar olan taşıma ücreti ödenerek, gemiye yükletilmesinden sonra ortaya çıkacak tüm masraflar ve riskler alıcıya aittir. • Bu teslim şeklini diğerlerinden ayıran özellik, malın satıcı tarafından yolculuk esnasında doğabilecek hasarlara karşılık sigorta ettirilmesinin zorunlu olmasıdır.

334 • Ancak yapılacak sigorta asgari teminat sağlayan bir sigorta olduğundan, alıcı malları daha geniş bir teminat ile korumak isterse, ya bu konuda satıcı ile mümkün olduğunca açık olarak anlaşmalı ya da kendisi ek sigorta yaptırmalıdır. • Bu terim sadece deniz ve nehir taşımacılığı için kullanılabilir. • Ancak bu ifade malların teslim yerinden, ithalatçının fabrikasına kadar gemi ile taşınacağı anlamına gelmez.

335 • Örneğin, sözleşmede “CIF, İskenderun Limanı, TURKEY” şeklinde yer alan ibare; malların satıcı tarafından, gümrük işlemleri ve sigorta yaptırılmış olarak, İskenderun limanından gemiye yüklenileceği ve varış yerine kadar olan nakliye ücretinin de satıcı tarafından ödeneceği anlamına gelir.

336 • 1-Satıcı, malların ihracat gümrük işlemlerini tamamlar. • 2-Malı alıcıya teslim edeceği gemiye kadar taşıtır • 3-Satıcı, malın gemi yanına taşıtılması geminin varış limanına kadar olan taşıma ücreti ve sigorta ücretini öder • 4-Mal alıcıya gemi güvertesine yüklenerek teslim edilir.

337 1.6.1.Satıcının Sorumlulukları • CIF (mal bedeli, sigorta ve taşıma) teriminde satıcının sorumlulukları şunlardır: • •Sözleşme koşullarına uygun olarak malı hazırlar. • •Alıcının ülkesinde kullanacağı ve ihracatçının ülkesinden tedarik edilecek belgeleri hazırlar. • •Malın ihracıyla ilgili gümrük işlemlerini tamamlar ve gümrük vergilerini öder. • •Göndereceği malın sigortasını yaptırır ve sigorta ücretini öder.

338 1.7. CPT (Carriage Paid To….: Taşıma….’e Kadar Ödenmiş Olarak) • “Taşıma ödenmiş olarak….” terimi, satıcının malları bizzat kendisinin seçtiği ve anlaşma yaptığı taşıyıcıya, malların, ihracı ile ilgili gümrük işlemleri yapılmış, belirtilen varış yerine gönderilmesi için gereken taşıma masrafları ödenmiş olarak teslim edeceği ve malları ilk taşıyıcının gözetimine devrettiği andan itibaren malla ilgili taşıma ücreti hariç diğer tüm masraf ve risklerin alıcıya geçeceği anlamına gelir.

339 Bu terim çok vasıtalı olanlar da dahil, tüm taşıma şekilleri için kullanılabilir. Eğer malların belirlenen taşıma mahalline ulaştırılması için art arda taşıyıcılar (örneğin, belirli bir yere kadar kamyon, daha sona tren, gemi… gibi) kullanılıyorsa malların ilk taşıcıya teslimiyle masraflar ve risk (varış yerine kadar olan taşıma ücreti hariç) alıcıya geçmiş olur. Bu terimi izleyen yer ismi, teslim işleminin yapılacağı yeri ifade etmez. Ama hangi noktaya kadar navlun ve taşıma masrafların satıcı tarafından ödendiğini ortaya koyar. Örneğin, “CPT, Hamburg, Germany” şeklindeki ibare, malların Almanya’nın Hamburg şehrine kadar olan taşıma giderlerinin satıcı tarafından ödendiği anlamına gelir.

340 • 1-Satıcı, malların ihracat gümrük işlemlerini tamamlar. • 2-Malı alıcıya teslim edeceği yere kadar taşıtır. • 3-Satıcı, malın teslim yerine taşıtılması ve varış yerine kadar olan taşıma ücretini öder. • 4-Mal alıcıya anlaşılan yerde teslim edilir.

341 1.8. CIP (Carriage and Insurance Paid To….: Sigorta Dahil Taşıma…’e Ödenmiş Olarak ) • CIP teslim şeklinde satıcı, ihraç edeceği malları, ihracat gümrük işlemlerini tamamlamış, asgari teminat sağlayan bir sigorta yaptırmış olarak nakliye aracına yükler. Bu teslim şeklinde satıcı ayrıca malın varış yerine kadar olan navlun (taşıma ücreti) ücretini de öder. Malın satıcı tarafından varış yerine kadar olan taşıma masrafları ödenerek, nakliye aracına yüklenmesinden sonra ortaya çıkacak tüm masraflar ve riskler alıcıya aittir.

342 Bu taşıma şekli, çok vasıtalı olanlar da dahil, her türlü taşıma şekli için kullanılabilir. Eğer malların belirlenen varış mahalline ulaştırılması için art arda taşıyıcılar kullanılıyorsa malların ilk taşıcıya teslim edilmesinden sonra, tüm risk ve hasarlar (malın varış yerine ulaştırılmasına kadar olan nakliye ücreti ve asgari sigorta hariç) alıcıya geçer. CIP teslim şeklini CIF teslim şeklinden ayıran temel fark, CIF teriminde satıcı malı nehir veya deniz araçlarına (gemi vb.) yükleyebilmekteyken, CIP teriminde ise her hangi bir taşıma aracına yükleyebilir.

343 • 1-Satıcı, malların ihracat gümrük işlemlerini tamamlar. • 2-Malı alıcıya teslim edeceği yere kadar taşıtır. • 3-Satıcı, malın teslim yerine taşıtılması, varış yerine kadar olan taşıma ücreti ve sigorta giderini öder. • 4- Mal alıcıya anlaşılan yerde teslim edilir.

344 1.13. DDP (Delivered Duty Paıd: Gümrük Resmi Ödenmiş Olarak Teslim) • Bu teslim şeklinde DDU teslim şekli ile aynı prensiplere dayanır; ancak DDP teslim şeklinde satıcı ithalat işlemlerini de gerçekleştirir ve ithalatla ilgili gümrük vergilerini öder. • Bu teslim şekli alıcının sorumluluğunun en az olduğu teslim şeklidir. Alıcı sanki ülke içerisinde herhangi bir firmadan mal alıyormuş gibidir. • EXW terimi satıcı için asgari yükümlülük ifade ederken, DDP terimi azami yükümlülük gösterir. Bu teslim şekli satıcının doğrudan veya dolaylı olarak ithal izni alamadığı hallerde kullanılmamalıdır.

345 TÜRK HUKUKU BAKIMINDAN JOİNT VENTURE VE KONSORSİYUMUN HUKUKİ NİTELİĞİ • GİRİŞ • Teknolojik ve ticari yaşamdaki gelişmeyle birlikte işler de hacim olarak büyümüştür. Öyle ki bazı işler hacmi, mali veya teknik özellikleri sebebiyle tek başına bir kişi ya da kuruluş tarafından tamamlanamaz duruma gelmiştir. Bu nedenle bu tür işlerin yapılabilmesi için birden fazla şahıs ve kuruluşun bir araya gelerek işi tamamlaması gerekmiştir. Bu şekilde ortaya çıkan işbirliği şekillerinden ikisi çalışma konumuzu oluşturan “jointventure” ve “konsorsiyum”dur.

346 • Jointventure, özellikle uluslararası ticari yaşamda sık karşılaşılan bir kavram olup, hukuk bilimini olduğu kadar işletme bilimini de ilgilendirmektedir Jointventure, AngloSakson Hukukunda doğmuş olmakla birlikte, ABD Hukukunda gelişip kök salmış olan bir kurumdur İkinci dünya savaşından sonra dünya konjonktüründe meydana gelen ekonomik ve siyasi gelişmelere paralel olarak jointventure da büyük önem kazanmıştır. Jointventure ilişkisi, tek bir işin gerçekleştirilmesi amacıyla oluşturulmakla birlikte, zaman zaman süreklilik arz eden bir işin yapılması amacıyla da kurulabilmektedir. Ancak • uygulamada yaygın olarak jointventure tek iş için kurulmaktadır

347 • Jointventure ilişkisinin tarafları hukuki ve ekonomik bakımdan birbirlerinden bağımsız kişiler olup, gerçek ya da tüzel kişi olabilir. Taraflar belli bir amacı gerçekleştirmek ve kar elde etmek için bir araya gelirler. Jointventure, türü ne olursa olsun, ilişkiye katılanların aralarında yapmış oldukları bir sözleşmeye dayanır. Bu sözleşmenin geçerliliği için belli bir şekil şartı öngörülmemiştir. Jointventure sözleşmesi hukukumuzda düzenlenmemiş olmakla birlikte, Borçlar Kanunu’nun 520 ve devamı maddelerindeki adi şirket hükümlerine tabi olduğu kabul edilmektedir

348 • Jointventure, holding, kartel ve şirket birleşmeleri ile benzerlikler taşımakla birlikte, bunlardan farklı bir kurumdur. Holdingin yavru şirketleri üzerindeki hakimiyeti devamlı bir ilişki 6 iken, jointventure’da taraflar genellikle tek iş için bir araya gelmektedir. Jointventure’da birbirinden bağımsız şirket ya da kişiler söz konusu olup, holdingde olduğu gibi yönetimde birlik söz konusu değildir

349 • Holdingde yavru şirketler varken, Jointventure’da • her zaman yavru şirket bulunmaz, hatta bazen bir organizasyona dahi gerek duyulmayabilir. • Kartel amacı bakımından jointventure’dan ayrılır. Kartelde amaç, ilgili pazardaki rekabetin sınırlandırılmasıdır. Bunun için kartel anlaşmaları ile belli bir malın üretimi, pazarlaması ve fiyatının tespiti kararlaştırılır. Jointventure’da ise • tarafların amacı üstlendikleri işin yapılması ve bir kazanç elde edip, bu kazancı paylaşmaktır

350 • Sermayeye katılmalı jointventure mevcut bir şirkete katılmak ya da yeni bir şirket kurulması özelliği bakımından şirket birleşmelerine 11 benzemekle birlikte, farklı bir kurumdur. Şirket birleşmeleri katılma ya da yeni kuruluş şeklinde olabilmektedir. Her iki türde de mevcut şirketler tasfiyesiz infisah edip, tüzel kişiliklerini kaybetmektedir

351 • Jointventure’da ise mevcut şirketlerin infisahı ve tüzel kişiliklerini kaybetmeleri söz konusu değildir. Jointventure kurulduktan sonra da bu ilişkiyi meydana getiren şirketler varlıklarını devam ettirirler. Başka bir ifadeyle, jointventure’larda • işletmelerin kendisi birleşmemekte, onlardan her biri kendi faaliyet alanındaki teknik, ticari veya mali bilgi ve imkanlarını birleştirmektedir

352 konsorsiyum • Kişilerin belirli bir işi veya işler dizisini birlikte gerçekleştirmek amacıyla bir araya gelmeleri ve bunlardan her birinin diğerlerinden bağımsız olarak işin sadece bir bölümünün yerine getirilmesinin sorumluluğunu üstlenmesi durumunda “konsorsiyum ” söz konusu olur

353 • Konsorsiyum, jointventure’a çok benzemektedir. Hatta bazı yazarlar, jointventure’ın geleneksel tipi olan sözleşmeye dayalı (sermaye gerekmeyen) jointventure’ı konsorsiyum olarak nitelendirmektedir. Ancak konsorsiyum ile jointventure farklı kurumlar olup, jointventure’da müteselsil sorumluluk söz konusu iken, konsorsiyum da her ortak işin üstlenmiş olduğu kısmından sorumludur. Çalışmamızda jointventure • ve konsorsiyum Türk Hukuku bakımından incelenecek, hukuki nitelikleri ortaya konulacaktır.

354 JOİNT VENTURE • A. Tanımı • Jointventure ilişkisi, tek bir işin gerçekleştirilmesi amacıyla oluşturulabileceği gibi, süreklilik arz eden bir işin yapılması amacıyla da kurulabilir. Ancak uygulamada tek bir iş için kurulan jointventure’a daha çok rastlanmaktadır. Hatta tek iş jointventure’nin en önemli özelliklerinden biridir. Hukukumuzda jointventure terimi karşısında kabul edilmiş tek bir karşılık yoktur

355 • Bunun için farklı terimler kullanılmıştır. Kurumlar Vergisi Kanunu’nun mükerrer 6’ncı maddesinde “iş ortaklığı” ibaresi kullanılmıştır. İş ortaklığı, tüzel kişiliği olsun ya da olmasın tüm ortaklıklar için kullanılan bir kavram iken, kendine özgü bir ortaklık türü olan jointventure için kullanılmasının doğru olmayacağı belirtilerek doktrinde eleştirilmiştir

356 • Doktrinde jointventure’nin karşılığı olarak “müşterek iş ortaklığı” 19 “ortak girişim” 20 kavramları önerilmiştir. Yargıtay da bir kararında “müşterek iş ortaklığı” terimini kullanırken 21 başka bir kararında “jointventure” terimini tercih etmiştir. Jointventure’ın üzerinde ittifak edilmiş bir tanımı yoktur ve olmaması da gerekir. Hiçbir Jointventure bir diğerine tam olarak benzemez, her somut olayda faaliyetin özellik ve niteliğine göre farklılık arz eder. Jointventure’ın en önemli özelliği de belli bir kalıbı ve kuralı olmamasıdır

357 • Doktrinde yapılan bu tanımlardan yola çıkarak jointventure’in temel özelliklerini şöyle sıralayabiliriz: • Jointventure ilişkisi genellikle tek bir işin gerçekleştirilmesi için kurulan geçici bir şirket tipidir. Ancak bazen süreklilik arz eden faaliyetler için de jointventure kurulmaktadır. Nitekim sermayeye dayalı jointventure’lar süreklilik arz eden işlerin icrasında oluşturulmaktadır

358 • Bir sözleşmeyle kurulan jointventure’ın tüzel kişiliği olması gerekmez. • Jointventure ortaklarının taahhüt edilen işi ortaklaşa yerine getirme ve kar elde etme amacı vardır. Ortaklar müşterek menfaatleri için katkıda bulunurlar. Ortakların katkıları, para, kişisel itibar, kişisel çalışma, tecrübe, etkinlik veya bilgi gibi çok farklı şeyler olabilir.

359 • Jointventure ortaklarca müştereken yönetilir. Bu ilişkide her ortak diğerinin temsilcisidir ve şirket üzerinde kontrole sahiptir. • Jointventure ilişkisine katılanlar hukuki ve ekonomik yönden birbirlerinden bağımsızdırlar. Jointventure oluşturulduktan sonra da bağımsızlıklarını sürdürürler. • Jointventure’ın işlerinden dolayı, ortaklar müteselsilen sorumludurlar.

360 • Jointventure amaç veya öngörülen süre ile sınırlıdır. Bu durum jointventure’ın geçici işler için kurulan bir ortaklık tipi olmasının sonucudur.

361 • Jointventure’in taraflarından birisinin yabancı yatırımcı olması zorunlu değildir. Ancak doktrinde jointventure’ın yabancı unsura sahip olması gerektiğini iddia edenler olmuştur. Dayınlarlı, ancak yabancı yatırımcılarla yerli yatırımcılar arasında yapılması halinde bir jointventure’ın varlığından söz edilebileceğini iddia etmektedir.

362 KONSORSİYUM • Konsorsiyum da Jointventure’da olduğu gibi büyük hacimli işlerin yapılabilmesi ihtiyacından doğmuştur. Ekonomik, ticari ve mali işlerdeki çeşitlilik nedeniyle konsorsiyum çok farklı şekillerde karşımıza çıkabilmektedir. • Uygulamada en çok kurulan konsorsiyum tipi kredi temini için bankaların oluşturdukları bankalar konsorsiyumudur

363 • Konsorsiyum ve jointventure geçici nitelikleri, adi şirket niteliğinde olmaları gibi özellikleri nedeniyle birbirine çok benzemektedir. Hatta doktrinde salt • sözleşmeye dayalı jointventure’ın konsorsiyum olduğu iddia edildiği gibi, konsorsiyum ve jointventure’ı aynı anlamda kullananlar da olmuştur. Nitekim bir Yargıtay kararında da jointventure ve konsorsiyum aynı anlamda • Kullanılmıştır.

364 • Ancak hemen belirtelim ki, tüm bunlara rağmen jointventure ve konsorsiyum bir birlerinden farklı kurumlardır. Jointventure’da şirketin borçlarından dolayı ortaklar üçüncü kişilere karşı müştereken ve müteselsilen sorumlu iken, konsorsiyumda her ortak işin kendi taahhüt etmiş olduğu kısmından sorumlu olur. Jointventure’da kâr gayesi mutlak iken, konsorsiyumda iktisadi gaye yeterlidir

365

366

367

368


"İHRACAT www.intels-tr.eu. İHRACAT İhracat; en geniş anlamıyla, bir ülke sınırları içerisinde serbest dolaşımda bulunan malların ve hizmetlerin başka ülkelere." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları