Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

İşyerlerinde çalışanlar açısından büyük risklere neden olabilecek fiziksel etmenler şunlardır;  Gürültü  Titreşim  Termal Konfor  Aydınlatma  Radyasyon.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "İşyerlerinde çalışanlar açısından büyük risklere neden olabilecek fiziksel etmenler şunlardır;  Gürültü  Titreşim  Termal Konfor  Aydınlatma  Radyasyon."— Sunum transkripti:

1

2 İşyerlerinde çalışanlar açısından büyük risklere neden olabilecek fiziksel etmenler şunlardır;  Gürültü  Titreşim  Termal Konfor  Aydınlatma  Radyasyon  Basınç FİZİKSEL RİSK ETMENLERİ

3

4 • Gürültü, genel olarak, istenmeyen ve kulağa hoş gelmeyen rahatsız eden sesler olarak tanımlanır. • Endüstrideki gürültü ise, işyerlerinde çalışanların üzerinde fizyolojik ve psikolojik etkiler bırakan ve iş verimini olumsuz yönde etkileyen sesler olarak tanımlanabilir. GÜRÜLTÜNÜN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

5 Gürültüyü meydana getiren sesi fiziksel olarak tanımlamak gerekirse; Ses, maddeden oluşan bir ortamda moleküllerin sıkışıp genleşmesinden meydana gelen ve madde içinde yayılabilen bir titreşim olayıdır. GÜRÜLTÜNÜN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

6 İş sağlığı ve güvenliği konusunda, bir başka ifade ile işitme kaybına sebep olabilecek gürültünün değerlendirilmesi için gürültüyü meydana getiren sesin basıncının ve frekansının belirlenmesi yeterlidir. GÜRÜLTÜNÜN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

7 • Basınç birimi olarak kullanılan bar, 1 cm 2 ’lik bir yüzeye 1 dyn’lik bir kuvvetin yaptığı basınçtır. Ses basıncı çok küçük olduğundan, ses basınç birimi olarak bar’ın milyonda biri olan mikrobar kullanılır. • Gürültü Yönetmeliğinde ise; ses basıncı için pascal kullanılmaktadır. 1 bar = 100 kpascal GÜRÜLTÜNÜN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

8 8 Gürültüyü meydana getiren sesleri frekanslarına göre şu şekilde tanımlamak mümkündür: 1.Subsonik sesler; frekansı 16 Hz'den düşük olan seslerdir. 2.İşitilebilen sesler; yaklaşık olarak, frekansı 16 Hz ile 20 kHz arasında olan seslerdir. 3.Ultrasonik sesler; frekansı 20 kHz'den daha yüksek olan seslerdir. Sınav için Not: Sınav komisyonu işitilebilen frekans aralığını Hz olarak kabul etmektedir Hz. aralığını küçük çocukların işitebildiği bilinmektedir. GÜRÜLTÜNÜN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

9 9 • Pompaların, kompresörlerin, türbinlerin, vantilatörlerin, jet motorlarının ve vanaların sıvı ve gaz itici etkileri; • Fırın ve motorların ateşleme gürültüleri; • Transformatör ve dinamoların yarattığı manyetik sesler; • Çevirici dişli, motor ve makinelerden gelen titreşim ve sürtünme sesleri ile • Dövme, perçinleme, çakma makineleri ile kesici, ezici ve biçim verici makinelerin sesleri “Endüstride Gürültü Kaynakları”nı oluşturur. GÜRÜLTÜNÜN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

10 1.Fiziksel Etkileri: Gürültü geçici veya sürekli işitme bozukluklarına yol açar. Yapılan istatistiklere göre meslek hastalıklarının %10’u gürültüden ileri gelen işitme kayıplarıdır. 2.Fizyolojik Etkileri: Kan basıncının artması, dolaşım bozuklukları, solunumda hızlanma, kalp atışlarında yavaşlama, ani refleks. 3.Psikolojik Etkileri: Davranış bozuklukları, aşırı sinirlilik, stres. 4.Performans Etkileri: İş veriminin düşmesi, konsantrasyon bozukluğu, hareketlerin yavaşlaması. GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

11 11 Fiziksel etkilerin oluşmasında; • Gürültüyü meydana getiren sesin şiddeti, • Gürültüyü meydana getiren sesin frekans dağılımı, • Gürültüden etkilenme süresi, • Gürültüye karşı kişisel duyarlılık, • Gürültüye maruz kalanın yaşı, • Gürültüye maruz kalanın cinsiyeti önemlidir. GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

12 12 •S•Sağlıklı bir insan kulağı, 20 mikropascal ile 200 pascal arasında bulunan ses şiddetlerine duyarlıdır. Kulak bu geniş aralıkta rahatça duyar. •V•Verilen bu ölçülebilir değerler, sağlıklı bir insanın sesleri duyabilmesi için yeterli sebep sayılabilir mi? •2•20 mikropascal şiddetindeki sese işitme eşiği, •2•200 pascal şiddetindeki sese de ağrı eşiği denir. GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

13 13 • Pratikte/uygulamada gürültü (ses) ölçü birimi desibel’dir. • Desibel bir fizik terimi olup, logaritmik bir ifadedir. Ses alanındaki bu ifade dB=20log K/K 0 olarak bilinir. K 0 : Sağlıklı bir kulağın işitme eşiği olan 20 μPa dır. K: Ölçülen ses basınç değeridir. GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

14 14 Logaritmik ifadeden; 20 μPa 0 dB'e; 200 pascal da 140 dB'e eşdeğer gelir. Bu nedenle; 0 dB’e işitme eşiği, 140 dB’e de ağrı eşiği denir. GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

15 İşitme kaybı dereceleri: • dB → Normal işitme • dB → Çok hafif derecede işitme kaybı • dB → Hafif derecede işitme kaybı • dB → Orta derecede işitme kaybı • dB → İleri derecede işitme kaybı • 91 dB ve üstü → Çok ileri derecede işitme kaybı GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

16 16

17 17 KULAĞIN YAPISI ve İŞİTME MEKANİZMASI Kulağımız Dış, Orta, İç olmak üzere üç kısımdan oluşmuştur. Her kısım işitme olayında ayrı işlevlere sahiptir.

18 18 KULAĞIN YAPISI ve İŞİTME MEKANİZMASI DIŞ KULAK Dış kulak ses dalgalarını toplayıp orta kulağa doğru yönlendirir ve ses dalgaları orta kulağa girerken kulak zarına çarparak zarı titreştirirler.

19 19 KULAĞIN YAPISI ve İŞİTME MEKANİZMASI ORTA KULAK Orta kulakta bulunan çekiç, örs, üzengi kemiklerinin yardımı ile ses dalgalarının oluşturduğu titreşimler iç kulağa taşınır.

20 20 KULAĞIN YAPISI ve İŞİTME MEKANİZMASI İÇ KULAK İç kulak, içi sıvı dolu salyangoz şeklinde bir tüpten oluşmuştur. Bu tüp çok ince çeşitli frekanslara duyarlı iplikçikler ve iplik hücreleri ile birlikte sıvı içine yayılmış duyarlık hücrelerini içermektedir. İç kulağa gelen ses dalgaları bu iplikçikler yardımı ile beynimizin işitme merkezine taşındıklarında biz sesleri algılarız.

21 21 KULAĞIN YAPISI ve İŞİTME MEKANİZMASI Ses sadece kulağımızın kepçesi ile toplanmamakta; kulak kepçemizin hemen arkasında bulunan kafa tası kemiklerinin yardımı ile iç kulakta iplikçiklere taşınmaktadır.

22 22 Gürültü Düzeyi (dB)Yer ve Konum 0 İşitme eşiği 20 Sessiz bir orman 30 Fısıltı ile konuşma 40 Sessiz bir oda 50 Şehirde bir büro 60 Karşılıklı konuşma 70 Dikey matkap GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

23 23 Gürültü Düzeyi (dB)Yer ve Konum 80 Yüksek sesle konuşma 90 Kuvvetlice bağırma 100 Dokuma salonları 110 Havalı çekiç ağaç işleri 120 Bilyeli değirmen 130 Uçakların yanı 140 Ağrı eşiği GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

24 24 İki Gürültü Kaynağının Çıkardığı Toplam Gürültüyü Saptama Tablosu GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ İki gürültü düzeyi arasındaki fark (dB) Büyük olan gürültü düzeyine ilave edilecek miktar (dB)

25 25 İki Gürültü Kaynağının Çıkardığı Toplam Gürültüyü Saptama Tablosu GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ İki gürültü düzeyi arasındaki fark (dB) Büyük olan gürültü düzeyine ilave edilecek miktar (dB)

26 26 LEQ • 8 saatlik bir vardiya boyunca dozimetrelerle gürültü basınç ve frekans değerleri kaydedilir. Daha sonra kayıtlar incelenerek frekans analizleri yapılır. Sonuçta gün boyunca dalgalanan seslerin toplam enerjisine denk gelen tek bir ses seviyesi hesaplanır. Hesaplanan bu değere Eşdeğer Sürekli Gürültü Seviyesi adı verilir. LEQ ile ifade edilir. (L:Level (Seviye), Eq: Equal (eşit) • (Sınav için bu tanımı ezberleyelim.)

27 27 LEX • Dozimetrelerle 8 saatlik vardiya boyunca gürültü kaydı alınır. Daha sonra gürültünün zaman ağırlıklı ortalaması alınır. Elde edilen değer Lex olarak adlandırılır. • (Sınav için bu tanımı ezberleyelim.)

28 28 • Genç ve sağlıklı bir insan kulağı, frekansı 20 Hz ile Hz arasındaki seslere duyarlıdır. Bu duyarlılık, yarasada Hz’e, yunus balığında ise Hz’e kadar çıkar. • İnsan seslerinin frekansı 175 Hz ile 7500 Hz arasında olup normal şartlarda konuşma şiddeti ise 25 dB ile 65 dB arasındadır. GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

29 29 Bu durumda: Bir sesin sağlıklı bir insan kulağı tarafından işitilebilmesi için yeter şart ne olacaktır?  Ses şiddetinin 20μPa ile 200 Pa [0 dB(A)–140 dB(A)] ve  Ses frekansının da 16 Hz ile 20 kHz arasında olması gerekiyor.

30 Gürültülü ortamlarda kalan veya yaşayan insanlarda; • Konsantrasyon, dikkat ve reaksiyon kapasitesi zayıflar. • Yorgunluk, uyku bozuklukları ve geç uyuma görülebilir. • Merkezi sinir sistemi bozuklukları, baş ağrıları ve stres olabilir. • Metabolik ve hormonal bozukluklar da ortaya çıkabilir. GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

31 Aniden ve şiddetli bir gürültünün etkisinde kalındığında ise; • Kan basıncı (tansiyon) yükselmesi, • Kardiyovasküler (dolaşım) bozukluğu, • Solunum hızı değişmesi ve • Terlemenin artması görülebilir. GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

32 Gürültülü ortamlarda; • Konuşurken bağırma ihtiyacı, • Sinirli olma durumu, • Karşılıklı anlaşma zorluğu, • Kişiler arasındaki ilişkilerde olumsuzluklar görülebilir. En önemlisi gürültülü ortamın iş kazaların artmasına sebebiyet vermesidir. GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

33 Uzunca süre, şiddetli gürültüye maruz kalan kişilerde görülen işitme kayıpları iki tiptir: 1.İletim tipi işitme kaybı: Dış ve orta kulakta oluşan sağırlık tipidir. Ses şiddeti, dış ve orta kulaktan geçerken bir kayba uğrar ve iç kulağa aynen iletilmez. Bu sağırlık tipi, ani yüksek bir patlamanın dış kulak zarını zedelemesi sonucunda görülür. GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

34 2.Algı tipi işitme kaybı: Bu sağırlık tipi iç kulakta görülen bir işitme kaybıdır. İç kulaktaki kokleada bulunan sıvının veya liflerin bozulması ile duyma sinirlerinin çalışmamasıdır. Bu sağırlık tipi daha çok yüksek şiddetli ve yüksek frekanslı seslerin oluşturduğu sağırlıktır. GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

35 Endüstride, yüksek gürültüye kısa bir süre maruz kalan kişilerde geçici algı tipi bir sağırlık görülebilir. Bu etkilenme uzun süre olursa, işitme kaybı devamlı kalıcı olup kronikleşir, tedavi olsa bile geriye dönüşü mümkün olmayan bir seyir takip eder. GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

36 • Endüstride, yüksek gürültünün, işçilerde meydana getirdiği işitme kayıpları bir meslek hastalığıdır. Meslek hastalığı: sayılı SSK Kanunun 11/B maddesine göre; “Sigortalının çalıştırıldığı işin niteliğine göre tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, sakatlık veya ruhi arıza halleridir.” sayılı SSGSS Kanunu 14 üncü maddesine göre; “Sigortalının çalıştırıldığı işin niteliğine göre tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal özürlülük halleridir.” GÜRÜLTÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ

37 Hangi hastalıkların meslek hastalığı sayılacağı ve bu hastalıkların, işten fiilen ayrıldıktan en geç ne kadar zaman sonra meydana gelmesi halinde sigortalının mesleğinden ileri geldiğinin kabul edileceği Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği’ne ekli listede belirtilmiştir. GÜRÜLTÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ

38 Meslek hastalıkları listesinde bu hastalıklar 5 grup altında toplanmıştır: A. Kimyasal maddelerle ortaya çıkan meslek hastalıkları, B. Mesleki cilt hastalıkları, C. Pnömokonyozlar ve diğer solunum sistemi hastalıkları, D. Mesleki bulaşıcı hastalıklar, E. Fiziksel etkenlerle ortaya çıkan meslek hastalıkları. GÜRÜLTÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ

39 • Endüstride gürültünün sebep olduğu işitme kayıpları da fizik etkenlerle ortaya çıkan meslek hastalıkları grubuna giren bir meslek hastalığıdır. • Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği ekindeki meslek hastalıkları listesinde; “Gürültü zararlarının meslek hastalığı sayılabilmesi için gürültülü işte en az iki yıl, gürültü şiddeti sürekli olarak 85 dB’in üstünde olan işlerde en az 30 iş günü çalışmış olmak gerekir.” denilmektedir. Gürültü için yükümlük süresi de 6 ay olarak belirtilmiştir. GÜRÜLTÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ

40 40 Kanunla sağlanan yardımlardan yararlanabilmek için sigortalının meslek hastalığına sebep olan işinden fiilen ayrıldığı tarih ile meslek hastalığının meydana çıktığı tarih arasında geçecek azami süreye yükümlülük süresi denir. GÜRÜLTÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ Yükümlülük Süresi

41 Endüstride gürültü en iyi şekilde ölçülerek değerlendirilmelidir. Bir işyerinde gürültü düzeyi ölçmeleri gürültü ölçme cihazları ile yapılır. Bu cihazlar; •Anlık gürültü seviyelerini ölçebilen cihazlar, •İşyeri ortam dozimetreleri ve •Kişisel dozimetrelerdir. GÜRÜLTÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ

42 Bir işyerinde, sekiz saatlik çalışma süresince toplam gürültü düzeyi ölçülmeli ve iyi bir frekans analizi yapılmalıdır. Ayrıca, İşyerinde çalışan işçilere, kişisel dozimetreler takılarak, kişilerin çalıştıkları süre içinde maruz kaldıkları toplam gürültü düzeyleri belirlenmelidir. GÜRÜLTÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ

43 43 Gürültü Ölçümlerinde 3 farklı skala kullanılır; A skalası: İnsan kulağı işitme eğrisine en yakın değerleri veren skaladır. Bu nedenle işyeri gürültü ölçümlerinde kullanılan gürültü ölçüm cihazları genellikle A skalasına göre kalibre edilir. B skalası: Telekominikasyon şirketlerinin sinyal ölçümlerinde kullandıkları skaladır. C skalası: Frekans skalasıdır. GÜRÜLTÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ

44 • İşitme kayıpları göz önüne alınarak, gürültü ölçmeleri yapılacaksa, gürültü ölçme cihazları dB(A)'ya göre kalibre edilmelidir. • Gürültü ölçme cihazında dB(A) değeri, insan kulağının duyma eğrisine en yakın değerleri ifade eder. GÜRÜLTÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ

45 1.Teknik Korunma: Gürültü Kaynağında Alınması Gereken Önlemler: • Kullanılan makineleri gürültü düzeyi düşük makineler ile değiştirmek, • Gürültülü yapılması gereken işlemi daha az gürültü gerektiren işlemle değiştirmek, • Gürültü kaynağını ayrı bir bölmeye almak, GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

46 Gürültünün Yayıldığı Ortamda Alınması Gereken Önlemler: • Makinelerin yerleştirildiği zeminde gürültüye ve titreşime karşı yeterli önlemleri almak, • Gürültü kaynağı ile gürültüye maruz kalan kişi arasına gürültüyü önleyici engel koymak, • Gürültü kaynağı ile gürültüye maruz kalan kişi arasındaki uzaklığı artırmak, • Sesin geçebileceği ve yansıyabileceği duvar, tavan, taban gibi yerleri ses emici malzeme ile kaplamak olarak sayılabilir. gürültü emici panolar GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

47 Gürültünün Etkisinde Bulunan Kişide Alınması Gereken Önlemler: • Gürültüye maruz kalan kişiyi sese karşı iyi izole edilmiş bir bölme içine almak, • Gürültülü ortamdaki çalışma süresini kısaltmak, • Gürültüye karşı etkin kişisel koruyucuları kullanmak, • Gürültünün zararları hakkında bilgilendirmek ve eğitmek. GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

48 Kulak Koruyucularının Gürültüyü Engelleme Değerleri CinsiAzaltma Derecesi Pamuk 5 – 16 dB Parafinli pamuk20 – 35 dB Cam pamuğu7,5 – 32 dB Kulak tıkacı20 – 45 dB Kulaklık12 – 48 dB GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

49 49 KİŞİSEL VE TEKNİK KORUNMA YÖNTEMLERİ BİR ATÖLYEDE (A) VE BÜRODA (B) GÜRÜLTÜNÜN YAYILMASI KAYNAK TİTREŞİMLE YANSIMAYLA REZONANSLA DOĞRUDAN İLETİLİR

50 50 KİŞİSEL VE TEKNİK KORUNMA YÖNTEMLERİ BİR ATÖLYEDE (A) VE BÜRODA (B) GÜRÜLTÜNÜN ÖNLENMESİ KAYNAK Taban döşemesi sesi emecek malzemeden yapılmalı Duvarlarda ses emecek malzeme kullanılmalı Titreşen parçaların dış yüzeyleri azaltılmalı Kaynak örtülmeli Kişisel koruyucu kullanılmalı

51 51 2.Tıbbi Korunma: • Gürültülü işlerde çalışacakların, işe girişlerinde odyogramları alınmalı ve sağlıklı olanlar çalıştırılmalıdır. İş kazalarına karşı kesin denilebilecek yeteri kadar önlem alınabiliniyorsa, gürültülü işlerde doğuştan sağır ve dilsizlerin çalıştırılması da düşünülebilir. • Gürültülü işlerde çalışanlarda, gürültü şiddeti, frekans dağılımı ve maruziyet süresi dikkate alınarak belli aralıklarla/periyotlarla kulak odyogramları çekilmeli ve işitme kaybı görülenlerde gerekli tedbirler alınmalıdır. Önemli Süreler: • Periyodik Sağlık Muayenesi aralıkları; • Çok Tehlikeli İşlerde: Yılda bir • Tehlikeli İşlerde: 3 Yılda bir • Az Tehlikeli İşlerde: 5 yılda bir)

52 3.Gürültü Denetim Yöntemleri ve Yasal Düzenlemeler: • Gürültü denetimi öncelikle işyerindeki gürültü şiddetinin iyi bilinmesi ile başlar. • Gürültüye karşı yeterli önlemi almayan işveren, işçisinde meydana gelecek meslek hastalığına karşı tazminat ödemek zorunda kalacaktır. GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

53 • Aynı şekilde, işyerindeki gürültünün olumsuz etkilerinden, çalışan işçilerin kendilerinin nasıl etkileneceklerini, fizyolojik ve psikolojik neticeleri hakkında yeteri kadar bilgi sahibi olmaları, işyerindeki gürültü denetim yöntemlerinin iyi çalışmasını sağlayacaktır. GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

54 • Ülkemizde işyerlerinin sağlık ve güvenlik şartları yönünden denetimi, başta Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı olmak üzere, Sağlık Bakanlığı ile yerel idareler (Belediyeler) tarafından gerçekleştirilmektedir. • Bu kuruluşlardan, şüphesiz en etkin ve en yaygın denetim, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yapılmaktadır. GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

55 4.Gürültü Yönetmenliğinin Uygulanması: • İşyerlerindeki gürültünün denetimi ile ilgili olarak, 6331 sayılı İş Güvenliği Kanununun 30. maddesine göre çıkarılan tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Çalışanların Gürültü ile ilgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik hükümlerine göre işlem yapılması gerekmektedir. GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

56 • Yönetmeliğin amacı, işçilerin gürültüye maruz kalmaları sonucu sağlık ve güvenlik yönünden oluşabilecek risklerden, özellikle işitme ile ilgili risklerden korunmaları için alınması gerekli önlemleri belirlemektir. GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

57 Yönetmeliğin uygulanması bakımından, günlük gürültü maruziyet düzeyleri ve en yüksek ses basıncı yönünden maruziyet sınır değerleri ve maruziyet etkin değerleri; • a) En düşük maruziyet eylem değerleri: (L EX, 8saat ) = 80 dB(A) veya (P tepe ) = 112 Pa [135 dB(C) re. 20 µPa] (20 µPa referans alındığında 135 dB (C) olarak hesaplanan değer). • b) En yüksek maruziyet eylem değerleri: (L EX, 8saat ) = 85 dB(A) veya (P tepe ) = 140 Pa [137 dB(C) re. 20 µPa]. • c) Maruziyet sınır değerleri: (L EX, 8saat ) = 87 dB(A) veya (P tepe ) = 200 Pa [140 dB(C) re. 20 µPa]. olarak verilmiştir. GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

58 58 a) En düşük maruziyet eylem değerleri: (L EX, 8saat ) = 80 dB(A) • İşletmedeki zaman ağırlıklı ortalama gürültü seviyesi 80 dB(A)’e ulaştığında, işveren kulak koruyucularını temin ederek kullanıma hazır bulunduracaktır. b) En yüksek maruziyet eylem değerleri: (L EX, 8saat ) = 85 dB(A) • İşletmedeki zaman ağırlıklı ortalama gürültü seviyesi 85 dB(A)’e ulaştığında, İşçiler kulak koruyucularını takmaya başlayacaklardır. c) Maruziyet sınır değerleri: (L EX, 8saat ) = 87 dB(A) • İşçilerin kulalıkla beraber maruz kaldıkları gürültü seviyesi 87 dB(A)’i geçmeyecektir. (Kulağın içine süzülen gürüldü 87 dB(A)’yı geçmeyecek manasındadır. GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

59 5.Gürültüden Kaynaklanan Maruziyetin Önlenmesi veya Azaltılması: • Teknik gelişmelere uygun önlemler alınarak gürültüye maruziyetten kaynaklanan riskler kaynağında yok edilmeli veya en aza indirilmelidir. • Gürültüye maruziyetin daha az olduğu başka çalışma yöntemleri seçilmelidir. • Yapılan iş göz önünde bulundurarak, mümkün olan en düşük düzeyde gürültü yayan uygun iş ekipmanı seçilmelidir. GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

60 • İşyerinin ve çalışılan yerlerin tasarımı ve düzenlenmesi yapılmalı. • İşçilere, iş ekipmanını gürültüye en az maruz kalacakları bir şekilde, doğru ve güvenli kullanmaları için gerekli bilgi ve eğitim verilmeli. • Gürültüyü teknik yollarla azaltmak için; hava yoluyla yayılan gürültüyü perdeleme, kapatma, gürültü emici örtülerle vb. yöntemlerle; yapıdan kaynaklanan gürültüyü ise yalıtım vb. yöntemlerle azaltmak gerekir. GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

61 • Ayrıca işyeri çalışma sistemleri ve iş ekipmanları için uygun bakım programlarını uygulamak, • Gürültüyü azaltacak bir iş organizasyonu ile; o Maruziyet süresini ve gürültü düzeyini sınırlamak, o Yeterli dinlenme araları ile çalışma sürelerini düzenlemek gibi önlemler alınmalıdır. GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

62 • İşveren, İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği’nin 15. maddesi uyarınca kadınlar, çocuklar, yaşlılar, özürlüler gibi hassas risk gruplarının korunması için gerekli önlemleri alınmalıdır. GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

63 6.Kişisel Korunma: Gürültüye maruziyetten kaynaklanan riskler başka yollarla önlenemiyor ise; Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak ve aşağıda belirtilen koşullarda, işçilere, kişiye tam olarak uyan ve hijyenik şartlara uygun kulak koruyucuları verilmeli ve bu koruyucular işçiler tarafından kullanılacaktır. GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

64 • Gürültü maruziyeti en düşük maruziyet eylem değerleri aştığında, işveren kulak koruyucuları sağlayarak işçilerin kullanımına hazır halde bulundurmalı. • Gürültü maruziyeti en yüksek maruziyet eylem değerlerine ulaştığında ya da bu değerleri aştığında, kulak koruyucuları kullanılmalıdır. GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

65 • Kulak koruyucuları işitme ile ilgili riski ortadan kaldıracak veya en aza indirecek bir biçimde seçilmeli. • İşveren kulak koruyucularının kullanılmasını sağlamak için işçinin eğitilmesi ile birlikte her türlü çabayı göstermeli ve alınan önlemlerin etkililiğini denetlemekten sorumlu olmalıdır. GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

66 7.Maruziyetin Sınırlanması: • İşçinin maruziyeti, hiçbir koşulda Gürültü Yönetmeliği’nin 5. maddesinin (b) bendinde belirtildiği şekilde maruziyet sınır değerlerini aşmamalıdır. GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

67 Yönetmelikte belirtilen tüm önlemlerin alınmasına rağmen, maruziyet sınır değerlerinin aşıldığının tespit edildiği durumlarda, İşveren; • Maruziyeti, maruziyet sınır değerlerinin altına indirmek üzere gerekli olanı derhal yapmalı, • Maruziyet sınır değerlerinin aşılması sebeplerini belirlemeli ve • Bunun tekrarını önlemek amacıyla, koruma ve önlemeye yönelik tedbirleri almalıdır. GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

68 8.İşçilerin Bilgilendirilmesi ve Eğitimi: • İşveren, işyerinde en düşük maruziyet etkin değerindeki veya üzerindeki gürültüye maruz kalan işçilerin ve/veya temsilcilerinin gürültü maruziyeti ile ilgili olarak ve özellikle de aşağıdaki konularda bilgilendirilmelerini ve eğitilmelerini sağlamalıdır. GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

69 Bunlar; • Gürültüye maruziyetten kaynaklanan riskler, • Gürültüden kaynaklanan riskleri önlemek veya en aza indirmek amacıyla Yönetmelik hükümlerini uygulamak için alınan önlemler ve bu önlemlerin uygulanacağı koşullar, • Yönetmeliğin 5. maddesinde belirtilen maruziyet sınır değerleri ve maruziyet etkin değerlerinin doğru kullanılması, GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

70 • İşitme kaybı için Yönetmeliğin 6. maddesine uygun olarak yapılan risk değerlendirmesi, gürültü ölçümünün sonuçları ve bunların önemi ve potansiyel riskler, • Kulak koruyucularının nasıl tespit edileceği, • Yönetmeliğin 12. maddesine göre, işçilerin hangi şartlarda sağlık gözetimine tabi tutulacağı ve sağlık gözetiminin amacı, • Gürültü maruziyetini en aza indirecek güvenli çalışma uygulamalarının yapılmasında işçilerin eğitilmesi ve bilgilendirilmesi olarak sıralanabilir. GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

71 9.İşçilere Danışılma ve Katılım Sağlanması: • İşçilere ve/veya temsilcilerine Yönetmeliğin kapsadığı konular ile özellikle, • Yönetmeliğin 6. maddesinde belirtildiği şekilde risklerin değerlendirilmesinde ve alınacak önlemlerin tanımlanmasında, GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

72 • Yönetmeliğin 7. maddesinde belirtilen, gürültüden kaynaklanan risklerin ortadan kaldırılmasını veya azaltılmasını amaçlayan önlemlerin alınmasında, • Yönetmeliğin 8. maddesinin (a) bendinin 3 numaralı alt bendinde belirtildiği şekilde kulak koruyucularının seçilmesinde danışılacak ve katılımları sağlanmalıdır. GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

73 10.Sağlık Gözetimi: • Yönetmeliğin 6. maddesinin (a) bendi gereğince yapılan risk değerlendirmesi sonucunda sağlık riski olduğunun anlaşılması halinde işçiler uygun sağlık gözetimine tabi tutulmalıdır. GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

74 • En yüksek maruziyet etkin değerlerini aşan gürültüye maruz kalan bir işçi, bir hekim veya hekimin sorumluluğu altındaki uzman bir başka kişi tarafından işitme testi yapılmasını isteme hakkına sahiptir • Yönetmeliğin 6. maddesinde hükme bağlanan değerlendirme ve ölçüm sonuçlarının bir sağlık riski olduğunu gösterdiği yerlerde, en düşük maruziyet etkin değerlerini aşan gürültüye maruz kalan işçiler için de işitme testleri yapılmalı. Bu testlerin amacı gürültüye bağlı olan herhangi bir işitme kaybında erken tanı koymak ve işitme işlevini koruma altına almaktır. GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

75 • Yukarıdaki maddelere uygun olarak yapılan sağlık gözetimi ile ilgili olarak her işçinin kişisel sağlık kaydı tutulmalı ve güncelleştirmelidir. Sağlık kayıtları, sağlık gözetiminin bir özetini içermelidir. Bu kayıtlar gizlilik esasına uygun olarak ve gerektiğinde incelenebilecek şekilde saklanmalıdır. • Bu kayıtların kopyaları, yetkili makamların istemesi halinde verilmeli. Her işçi, istediğinde kendisiyle ilgili kayıtlara ulaşabilmelidir. GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

76 76 KİŞİSEL VE TEKNİK KORUNMA YÖNTEMLERİ MANŞON TİPİ KORUYUCULAR Kulak kepçesini hava sızdırmayacak şekilde içine alan, baş üstünden, enseden veya çene altından geçen esnek bir bantla tutturulan iki kaptan oluşmuş koruyuculardır.

77 77 KİŞİSEL VE TEKNİK KORUNMA YÖNTEMLERİ MANŞON TİPİ KORUYUCULAR Bu kaplar genelde yalıtkan sert plastikten yapılmış yarı küresel şekildedir. İçinde yumuşak lifli veya süngerimsi ses yutucu malzeme vardır. Kulağı kaplayan bu kaplar tutma bantları ile kişiye göre ayarlanabilirler.

78 78 KİŞİSEL VE TEKNİK KORUNMA YÖNTEMLERİ MANŞON TİPİ KORUYUCULAR Kulak tıkaçlarında olduğu gibi şekil ve büyüklük açısından çok farklı üretilmektedirler. Kapları tutan bandın sıkıştırma kuvveti doğrudan gürültüyü azaltma düzeyi ile orantılıdır.

79 79 KİŞİSEL VE TEKNİK KORUNMA YÖNTEMLERİ MANŞON TİPİ KORUYUCULAR Ayrıca kabın eni, daire çevresi ve kulak kabının yastığının da iyi bir akustik engel oluşturabilmesi için yapıldıkları malzeme çok önemlidir. Sıvı veya yağ ile dolu olan yastık diğer tiplere göre daha iyi bir koruma sağlar.

80 80 KİŞİSEL VE TEKNİK KORUNMA YÖNTEMLERİ MANŞON TİPİ KORUYUCULAR Kulağın çevresine uygun şekilde, rahat ve dengeli, kulak kepçesini sıkıştırarak acı vermeyecek şekilde oturması gerekmektedir.

81 81 KİŞİSEL VE TEKNİK KORUNMA YÖNTEMLERİ MANŞON TİPİ KORUYUCULAR Bu tip koruyucular kulak tıkaçlarına göre gürültüyü dB daha fazla azaltır. Manşon tipi kulak koruyucusu ile kulak tıkaçlarının birlikte kullanılması durumunda toplam ses azaltması manşonun sağladığı ses azaltmasından 3-5 dB daha fazladır.

82 82 KİŞİSEL VE TEKNİK KORUNMA YÖNTEMLERİ Manşonun daha etkili olması ve kulak kanalındaki rahatsızlıklar sonucu kullanımı etkilememesi diğer koruyuculara göre en önemli avantajıdır. MANŞON TİPİ KORUYUCULAR

83 83 KİŞİSEL VE TEKNİK KORUNMA YÖNTEMLERİ İŞİTME KORUYUCULU BARETLER dB ve üstündeki Gürültü düzeylerinde baretlere monte edilmiş manşonlar kullanılmalıdır. Bu tip koruyucu başın kemikli bölümlerini kapatarak, sesin kemik iletimi yoluyla sızmasını önler.

84 84 KİŞİSEL VE TEKNİK KORUNMA YÖNTEMLERİ KULAK KORUYUCULARININ KORUMA KADEMELERİ KORUYUCU GÜRÜLTÜ AZALTMA SEVİYESİ (dB) FREKANS (Hz) Kulak Tıkacı Manşon Kulak Tık.+Manşon Manşonlu Baretler Hz Hz Hz 5-20 dB 2-15 dB dB 2-7 dB dB dB dB 7-25 dB dB dB dB dB

85 85 KİŞİSEL VE TEKNİK KORUNMA YÖNTEMLERİ KULAK KORUYUCULARININ SEÇİMİ Kullanım rahatlığının sağlanması için uygun kulak koruyucusunun seçimi büyük önem taşır. Bazı kişiler koruyucunun neden olduğu fiziksel ve psikolojik rahatsızlıklardan etkilenerek, işitme kaybına uğrama riskini göze alarak koruyucu kullanmaya karşı isteksiz davranırlar.

86 86 KİŞİSEL VE TEKNİK KORUNMA YÖNTEMLERİ KULAK KORUYUCULARININ SEÇİMİ Gürültüden kaynaklanan işitme kaybının yavaş, ağrısız ve uzun yıllar sonucunda ortaya çıkması en önemli kullanmama nedenini oluşturur. Sebep, sonuç ve önlem üçlüsü el kesilmesinde veya göze çapak kaçmasındaki gibi hızlı değildir. Bu sorunları aşmanın en önemli yolu eğitimdir. Kişisel görüşmeler, özendirme başvurulacak diğer yollardandır.

87 87 KİŞİSEL VE TEKNİK KORUNMA YÖNTEMLERİ KULAK KORUYUCULARININ SEÇİMİ Kulak koruyucuları seçerken standartlara uygun olarak üretilmiş olmasına dikkat edilmeli, Kulak tıkaçlarının standardında olması gerekir. Ayrıca üretici firmadan; koruyucunun bu standartlara uygunluğunun bağımsız laboratuar tarafından yapılmış test sonuçları ve CE kalite belgesi de istenmelidir. Manşonların İşitme koruyuculu baretlerin

88 88 KULAK KORUYUCULARI EĞİTİMİ

89 89 KULAK KORUYUCULARI EĞİTİMİ KULAK KORUYUCULARININ KULLANILMASI takılıp çıkartılacağı öğretilmelidir. Kulak koruyucularının etkili bir şekilde kullanılmasının sağlanması için koruyucunun ^ Nasıl, ^ Nerede, ^ Ne zaman

90 90 KULAK KORUYUCULARI EĞİTİMİ KULAK KORUYUCUSU ALIŞTIRMA PROĞRAMI Koruyucunun sürekli kullanımına başlamadan önce kullanıcıların uğultu, ağrı gibi şikayetlerinin baştan giderilerek, sürekli kullanmasının sağlanması için; Öğleden ÖnceÖğleden Sonra 1. Gün 2. Gün 3. Gün 4. Gün 5. Gün 30 dakika 1 saat 2 saat 3 saat Tüm gün çalışma boyunca 30 dakika 1 saat 2 saat 3 saat kullandırılarak bir alıştırma programı uygulanmalıdır.

91 91 KULAK KORUYUCULARI EĞİTİMİ Koruyucular gürültüsüz bir yerde temiz elle takılmalı ve çıkartılmalıdır.

92 92 KULAK KORUYUCULARI EĞİTİMİ Alıştırma programı sonunda koruyucu kullanmakta halen güçlük çekiliyorsa durum işyeri hekimine bildirilmelidir.

93 93 KULAK KORUYUCULARI EĞİTİMİ Koruyucu kullanılarak gürültünün kontrol altına alındığı yerlerde koruyucuyu kısa bir süre bile çıkarmak sakıncalıdır.

94 94 KULAK KORUYUCULARI EĞİTİMİ 8 saatlik çalışma süresinde işbaşında 5 dakika koruyucusuz çalışmak hiç koruyucu kullanmamakla eşdeğerdir.

95 95 KULAK KORUYUCULARI EĞİTİMİ İşçilerde koruyucu ile kapatılan kulakların gerekli sesleri duymayacağından dolayı iş kazası olasılığını doğuracağı inancı yanlıştır.

96 96 KULAK KORUYUCULARI EĞİTİMİ Çünkü kulak koruyucuları yüksek frekanslı sesleri alçak frekanslı seslerden daha çok tutar ve alçak frekans bölgesinde olan insan sesleri daha iyi işitilir. Bu nedenle koruyucu kullananlar karşılıklı konuşmada birbirlerini daha iyi duyarlar.

97 97 KORUYUCU ÖNLEMLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

98 98 KORUYUCU ÖNLEMLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ Çalışma alanlarında seçilen korunma yollarının değerlendirmesini yapmak ve seçilen korunma yollarını sürekli denetlemek için;

99 99 KORUYUCU ÖNLEMLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ İşyeri ortamının periyodik olarak gürültü ölçümlerini yapınız, gürültü haritasını çıkararak, tasarım önlemlerinizin yeterli olup olmadığını kontrol ediniz.

100 100 KORUYUCU ÖNLEMLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ Kişisel dozimetre ile ölçüm yaparak, çalışanların ne kadar gürültüye maruz kaldığını sağlıklı olarak saptayınız.

101 101 KORUYUCU ÖNLEMLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ İşe giriş muayenelerinde mutlaka işe başlayacak kişilerin kulak odyografilerini aldırınız ve hipertansiyonu olanları gürültülü ortamlarda çalıştırmayınız.

102 102 KORUYUCU ÖNLEMLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ Kişisel koruyucu kullanan kişilerin periyodik olarak kulak odyografilerini çektirerek değerlendiriniz.

103

104  Titreşim; mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir.  Titreşim bir cismin ileri-geri gidip gelme hareketidir. TİTREŞİM TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

105 Bir başka ifade ile; potansiyel enerjinin kinetik enerjiye, kinetik enerjinin potansiyel enerjiye dönüşmesi olayına titreşim (vibrasyon) denir. TİTREŞİM TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

106  Endüstride bir çok titreşim kaynağı vardır.  Titreşim; araç, gereç ve makinelerin çalışırken oluşturdukları salınım hareketleri sonucu meydana gelir.  Çalışmakta olan ve iyi dengelenmemiş araç ve gereçler genellikle titreşim oluştururlar. TİTREŞİM TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

107 Titreşimi insan sağlığı üzerindeki etkisi bakımından iki fiziksel büyüklüğü ile tanımlamak mümkündür: 1.Frekans 2.Şiddeti TİTREŞİM TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

108 Titreşimin Frekansı: Birim zamandaki titreşim sayısına titreşimin frekansı denir. Birimi: Hertz (Hz) TİTREŞİM TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

109 Titreşimin Şiddeti: Titreşimin oluştuğu ortamda, titreşen enerjinin hareket yönüne dikey birim alanda, birim zamandaki akım gücüne titreşimin şiddeti denir. Birimi: W/cm 2 veya m/sn 2 TİTREŞİM TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

110 El-Kol Titreşimi: İnsanda el-kol sistemine aktarıldığında, işçilerin sağlık ve güvenliği için risk oluşturan ve özellikle de damar, kemik, eklem, sinir ve kas bozukluklarına yol açan mekanik titreşimlere el-kol titreşimleri denmektedir. TİTREŞİM TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

111 El-kol titreşimi için; Sekiz saatlik çalışma süresi için günlük maruziyet sınır değeri 5 m/s 2, Sekiz saatlik çalışma süresi için günlük maruziyet eylem değeri 2,5 m/s 2 ’dir. TİTREŞİM TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

112 El-kol titreşim kaynakları; Genellikle el ve el parmakları ile kollara ulaşan titreşimleri oluşturan titreşim kaynakları şunlardır; Taş kırma makinaları, kömür ve diğer madencilikte kullanılan pnömatik (havalı) çekiçler, ormancılıkta kullanılan testereler, parlatma ve rende makinaları sayılabilir TİTREŞİM TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

113 Bütün Vücut Titreşimi: Vücudun tümüne aktarıldığında, işçilerin sağlık ve güvenliği için risk oluşturan, özellikle de bel bölgesinde rahatsızlık ve omurgada travmaya yol açan mekanik titreşimlere bütün vücut titreşimi denmektedir. TİTREŞİM TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

114 Bütün vücut titreşimi için; Sekiz saatlik çalışma süresi için günlük maruziyet sınır değeri 1,15 m/s 2, Sekiz saatlik çalışma süresi için günlük maruziyet eylem değeri 0,5 m/s 2 ’dir. (Sınav için bu rakamları ezberleyelim) TİTREŞİM TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

115 Bütün vücut titreşim kaynakları; Tüm vücudun etkisi altında kaldığı titreşim kaynakları; Traktör ve kamyon kullanımı, dokuma tezgahları, yol yapım, bakım ve onarım makinaları, özellikle çelik konstrüksiyonlu yapılarda titreşime sebep olan makine ve tezgahlar. TİTREŞİM TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

116 Titreşim tek frekanslı ve sinüzoidal olabileceği gibi kompleks frekanslı ve rastgele bir tipte de olabilir. İnsanlar 1 Hz ile 1000 Hz arasındaki titreşimleri algılarlar. TİTREŞİM TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

117 • İnsan, düşük frekanslı titreşimlere maruz kaldığında, sarsıntı hisseder. • Buna karşılık yüksek frekanslarda karıncalanma hatta yanma hissi duyar. TİTREŞİM TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

118 Titreşim etkileri; • Fiziksel ve biyomekanik, • Psikolojik veya sensoryel, • Fizyolojik ve • Patolojik etkiler şeklindedir. Bu etkiler birbirleri ile sıkı ilişkilidirler. TİTREŞİMİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

119 • Titreşimin özelliklerini oluşturan faktörlerden en önemlisi frekansıdır. • Titreşimin tıbbi ve biyolojik etkisi büyük ölçüde şiddetine ve maruz kalınan süreye bağlıdır. • İnsan vücuduna belirgin etkisi olan titreşimin frekansı 1 Hz ile 100 Hz arasındadır. TİTREŞİMİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

120 Titreşime neden olan el aletlerini kullanan kişilerde yapılan ölçmelerde; • El-kol ve vücudun titreşim geçirme oranı 5 Hz’de en yüksek olarak bulunmuştur. • İkinci maksimum düzey ise; 20 Hz ile 30 Hz arasıdır. TİTREŞİMİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

121  Titreşim enerjisi avuç içinden el sırtına, elden kola ve koldan omuza geçerken önemli ölçüde güç kaybına uğrar.  Bu güç kaybı omuz eklemlerinde en fazla olur.  Bu gücün azalarak seyretmesi, sonucu itibariyle memnuniyet verici bir husustur. TİTREŞİMİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

122 Vücudun mekanik titreşime gösterdiği reaksiyon karışık bir olay olup çok iyi bilinmemektedir. Buna rağmen; • Vücutta bazı doku yapılarının deformasyonuna, • Solunum hızının artmasına, • Oksijen tüketiminin artmasına bağlı olarak enerji harcamasının artmasına, TİTREŞİMİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

123 123 • Kalp atım sayısının artmasına bağlı olarak da kan basıncının artmasına (5 Hz frekanslı titreşime maruz kalan kişilerin % 50’sinden fazlasında kan basıncında artma görülmektedir), • Performansta gerilemeye, • Subjektif algılamada bozulmaya, • Merkezi sinir sistemi hücrelerinin fonksiyonlarında aksamaya neden olduğu bilinmektedir. TİTREŞİMİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

124 • Ayrıca, kanda glikoz konsantrasyonu ve glikojen depolarında azalmaya sebep olduğu da bilinmektedir • Bu değişikliklerden çoğu titreşime maruziyetin başlangıcında yüksek iken daha sonra normale dönüşebilmektedir. TİTREŞİMİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

125 Titreşimin klinik olarak belirlenen etkileri: Çok düşük frekanslı titreşimin etkileri (f<2Hz); • At, otomobil, uçak, gemi gibi araçlarla seyahat sırasında merkezi sinir sistemi şikayetleri meydana gelebilir. • Bulantı, kusma, soğuk ter olabilir. • Seyahat bitince belirtiler belli bir süre sonra ortadan kalkar. TİTREŞİMİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

126 Düşük frekanslı titreşimin etkileri (2 Hz

127 • Parmaklarda 8-10 o C ısıya kısa süre maruziyet ile beyazlaşma olur. Avuç içi de beyazlaşır. Ön kol ve omuz kaslarında ağrılar görülebilir. • Bütün vücudu titreşime maruz kalan bazı işçilerde lumbalji denilen bel ağrıları olabilir. TİTREŞİMİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

128 El-kol veya tüm vücudun titreşime maruziyeti sonucunda oluşan etki; • Titreşimin frekansına, • Titreşimin şiddetine, • Titreşimin yönüne, • Titreşime maruz kalınan süreye, • Titreşimin uygulandığı bölgeye ve bölgenin büyüklüğüne, • Titreşime maruz kalan kişinin yaşına, cinsiyetine ve kişisel duyarlılığı ile genel sağlık durumuna bağlıdır. TİTREŞİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

129 • Titreşimin etkisi en fazla düşük frekanslarda görülür. • Titreşimin frekansı arttıkça, titreşimin ivmesinin şiddeti ve oluşan etki azalır. • Titreşim vibrasyon detektörü ile ölçülür. TİTREŞİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

130 Titreşimin etkisinden korunmak için; • Teknik önlemlere, • Tıbbi önlemlere ve • Eğitime gereksinim vardır. TİTREŞİME KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

131 • Titreşimden korunmanın temel hedefi, titreşimi kaynağında azaltmaya yönelik olmalıdır. o Genellikle makina dizaynı sırasında titreşimi azaltacak zeminler yapmak ve titreşimi az olan makinalar satın almak. o Kullanılan makinaların bakımlarını zamanında yapmak, vuran ve titreşen kısımlara izolasyon uygulamak. TİTREŞİME KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

132 • Tıbbi korunmada ise işe giriş muayenelerinde; sinir sistemi, kalp, damar ve sindirim sistemleri sağlam olan genç işçilerin seçilmesine dikkat edilmelidir. • Periyodik muayenelerde titreşimin etkilerinin klinik muayeneler uygulanarak aranması; el, bilek ve dirsek eklemlerinin dikkatle muayene edilmesi gerekir. • Röntgen filmlerinin çekilmesi de faydalı olur. TİTREŞİME KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

133 • Titreşimden korunmanın bir yolu da eğitimdir. • İşyerinde titreşime maruz kalan kişiler ve yöneticiler, titreşimin neden olduğu risklere ve rahatsızlıklara karşı eğitilmelidir. TİTREŞİME KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

134 • Ayrıca, titreşimin olumsuz etkileri görülen işçilerin değiştirilmesi yoluna gidilmelidir. • Çalışma (etkilenme) süresinde, kısıtlama yapılması veya çalışma süresince daha sık dinlenme araları verilmesi, titreşimden etkilenmede uygun bir korunma yöntemi olacaktır. TİTREŞİME KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

135 Titreşimin ile ilgili denetim yöntemleri ve yasal düzenlemeler: • Titreşimin denetimi her şeyden önce, işçi ve işverenin titreşimin olumsuz etkilerini en iyi şekilde bilmesi ile başlar. TİTREŞİME KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

136 • Titreşimin olumsuz etkilerine karşı eğitimli bir işveren, kuracağı işyerinde kullanacağı makinanın konulacağı zemini, titreşimi yok edecek veya iletmeyecek şekilde düzenler. • Makinaların bakımını zamanında yapar. • İşçileri işe alırken, titreşime hassasiyeti olmayanlardan seçer. TİTREŞİME KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

137 Ülkemizde, işyerlerindeki denetimlerde titreşim üzerinde pek durulmaz. Nedeni ise; Titreşimin çok iyi bilinmemesinden ve çalışanların işyerlerinde titreşimden şikayetçi olmamalarından kaynaklanır. TİTREŞİME KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

138 • Titreşim konusunda, ülkemizde yeterli araştırma da yapılmamaktadır. Bir veya iki üniversitenin dışında, titreşim ölçmesi yapan ve değerlendiren kurum ve kuruluşta yoktur. • Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı olarak da bu konuda ciddi çalışmalar yapılmamıştır. TİTREŞİME KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

139 • “Titreşim sonucu kemik-eklem zararları ve anijionörotik bozukluklar” Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği’ne ekli listede belirtilmiş olmasına rağmen; SSK istatistiklerinde, titreşimden ileri gelen meslek hastalıklarına rastlanılmamaktadır. • Titreşimden oluşan meslek hastalığının yükümlülük süresi 2 yıldır. TİTREŞİME KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

140 • tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Çalışanların Titreşim ile İlgili Risklerden Korunmalarına dair Yönetmelik, yürürlüğe girmiştir. • Bu Yönetmelik hükümlerine göre; el-kol titreşimi ve tüm vücut titreşimi için günlük maruziyet sınır değerler ve maruziyet etkin değerler verilmekte, maruziyetin ölçülmesi ve değerlendirilmesinin yapılması zorunluluğu hükme bağlanmıştır. TİTREŞİME KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

141 Yine bu Yönetmeliğe göre; • Maruziyetin Önlenmesi veya Azaltılması • Risk Belirlenmesi ve Değerlendirmesi • İşçilerin Bilgilendirilmesi ve Eğitimi • İşçilerin Görüşünün Alınması ve Katılımın Sağlanması • Sağlık Gözetimi • Özel Koşullar başlıklı maddelerde titreşimle ilgili olarak detaylı hükümler yer almaktadır. TİTREŞİME KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

142 142

143 Termal konfor; genel olarak bir işyerinde çalışanların büyük çoğunluğunun sıcaklık, nem, hava akımı gibi iklim koşulları açısından gerek bedensel gerekse zihinsel faaliyetlerini sürdürürken belli bir rahatlık içinde bulunmalarını ifade eder. TERMAL KONFOR

144  Kapalı bir ortam içerisinde termal konfor rahatlığının hemen farkına varılmaz, ancak bir süre geçtikten sonra termal konfor hissedilmeye başlanır.  Eğer termal konfor koşulları mevcut değilse; önce sıkıntı hissedilir ve daha sonra rahatsızlık duyulur. TERMAL KONFOR

145 İşyerlerindeki çalışma ortamları için termal konfor denilince ne anlaşılır? Bir işyerinde termal konfor denilince; o işyeri atmosferinin sıcaklığı, nemi, hava akım hızı ve radyan ısısı akla gelmelidir. TERMAL KONFOR

146 Çalışma ortamlarındaki ısı etkilenmeleri ve konforsuz ortam şartları, iş kazalarının artmasına ve üretimin azalmasına bir başka deyişle verimin düşmesine sebep olmaktadır. TERMAL KONFOR

147 147 İnsanın ortamla ısı alış-verişine etki eden dört ayrı faktör vardır: 1.Hava sıcaklığı 2.Havanın nem yoğunluğu 3.Hava akım hızı 4.Radyan ısı ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

148 Sıcaklık:  Sıcaklık, çalışma hayatında çalışanları olumsuz yönde etkileyen fiziksel faktörlerden birisidir.  Bir standarda göre; bir cismin ne kadar soğuk ve ılık olduğunu ifade eden niceliğe, o cismin sıcaklığı denir.  İşyeri ortamının sıcaklığı kuru termometreler ile ölçülür. Birimi; santigrat, fahrenheit veya kelvin’dir. ISININ TANIMI VE TÜRLERİ

149 Serbest yaşam için insan kapasitesini oluşturan ve fizyolojik gereksinmeler dediğimiz; insan vücudunun ısı alış-verişi, oksijen, tuz ve asit-baz dengesi gibi bazı fiziksel ve kimyasal faktörlerin belli sınırlar içinde sürekli stabil olmaları gerekir. ISININ TANIMI VE TÜRLERİ

150 Örneğin; İnsan vücudunun sıcaklığı 36, C arasında değişmezlik gösterir. Bu durum; vücut ile çevre arasındaki ısı alış-verişi ile sağlanır. ISININ TANIMI VE TÜRLERİ

151  Isı dış çevrede devamlı olarak bulunan bir çeşit enerjidir.  Normal koşullarda havanın kuru termometre ile ölçülen sıcaklık derecesi hava sıcaklığı hakkında bir fiziksel ölçüdür. ISININ TANIMI VE TÜRLERİ

152 152 Isı bir yerden başka bir yere üç yolla yayılır • Isının iletimle yayılması (kondüksiyon): Katı maddelerde ısı bu yolla yayılır Maddenin atomları ısıyı birbirine aktarır Böylece ısı bir noktadan diğerine taşınmış. Olur • Isının madde akımı ile yayılması (konveksiyon): Havada ve sıvılarda ısı bu yolla yayılır Bu tür yayılma, ısınan hava ve sıvı moleküllerinin titreşerek diğer moleküllerle yer değiştirmesi ile olur. • Isının Işıma ile yayılması(Radyasyon): Isının etrafa enerji dalgaları şeklinde yayılmasıdır(ışık gibi) Bunun için maddesel bir ortam gerekmez, yani ısı bu şekilde boşlukta da yayılabilir. Güneşin dünyayı ısıtması buna örnektir.

153  Çalışan bir insan, bulunduğu çevre ile sürekli olarak ısı alış-verişi içindedir.  Çevre sıcaklığı vücut sıcaklığından düşük ise kişi ısı kaybetmekte, çevre sıcaklığı vücut sıcaklığından fazla ise kişi ısı kazanmaktadır.  Hem ısı kaybı hem de ısı kazancı çalışanı olumsuz etkiler. ISININ TANIMI VE TÜRLERİ

154 • İnsan vücudunun sıcaklığı çok küçük limitler içerisinde kendi kendine kontrol edilebilir. • Vücut sıcaklığındaki artış, çalışma yüküne veya çalışma sırasında harcanan kaloriye bağlı olarak değişir. ISI ALIŞ-VERİŞİNİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

155 Çalışma yükü aşağıdaki kategorilerde incelenebilir; • Uyku ve oturma halinde → Kcal/Saat • Hafif işlerde (Oturma, ayakta makinaları kontrol etme, hafif el ve ayak çalışması) → 200 Kcal/Saat • Orta ağır işlerde (Oturarak ağır el ve ayak hareketi, ayakta makina kullanmak, orta derecede bir ağırlık taşımak) → Kcal/Saat • Ağır işlerde (Ağır bir malzemeyi taşımak veya itmek) → Kcal/Saat ISI ALIŞ-VERİŞİNİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

156 Yüksek sıcaklığın sebep olduğu rahatsızlıklar: • Vücut ısı regülasyonunun bozulması ile, vücut ısının 41 0 C’ye kadar ulaşması sonucu, ısı çarpması olur. • Aşırı terleme nedeni ile kaslarda ani kasılmalar şeklinde ısı krampları olabilir. • Aşırı yükleme sonucu tansiyon düşüklüğüne, baş dönmesine yol açan ısı yorgunlukları olabilir. ISI ALIŞ-VERİŞİNİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

157 157 • Ayrıca yüksek sıcaklık; – Kaşıntılı kırmızı lekeler şeklinde deri bozukluklarına, – Moral bozukluklarına, – Konsantrasyon bozukluklarına ve – Aşırı duyarlılık ile endişeye sebep olabilir. ISI ALIŞ-VERİŞİNİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

158 Yapılan araştırmalar, kişilerin başlangıçta sıcaklığa karşı duyarlı yani dayanıksız olduklarını göstermekte ise de; sıcaklığa karşı zamanla alıştıklarını yani uyum sağladıklarını da göstermiştir. ISI ALIŞ-VERİŞİNİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

159 • Endüstride düşük ısıya daha az rastlanır. • Soğuk işyeri ortamları, daha çok soğuk hava depolarında yapılan çalışmalarda ve kışın açıkta yapılan işlerde görülür. • Düşük sıcaklık, yani soğuk, insan üzerinde olumsuz etkiler yapar. • Uyuşukluk, uyku hali, organlarda hissizlik ve donma gibi haller aşırı soğuğun insanlar üzerindeki olumsuz etkileridir. ISI ALIŞ-VERİŞİNİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

160 • İşyeri ortamlarında termal konfor için ana faktör sıcaklıktır. • Ancak termal radyasyon, nem ve hava akım hızının da bilinmesi ve dikkate alınması gerekir. • Sıcaklık ile birlikte termal radyasyon, nem ve hava akım hızına termal konfor şartları denilmektedir. ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

161 1.Sıcaklık: • Havanın sıcaklığının kuru termometreler ile ölçülür. • Kuru termometreler genellikle cam hazneli cıvalı veya alkollü termometrelerdir. ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

162 2.Radyan Isı: • Isı kaynaklarından ışıma yolu ile yayılan ısı olup glop termometre ile ölçülür. • Glop termometre ince ve dış yüzü mat siyah boya ile boyanmış 15 cm çapında bakır bir küre merkezine yerleştirilmiş bir kuru termometreden oluşur. ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

163 163 • İşyerinde işin gereği olarak sıcak yüzeyler bulunabilmekte ve bu yüzeylerden ısı radyasyonu olabilmektedir. • Termal radyasyon yani radyan ısı emileceği bir yüzeye çarpmadıkça, sıcaklık meydana getirmeyen elektromanyetik bir enerjidir. • Dolayısıyla hava akımları radyan ısıyı etkilemektedir. • Ancak, ortamdaki hava akımı çalışana biraz rahatlık verebilir. ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

164 164 • Termal radyasyondan korunmanın tek yolu, çalışanla kaynak arasına ısı geçirmeyen bir perde koymaktır. • Ancak konulan perde ısıyı yansıtmıyorsa, ısıyı emerek ısı kaynağı haline de gelebilir. ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

165 3.Nem:  Kata termometreler (psikrometreler) ve higrometreler ile ölçülür.  Kata termometreler, birisinin haznesine ıslak bez yerleştirilmiş bir çift termometreden oluşur. ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

166 166  Havada belli bir miktarda nem bulunur. Havadaki nem miktarı mutlak ve bağıl nem olarak ifade edilir. Mutlak nem; birim havadaki su buharı miktarıdır. Bağıl nem; aynı sıcaklıkta doymuş havadaki mutlak nemin yüzde kaçını ifade ettiğini gösterir. ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

167 167 ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ  İşçi sağlığı açısından bağıl nemin önemi büyüktür.  Bir işyerinin bağıl nemini değerlendirilirken sıcaklık, hava akım hızı gibi diğer termal konfor şartlarının da göz önünde bulundurulması gerekir.  Genel olarak bir işyerinde bağıl nem oranı %30 ile % 80 arasında olmalı ve bu sınırları aşmamalıdır.  Yüksek bağıl nem (%80-%100) ortam sıcaklığının yüksek olması halinde bunalma hissine neden olur ve kişinin çalışma gücünü düşürür.  Yüksek bağıl nem, sıcaklığın düşük olması halinde ise üşüme ve ürperme hissi verir.

168 168 4.Hava Akım Hızı:  Çeşitli anemometreler ile ölçülür.  Pervaneli veya ısıya duyarlı elemanlı olan çeşitli tipleri vardır. ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

169 169 • İşyerinde termal konforu sağlamak ve sağlığa zararlı olan gaz ve tozları işyeri ortamından uzaklaştırmak için uygun bir hava akım hızı temin edilmesi gerekir. • Ancak hava akım hızı iyi ayarlanmalıdır. Çünkü vücut ile çevresindeki hava arasında hava akımın etkisi ile ısı transferi olur. • Bu transferin yönü sıcaklığın değişmesine bağlıdır. Hava vücuttan serinse vücut ısısı kaybolur. Hava vücuttan sıcaksa vücut ısısı artar. Böyle durumlarda ısı stresleri meydana gelir. ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

170 170 • Uygun bir çevre sıcaklığının seçilmesinde hava akımlarının da dikkate alınması gerekir. İşyerinde hava akımlarının varlığı bir serinlemeye neden olur. • Ancak hava akım hızının saniyede 0,3 ile 0,5 metreyi aşmamasına dikkat edilmelidir. Çünkü, daha hızlı hava akımları rahatsız edici esintiler halinde hissedilir. • Bu hususa işyerlerinde sıklıkla rastlanır, işçiler genellikle üşüme nedeni ile var olan havalandırma sistemini çalıştırmaktan kaçınırlar. Böyle durumlar incelendiğinde havalandırma sistemlerinin hava akım hızlarının yüksek olduğu gözlenmiştir. ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

171 • İnsanların bulundukları ortamlardaki hissettikleri sıcaklık, kuru termometre ile ölçülen sıcaklık değil, fizyolojik olarak hissettikleri sıcaklıktır. • Bu sıcaklık, içinde bulunulan ortamdaki kuru termometre ile ölçülen sıcaklık, ortamdaki havanın nemine ve hava akım hızına bağlı olarak oluşan sıcaklıktır. • Bu üç faktörün etkisi altında duyulan sıcaklığa efektif sıcaklık denir. ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

172 172 Efektif sıcaklığın ölçülmesi için; • Kuru termometre sıcaklığı, • Yaş termometre sıcaklığı, • Ortamdaki hava akım hızı ve ayrıca • Bu iş için hazırlanmış diyagramlara ihtiyaç vardır. ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

173

174 Termal konforu etkileyen diğer faktörler ise şunlardır; • Yapılan işin niteliği (ağır ve hafif iş gibi), • Çalışanın fiziki ve ruhi yapısı (zayıf, şişman, sakin ve heyecanlı gibi), • Kişinin sağlık durumu (hasta ve iyi olma hali gibi) • Çalışma sırasında giyim durumu (ince ve kalın giyimli), • Çalışanın beslenme durumu (yapılan işe uygun veya uygun değil gibi). ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

175 Termal Konfor Bölgesi: • Değişik işyerlerinde çalışanların %80’ine yakın büyük çoğunluğunun, ısı hissi bakımından kendilerini en rahat durumda hissettikleri bölgenin tespitine çalışılmış ve termal bölge kavramı ortaya çıkmıştır. • Termal konfor bölgesi, iş yapma ve faaliyeti sürdürme açısından en rahat durumda olabilmek için gerekli termal konfor koşullarının üst ve alt sınırları arasındaki bölgedir. ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

176 Termal konfor bölgesine etki eden çok sayıda faktör vardır: • Ortam sıcaklığı • Ortamın nem durumu • Ortamdaki hava akımı • Yapılan işin niteliği (hafif iş, orta iş, ağır iş) • İşçinin giyim durumu • İşçinin yaşı ve cinsiyeti • İşçinin beslenmesi • İşçinin fiziki durumu • İşçinin genel sağlık durumu vb. Bu faktörlerin değişmesine bağlı olarak termal konfor bölgesi de az ya da çok değişiklik gösterir. ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

177 Hafif işlerde rahat çalışma için sıcaklık, hava akım hızı ve bağıl nem değerleri: ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ Sıcaklık ( 0 C)Hava akım hızıBağıl Nem 19.0 – 21.00,1 % 30 - % – 21.50, – 23.50, – 25.01,0 Daha yüksek sıcaklıkDaha fazla hava akımı

178 Yapılan işe göre çalışma ortamı sıcaklıkları: Faaliyetin şekli %50 nem seviyesinde hava sıcaklığı ( 0 C) Oturarak yapılan hafif el işleri20 Oturarak yapılan hafif kol ve el çalışmaları20 Ayakta yapılan ağır kol işleri17 Çok ağır işler15-16 ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

179 Aşırı sıcaklığın üretim üzerinde de olumsuz etkisi vardır. Efektif sıcaklık; 29 °C olursa, performans % 5 düşer. 30 °C " " % 10 " 31 °C " " % 17 " 32 °C " " % 30 " ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

180 Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği ’ne ekli meslek hastalıkları listesinde termal konfor şartlar ile ilgi her hangi bir meslek hastalığı verilmemiştir. ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

181 Ülkemizde, işyerlerinde termal konfor şartların ölçülmesi büyük ölçüde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı Genel Müdürlüğü’ne bağlı İş Sağlığı ve Güvenliği Enstitü Müdürlüğü (İSGÜM) tarafından yapılmaktadır. ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

182 182

183 İşyerlerinde iş kazalarının ve meslek hastalıklarının önlenmesi için asgari şartlardan birisi de, işyerinin yapılan işe uygun olarak aydınlatılmasıdır. AYDINLATMA

184  Aydınlatmanın uygun ve yeterli olması çalışanları psikolojik olarak da etkiler.  Dolayısıyla iş veriminin ve iş kalitesinin de artmasına sebep olur.

185  İyi bir aydınlatma, doğru ve hızlı görmeyi dolayısıyla zaman kazancı sağlar ve böylece iş verimin ve kalitenin armasına sebep olur.  Yetersiz aydınlatma ise, verim ve kalitenin düşmesinin yanında psikolojik olarak işçinin moral ve fiziksel sağlığı üzerinde de kötü sonuçlar doğurur. AYDINLATMA

186 İyi bir aydınlatma için birçok faktör dikkate alınmalıdır:  Işık şiddeti  Işığın rengi  Işığın yayılması  Işığın yönü  Aydınlatılmak istenen yüzey  Aydınlatılmak istenen araç gereç AYDINLATMA

187  Aydınlatılan yüzeyin yapısı da önemlidir. o Kirli ve koyu renkli, o Mat veya parlak yüzeyler gibi. AYDINLATMA

188 Kirli ve koyu renkli bir yüzey üzerine düşen ışığın ancak % 10-12’sini yansıtırken, temiz ve açık renkli bir yüzey % 90’ından fazlasını yansıtabilir. AYDINLATMA

189 Aydınlatma kolay görmeyi ve ayırt etmeyi sağlayacak derecede parlak ve yüksek, yayılma yönü de gözleri kamaştırmayacak ve yormayacak şekilde olmalıdır. AYDINLATMA

190  Görüş alanı içinde görmeyi engelleyen ya da rahatsızlık yaratan ışığın parlaklığıdır.  Parlaklık doğrudan ya da yansıma ile olabilir.  Göz kamaşmasının önlenmesi için ışık kaynağı görüş alanının yeterince dışında olmalı veya donuk (opak) ya da yarı şeffaf bir malzeme ile kaplanmalıdır. AYDINLATMA

191  Işığın göz kamaştırması, parlak bir yüzeyin ışık kaynağının görüntüsünü direkt olarak görüş alanı içerisine yansıtmasından da kaynaklanabilir.  Parlatılmış veya düzgün yüzeyler yerine biraz daha mat yüzeyler tercih edilerek bu yansımalar önlenebilir. AYDINLATMA

192  Yansımaları önlemek için makinaların, araç ve gereçlerin yüzeyleri çok parlak yerine biraz daha açık mat veya koyu bir renkte seçilebilir. AYDINLATMA

193 Sanayide ışık kaynaklarının tozlanması; aydınlatmanın altı ayda % 50 azalmasına, tozlu ortamda ise daha çok azalmasına neden olabilir. AYDINLATMA

194 İyi bir aydınlatmanın çalışanlar üzerindeki olumlu etkisi şöyle özetlenebilir:  Görme keskinliğini (gözün ayırt edebilirliğini) artırır.  Bakılan eşya daha iyi görülür.  İş kazası önlenebilir veya azalır.  İşçilerin başarısını ve performansını artırır.  İş görmede çabukluk ve kalite sağlar. AYDINLATMA

195 195 Temel Tanımlar; Candela: Işık kaynağından yayılan ışınların şiddetidir. Işık Akısı: Işık kaynağından her yönde yayılan enerji toplamıdır. Lümen: Işık Akısı birimidir Lüx: Işınların düştüğü alandaki aydınlatma şiddeti birimidir (Sınav için bu tanımları ezberleyelim) AYDINLATMA

196  Aydınlatma şiddetinin birimi lüx’tür ve lüxmetre denilen cihazla ölçülür. Işınların gidiş yönüne dik olarak konulan 1 m2’lik levha üzerine düşen ışık akısı (lümen miktarı) Lüx’e eşittir. (Sınav için yukarıdaki tabirleri ezberleyelim)  Aydınlatma şiddeti ölçülmek istenen yüzeye doğru lüxmetrenin detektörü çevrilerek göstergeden lüx değeri okunur. AYDINLATMANIN DEĞERLENDİRİLMESİ

197 İşçinin iyi performans gösterebilmesi için işyeri aydınlatma şiddetinin optimumda olması gereklidir. Gerekli aydınlatmanın şiddeti yapılan işin çeşidine bağlıdır. İşlenen materyalin büyüklüğü Minimum değer (Lüx)Önerilen değer (Lüx) 0,2 mm’den küçük ,2 – 1 mm – 10 mm – 100 mm mm’den büyük 4060 İri ve hacimce büyük 2040 AYDINLATMANIN DEĞERLENDİRİLMESİ

198 198 İş çeşidine göre önerilen aydınlatma şiddeti minimum değerleri Görme Şekli Bakılan Yerdeki En Az Aydınlatma Şiddeti LÜX Tipik Örnekler Genel görme20 Emin olarak yürümenin sağlanması. (Örneğin: Az gidip gelme olan koridorlar). Genel görme100 Kazan dairesi (Kömür verme ve kül alma işleri), kaba malzeme ambarları, depoları, soyunma yerleri. Bayağı, kaba150 İş masalarında ve ve tezgahlarda yapılan kaba işler ve ayıklama işleri, depo edilmiş malzemelerin genel incelenmesi ve sayımı, ağır makinaların montajı. AYDINLATMANIN DEĞERLENDİRİLMESİ

199 199 Görme Şekli Bakılan Yerdeki En Az Aydınlatma Şiddeti LÜX Tipik Örnekler Oldukça kritik300 İş masalarında ve tezgahlardaki orta derecede zor işler, ayrıca aynı derecede montaj ve kontrol işleri, genel ofis-büro işleri, okuma yazma ve kaydetme işleri. Kritik700 İş masalarında ve tezgahlardaki hassas işler, aynı derecede montaj ve kontrol işleri, çok hassas boyama işleri, koyu kumaşların dikilme işleri. Çok kritik1500 Hassas parçaların montaj ve kontrolü, takım ve mastar imali, bunların kontrolü, hassas taşlama işleri. Çok zor veya önemli 3000Saat imali ve tamiri, buna benzer çok hassas işler. AYDINLATMANIN DEĞERLENDİRİLMESİ İş çeşidine göre önerilen aydınlatma şiddeti minimum değerleri

200  Gün ışığının odaya doğrudan girmesini önlemek için pencereler uygun yerde olmalı, mat camlar, açık renk ve ışık geçirme katsayısı % 30’dan fazla olan perdeler veya panjur kullanılmalıdır.  Pencerelerin, kolonların, tavanların, duvarların ve bölmelerin yüzeyleri açık renge boyanmalıdır. AYDINLATMA İLE İLGİLİ ÖNERİLER

201  Döşemeler de açık renkte olmalıdır, ancak dışarıdan gelebilecek veya işlem anında ortaya çıkabilecek tozların renginden açık olmamalıdır.  Genel olarak güvenlik işaretlerinin dışında kalan möble ve makine parçaları, açık ve mat renklere boyanmalıdır. AYDINLATMA İLE İLGİLİ ÖNERİLER

202  Yapay ışık kaynakları işçilerin görüş açısının dışına yerleştirilmeli veya gerekli gölgelikler kullanılmalıdır.  Aydınlatma tekdüze olmalıdır.  Aydınlatma sabit olmalıdır.  Çalışılan yüzeye düşen gölgelerden sakınılmalıdır. AYDINLATMA İLE İLGİLİ ÖNERİLER

203 Lambalar:  Mekanik ve elektrik bakımından amaca uygun bir şekilde yapılmış olmalıdır.  Işık verme olanağı aydınlatma prensiplerine uygun olmalıdır.  İş kazalarına meydan vermeyecek şekilde yapılmış olmalıdır.  Sağlam olmalı, takılması, bakımı ve temizliği kolay ve basit olmalıdır.  Seyyar aydınlatma lambalarının (el ve tezgah lambaları) el ile temas eden kısımları elektrik kaçaklarına karşı korunmuş olmalı ve kullanılacak elektrik gerilimi 50 Volt’u geçmemelidir. AYDINLATMA İLE İLGİLİ ÖNERİLER

204  Özellikle kazan ve madeni kaplar içerisinde kullanılan el lambalarında da elektrik gerilimi 50 Volt’u geçmemeli (piyasada 24 veya 48 volt adaptörler kullanılıyor) ve voltajı düşürmek için kullanılan transformatörün bağlantısı sağlam ve izole edilerek topraklanmış olmalıdır.  Çalışma (işyeri) ortam atmosferinde patlayıcı ve yanıcı maddelerin (gaz ve tozlar) bulunması olasılığı olan yerlerde patlama ve yangına neden olmayacak koruyucu lambalar kullanılmalıdır.  Tesisatın kuruluşunda daima bakımı kolay, kullanılışı basit ve sağlam olan aydınlatma elemanları seçilmelidir. AYDINLATMA İLE İLGİLİ ÖNERİLER

205 İyi bir aydınlatmanın temel ilkeleri:  Aydınlatma düzeyi yeterli olmalıdır. (Tüzükler, yönetmelikler ve standardlarda belirtilen değerlere uygun olmalıdır.)  Kullanılan ışığın niteliği uygun olmalıdır. (En iyi ışık beyaz ışık veya gün ışığıdır.) AYDINLATMA İLE İLGİLİ ÖNERİLER

206 206  Aydınlatma tek düze olmalıdır. (Tüm çalışma alanında aynı seviyede aydınlatma olmalıdır.)  Aydınlatma sabit olmalıdır. (Akkor telli lamba, ya da en az ikili floresan lambalar kullanılmalıdır.)  Aydınlatma göz kamaşmasına neden olmamalıdır.  Çalışılan düzeylere düşen gölgelerden sakınılmalıdır. AYDINLATMA İLE İLGİLİ ÖNERİLER

207 Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği’nin 23, 35 ve 36. maddelerinde;  YG hücreleri ve AG pano odalarında en az 250 Iüx,  Transformatör odalarında en az 150 Iüx,  Tesislerde 250 lüx ve 60 lüx olması ile ilgili değerler verilmektedir. AYDINLATMA İLE İLGİLİ YASAL DÜZENLEMELER

208

209 • Atomlardan, Güneş’ten ve diğer yıldızlardan yayılan enerjiye radyasyon enerji denir. • Radyasyon enerji dalga modeli veya parçacık modeli ile yayılır. RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

210 X-ışınları, ışık ışınları, ısı, radyoaktif maddelerin saldığı ışınlar ve evrenden gelen kozmik ışınlar ile mikro dalgalar ve radyo dalgalarının hepsi birer radyasyon biçimidir. RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

211 • Görünür ışığı gözümüz ile ve uzun dalga boylu kızılötesi radyasyon enerjilerini de ısı olarak algılayabilmekteyiz. • Ancak, bunların dışındaki radyasyonları beş duyumuzla algılamamız mümkün değildir. • Radyo dalgalarının varlığı radyo alıcılarıyla, diğer radyasyonların varlığı da çeşitli yöntemlerle belirlenir. RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

212 Radyasyonu meydana getiren parçacıklar veya elektromanyetik dalgalar ses dalgalarından farklı olarak boşlukta yol alabilir ve saniyede km gibi olağanüstü bir hızla yayılır. 212 RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

213 • Radyasyon vücuda yüksek dozda girdiğinde insan sağlığı için zararlıdır. • Bütün dokulardan kolayca geçerek derine işleyen ışınlar ise en tehlikeli olanlarıdır. 213 RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

214  Elektromagnetik dalgaların dışındaki radyasyonlar yüksek hızda hareket eden parçacıklardan oluşur.  Bunlar kararsız atomlardan yayılan elektronlar, protonlar, nötronlar ve alfa parçacıklarıdır.  Özetle, radyasyon elektromagnetik dalgalar veya hızlı parçacıklar şeklinde yayılan enerjidir. RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

215 • Kozmik ışınlar, alfa ışınları, beta ışınları, nötron ve proton ışınları, x-ışınları ile gamma ışınları bir ortamdan geçerken ortamla etkileşerek doğrudan veya dolaylı olarak iyon çiftleri oluştururlar. • Bu nedenle, bu ışınlara iyonlayıcı ışınlar da denir. 215 RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

216 216 İyonizan Işınlar: • Kozmik Işınlar • Alfa Işınları • Beta Işınları • Nötron Işınları • Proton Işınları • Gamma Işınları • X-Işınları 216 RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

217 Alfa Işınları (Alfa Partikülleri): • Helyum atomunun pozitif yüklü çekirdeğidir. • Alfa ışınları yapay olarak meydana getirilebildiği gibi teknolojinin gereği olarak istenmediği halde yan ürün olarak da ortaya çıkabilmektedir (elektron tüplerinde olduğu gibi). 217 RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

218 218  Alfa ışınları, 5 cm’lik mesafedeki bir kağıt tabakasını veya alüminyum levhayı geçemezler.  Çevreden gelebilecek alfa ışınları önemli bir tehlike yaratmazlar.  Kaynağından çıktıklarında hücreler üzerinde çok zararlı etkiye sahiptirler.  Solundukları veya yutuldukları takdirde zararlıdırlar.  (Sınav için Alfa ışınının kağıt tabakası tarafından tutulduğunu bilelim) RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

219 Beta Işınları: • Pozitif ve negatif yüklü hızlı elektronlardır (β -, β + ). • Yapay olarak izotop elde etmekte hızlandırılmış elektronlar kullanılır. • Bunlardan korunmak için ince alüminyum levhadan yapılmış bir zırh malzemesi yeterlidir. (Sınav için Beta ışınının Aliminyum levha tarafından tutulduğunu bilelim) 219 RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

220 • Beta ışınları madde içine fazla nüfuz etmezler. • Bu ışınlar, cilt üzerinde yanık etkisi meydana getirirler ve adale içine birkaç milimetre mesafeye kadar etki ederler. • Beta ışınlarının yutulması ve solunması ise tehlikelidir. 220 RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

221 Nötron Işınları: • Atom çekirdeğinde bulunan yüksüz parçacıklar olup önemli ve özellikleri olan bir radyasyon tipidir. • Nükleer çekirdek bölünmesi ve reaksiyonları sırasında meydana gelirler. 221 RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

222 • Nötron ışınları, oldukça tehlikelidir. • Vücudun derinliklerine girebilirler. • Doku hücrelerinin, atom çekirdekleri içersine nüfuz edebilirler. • Bu nedenle dokulara zarar verirler. 222 RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

223 Proton Işınları: • Atom çekirdeğinde bulunan ve pozitif elektron yüklü partiküllerdir. • Bu ışınlarda nükleer çekirdek bölünmesi reaksiyonları sırasında meydana gelirler. 223 RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

224 • Proton ışınları, vücudun derinliklerine girebilir ve dokulara nüfuz edebilir. • Bu nedenle, vücuda zararlıdır. 224 RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

225 Gamma Işınları: Hem uranyum ve radyum gibi doğal radyoaktif maddelerin parçalanmaları sırasında, hem de bir nükleer reaktörde ya da bir atom bombası patlatıldığında atom çekirdeklerinin parçalanmasıyla meydana gelir. 225 RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

226 • Gamma ışınları, nitelik bakımından x-ışınlarına benzerler. • Bu ışınlar canlılar için zararlıdır. • Dokulara derinliğine girerler ve tahrip ederler. • Tıpta urları yok etmekte, araç ve gereçlerin mikroplardan arındırılması gibi yararlı işlerde de kullanılır. (Sınav için Gama ışınının beton bloklar tarafından tutulduğunu bilelim) 226 RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

227 X-Işınları: Röntgen cihazlarında meydana gelen ışınlardır. 227 RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

228 • X-ışınları, vücuda derinlemesine kolayca girebilir ve dokulara nüfuz ederek tahrip edici etki gösterir. • X-ışını tıpta iç organların incelenmesinde ya da bir kemikte kırık olup olmadığının izlenmesinde çok sık kullanılır. • (Sınav için X ışınının Kurşun levha tarafından tutulduğunu bilelim) • 228 RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

229 • İyonizan ışınların biyolojik tesirleri çok çeşitlidir. • Dışarıdan gelebilecek ışınların zararları; ışının cinsine, enerji miktarına ve etkiye maruz kalan yere bağlı olarak değişir. • Radyoaktif maddelerin vücuda girmesi ve bazı organlara yerleşmesi neticesinde ise organizma iç radyasyona maruz kalabilir. 229 RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

230 • Bu tür ışınlar deri, troid ve kan yapıcı organlar başta olmak üzere diğer bütün organlar üzerinde olumsuz etkilere sahiptirler. • Canlılığın azalmasına, halsizliğe, baş ağrısına, anemi ve lösemiye yol açarlar. • Ayrıca, genetik etkileri de vardır. • Bu ışınlar tohum hücreleri üzerinde kromozom sayısında değişme, parçalanma, ikiye bölünme ve inversiyon halleri gibi değişmeler sonucunda hayati tehlikeye sahiptirler. 230 RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

231 231 İyonizan Olmayan Işınlar: • Mor Ötesi (Ultraviyole) Işınlar • Görünür Işık • Kızılötesi (İnfrared) Işınlar • Kısa Dalga Işınları o Mikro Dalgalar o Televizyon Dalgaları o Radyo Dalgaları 231 RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

232 Morötesi Işınlar (Ultraviyole Işınlar): • Güneş ışını içerisinde bulunduğu gibi yapay olarak da elde edilebilen ışınlardır. • X-ışınlarına göre dalga boyları daha uzun ışınlardır. 232 İYONİZAN OLMAYAN IŞINLAR

233 • Morötesi ışınlar; derinin yüzey hücreleri ve gözün kornea tabakası üzerine etki yapar. • Deri üzerindeki etkileri; güneş yanığına benzer yanıklar, pigment hücrelerinde değişmeler ve deri kanserleridir. • Bu tür ışınlara hassas olan kişilerde ayrıca, ekzema, sivilce gibi deri hastalıkları da görülebilir. • Bazı deri hastalıklarını ise ağırlaştırılabilirler (uçuk gibi). • Gözlerde ise, göz sulanması, ağrı, konjuktivit, iritis, kornea ülseri gibi hastalıklara yol açabilir. • (Sınav için yukarıdaki bilgileri bilelim) 233 RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

234 Görünür Işık: • Dalga boyu 400 nm’nin altında olan mor ışıktan yaklaşık 740 nm dalga boyundaki kırmızı ışığa kadar uzanır. • Görünür ışık, güneş ışığı içerisinde bulunduğu gibi yapay olarak da meydana getirilebilir. 234 RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

235 Kızılötesi Işınlar (İnfrared Işınlar): • Yapay olarak elde edilebildiği gibi güneş ışınlarının içinde de bulunur. • Güneş ışınlarındaki ısı, kızıl ötesi ışınlardan kaynaklanır. 235 RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

236 • Kızılötesi ışınlar; vücuda kolayca girer ve aşırı ısı verirler. • Vücudun açık kısımları ısınır ve fiziki gerginlik meydana getirir. • Bu ışınların şiddetine, maruziyet süresine ve ışına maruz kalan vücut bölgesine bağlı olarak deri yanıkları, katarakt gibi bazı göz hastalıkları da meydana gelebilir. 236 RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

237 Kısa Dalga (Radyo Dalgaları) Işınları: • Dalga boyları kızılötesi ışınlardan daha büyük olan ışınlardır. • Yüksek frekanslı akımın kullanıldığı elektronik cihazlarda ve radar sistemlerinde meydana gelir. • Bu ışınlara radyo dalgaları da denir. • Mikro dalga fırınlarda kullanılan ışınların dalga boyları genellikle 12 cm dolayındadır. • Televizyon yayınlarında ise, 1 km ya da daha uzun olan radyo dalgaları kullanılır. 237 RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

238 • Uzun süre bu ışınlara maruziyet sonucunda bazı organlarda (kırmızı kemik iliği) ısı yükselmesi meydana gelir. • Bu ışınlara uzun süre maruziyet halinde katarakt da görülebilir. 238 RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

239 • Endüstride, radyasyonun işçilerde meydana getirdiği akut ve kronik olumsuz etkiler meslek hastalığı olarak değerlendirilir. • Bu hastalıklar Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği ekindeki meslek hastalıkları listesinde; hastalık ve belirtileri, yükümlülük süresi ve hastalık tehlikesi olan başlıca işler olarak geniş bir biçimde belirtilmiştir. 239 RADYASYONUN DEĞERLENDİRİLMESİ

240 Radyasyonun kesin tanısı: • Dıştan etki yapan ışınlar, parsiyel global dozimetresi yapılarak ölçülür. • İç kontaminasyon ise, total veya parsiyel beden spektrometresi yapılarak ölçülür. • Işına maruz kalınan işlerde çalışanların özel kuruluşlar tarafından sürekli denetlenmesi ve hastalıkları halinde bu denetimin sonuçlarından yararlanılması gerekir. 240 RADYASYONUN DEĞERLENDİRİLMESİ

241 Radyasyonun denetimi: • Radyasyonun, işyerlerinde kullanılması ve denetlenmesiyle ilgili tüm hususlar Atom Enerji Kurumu Başkanlığı tarafından yürütülmektedir. 241 RADYASYONUN DEĞERLENDİRİLMESİ

242 242

243 • Birim alana yapılan kuvvete basınç denir. • Birimi: Bar, Newton/cm 2, Kg/cm 2 Atmosfer, mm (cm) civa şeklindedir. BASINÇ

244 • Kuvvetin tatbik edildiği her noktada bir basınç vardır. • İş Sağlığı ve Güvenliği konusunda basınç ise; normal hava basıncının (atmosfer basıncı) daha fazla veya daha az olması gereken veya olan işyerlerindeki basınçtır. • Normal şartlarda hava basıncı 76 cm cıva basıncına eşittir. BASINÇ

245 Atmosfer basıncından daha yüksek ya da daha düşük basınçlı yerlerde çalışan işçilerde; • Kalp, dolaşım, solunum rahatsızlıkları görülebilir. • Normalde 4 atmosfere kadar basınç değişimi organizmada rahatsızlık hissi dışında sağlık sorunu yaratmaz. BASINCIN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

246 • Balon ve uçak gibi araçlarla süratle yükseklere çıkılması halinde, doğal olarak atmosfer basıncının düşmesi nedeniyle, normal atmosfer basıncı altında dokularda erimiş olan gazların serbest hale gelmesi ile karıncalanma, kol ve bacaklarda ağrılar ile bulanık görme, kulaklarının iç ve dış tarafındaki basınç farkından dolayı kulak ağrıları gibi belirtiler meydana gelir. • Vücuttaki oksijenin parsiyel basıncının düşmesi sonucu anoksemi, taşikardi görülebilir. BASINCIN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

247 • Denizaltı personeli, dalgıçlar, gemi kurtarıcılarında ise, deniz dibine inildikçe vücut üzerindeki basınç artması görülür. • Bu basıncın 4 atmosferi aşması halinde, kişi solunum ile fazla azot alacağından azot narkozu içine düşebilir. • Karar verme, düşünme ve istemli hareketler kötüleşebilir ve su üstüne çıkılmazsa, şuur çekilmesi baş gösterebilir. • Kişi normal basınca döndüğü takdirde bu belirtiler hemen kaybolur. BASINCIN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

248 • Soluma apareyi içine verilen basınçlı havanın bileşimindeki azot yerine helyum ikame edilirse azot narkozunun ortaya çıkması önlenmiş olur. • Yüksek basınç altında, vücuttaki oksijen parsiyel basıncının artması başlangıçta hafif bir rahatsızlık hissi verir. Daha sonra ciddi semptomlar izler. İleri safhada koma hali görülebilir. BASINCIN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

249 Düşük ve yüksek basıncın işçiler üzerinde meydana getirdiği olumsuz etkiler bir meslek hastalığıdır. Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği ’ne ekli meslek hastalığı listesinde “E-4 Hava basıncındaki ani değişmelerden olan hastalıklar” başlığı ile verilmiştir. Basınç değişikliği nedeni ile görülen akut hadiselerde yükümlülük süresi 3 gün, diğer hadiselerde ise, yükümlülük süresi 10 yıldır. (Sınav için yükümlülük sürelerini ezberleyelim) BASINCIN DEĞERLENDİRİLMESİ

250 • Düşük ve yüksek basıncın gerektirdiği işlerde, çalışanlar mümkünse genç ve tecrübeli işçilerden seçilmelidir. • Ayrıca, bu işlerde çalışacaklar şişman, alkolik ve solunum sistemine ilişkin kronik hastalıklara sahip olmamalıdır. • Bu işlerde çalışmanın devamı süresince periyodik muayeneler oldukça hassas yapılmalı ve kulak, burun, boğaz ve solunum sistemine ilişkin akut yakınması olanlar iyileşinceye kadar işten uzaklaştırılmalıdırlar. BASINCIN ETKİLERİNDEN KORUNMA YÖNTEMLERİ

251 • İşe giriş muayenelerinde tam sistemik muayene yapılmalı, akciğer ve sinüs grafisi çekilmelidir. Büyük eklemler, işe girişte ve her yıl ki periyodik muayenede radyolojik olarak incelenmelidir. • Bu inceleme işçi işten ayrıldıktan sonra da iki yıl tekrarlanmalıdır. Basınç altında kazaya uğrayanlar ile hastalananlar yeniden işe döndürülmemelidirler. • Basınç altında çalışırken uyulması gereken kurallar ve alınması gereken önlemler, basıncın insan vücudundaki etkileri konusunda eğitilmelidirler. BASINCIN ETKİLERİNDEN KORUNMA YÖNTEMLERİ

252 • Basıncın etkisine bağlı bulguların iki yıl sonra bile ortaya çıkabileceği düşünülerek, ilk yardımın ve acil müdahalenin yapılabilmesine olanak sağlayan bilgiler işçinin sürekli taşıyabileceği biçimde üzerinde bulundurulmalıdır. • Yüksek basınç altında çalışmaların yapıldığı işyerinden dekompresyon odası bulunmalıdır. Basınç altında yürütülen işlerde çalışma sırasında sigara ve içki içilmesi, gazlı içeceklerin içilmesi yasaklanmalıdır. BASINCIN ETKİLERİNDEN KORUNMA YÖNTEMLERİ

253 Basıncın denetim yöntemleri ve yasal düzenlemeler: • Normal atmosfer basıncından düşük veya daha yüksek basınç altında çalışan isçiler, düşük ve yüksek basıncın sebep olduğu olumsuzlukları çok iyi bilmeleri gerekir. • İşverenler düşük ve yüksek basınçlı yerlerde çalıştırdıkları işçilere tüm riskleri öğretmeli ve önceden gerekli önlemleri almalıdırlar. • Sağlık Kuralları Bakımından Günde Ancak Yedi Buçuk Saat veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkındaki Yönetmelik’in 2. maddesinin XXI. şıkkında, basınç altındaki çalışmalara sınırlama getirilmiştir. BASINCIN ETKİLERİNDEN KORUNMA YÖNTEMLERİ

254 254 Su altında basınçlı hava içinde çalışmayı gerektiren işlerde iniş, çıkış,geçiş dahil çalışılabilecek azami süreler: • metre derinlik veya 2-2,5 kg/cm2 basınçta 7 saat • “ “ 2,5-3 “ “ 6 “ • “ “ 3-3,5 “ “ 5 “ • “ “ 3,5-4 “ “ 4 “ • (Dalgıçlar için bu süre 18 metreye kadar 3 saat, 40 metreye kadar olan derinliklerde yarım saattir.


"İşyerlerinde çalışanlar açısından büyük risklere neden olabilecek fiziksel etmenler şunlardır;  Gürültü  Titreşim  Termal Konfor  Aydınlatma  Radyasyon." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları