Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

SİNİR SİSTEMİ:.. 0 Çok hücreli, gelişmiş yapılı canlıların (insanlar, omurgalı ve bazı omurgasız hayvanlar) vücudu özel görevler yapan organ ve sistemlerden.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "SİNİR SİSTEMİ:.. 0 Çok hücreli, gelişmiş yapılı canlıların (insanlar, omurgalı ve bazı omurgasız hayvanlar) vücudu özel görevler yapan organ ve sistemlerden."— Sunum transkripti:

1 SİNİR SİSTEMİ:.

2

3 0 Çok hücreli, gelişmiş yapılı canlıların (insanlar, omurgalı ve bazı omurgasız hayvanlar) vücudu özel görevler yapan organ ve sistemlerden oluşur. Vücudu oluşturan kalp, akciğer, kas, böbrek, mide… gibi organlar ile bazı organların oluşturduğu dolaşım, boşaltım, solunum, sindirim… gibi sistemlerin birbirine bağlı, koordineli ve ahenkli çalışmasını sağlayan, yöneten sisteme sinir sistemi denir. İnsanda sinir sistemi vücudu etkileyen iç ve dış etkiler karşısında, organ ve sistemlerin çalışmasını düzenler. Sinir sistemi vücuttaki uyarılma, değerlendirme, uyarma, görevlerini etkili ve hızlı bir şekilde gerçekleştirir. Sinir sistemi yapı ve görevlerindeki farklılığa dayanarak kısımlara ayrılır. Bunlar merkezi ve çevresel sinir sistemleridir. 0

4

5 0 Merkezi Sinir Sistemi: 0 Sinir sisteminin yönetim ve değerlendirme ile ilgili kısmıdır. Vücudun idare merkezi olup organ ve sistemlerin çalışma düzenlerini ayarlar. Merkezi sinir sistemi özel sinirsel organlardan oluşur. Kafatası ve omurga kemikleri arasında korunan bu sinirsel organlar beyin, beyincik, omurilik soğanı ve omuriliktir.

6 0 a) BEYİN: Merkezi sinir sisteminin en önemli organı olan beyin, kafatası içerisinde bulunur. Süngersi ve çok hassas yapıda olan beyni, kafatası kemikleri çarpma, vurma, darbe, mikroplar… gibi dış etkilere karşı korur. Milyonlarca sinir hücresinin örümcek ağı şeklinde birleşmesiyle oluşan beyin, simetrik yapılı olup sağ ve sol iki yarım küreden oluşur. Beyin yarım kürelerinin yüzeyinin girintili çıkıntılı yapıda olması beynin yüzeyini genişletir. Vücudun irade merkezi olan beyin, vücutta bilinçli şekilde yapılabilen yaşamsal olayları yönetir.

7

8 0 Beynin görevleri arasında; 0 Duyu organlarından gelen bilgilerin değerlendirilmesi, 0 İskelet (kol-bacak) kaslarının çalıştırılması, 0 Öğrenme, düşünme, hafıza, hayal kurma, 0 Bilgi üretme, problem çözme, konuşma… bulunur.

9

10 0 A)Ön beyin : 0 I-Uç beyin 0 Koklama lobu ve beyin yarım kürelerinden oluşur. 0 Beyin yarım küreleri Rolando yarığı ile önden arkaya doğru ayrılmıştır. 0 Rolando yarığının önünde duyu arkasında ise motor merkezleri bulunur. 0 Merkezlerin kapladığı alan kas faaliyeti ve duyusal yoğunlukla ilgilidir. Örn:El, dudak, yüz ile ilgili alanlar fazla, sırt, bel, kol ile ilgili alanlar azdır. 0 Dış yüzeyine korteks denir ve (memelilerde görülür) Nöron gövdelerinden oluşur. 0 İç kısmı aksonlardan meydana gelir ve medulla adı verilir. 0 Yarım kürelerin içinde 1. ve 2. karıncıklar bulunur. 0 Yarım küreler beyin üçgeni ve nasırlı cisimle birbirine bağlantılıdır. 0 Yarım küreler vücudu çapraz kontrol ederler. 0 Bu bölgede görme, işitme, koklama, tadma, istemli hareketler,konuşma, yazma, anlama, zeka,hafıza gibi mental yetenekler bulunur. 0 Beyin yarım küreleri çıkarılan canlı yaşar ancak;dış uyarılara tepkisiz,hafızasız ve iradesizdir. 0 Düşünerek ve isteyerek yaptığımız her davranışın merkezi buradadır. 0 Uyku halinde işlevsizdir.

11 Not: Beyin yarım küresi çıkarılmış kuşlarda görülen sonuç: 0 İtilirse yürür. 0 Ağzına yiyecek konursa yer. 0 Havaya atılırsa uçar. 0 Önüne yiyecek konursa aç olsada yemez. II-Ara beyin ■ Beyin yarım küreleri arasında yer alır. ■ 3. karıncığın duvarlarından meydana gelir. ■ Karıncığın yan duvarları thalamus, tabanı hipothalamus, tavanı ise epithalamus tur.

12 0 a-Epithalamus: 0 ■ Bazı sürüngenlerde üçüncü gözü oluşturur. 0 ■ Kuş ve memelilerde salgı bezi olarak gelişir. 0 b-Hipothalamus: 0 ■ Otomatlaşmış işlevleri yönetir. 0 ■ Evrimsel süreçte fazla değişmemiştir. 0 ■ Denetlemeyi sinirsel veya humoral gerçekleştirir. 0 Denetlediği önemli işlevler: 0 -Vücud ısısı-Su dengesi -İştah- Karbonhidrat metabolizması - yağ metabolizması -Uyku ve uyanıklık-Heyecan -Kızgınlık -Korku-Seksüel istek -İç salgı isteminin denetlenmesi 0 ■ Otonom sistemin denetlenmesinde rol oynar. 0 c-Thalamus: 0 ■ Koklama hariç bütün duyuların toplandığı yerdir. 0 ■ Dokunma,ısı ve acı ile ilgili duyular thalamus ta değerlendirilir. 0 ■ Gelen duyular iyi, kötü, hoş, güzel gibi özelliklerle değerlendirdikten sonra korteksteki ilgili merkeze iletilir. 0 ■ Korku, sevinç, tasa, üzüntü, ceza gibi hissi duyguları etkiler. 0 ■ Görsel yataklar olarakta adlandırılır.

13 0 B) Orta beyin 0 Ön ve arka beyin arsında pons un önünde bulunur. 0 Görme ile ilgili refleks merkezlerini taşır.(Işık karşısında göz bebeklerinin hareketi.) 0 İşitme ile ilgili refleks merkezlerini taşır.(Kulakların sesin geldiği yöne dönmesi.)

14 0 b) BEYİNCİK: Kafatasının arka tarafında beyinle omurilik soğanı arasında bulunur. Yapı ve görünüşü beyine benzediği için bu ismi almıştır. Sağlı sollu 2 yarım küreden oluşur ve yüzeyi girintili çıkıntılıdır. Beyincik vücudun denge organı olup düzenli kas hareketlerinin yapılmasını sağlar. Beyincik kulaktaki yarım daire kanalları, ayak tabanındaki ve gözdeki duyu hücrelerinden aldığı uyarıları değerlendirir. Değerlendirme sonucunda beyinle etkileşerek iskelet kaslarının çalışma tempo ve düzenini ayarlar. 0 İnsanların ritimsel yürümesi, koşması, 0 Kuşların havada ahenkli uçması, 0 Balıkların suda düzenli yüzmesi… örnek verilebilir.

15 c) OMURİLİK SOĞANI : Omurga kemikleri içerisinde beyinle omurilik arasında bulunu. Omuriliğin devamı şeklinde görülüp yapısı beyne benzemez. Dış kısmı düzdür. İç organların yönetimi ile sinirsel iletimde görev yapar. Canlı yaşamı için çalışması şarttır. 0 Beyinle omurilik arasında sinirsel bilgi iletimini, 0 Kalp, akciğer, bağırsak, mide, damar… gibi iç organların istemsiz çalışmasını, 0 Çiğneme, yutma, nefes alma, aksırma… olaylarını kontrol eder. 0 d) Pons: 0 Beyincik yarı kürelerinin bağlantısını sağlar. 0 Beyinciği beynin diğer kısımları arasında bağlantısını sağlar. 0 Kas tonusunun korunmasında rol oynar.

16 d) OMURİLİK: Omurga kanalı içerisinde yer alır. Omurgadaki omur kemikleri, bu sinirsel organı dış etkilere karşı korur. Omuriliğin dış kısmı düzdür. Omurilik sinirleri kafatasından itibaren oturak kemiklerine kadar uzanır. Omurilik vücutta ağaç kökü şeklinde tüm vücuda, sinirsel dallar verir. Vücut ile merkezi sinir sitemi arasındaki bağlantıyı sağlar. Özellikle beyinle bağlantısında bir farklılık görülür. Vücudun sağ tarafını beynin sol tarafına ve vücudun sol tarafını da beynin sağ tarafına bağlar. Çalışması canlı yaşamı için şart olan omurilik; 0 Beyin, omurilik, omurilik soğanı ile vücut organları arasındaki sinirsel iletimi, 0 Ani ve güçlü etkilere karşı istemsiz tepki gösterilmesi (refleks) olaylarını kontrol eder.

17 Çevresel Sinir Sistemi: 0 Lifsi yapıdaki sinir tellerinden (hücrelerinden) oluşur. Merkezi sinir sistemi organları ile vücut organları arasında uyarı, emir ve duyuları taşır. Duyu organlarından beyne uyarıları taşırken, beyin ve omurilikten kas ve salgı bezlerine emirleri iletir.

18 0 A-Somatik sinir sistemi 0 ■ İstemli faaliyetlerin yürütülmesini sağlar. 0 ■ Beyin ve omurilikten çıkan sinir çiftleridir. 0 ■ Bunlar duyu ve motor nöronlarını taşırlar, bazı sinirlerde sadece motor bazısında sadece duyu bazısında ise karma nöronlar taşınır. 0 ■ Çapları büyüktür. 0 ■ Miyelin kını taşırlar. 0 ■ İletimleri hızlıdır. 0 ■ İşlevlerini kaybettiklerinde ilgili kaslar görevlerini yapamaz ve atrofiye uğrar.(Körelir.) 0 ■ Merkezi sinir sistemi ile hedef organ arasında tek nöron bulunur. 0 ■ İmpuls oluşumu ve engellenmesi merkezi sinir sistemi tarafından kontrol edilir.

19 0 B-Otonom sinir sistemi 0 ■ İstem dışı çalışan yapı ve iç organların denetimini sağlarlar. 0 ■ Yalnız motor nöronlardan oluşur. 0 ■ Merkezi sinir sistemi ile hedef organ arasında ganglionlarla bağlantılı iki nöron görev alır. 0 ■ Preganglionik nöronlar miyelinli postganglionik nöronlar ise miyelinsizdir. 0 ■ Çapları küçüktür. 0 ■ İleti hızları azdır. 0 ■ İşlevlerini kaybettiklerinde hedef yapı çalışmasını durdurmaz ancak işlevlerin düzenlenmesinde bozukluklar görülür. 0 ■ İşlevlerini kaybettiklerinde hedef yapıda gerileme ve atrofi görülmez. 0 ■ Otonom sistem hedef yapıya sempatik ve parasempatik olmak üzere iki zıt özellikte sinir gönderir. 0 ■ İmpuls oluşumu ve engellenmesi hem merkezi sinir sisteminde hemde ara ganglionlarda gerçekleşir.

20

21 0 Sinir sisteminde görevlerine göre 3 çeşit sinir hücresi bulunur: 0 Duyu Nöronları : Duyu organlarından beyne bilgi taşır. 0 Motor Nöronlar : Beyin, beyincik, omurilik, omurilik soğanından vücut organlarına emirleri taşır. 0 Ara Nöronlar : Beyin, beyincik, omurilik, omurilik soğanının yapısını oluşturur. Bilgi-işlem merkezleri olup sinirsel bilgi değerlendirmesini yaparlar.

22 0 Sempatik ve parasempatik sistemlerin özellikleri- karşılaştırılması 0 1-Sempatik nöronlar omuriliğin göğüs ve bel bölgesinden çıkar, 0 *- parasempatik nöronlar ise beyin(Medulla oblangata) ve sağrı bölgesinden çıkar. 0 2-Sempatik sistemin ganglionları omuriliğin yanındadır. Preganglionik nöronlar kısa, postganglionik nöronlar ise uzundur. 0 *-Parasempatik nöronların ganglionları hedef organın yanındadır.Preganglionik nöronlar uzun, postganglionik nöronlar ise kısadır. 0 3-Sempatik sistem organizmada zor duruma karşı korunma tedbirlerini harekete geçmesini sağlar. (Kızma, heyecan, korkum, vb.) 0 -*Parasempatik sistem ise normal durumda vegetatif davranışların harekete geçmesini sağlar.(Beslenme, büyüme ve gelişme, üreme vb.) 0 4- Her ikiside koordineli çalışır. 0 5-Otonom sistem, hipothalamus, korteks, omurilik soğanı, pons gibi 0 merkezlerden yönetilir.

23 0 REFLEKS OLAYI: 0 Duyu organlarına yapılan ani, hızlı ve güçlü uyarılara karşı kaslar, bezler… yardımıyla aynı şekilde tepki gösterilmesine refleks denir. Refleks davranışları bilinçsiz olarak yapılır ve omurilik tarafından yönetilir. Refleks olayı vücudu koruyan bir mekanizmadır.

24 Refleksler kazanılma şekline göre 2’ye ayrılır. a) Doğuştan kazanılan (şartsız) refleks : Kişinin kalıtsal yapısında bulunur. Doğumdan itibaren hayat boyu yaşamı etkiler. Nesilden nesile aktarılır.  Diken batan parmağın çekilmesi  Diz kapağına vurulduğunda ayağın uzatılması  Yüksek ışıkta göz bebeğinin küçülmesi  Gürültülü seste yere kapanma… b) Sonradan kazanılan (şartlı) refleks : Kişinin kalıtsal yapısından olmayıp öğrenilme sonucu sonradan kazanılır.  Limon sesini duyunca ağzın sulanması  Zil sesini duyan köpeklerin ağzının salya çıkarması  Bisiklet ve araba sürme davranışları

25 0 SİNİRLER VE ÖZELLİKLERİ 0 Merkezi ve çevresel sinir sistemleri yapısal birim olan sinir hücrelerinden oluşur. Sinir hücrelerinin bir adı da nörondur. 0 Sinir sisteminde milyonlarca nöron bulunur. Nöronlar genel olarak hücre gövdesi ve uzantılar olmak üzere 2 kısımdan oluşur. 0 Hücre Gövdesi : Çekirdek, sitoplazma ve organelleri taşır. Sinir hücresinin yönetilmesini ve yaşatılmasını sağlar. 0 Uzantılar : Uyarıları alma ve iletme görevini yapar. Uzantılar, 2 çeşit olup kısa ve çok sayıda olanına dentrit, uzun ve bir tane olanına akson denir. 0 Sinir hücrelerinde taşınan sinirsel bilgilere (mesajlara) uyartı (impuls) denir. Bir sinir hücresi üzerinde uyartıların taşınma hızı sabittir. Sinir sistemindeki duyu nöronları merkezi sinir sistemine uyartıları taşırken, motor nöronlarda merkezi sinir sisteminden organlara doğru uyartıları taşır. 0 Ayrıca akson üzerindeki mumsu yapıda yağlı miyelin tabakası bulunur. Miyelin tabakası akson ile çevresi arasında yalıtımı sağlayarak uyartıların iletim hızını artırır. Sinir sistemini oluşturan milyonlarca nöron arasındaki bağlantı yerine sinaps denir. Sinapslarda uyartılar kimyasal olarak taşınır. Sinapslar sayesinde tüm sinirler doğrudan yada dolaylı olarak birbirleriyle bağlantı kurar.

26 0 SİNİR HÜCRELERİ:

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36 0 Sinir Hücresi Uyarıldığında (İmpuls oluştuğunda), 0 O2 tüketimi artar. 0 Glikoz tüketimi artar. 0 CO2 artar. 0 Isı artar. 0 Na iyonları hücre içerisine alınır. 0 ATP tüketimi artar. 0 K iyonları hücre dışına çıkar

37 İMPULSUN BİR SİNİR HÜCRESİNDEN DİĞERİNE GEÇİŞİ 0 0 POLARİZASYON 0 DEPOLARİZASYON 0 REPOLARİZASYON 0

38

39 0 Sinir telinden geçen impuls sayısı 0 1-Uyartının kuvveti 0 2-Uyartının şiddeti 0 3-Uyartının tekrarlanma sıklığı 0 4-Uyartının süresine bağlıdır.

40 HAZIRLAYAN: GİZEM İĞDELİ 2-A


"SİNİR SİSTEMİ:.. 0 Çok hücreli, gelişmiş yapılı canlıların (insanlar, omurgalı ve bazı omurgasız hayvanlar) vücudu özel görevler yapan organ ve sistemlerden." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları