Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Numara: 20110954032 Konu: Fiilde Anlam ve Kipler.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Numara: 20110954032 Konu: Fiilde Anlam ve Kipler."— Sunum transkripti:

1

2 Numara: Konu: Fiilde Anlam ve Kipler

3 Fiilde Kip  Fiiller, zaman ve anlam özelliklerine göre türlü ekler alarak değişik biçimlerde kullanılırlar. Bu kullanılış biçimlerinin her birine kip denir. Kip, fiillerin zaman, şahıs, tekillik ve çoğulluk bildiren şekilleridir.  Fiiller kip yönünden ikiye ayrılır:  Haber (bildirme) kipleri ve istek kipleri  Haber (Bildirme) Kipleri  Zaman kavramı taşıyan kiplerdir, yani zaman ekleriyle yapılırlar. Taşıdıkları bu zaman eklerine göre beşe ayrılır:

4 Haber (Bildirme) Kipleri Haber Kipleri Görülen Geçmiş Zaman Duyulan Geçmiş Zaman Şimdiki Zaman Gelecek Zaman Geniş Zaman

5 Görülen Geçmiş Zaman  Fiile (kök veya gövde) "-dı/di/-du/-dü ; -tı/-ti/-tu/-tü" eki getirilerek yapılır.  Bu ek bilinen geçmiş zaman ifade eder.  Uzak ya da yakın geçmişte yapılan ve tamamlanan işleri kesinliğe bağlayarak anlatır.  Araştırmalarını geçen yıl kitaplaştırarak yayımladı. Saat kaçta ve nerede buluşacağımızı şimdi hatırladım. Konular ayrıntılarıyla görüşüldü  Kişi, kişiler ya da tarih tarafından bilinen olaylar anlatılır. 1908'de ikinci Meşrutiyet ilân edildi. Türklere Anadolu'nun kapılarını Alparslan açtı

6 Duyulan Geçmiş Zaman  Fiile "-mış/-miş-/-muş/-müş" eki getirilerek yapılır.  Bu ek ve bu çekim, yapılan işin görülmediğini, duyulduğunu, öğrenildiğini ifade eder.  Depremzedelere gönderilen yardımları engellemişler. Annemin anlattığına göre ben bir yaşında yürümeye başlamışım.  Farkında olunmayan ya da sonradan fark edilen fiilleri anlatır: Okula giderken otobüste uyumuşum.  Masallarda kullanılır: Bir varmış, bir yokmuş. Az gitmiş uz gitmiş

7 Şimdiki Zaman  Fiile "-yor" eki getirilerek yapılır. Ünsüzle biten fiile "İ" yardımcı ünlüsüyle birlikte; ünlüyle bitenlere tek başına getirilir: Oku-yor, gel-i-yor  Belirtilen işin, oluşun vb. içinde bulunulan zamanda yapılmakta olduğunu ifade eder.  Gidiyorum, gurbeti gönlümle duya duya, Ulukışla yolundan Orta Anadolu'ya  Bir yer var, biliyorum; Her şeyi söylemek mümkün; Epeyce yaklaşmışım, duyuyorum; Anlatamıyorum.  Bu çekimden sonra "-Dİr" bildirme eki kullanılırsa olasılık anlamı katılmış olur: O şimdi mışıl mışıl uyuyordur.  Bu ekin yerini "-mEk-tE" ekleri alabilir: Gördüğün gibi dinleniyoruz>dinlenmekteyiz

8 Gelecek Zaman  Fiile "-acak/ecek" eki getirilerek yapılır.  İşin gelecekte yapılacağını bildirir.  Senin altında doğdum, Senin dibinde öleceğim.  Önümden çekilirsen İstanbul görünecek Nerede olduğumu bileceğim Sisler utanacak, eğilecek Ağzının ucundan öpeceğim Saçına kalbimi takacağım Avcunda bir şiir büyüyecek Nerede olduğumu bileceğim (Atilla İlhan; Rüzgâr Gülü)  "-dir" bildirme ekiyle birlikte kullanıldığında kesinlik anlamı katar. Yarınki maç saat 14:00'te yapılacaktır

9 Geniş Zaman  Fiil kök veya gövdesine "-r" ; "-ar/-er" ; "-ır/-ir/-ur/-ür" eki getirilerek söz konusu olan işin vb. geçmiş, şimdiki ve gelecek zamanların tümüne ait olduğunun, yani her zaman tekrarlandığı bildirir.  Seni ancak ebediyyetler eder istiab. Ağlarım, ağlatamam; hissederim, söyleyemem Yaş otuz beş! yolun yarısı eder.  Hiç yolcusu yokmuş gibi sessizce alır yol; Sallanmaz o kalkışta ne mendil ne de bir kol.  *Geniş zamanın olumsuz çekiminde bu ekin kullanımı biraz izah gerektirir. Bazı şahıslarda olumsuzluk ekinden sonra geniş zaman eki gelmezken bazılarında da "z" olarak kullanılır:

10 Dilek Kipleri  Dilek kipleri, fiillere dilek anlamı katan kiplerdir. Fiilin zamanını bildirmezler. Ama hepsinde de pek belirgin olmayan bir gelecek zaman anlamı vardır.  Dilek kipleri dörde ayrılır:  Gereklilik Kipi  Fiile "-malı/meli" eki getirilerek yapılır. Belirtilen işin yapılması gerektiğini bildirir. "lâzım, gerek, icap eder" anlamlarını verir.  Bütün bunların üstüne Hepsinin üstüne sevda sözleri söylemeliyim ; Vatanım milletim tüm insanlar kardeşlerim Sonra sen gelmelisin dilimin ucuna adın gelmeli Adın kurtuluştur ama söylememeliyim Can kuşum umudum canım sevgilim

11 İstek Kipi  Fiile "-a /-e" eki getirilerek yapılır. Fiilin yapılmasının istendiğini bildirir.  Bende yok sabr ü sükûn sende vefadan zerre İki yoktan ne çıkar fikr idelim bir kerre  Güneş ufuktan şimdi doğar Yürüyelim arkadaşlar  Nereye dikilmek istersen Söyle seni oraya dikeyim!  Hep senünçündür benim dünyâ cefasın çektiğim Yoksa ömrüm varı sensiz neyle(ye)yim dünyâyı ben

12 Dilek-Şart Kipi  Fiile "-sa/-se" eki getirilerek yapılır.  Fiilin yapılması dileğini bildirir. Bu durumda bu eki alan fiil yüklemdir.  "Bu, taşındır" diyerek Kâbe'yi diksem başına; Ruhumun vahyini duysam da geçirsem taşına; Sonra gök kubbeyi alsam da, rida namiyle, Kanayan lahdine çeksem bütün ecramiyle;  Mor bulutlarla açık türbene çatsam da tavan; Yedi kandilli Süreyya'yı uzatsam oradan;  Sen bu avizenin altında, bürünmüş kanına, Uzanırken gece mehtabı getirsem yanına,  Türbedarın gibi ta fecre kadar bekletsem; Gündüzün fecr ile avizeni lebriz etsem;  Tüllenen mağribi, akşamları sarsam yarana... Yine bir şey yapabildim diyemem hatırana

13 Emir Kipi  1. şahısların çekimi yoktur. Fiilin yapılmasını emir biçiminde bildirir.  Oraya otur ve yerinden kalkma. Bu raporu akşama kadar yetiştir.  *Bazen dilek, istek anlamları da taşır. Her şey gönlünüzce olsun. Allah'ım bizi affet!

14 Özet  Fiiller, zaman ve anlam özelliklerine göre türlü ekler alarak değişik biçimlerde kullanılırlar. Bu kullanılış biçimlerinin her birine kip denir.  Fiiller kip yönünden ikiye ayrılır:  Haber (bildirme) kipleri ve istek kipleri  Haber kipleri zaman kavramı taşıyan kiplerdir. Taşıdıkları bu zaman eklerine göre beşe ayrılır:  Görülen Geçmiş Zaman  Duyulan Geçmiş Zaman  Şimdiki Zaman  Gelecek Zaman  Geniş Zaman  Dilek kipleri, fiillere dilek anlamı katan kiplerdir. Dörde ayrılırlar:  Gereklilik Kipi  İstek Kipi  Dilek-Şart Kipi  Emir Kipi

15 Kaynakça  Türkçeciler.com, 29 Aralık 2012 Tarihinde adresinden alındı.  Themarketingexpert2.wordpress.com, 29 Aralık 2012 Tarihinde /shouting_man_cartoon1.jpg adresinden alındı. /shouting_man_cartoon1.jpg  2.bp.blogspot.com, 29 Aralık 2012 Tarihinde ABHJCEDAzf8/TamTWfaEmxI/AAAAAAAABEc/zXWrsQMD 86M/s1600/duymak+istemiyorum.jpg adresinden alındı. ABHJCEDAzf8/TamTWfaEmxI/AAAAAAAABEc/zXWrsQMD 86M/s1600/duymak+istemiyorum.jpg


"Numara: 20110954032 Konu: Fiilde Anlam ve Kipler." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları