Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

SES BİLGİSİ SES: 1-Kulağımızla duyabildiğimiz, doğadaki titreşimlere ses denir. 2-Dilin en küçük parçasına “ses” denir. HARF: Dildeki seslerin, yazıdaki.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "SES BİLGİSİ SES: 1-Kulağımızla duyabildiğimiz, doğadaki titreşimlere ses denir. 2-Dilin en küçük parçasına “ses” denir. HARF: Dildeki seslerin, yazıdaki."— Sunum transkripti:

1

2 SES BİLGİSİ SES: 1-Kulağımızla duyabildiğimiz, doğadaki titreşimlere ses denir. 2-Dilin en küçük parçasına “ses” denir. HARF: Dildeki seslerin, yazıdaki karşılığına “harf” denir. HECE:Ağzımızın bir hareketiyle çıkan tek veya birleşik sese «hece» denir. A – KIL – LI DÜ- ŞÜ- NE- NE KA-DAR DELİ DEREYİ GEÇMİŞ! A A DE-Lİ DE-RE-Yİ GEÇ-MİŞ

3 SES BİLGİSİ ALFABE: Harflerin, belli bir sıra dahilinde dizilmiş, kabullenilmiş düzenine “Alfabe” denir. RESMÎ ALFABE: Ülkelerin resmî olarak kabul ettikleri alfabeye “Resmî Alfabe” denir. TRANSKRİPSİYON ALFABESİ: Resmî alfabelerde harf olarak karşılığı bulunmayan seslerin de harf olarak karşılığının bulunduğu alfabelere denir. “Akademik Alfabe” adı da verilmektedir.

4 Türkçedeki harflerin dizisine Abece denir. ABECE (ALFABE) Neden ABECE diyoruz? Latin harflerinin dizisine; Latincenin ilk iki harfi olan a: alpha(alfa) ve b: beta birleştirilerek oluşturulmuştur. Osmanlı döneminde ise Arap harfleri esasına dayalı Elifbe denilen harf dizisi kullanılıyordu ki Elifbe de Arap harflerinin ilk ikisinin adıdır. Biz de bu mantıkla kullandığımız harf dizisine Türk Abece’si diyoruz.

5 Alfabemizde harf olarak karşılığı bulunmayan sesler şunlardır: Nazal n (ñ) Hırıltılı h (h) Çift Dudak v’si (w) Kapalı e (é) İnce “g,k,l” ile kalın“g,k,l”ların ayrılması Türkçe’de yaklaşık olarak 40 ses bulunmaktadır. Türk Abecesi’nde, Türkçe’deki 29 sesin harf olarak karşılığı bulunmaktadır. Bu seslerden; 8’i ünlü (sesli), 21’i ise ünsüz (sessiz) dür. Türk Abecesi’nde, Türkçe’deki 29 sesin harf olarak karşılığı bulunmaktadır. Bu seslerden; 8’i ünlü (sesli), 21’i ise ünsüz (sessiz) dür.

6 TÜRK ABECE’Sİ “A – B – C – Ç – D – E – F – G – Ğ – H – I - İ – J – K – L – M – N – O – Ö – P – R – S - Ş – T – U – Ü – V – Y – Z”

7 TÜRKÇE’DEKİ 29 SES ÜNLÜLER A,E,I,İ,O,Ö,U,Ü ÜNSÜZLER B, C, Ç, D, E, F, G, Ğ, H, I, İ, J, K, L, M, N, O, Ö, P, R, S, Ş, T, U, Ü, V, Y, Z

8 ÜNLÜLERİN SINIFLANDIRILMASI DÜZYUVARLAK GENİŞDAR GENİŞ DAR AI O U E İ Ö Ü KALIN İNCE

9 BÜYÜK ÜNLÜ UYUMU(kalınlık-incelik) K  K (a,ı,o,u)  (a,ı,o,u) İ  İ (e,i,ö,ü)  (e,i,ö,ü) 1 2 Romancılık Ro - man – cı – lık K  K  K  K öğrenciler öğ - ren - ci - ler İ  İ  İ  İ b.ü.u. uyar b.ü.u. uyar Ki tap lık Ki - tap - lık İ  K  K b.ü.u. uymaz

10 Tek heceli sözcüklerde, birleşik sözcüklerde ve özel isimlerde ünlü uyumları aranmaz. tek, gel, bak, iç, kurt, yurt; bakabilmek, gecekondu, karaciğer, bilgisayar… tek, gel, bak, iç, kurt, yurt; bakabilmek, gecekondu, karaciğer, bilgisayar… Büyük ünlü uyumu Türkçe kelimeler için geçerlidir. Türkçe oldukları halde asılları değişmiş olduğu için bu kurala uymayan bazı sözcükler vardır: elma (alma), anne (ana), kardeş (karındaş), hangi (kangı), ateş (ataş) ! !

11 ! ! Türkçede ekler sözcüklerin son hecelerine uyar. bilezik-ler, araba-lar ev-de, okul-da bilezik-ler, araba-lar ev-de, okul-da Bu durum Türkçenin hemen hemen bütün ekleri için geçerlidir. Yani eklerin hem ince hem de kalın ünlülü biçimleri vardır. Bazı eklerin hem kalın hem de ince biçimleri yoktur. Bu sebeple bu ekler bazı durumlarda uyuma aykırı duruma düşerler. Bu ekler şunlardır: - daş (-taş): gönüldaş, meslektaş - ken: bakarken, koşarken - gil: dayımgil, halamgil - ki: kapıdaki, akşamki - leyin: sabahleyin, akşamleyin - ımtrak: mavimtrak, yeşilimtrak - yor: geliyor, düşünüyor.

12 KÜÇÜK ÜNLÜ UYUMU (düzlük-yuvarlaklık) Düz  Düz (a, ı ; e, i )  ( a, ı ; e, i ) 12 Yuvarlak  Düz-geniş ( o, u ; ö, ü )  ( a, e) Yuvarlak  Yuvarlak -dar ( o, u ; ö, ü )  ( u, ü ) Oyuncağım O - yun - ca - ğım Yuv. Yuv. Düz. Düz. dar geniş k. ü. u. u y a r Öykülerin Öy - kü - le - rin Yuv. Yuv. Düz Düz dar geniş Karış Ka - rış Düz düz

13 ! ! Bir sözcüğün küçük ünlü uyumuna uyması için önce büyük ünlü uyumuna uyması gerekir. Yani bir sözcük büyük ünlü uyumuna uymuyorsa küçük ünlü uyumuna da uymaz. Büyük ünlü uyumunda bir sözcükteki ünlüler bir bütün olarak değerlendirilir. Yani bir sözcüğün ilk hecesindeki ince ya da kalın ünlü 2., 3., 4. hecelerdeki ünlüleri de etkiler. Küçük ünlü uyumunda ise hecelere sırayla bakılır. Hep bir önceki heceye bakılarak uyuma aykırı olup olmadığına bakılır. Ka-lem K  İ büyük ünlü uyumuna uymadığı için küçük ünlü uyumu aranmaz Ka-lem K  İ büyük ünlü uyumuna uymadığı için küçük ünlü uyumu aranmaz

14 Geniş yuvarlak ünlüler olan “o,ö” Türkçe sözcüklerde sadece birinci hecede bulunur. Bu ünlüler birinci heceden sonraki hecelerde bulunursa ünlü uyumlarının her ikisine de aykırı olur. ! ! doktor, horoz, kamyon, kanyon, radyo, oto, psikolog... İstisnalar dışında, Türkçe sözcükler ünlü uyumlarına uyarlar. Bir sözcük ünlü uyumlarına uymuyorsa, “Bu sözcük Türkçe kökenli değildir.” deriz. Bir sözcük ünlü uyumlarına uyuyorsa, “Bu sözcük Türkçe kökenli olabilir.” deriz.

15  S üreksiz  S ürekli Ü nsüz p, ç, t, k f, h, s, ş b, c, d, g ğ, j, l, m, n, r, v, y, z S ert ünsüz Y umu ş ak ünsüz ÜNSÜZLERİN SINIFLANDIRILMASI

16 SES OLAYLARI Sene verdikim kitapdaki bir sayfaı oku. Sana verdiğim kitaptaki bir sayfayı oku. Dilin “kolay söyleyiş kanunu”na göre kelimelerin ses yapılarında meydana gelen değişikliklere SES OLAYLARI denir.

17 1- SES DÜŞMESİ küçü – cük Oğul - u  oğ lu ne için k A- ÜNSÜZ DÜŞMESİ B- ÜNLÜ DÜŞMESİ C- ÜNLÜ AŞINMASI u  küçücük  oğlu  niçin

18 2- SES TÜREMESİ B- ÜNSÜZ TÜREMESİ A- ÜNLÜ TÜREMESİ C- KAYNAŞMA bir – cik  biricik zan etmek  zannetmek oda-ın kapı-ı odanın kapısı

19 3-BENZEŞME A-SERT ÜNSÜZ BENZEŞMESİ B-SERT ÜNSÜZ YUMUŞAMASI b  p c  ç d  t p  b ç  c t  d k  ğ ağaç-dan ağaçtan ağaç-ı ağacı C-DUDAK ÜNSÜZLERİ BENZEŞMESİ nb mbnb mb çenber  çember D-ÜNLÜ DARALMASI başla - yor a,e - yor  ı,i,u,ü - yor  başlıyor

20 4-ULAMA Dün akşam üç ekmek aldım. Not : Noktalama işaretlerinin bulunduğu noktalarda “ulama”dan söz edilemez. Akşam gel ; ama çabuk ol. Not: Ünlüyle biten bir kelimeden sonra ünsüzle başlayan bir kelime gelirse burada ulama bahis konusu olmaz

21

22 Sorular

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45


"SES BİLGİSİ SES: 1-Kulağımızla duyabildiğimiz, doğadaki titreşimlere ses denir. 2-Dilin en küçük parçasına “ses” denir. HARF: Dildeki seslerin, yazıdaki." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları