Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1 LÖKOSİT FONKSİYONLARI. 2 3 4 Hücre Grubu % Nötrofiller50 - 70 Lenfositler20 - 40 Monositler2 - 8 Eozinofiller 1 - 4 Bazofiller 0.4.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1 LÖKOSİT FONKSİYONLARI. 2 3 4 Hücre Grubu % Nötrofiller50 - 70 Lenfositler20 - 40 Monositler2 - 8 Eozinofiller 1 - 4 Bazofiller 0.4."— Sunum transkripti:

1 1 LÖKOSİT FONKSİYONLARI

2 2

3 3

4 4 Hücre Grubu % Nötrofiller Lenfositler Monositler2 - 8 Eozinofiller Bazofiller 0.4

5 5

6 6 Myeloblast Promyelosit Miyelosit Metamiyelosit Band formu

7 7

8 8 Çok Yönelimli Kök Hücre Koloni Oluşturan Birim - Dalak Koloni Oluşturan Birim – Granülosit, Monosit Granülositler Nötrofil Eosinofil Bazofil Monositler Makrofajlar GM - CSF G - CSFM - CSF

9 9 Soru Aşağıdaki kan hücrelerinden hangisi hematopoez sırasında CFU-GEMM kök hücre gruplarından gelişmez? (Nisan 2004) a)Eritrosit b)Trombosit c)Lenfosit d)Nötrofil e)Bazofil Cevap : C

10 10 Lökositlerin Üretilmesi Granülositler ve monositler sadece kemik iliğinde üretilirler Lenfosit ve plazma hücreleri farklı lenfojenik dokularda üretilirler (Timus, dalak, lenf düğümleri..) Kemik iliğinde üretilen hücreler ihtiyaç duyulana kadar burada kalırlar Gerek olduğunda çeşitli faktörler ile salınırlar

11 11 Lökosit Granülositler (Polimorfonükleer Hücreler) Nötrofiller Eozinofiller Bazofiller Agranülositler (Mononükleer Hücreler) Monositler Lenfositler

12 12 Soru Kanda en yüksek oranda bulunup, gereğinde kapiller damarlardan çıkarak dokularda yabancı cisimleri ve mikropları fagosite edebilen şekilli eleman aşağıdakilerden hangisidir? (Nisan 1988) a)Eritrositler b)Trombositler c)Lenfositler d)Monositler e)Granülositler Cevap : E

13 13 Soru NADPH oksidaz kompleksi mutasyonlarına ikincil olarak nötrofillerin süperoksit üretememesi aşağıdaki nötrofil fonksiyonlarından hangisinin bozulmasına neden olur (Nisan 2009) a)Adezyon b)Diapedez c)Migrasyon d)Degranülasyon e)Mikrobisidal aktivite Cevap : E

14 14 Nötrofil En yaygın bulunan lökositer seri hücresi Ortalama dolaşımdaki ömrü 6 saat Birçok nötrofil dokuya geçebilir Yabancı maddeleri fagosite edebilir

15 15 Nötrofiller Marjinasyon ve Diyapedez Kemotaksi Fagositoz Bakterilerin öldürülmesi Bunlar için 1. Granüllerin oluşturulması 2. Membranda yüzey reseptörleri ve enzimleri 3. Kontraktil sistemin gelişmesi

16 16

17 17 Granüller Primer Granüller Doku yıkımına sebep olabilir Lizozomal Granüller (Protein / Karbonhidrat sindirimi) Myeloperoksidaz enzim Sekonder Granüller Doku yıkımı oluşturmazlar Laktoferrin Alkalen Fosfataz Transkobalamin I Lizozim

18 18 Membran Yüzey Antijenleri Olgunlaşma sırasında oluşur Membran yüzeylerinde çeşitli reseptörler kazanırlar İmmünglobulin G’nin F c parçası Kompleman sisteminden C3b için reseptör Bu reseptörler verimli fagositoz için gereklidir Kemotaktik maddeler için reseptörler Zehirli O 2 türevlerini oluşturmak için enzimler

19 Bakteriyel toksinler Doku yıkım ürünleri Aktive kompleman sisteminin reaksiyon ürünleri Pıhlaşma reaksiyonu sonucunda oluşan çeşitli ürünler 19 Kemotaksi

20 20

21 21 Kontraktil Sistem Granülositler dolaşım dışına çıkabilir kapiller endotel arasından doku aralığına geçme İntersitisyal boşlukta dolaşabilir Fagositik vakuol oluşumu Hücre içerisindeki granüllerin fagositik vakuollerle kaynaşması Kontraktil: Aktin, miyozin, Aktin bağlayıcı protein, gelsolin Non-kontraktil : Tübülin

22 22 Nötrofillerin Dolaşım Dışına Çıkması Endotel yüzeyine SELEKTİNLERLE çekilir ve tutunurlar Endotelde Nötrofil Adezyon Molekülüne (NAM) bağlanırlar Endotel hücreleri arasından içeriye girerler (DİAPEDEZ)

23 23

24 24

25 25 Dokuya bakteri girdiğinde Enflamasyon (YANGI) Yanıtı gelişir Bakteri ürünleri plazma faktörleri ile etkileşir ve nötrofiller bölgeye çekilir (KEMOTAKSİ) Plazmadaki çeşitli faktörler (IgG) fagositozu kolaylaştırır (OPSONİZASYON) Bakterileri endositoz ve ekzositoz ile tahrip eder Ekzositoz ile granüllerini intersitisyal boşluğa boşaltarak (degranülasyon) tahrip eder

26 26 Nonoksidatif Antimikrobiyal Mekanizmalar Nötrofil granüllerinde lizozomal enzimleri ile birlikte çeşitli antibiyotikler bulunur Lizozim Myeloperoksidaz Katepsin G Elastaz Laktoferrin Katyonik proteinler (DEFENSİNLER)

27 27

28 28 Oksidatif Antimikrobiyal Mekanizmalar Membrana bağlı olan NADPH OKSİDAZ enzimi aktive olur Nötrofillerin etkinleşmesi ile SOLUNUM PATLAMASI gerçekleşir NADPH aktivasyonu ile hücrenin O 2 alımı artar Reaktif O 2 Türevleri üretilir

29 29

30 30

31 31 Solunum Patlaması NADPH + H + + 2O 2 NADP + + 2H + + 2O 2 - O O H + + H + H 2 O 2 + O 2 O 2 - ve H 2 O 2 bakterisidal etki gösterir MYELOPEROKSİDAZ enzimi ile Okside edici asitler oluşturur (HOCl, HOBr…) NADPH Oksidaz SOD

32 32 Oksijen radikalleri Radikaller reaktif hücrelerden dışarıya sızabilir. Bağ doku matriksi ile bağ doku hücrelerinde lezyona neden olur. Hücre membranında peroksidasyona neden olarak yağ asit radikalleri oluşturur. Bunun sonucunda dokunun diğer yağ, protein ve diğer okside radikalleri ile reaksiyona girer.

33 33 NÖTROFİL Bakteri Yıkımı O 2 -, H 2 O 2 Defensinler HOCl, HOBr Elastaz …..

34 34 Soru NADPH oksidaz kompleksi mutasyonlarına ikincil olarak nötrofillerin süperoksit üretememesi aşağıdaki nötrofil fonksiyonlarından hangisinin bozulmasına neden olur (Nisan 2009) a)Adezyon b)Diapedez c)Migrasyon d)Degranülasyon e)Mikrobisidal aktivite Cevap : E

35 35 Soru Monositlerden aşağıdakilerden hangisi oluşur? (Nisan 1994) a)Makrofajlar b)Plazma hücresi c)Mast hücresi d)Nötrofil e)Bazofil Cevap : A

36 36 Soru Aşağıdakilerden hangisi makrofajlardan salgılanır (Eylül 1989) a)Lökotrien b)Interferon c)Kompleman faktörleri d)Interlökin-1 e)Histamin Cevap : D

37 37 Monosit – Makrofajlar

38 38 Mononükleer Fagositer Sistem Histiosit – Bağ dokusu Kupffer hücresi – Karaciğer Alveolar maktofaj – Akciğer Lenfoid organlardaki makrofajlar – Lenf düğümü ile dalak Kemik iliği makrofajları Plevral ve peritoneal makrofajlar Osteoklast – Kemik Tip A sinovisit Mikroglia – Beyin Langerhans hücresi – Deri Ekstraglomerüler mezengial hücreler – Böbrek Pigment hücresi - Retina

39 39 Monosit – Makrofajlar Dolaşımdaki monosit dokuda makrofaja dönüşür Dokuda aylarca yaşayabilirler 2 tip hücre 1.Fagositik maktofajlar 2.Antijen sunan hücreler Yaptıkları fagozitoz nötrofillerden daha verimlidir Dolaşımdan yaşlı eritrositlerin, denatüre olmuş proteinlerin ve mikroorganizmaların uzaklaştırılması Birçok dokuda bulunurlar IL-1 salgılanması

40 40

41 41 FAGOSİTOZ Seçici olmak zorundadır Seçici olmak için bazı koşulların sağlanması gerekir 1.Pürüzlü yüzeye sahip yapıların fagosite edilme ihtimali daha yüksektir 2.Vücuttaki birçok yapının yüzeyinde koruyucu protein kılıf bulunmaktadır. Ölü dokular ve yabancı maddeler bu kılıftan yoksundur 3.Bakterilere tutunan antikorlar fagositozu kolaylaştırır (opsonizasyon)

42 42

43 43 Başlıca opsoninler: IgG ve C3b

44 44 Soru Aşağıdakilerden hangisi mononükleer fagositer sisteme aittir? (Nisan 2007) a)Keratinositler b)Langerhans hücresi c)Merkel hücresi d)Melanosit e)Müller hücresi Cevap : B

45 45 Soru SSS’de hücresel yıkıntıların fagositozu aşağıdakilerden hangisi tarafından gerçekleştirilir? (Nisan 2003) a)Mikroglia b)Protoplazmik astrosit c)Fibröz astrosit d)Ependim hücresi e)Oligodendrosit Cevap : A

46 46 YANGI YANITI Dokuda hasar oluşması sonucunda (bakteri, soğuk, sıcak, vb) tahrip olan doku tarafından bazı maddeler salgılanır. Dokuda meydana gelen her türlü değişiklik yangı yanıtını oluşturur 1.Hasarlayıcı etkeni ve ürünleri ortadan kaldırmak 2.Zararlıyı oluştuğu yerde tutmak 3.Kontrol sağlandıktan sonra doku tamirinin sağlanması

47 47 YANGI YANITI 1.Yerel kan akımında artış: O 2 temini, antijenlerin lokal lenf düğümlerine gitmesi 2.Kapiller geçirgenlikte artış: Antikorların intersitisyel alana girmesi 3.Fibrinojen ve benzer moleküllerin intersitisyal boşluğu geçmesi ile burada pıhtılaşma: m/o hareketinin engellenmesi, fagositozun kolaylaştırılması 4.Dokuya çok sayıda monosit / makrofaj göçü 5.Dokudaki hücrelerin şişmesi 6.Hücrelerden lizozomal enzimlerin salınımı 7.Allerjik cevaplar

48 48

49 49 YANGI YANITINI OLUŞTURAN MADDELER Histamin Bradikinin Serotonin Prostaglandinler Kompleman sisteminin bazı üyeleri Pıhtılaşma sisteminin bazı üyeleri Duyarlanmış T Hücrelerinden salınan bazı LENFOKİNLER

50 50 YANGI YANITINDA MAKROFAJ / NÖTROFİL YANITI Enfeksiyonda DOKU MAKROFAJLARI ilk yanıtı verir İlk yanıt olarak hücreler fagositik aktiviteye başlar Enfeksiyon – yangı ürünleri ile aktive olduklarında bu hücreler büyür Makrofajlar tutundukları yerlerden ayrılıp hareketli hale geçerler İlk yanıttaki makrofaj sayısı çok fazla değildir

51 51 YANGI YANITINDA MAKROFAJ / NÖTROFİL YANITI Enfeksiyonda ikinci yanıt NÖTROFİL göçü ile verilir İlk olarak Nötrofiller doku komşuluğundaki kapiller duvara yapışır Diyapedez ile intersitisyel bölgeye geçerler Yangı yanıtının diğer ürünleri kemotaksiye sebep olur Akut, şiddetli yangı yanıtından birkaç saat sonra NÖTROFİLİ gelişir. Nötrofil sayısı 4 – 5 kat artış gösterebilir

52 52 YANGI YANITINDA MAKROFAJ / NÖTROFİL YANITI Enfeksiyonda üçüncü yanıt dolaşımdan MONOSİT infiltrasyonudur Dolaşımdaki monositler zedelenmiş dokuya gelerek makrofajlara dönüşür Dolaşımda monosit sayısının düşük olması ve dokuda makrofaja dönüşmeleri zaman aldığından etkinlik kazanmaları birkaç gün sürer

53 53

54 54 YANGI YANITINDA MAKROFAJ / NÖTROFİL YANITI Kemik iliğinde granülosit / monosit üretilmesi dördüncü yanıttır KEMİK İLİĞİ AKTİVE MAKROFAJ TNF IL-1 GM-CSF G-CSF M-CSF ENDOTEL HÜCRELERİ FİBROBLASTLAR LENFOSİTLER TNF IL-1 GM-CSF G-CSF M-CSF Granülositler Monositler / Makrofajlar

55 55 Soru İnvaziv parazitik enfeksiyonlarda kanda sayısı artan ve özellikle savunmada rol alan hücre grubu aşağıdakilerden hangisidir? (Nisan 2009) a)Nötrofiller b)B Lenfositler c)Eozinofiller d)Dendritik hücreler e)Monositler Cevap : C

56 56 Eozinofiller Zayıf fagositlerdir Parazitik enfeksiyonlarda sayıları artış gösterir Parazitin hücre zarına tutunup bazı maddeler salgılar Hidrolitik enzimler Reaktif Oksijen Türevleri Larvasid protein, MAJÖR BAZİK PROTEİN Allerjik tepkimelerin geliştiği dokularda toplanırlar Mast hücreleri ve bazofiller EOZİNOFİL KEMOTAKTİK FAKTÖR salgılar. Bu madde kemotaksiye sebep olur

57 57 Soru Sitoplazması metakromatik boyanan granülleri heparin ve histamin içeren lökosit tipi aşağıdakilerden hangisidir? (Eylül 2005) a)Bazofil b)Nötrofil c)Eozinofil d)Lenfosit e)Monosit Cevap : A

58 58 Bazofiller Dolaşım dışındaki MAST hücrelerine benzer Her iki hücre grubu dolaşıma HEPARİN salgılar Ayrıca HİSTAMİN, BRADİKİNİN ve SEROTONİN salgılarlar Yangı yanıtında bu maddeler mast hücreleri tarafından salınır Allerjik tepkimelerde görev alırlar IgE mast hücreleri ve bazofillere bağlanır. Yanıt olarak hücreler içeriklerini boşaltırlar. Doku ve dolaşım yanıtları oluşur

59 59 DOĞAL ve KAZANILMIŞ BAĞIŞIKLIK

60 60

61 61 ANTİJEN Antikorlarla tepki veren moleküllerdir. İMMÜNOJEN : Bağışıklık yanıtı uyandıran moleküllerdir Genelde antijenler immünojendir Bazı moleküller immünojen olmayıp özgül antikor ile tepkime verebilirler (HAPTENLER)

62 62 Molekülün İmmünojenliğini Belirleyen Nitelikleri Yabancılık Molekül Büyüklüğü Kimyasal / Yapısal Karmaşıklık [ Homopolimer – Heteropolimer ] Antijenik Belirleyiciler (Epitop) Kullanılan Antijenin Doz, Yol ve Zamanlaması

63 63 DOĞAL BAĞIŞIKLIK Kimlik aranmaksızın vücudun kendisine yabancı olanın içeriye girişini engellemesi yada yok etmesi Vücudun bir antijene temas etmeden önce gösterdiği dirençtir Özgül değildir Yabancı organizma ile karşılaştıktan sonra yanıt daha mükemmel hale gelmez Bellek yoktur

64 64 DOĞAL BAĞIŞIKLIK Mekanik engeller Bazı hücreler Bazı proteinler Ateş ve yangı gibi savunma mekanizmaları

65 65 Mekanik Engeller Hücresel Engeller Proteinler

66 66 KAZANILMIŞ BAĞIŞIKLIK Yabancı bir madde ile temastan sonra oluşur Özgüldür Yinelenen temaslardan sonra daha mükemmel bir hal alır Etkin ve Edilgen olabilir

67 67 ETKİN BAĞIŞIKLIK Yabancı antijenlerle temas sonucu kamçılanır Enfeksiyon, canlı / ölü enfeksiyon ajanları (antijenleri) ile yapılan aşılama, mikrop ürünlerine maruz kalma Avantaj : Oluşan direnç uzun sürelidir Dezavantaj : Yavaş başlar

68 68 EDİLGEN BAĞIŞIKLIK Başka bir canlıda önceden oluşmuş antikorlar (antitoksin) Avantaj : Büyük miktarda antikor el altında bulunabilir Dezavantaj : Antikorların yaşam süresi kısadır

69 69 ARACILARÜSTÜNLÜKLERİOLUMSUZLUKLARI Etkin BağışıklıkAntikor ve T Hücreler Uzun Süreli (Yıllar)Yavaş Başlar Edilgen Bağışıklık Sadece Antikor Derhal SağlanabilirKısa Süreli (Aylar)

70 70 DOĞAL ve KAZANILMIŞ BAĞIŞIKLIĞIN BİLEŞENLERİ

71 71 HücreselHümoral Doğal Bağışıklık Makrofajlar Doğal Katil Hücreler Kompleman Nötrofiller Kazanılmış Bağışıklık Yardımcı T Hücreleri Sitotoksik T Hücreleri B Hücreleri Plazma Hücreleri

72 72 Farklı Tipteki Bağışıklık Yanıtlarının Nitelikleri 1. Çeşitlilik 2. Bellek 3. Özgüllük

73 73 Hücresel Bağışıklık (T Hücreleri) Hümoral Bağışıklık (B Hücreleri) 1.Enfeksiyona karşı konak savunması 2.Alerji 3.Greft ve tümör reddi 4.Antikor yanıtının düzenlenmesi 1.Enfeksiyona karşı konak savunması 2.Alerji 3.Otoimmünite

74 74 B Hücreleri Plazma Hücreleri Antikorlar Kompleman Nötrofiller Bakteri Ölümü + + Toksin ve Virüsleri Nötralize Eder T Hücreleri Yardımcı (CD4) Hücreler Sitotoksik (CD8) Hücreler Aktive Olmuş Yardımcı Hücreler ve Makrofajlar Aktive Olmuş Sitotoksik Hücreler Hücre İçi Bakteri ve Mantarları İnhibe Eder Virüsle Enfekte Hücreleri Öldürür LENFOKİNLER (IL-2, IL-4, IL-5)

75 75 Bağışıklık Yanıtının Hücresel Temeli İmmünolojik yanıt lenfoid hücrelere dayanır Lenfoid seri hücreleri T ve B Hücreleridir T Hücrelerinin B Hücrelerine oranı 3/1 kadardır

76 76

77 77

78 78 MHC PROTEİNLERİ Dokuları tanıyabilmek için T Lenfositler hücre yüzeyindeki Sınıf I ve Sınıf II denilen özgün yüzey moleküllerini kullanır.

79 79 MHC PROTEİNLERİ İnsan Lökosit Antijenleri (HLA) Aynı türün bireyleri arasında farklılık gösterir Bu moleküllerin genetik kodu 6. kromozom üstündedir Büyük Doku Uyuşum Karması (MHC) SINIF – I : HLA –A, HLA – B, HLA – C SINIF – II : HLA – D

80 80

81 81 Sınıf I HLA (Sınıf I MHC) Nukleuslu hücrelerin hücre zarında bulunur. Küçük  2 mikroglobulin ile daha büyük bir ağır zincirden oluşmuştur. Her 3 HLA’da küçük  2 mikroglobulin birbirleri ile tamamen aynı. HLA - A, B, C’nin ağır zincirleri ise farklı bölgelerde kodlanır. İleri derecede polimorfizm söz konusu

82 82 Sınıf II HLA (Sınıf II MHC) Hematopoetik progenitör hücrelerde B Lenfositlerde Monosit ve makrofajlarda (langerhans ve dentritik hücreler dahil)  ve  zincirlerinden oluşan bir heterodimer. Özellikle  zincirleri polimorfik ve bunun sonucunda 20 farklı olasılık söz konusu.

83 83 Timus

84 84 DiGeorge Sendromu

85 85

86 86 Timus Eğitimi T hücre öncülleri timusta T hücrelerine farklılaşır Sitotoksik ve Yardımcı T hücreleri yüzey almaçları ile birbirlerinden ayrılabilir Yardımcı T Hücre : CD4 Hücre Sitotoksik T Hücre : CD8 Hücre İki tip hücrede ortak almaç : T Hücre Reseptörü (TCR)

87 87 Timus Eğitimi I Kök hücrelerin hücre zarlarında Başlangıçta ne CD4 ne de CD8 bulunur (ÇİFT -) Gelişim sırasında : İlk olarak her iki almacı da ifade ederler (ÇİFT +)

88 88 Kök Hücre Kemik İliği Dolaşım Timus CD4 - CD8 - TCR - Çift Eksi (CD4 - ve CD8 - Hücre) Çift Artı (CD4 + ve CD8 + Hücre) CD4 + CD8 + TCR +

89 89 Timus Eğitimi II Son aşamada… 1.Kendi dokusuna ait yüzey antijenleri için TCR taşıyan CD4 ve CD8 hücreler apoptoz ile öldürülür (EKSİ SEÇİM) Otoimmün tepkiler önlenir 2.Kendi dokusuna ait MHC proteinlerine tepki vermeyen TCR’lere sahip CD4 ve CD8 hücreler de öldürülür (ARTI SEÇİM)

90 90 Ölü Hücre Timus CD4 + CD8 + TCR + Ölü Hücre CD4 + CD8 + TCR + CD4 + CD8 + TCR + Kendi antijenlerini tanıyan TCR’lere sahip hücrelerin öldürülmesi Kendi antijenlerini tanımayan TCR’lere sahip hücreler hayatta kalır Özüne ait MHC proteinleri ile tepki vermeyen TCR’lere sahip hücrelerin öldürülmesi Kendi MHC proteinlerine tepki veren TCR’lere sahip hücrelerin hayatta kalması EKSİ SEÇİM ARTI SEÇİM

91 91 Timus Eğitimi III CD4 ve CD8 almaçlarını birlikte taşıyan hücreler ya CD4 ya da CD8 almacını ifade ederler Hücreler Sınıf II MHC proteini taşıyan hücre ile temas ederse CD4, Sınıf I MHC proteini taşıyan hücre ile temas ederse CD8 olarak farklılaşır

92 92 CD4 + CD8 + TCR + CD4 - CD8 + TCR + CD4 + CD8 - TCR + Sınıf I veya II MHC proteinleri taşıyan hücrelere temas etmelerine bağlı olarak farklılaşma Kendisine ait antijenleri tanımayan Kendisine ait MHC proteinleri ile etkileşebilen CD4 veya CD8 proteinleri ile TCR taşıyan hücreler

93 93 T Hücrelerinin CD4 ve CD8 Tipleri Farklı T hücre alt popülasyonları Farklı yüzey glikoproteinleri ile karakterizedirler T Hücrelerinin TÜMÜ yüzeyinde T Hücre Reseptörüne (TCR) eşlenik olarak CD3 proteinlerini taşır Olgun T Hücreler CD4 veya CD8 proteinlerini taşır, her ikisi BİRLİKTE TAŞINMAZ

94 94 Hücre TipiYüzey Proteinleri Yardımcı T Hücreleri CD28CD40L CD4, TCR, CD28, CD3, CD40L Sitotoksik T HücreleriCD8, TCR, CD3 B Hücreleri B7CD40 IgM, B7, CD40 Makrofajlar ve diğer APC B7 Sınıf MHC II, B7 Doğal Katil HücrelerSınıf I MHC Almaçları Olgun eritrosit dışında kalan diğer tüm hücreler Sınıf I MHC

95 95 T Hücre Almacı (TCR) CD3 proteinlerine eşlenik 2 polipeptid (  ve  zincirleri) Kodlayan genler DNA’nın farklı bölgelerinin yeniden karılması ile oluşur

96 96 V : Değişken D : Çeşitlilik J : Bağlayıcı C : Sabit

97 97 Süperantijen Bazı proteinler veya toksinler hücre işlenmeye gerek kalmadan Sınıf II MHC proteinlerine DOĞRUDAN bağlanırlar Etkileşme ile T hücrelerinde IL-2, makrofajlardan IL-1 salınır

98 98

99 99 T Hücrelerinin CD4 Tipi CD4 lenfositler yardımcılık işlerini görür T Hücrelerin ~ % 65’i İki alt tipi bulunur : Th-1 ve Th-2 Hücreler 1.B Hücrelerinin antikor üreten Plazma Hücrelerine dönüşmesi 2.CD8 T hücrelerin etkinleşmiş sitotoksik T hücrelerine dönüşmesi 3.Makrofajların gecikmiş aşırı duyarlılık etkilerine yardım

100 100 Th-2 Hücrelerin Üretimini inhibe Eder

101 101 NitelikTh-1 HücrelerTh-2 Hücreler IL-2 ve Gamma İnterferon üretirEvetHayır IL-4, IL-5, IL-6 ve IL-10 üretirHayırEvet Esas olarak hücresel bağışıklık ve gecikmiş aşırı duyarlılığı şiddetlendirir EvetHayır Esas olarak antikor üretimini şiddetlendirir HayırEvet IL-12 tarafından uyarılırEvetHayır IL-4 tarafından uyarılırHayırEvet

102 102 T Hücrelerinin CD4 Tipi Bir mikroba karşı verilecek olası yanıtın tipi Th-1 / Th-2 yolunun hangisinin etkin olduğu ile ilişkilidir Th-1 : Hücre Aracılı Bağışıklık Th-2 : Antikor Aracılı Bağışıklık Mikrobun hangi bileşeninin Th-1 / Th-2 hücreleri etkinleştirdiği bilinmiyor

103 103 T Hücrelerinin CD8 Tipi Sitotoksik işlevler görür T Hücrelerin ~ % 35’i Virüsle enfekte olmuş hücreleri, tümör ve allogreft hücrelerini öldürür Öldürme için 2 olası yöntem Perforinler Apopitozun tetiklenmesi

104 104 T Hücrelerinin Etkinleşmesi Yardımcı T Hücrelerin etkinleşmesi için antijen sunan hücrelerin (APC) yüzeyindeki Sınıf II MHC – antijen karmasını tanıması gerekir APC Makrofajlar B Lenfositler Dalağın Dendritik Hücreleri Derideki Langerhans Hücreleri (Dendritik Hücreler)

105 105 MHC Sınırlaması T Hücreleri SADECE polipeptid antijenleri tanır Antijenin uygun MHC proteinleri ile beraber sunulmuş olması gerekir CD4 – MHC II veya CD8 – MHC I CD4 ve CD8 antijenik peptidleri MHC’ler olmadan TANIYAMAZ

106 106 Genel olarak Sınıf I MHC viral proteinler gibi hücre içinde sentezlenmiş proteinleri sunarken, Sınıf II MHC proteinleri fagosite edilmiş bakteri proteinleri gibi hücre dışı proteinleri sunar

107 107

108 108

109 109 Yardımcı T Hücrelerin etkinleşmesi için iki işaret gerekir 1.Antijen ile uygun MHC proteininin karşılıklı eşleşmesi. Burada makrofaj tarafından üretilen IL-1’de gerekir 2.Tam etkinleşme için ikinci işaret (EŞ UYARICI) gerekir. APC üzerindeki B7 proteininin Yardımcı T Hücresi üzerindeki CD28 proteini ile eşleşmesi ZORUNLUDUR

110 110

111 111 Eş uyarıcı işaret görülürse T hücresi IL-2 üretir

112 112 Yardımcı T Hücreleri etkinleşerek IL-2 ve IL-2 almaçları üretilir IL-2 : T Hücre Büyüme Faktörü olarak da bilinir IL-2 ile karşılaştığında Yardımcı T Hücreler çoğalır Düzenleyici ve eylemci işlevlerin yanı sıra BELLEK HÜCRELERİNE de dönüşürler

113 113 Yardımcı T Hücreleri etkinleştikten sonra 1.CTLA-4 isimli bir protein membranda belirir 2.CD28’i boşaltarak B7’ye bağlanır 3.IL-2 sentezi ve T hücre etkinleşmesi inhibe olur 4.T hücre homeostazında önemli

114 114 Yardımcı T Hücreleri etkinleşerek Gamma İnterferon üretilir Gamma interferon APC’ler üzerinde Sınıf II MHC proteinlerin ifade edilmesini arttırır APC’lerin T Hücrelerine antijen sunma yeteneği şiddetlenir

115 115 Bellek T Hücreleri Bir mikrop yada yabancı madde ile ilk karşılaşmadan yıllar sonra tekrar karşılaşıldığında ani ve şiddetli yanıt oluşmasını sağlarlar

116 116 Bellek Yanıtının Nitelikleri Çok sayıda bellek hücresi üretilir, ikinci yanıt ilk yanıta göre ÇOK ŞİDDETLİDİR Bellek hücreleri YILLARCA yaşar ve ÇOĞALMA yeteneğine sahiptir Daha AZ MİKTARDA antijen ile ETKİNLEŞİR Etkinleştikten sonra DAHA FAZLA interlökin üretirler

117 117 T Hücrelerinin İşlevleri 1.Düzenleyici İşlevler 2.Eylemci İşlevler

118 118 T Hücrelerinin İşlevleri Düzenleyici İşlevler CD4 Yardımcı T Hücreler : a) B Hücrelerin antikor üretmesine yardım eden IL-4 ve IL-5 b) CD4 ve CD8 Hücreleri etkinleştiren IL-2 c) Makrofajları etkinleştiren Gamma İnterferon

119 119

120 120 Yardımcı T Hücrelerin Ana İşlevleri İşleve Aracılık Eden Sitokin Bir oba oluşturmak üzere antijene özgül Yardımcı T Hücresini etkinleştirir IL - 2 Sitotoksik T Hücrelerini etkinleştirirIL – 2 B Hücrelerini etkinleştirirIL - 4 ve IL – 5 Makrofajları etkinleştirirGamma İnterferon

121 121 T Hücrelerinin İşlevleri Eylemci İşlevler A) Gecikmiş Aşırı Duyarlılık B) Sitotoksisite

122 122 Gecikmiş Aşırı Duyarlılık Yanıt “gecikmiştir”. Temastan saatler sonra başlar, günlerce sürebilir CD4 Hücreler (Özellikle Th-1) ve Makrofajlar Önemli lenfokinler : IL-12, Gamma interferon, Makrofaj etkinleştirici faktör, makrofaj göçünü inhibe edici faktör

123 123 Th-2 Hücrelerin Üretimini inhibe Eder

124 124 Sitotoksisite Virüsle enfekte hücreler, tümör hücrelerinin tahrip edilmesi ve greft hücrelerin reddedilmesi APC, CD4 Yardımcı T Hücreler, CD8 sitotoksik T Hücreler IL-2 Perforinler : Zarı aşan tünel açar Grazimler : Hücre zarındaki proteinleri yıkan proteazlar

125 125

126 126 Hücresel Bağışıklık Yanıtı Bakterinin vücuda girmesi ve MAKROFAJ tarafından yutulması Bakteri sitoplazmada parçalanır Yıkım ürünleri (ANTİJEN veya EPİTOP) membranda belirir Epitoplar membranda SINIF II MHC karması ile belirir Makrofajlar epitopları T hücrelerine SUNARLAR Makrofajlar Antijen Sunan Hücrelerdir (APC) Nötrofiller fagositoz yapmasına rağmen APC DEĞİLDİR

127 127 Hücresel Bağışıklık Yanıtı Antijen – Sınıf II MHC karması YARDIMCI T HÜCRE ile etkileşir Yardımcı T hücre ETKİN hale geçer (IL-1 ve IL-2) Etkin yardımcı T hücreleri SİTOTOKSİK T HÜCRELERİ uyarır Virüs proteinleri enfekte hücre zarında SINIF I MHC proteinleri ile belirir Sitotoksik Hücreler Viral antijen-Sınıf I MHC Karmasına bağlanır Sitotoksik Hücreler enfekte hücreyi tahrip eder

128 128

129 129

130 130 Doğal Katil Hücreler Doğal bağışıklık sisteminin parçası Olgunlaşma için timustan geçmezler Bellekleri bulunmaz Perforinler, Granzimler ve apopitozu kullanırlar Seçici değiller Sınıf I MHC proteinlerini tanır IL-12 ve Gamma interferon ile etkinleşir

131 131

132 132 Bağışıklık Yanıtının Hümoral Temeli B Hücreler (Plazma Hücreleri) İmmünglobulinler Kompleman Sistemi

133 133 B Hücreleri İki önemli işleve sahip : 1.Plazma hücrelerine farklılaşarak antikor üretmek 2.Antijen sunmak (APC olarak işlev görürler)

134 134 B Hücrelerinin Kökenleri B hücre öncülleri ilk kez fetal karaciğerde görülür Kemik iliğine göç ederler Olgunlaşmaları için timusa GEREK YOKTUR Olgunlaşmaları iki evrede olur Antijenden BAĞIMSIZ evre Antijene BAĞIMLI EVRE

135 135

136 136 Antikor Oluşumunda Oba Seçimi 1. Antijen, B Hücresine antikor üretmesi için talimat verir 2. Antijen, antikor üretebilen B Hücresini seçer

137 137 Antikor Oluşumunda Oba Seçimi Büyük B Lenfosit havuzu (~ 10 7 Hücre) İmmünolojik olarak yanıt verebilen her B lenfosit bir antijen ile tepkime verebilen bir yüzey almacına (IgM) sahiptir ~ 10 7 farklı özgüllük söz konusudur Antijen en iyi uyduğu B lenfosite bağlanır B hücresi çoğalmak üzere uyarılır Plazma hücresine dönüşür ve antijene özgü antikor salgılar

138 138 B Hücrelerinin Etkinleşmesi Antijen B hücre yüzeyindeki IgM’ye bağlanır IgM – antijen karması ENDOSİTOZLA hücre içine alınır Antijen işlenir ve epitop Sınıf MHC II ile hücre yüzeyinde belirir Epitop – Sınıf II MHC karması Yardımcı T Hücreleri etkinleştirir T Hücresi IL-4 ve IL-5 üretir B hücresinin etkinleşmesi için KOSTİMÜLATÖR etkileşim ŞARTTIR

139 139 B Hücreleri plazma hücrelerine dönüşür Plazma hücreleri çok miktarda antikor salgılar ve birkaç gün içinde ölür Etkileşmiş B hücrelerinin bir bölümü Bellek Hücrelerine dönüşür IL-4 IL-5

140 140 Kostimülatör Etkileşimler 1.T Hücresi CD28 – B Hücresi B7 2.T Hücresi CD40L – B Hücresi CD40 T Hücresinin IL-2 üretmesi için CD28-B7 Etkileşimi ŞART IgM’den diğer Ig sınıflarına geçilebilmesi için CD40L-CD40 Etkileşimi ŞART

141 141 Hümoral (Antikor Aracılı) Bağışıklık Yanıtı Genel olarak 3 hücrenin işbirliği bulunur Makrofaj, Yardımcı T Hücresi, B Hücresi Makrofajlar, Yardımcı T Hücrelerine antijen sunarlar Yardımcı T Hücresi etkinleşir Etkinleşmiş yardımcı T Hücresi IL-4 ve IL-5 aracılığıyla B Hücrelerinin çoğalmasını ve farklılaşmasını sağlar Plazma hücreleri hümoral bağışıklık için antikor üretir

142 142

143 143

144 144 Bağışıklık yanıtında çeşitli hücrelerin işbirliği gerekir Alınan yanıtın özgüllüğü : CD4 ve CD8 T Hücrelerin üzerindeki TCR ve B Hücresi üzerindeki IgM İnterlökinler özgün DEĞİLDİR, İmmünglobulinler ÖZGÜNDÜR

145 145

146 146 B Hücrelerinin 2 önemli işlevi : 1.Yüzey IgM ile antijen tanımak 2.Yardımcı T Hücrelerine Sınıf II MHC proteinleri ile epitop sunmak IgM ile sadece protein değil, karbonhidrat, lipid, DNA, RNA ve diğer moleküller tanınabilir Sınıf II MHC proteinleri ile SADECE peptid parçalar sunulabilir

147 147 HAPTENLER Peptid olmayan moleküller Yardımcı T Hücreleri uyaramaz (İmmünojenik değildir) MHC proteinlerine bağlanamaz Taşıyıcı protein olarak normalde yanıt verilmeyen proteinler Taşıyıcı protein ile B hücrelerindeki IgM antikorlarına bağlanmakta Hapten – Taşıyıcı Protein immünojenik hale gelir Aşırı duyarlılık tepkimelerinde birçok hapten – taşıyıcı molekül IgE’lerle çapraz bağlanır

148 148 Hapten – taşıyıcı konjugatın hapten parçası IgM molekülü ile etkileşir B Hücresi epitop için özgül MHC taşıyan T Hücresine taşıyıcı proteinin epitopunu sunar Etkinleşmiş Yardımcı T Hücresi haptene karşı antikor üretmek üzere B Hücresini Plazma Hücresine dönüştürmek üzere interlökinler üretir

149 149 B Hücreleri Plazma Hücreleri Antikorlar Kompleman Nötrofiller Bakteri Ölümü + + Toksin ve Virüsleri Nötralize Eder T Hücreleri Yardımcı (CD4) Hücreler Sitotoksik (CD8) Hücreler Aktive Olmuş Yardımcı Hücreler ve Makrofajlar Aktive Olmuş Sitotoksik Hücreler Hücre İçi Bakteri ve Mantarları İnhibe Eder Virüsle Enfekte Hücreleri Öldürür LENFOKİNLER (IL-2, IL-4, IL-5)

150 150 ANTİKORLAR Özgün antijen ile tepki verebilen globulin proteinlerdir  Globulin (Plazma proteinlerinin ~ % 20’si) 5 tipi bulunur IgG IgM IgA IgD IgE

151 151

152 152 ANTİKORLAR Monoklonal – poliklonal antikorlar Tek obalı – çok obalı antikorlar Antikorlar farklı plazma hücreleri tarafından üretiliyorlarsa heterojendirler (Poliklonal) Miyeloma hücresi ile antikor üreten hücre kaynaştırılması ile monoklonal antikorlar üretilebilir

153 153

154 154 İmmünglobulin Yapısı Hafif ve ağır zincirlerden oluşur 1 çift hafif (L), 1 çift ağır zincir (H) 4 zincir birbirlerine DİSÜLFİD köprüleri ile bağlanmış H ve L zincirleri birbirlerinin aynısıdır

155 155

156 156 İmmünglobulin Yapısı H ve L zincirlerinin DEĞİŞKEN ve SABİT bölgeleri Değişken bölge : Antijen Bağlanması Sabit bölge : Kompleman Bağlanması, Hücreye Bağlanma

157 157

158 158 İmmünglobulin Yapısı H ve L zincirlerinin değişken bölgelerinde üçer tane AŞIRI DEĞİŞKEN bölge bulunur Antikorun özgüllüğü bu bölgelere bağlıdır

159 159

160 160 İmmünglobulin Yapısı L zincirleri sabit bölgelerin amino asit farklılıklarına göre iki çeşittir :  (Kappa) ve (Lambda) Bütün Ig sınıflarında görülürler H zincirleri 5 sınıf Ig için farklılık gösterir , , ,  ve 

161 161 IgG 2 H ve 2 L zinciri (H2L2) İkincil Yanıtta görev alır Plasentayı aşan TEK antikordur Yeni doğanda en bol bulunan antikordur Komplemanı etkinleştirebilir Opsonizasyon yapar

162 162

163 163 IgA 2 H ve 2 L zinciri (H2L2) + 1 J zinciri + sekretuvar yapıtaşı SALGILAR içinde yer alan ana antikordur Bakteri – virüs gibi mikroorganizmaların müköz zarlara yapışmasını engeller

164 164

165 165 IgM Pentamerik 2 H ve 2 L zinciri (5 H2L2) + 1 J zinciri Birincil Yanıtın başında üretilen ana antikordur Hemen tüm B hücrelerinin zarında monomer olarak bulunur Aglütinasyon, kompleman fiksasyonu ve diğer antikor tepkimelerindeki EN ETKİN antikordur On bağlanma noktası içerir

166 166

167 167 IgD Serumda düşük miktarlarda bulunur İşlevi net olarak bilinmemekte Bazofil ve mast hücrelere bağlanıp bu hücreleri aktifleştirebilir

168 168 IgE Serumda düşük seviyelerde bulunur Allerjik tepkimelerde derişimi artar Kompleman fiksasyonu yapmaz ve plasentayı aşamaz İki nedenle tıbbi önemi bulunur Anaflaktik Aşırı Duyarlılığa aracılık eder Helmintler gibi bazı parazitlere karşı savunmaya katılır

169 169 +

170 170

171 171 Hümoral Bağışıklıkta Birincil – İkincil Yanıt Birincil Yanıt Antijen ile ilk kez karşılaşıldığında ikinci yanıtta görüldüğünden çok daha uzun bir süre sonra serumda antikorlar belirir Antijene özgü bir B hücre obası oluşur Serum antikor düzeyi haftalarca yükselir sonra düşer Beliren ilk antikor IgM olup bunu IgG veya IgA izler

172 172 Hümoral Bağışıklıkta Birincil – İkincil Yanıt İkincil Yanıt Birincil yanıttan uzun süre sonra bile görülebilir Antijenle karşılaşıldığında birincisinden daha yüksek düzeylere çıkan hızlı bir antikor yanıtı vardır Antijenle ilk temastan sonra Bellek Hücreleri yaşamaya devam eder IgM miktarı ilk yanıta benzer Çok yüksek miktarda IgG üretilir, düzeyi çok uzun süre yüksek kalır

173 173

174 174 KOMPLEMAN SİSTEMİ Serumdaki yaklaşık 20 kadar protein Kompleman (Complement) : Tümleyici, bütünleyici Antikor gibi yapıların etkinliklerinin arttırılması Üç ana etkisi bulunur : Hücre Lizisi Fagositleri çeken kemotaktik faktörler Opsonizasyon

175 175 KOMPLEMAN Üç yol bulunur : 1. Klasik Yol 2. Almaşık (Alternatif) Yol 3. Lektin Yolu

176 176 KLASİK YOL Merkez Molekül C3b üretilmesi C3b’nin önemi : 1.Zara Saldırı Karmasını yapacak olan C5b konvertazı oluşturur 2.Bakterileri opsonize eder

177 177”1 KLASİK YOL Antijen – Antikor karması C1 Aktif C1 C2 C4 C4b – C2b (C3b konvertaz) + C4a + C2a C3 C4b – C2b – C3b (C5 konvertaz) + C3a C3b konvertaz C5 C5b + C5a C5 konvertaz C5b + C6 + C7 C5b – C6 – C7 C5b – C6 – C7 – C8 – C9 C5b – C6 – C7 + C8 + C9 ZARA SALDIRI KARMASI

178 178

179 179 KLASİK YOL Zara Saldırı Karması [C5b – C6 – C7 – C8 – C9] Etkilediği hücrede lizis oluşturur C5a : Anaflotoksin / Kemotaktik Faktör işlevi görür

180 180 ALMAŞIK (ALTERNATİF) YOL Farklı yüzey bileşenlerine C3(H 2 O) ve Faktör B bağlanır Bakteri lipopolisakkaritleri (Endotoksin) Mantar Hücre Duvarları Virüs Zarfı

181 181 Mikrop Yüzeyleri + C3(H 2 O) + Faktör B C3 C3b – Bb – C3b (C5 konvertaz) + C3a C3b konvertaz C5 C5b + C5a C5 konvertaz C5b + C6 + C7 C5b – C6 – C7 C5b – C6 – C7 – C8 – C9 C5b – C6 – C7 + C8 + C9 ZARA SALDIRI KARMASI Mikrop Yüzeyleri - C3(H 2 O) - Faktör B C3b – Bb (C3b konvertaz) Faktör D ALMAŞIK (ALTERNATİF) YOL

182 182 LEKTİN YOLU Mannan Bağlayıcı Lektin (MBL) Mikrop yüzeyindeki mannan moleküllerine bağlanır Bu MBL’ye Eşlenik Proteazları etkinleştirir MBL’ye eşlenik proteazlar C2 ve C4 proteinlerini parçalarlar Ag-Antikor gereksinimi olmadan klasik yola girilir

183 183 LEKTİN YOLU MBL’ye Eşlenik Proteazlar C2 C4 C4b – C2b (C3b konvertaz) + C4a + C2a C3 C4b – C2b – C3b (C5 konvertaz) + C3a C3b konvertaz C5 C5b + C5a C5 konvertaz C5b + C6 + C7 C5b – C6 – C7 C5b – C6 – C7 – C8 – C9 C5b – C6 – C7 + C8 + C9 ZARA SALDIRI KARMASI

184 184 Kompleman Sisteminin Etkileri 1.Opsonizasyon : C3b 2.Kemotaksi : C5a ve C5 – C6 – C7 karması (Nötrofiller) 3.Anafilotoksin : C3a, C4a, C5a Mast hücre degranülasyonu (Damar geçirgenliğinde artış, bronkospazm oluşturan Histamin) 4.Sitoliz : C5b – C6 – C7 – C8 – C9 karması 5.Antikor Üretiminin Şiddetlenmesi : C3b, B Hücrelerine bağlandığında yüksek miktarda antikor üretimi oluşur

185 185 Aşırı Duyarlılık (Alerji) Bağışıklık yanıtının konak organizma için abartılı, uygunsuz tepkimelere neden olma durumu Aşırı duyarlılık 4 tipe ayrılabilir Tip I Tip IIAntikor Aracılı Tip III Tip IVHücre Aracılı

186 186

187 187 Tip I Ani (Anaflaktik) Aşırı Duyarlılık Antijen Bazofil ve Mast hücrelerinde IgE üretimini tetikler Tekrar antijen ile karşılaşıldığında IgE’ler çapraz bağlanma yapar Hücrelerden etkin aracılar salınır Histamin Anaflaksinin Yavaş Tepki Veren Maddesi (SRS-A) Anaflaksinin Eozinofil Kemotaktik Faktörü (ECF-A) Serotonin Prostaglandinler ve Tromboksanlar

188 188 Tip I Ani (Anaflaktik) Aşırı Duyarlılık Geç evre antijenle temastan ~ 6 saat sonra başlar Hücre yıkımından sonra sentezlenen aracılara (SRS-A) bağlıdır Allejik bireylerde Th-2 aracılı hümoral yanıt vardır Allerjik olmayan kişiler aynı antijene IgG üreterek yanıt verir En ağır biçimi sistemik anaflaksidir

189 189 Tip I Ani (Anaflaktik) Aşırı Duyarlılık Histamin Bazofil ve mast hücrelerde önceden üretilir Vazodilatasyon, kapiller geçirgenlikte artış ve düz kas kasılması Antihistaminikler ile histamin almaçları bloke edilebilir

190 190 Tip I Ani (Anaflaktik) Aşırı Duyarlılık Anaflaksinin Yavaş Tepki Veren Maddesi (SRS-A) Tepkime sırasında üretilen lökotrien SRS-A bu nedenle yavaş başlar Vasküler geçirgenlikte artış ile düz kas kasılması

191 191 Tip I Ani (Anaflaktik) Aşırı Duyarlılık Serotonin Mast hücreleri ve trombositlerde önceden üretilmiş olarak bulunur Kapiller dilatasyon, damar geçirgenliğinde artış ve düz kas kasılması İnsan anaflaksisinde fazla önem taşımaz

192 192 Tip I Ani (Anaflaktik) Aşırı Duyarlılık Prostaglandinler ve Tromboksanlar Siklooksijenaz ile araşidonik asitten üretilirler Kapiller dilatasyon ve geçirgenlik artışı ile bronkokonstriksiyon Tromboksanlar trombosit agregasyonu yaptırır

193 193

194 194 Tip II Sitotoksik Aşırı Duyarlılık Hücre zarındaki antijenlerine yönelik antikor kompleman sistemini etkin hale geçirdiğinde görülür Zara Saldırı Karması üretilir Antikor (IgG veya IgM) antijeni F ab ile bağlar F c ile komplemana köprü görevi yapar Kompleman aracılı lizis Kompleman fagositleri buraya çeker, hücre zarları enzimatik olarak tahrip edilir

195 195 Bazı ilaçlar eritrosit zarına bağlanarak antikor oluşumunu başlatabilir Otoimmün antikorlar hücre yüzeyi ile etkileşir Hemoliz gerçekleşir

196 196 Tip III İmmün – Karma Aşırı Duyarlılığı Antijen – antikor karmalarının dokuda yangı yanıtı uyandırması İmmün karmalar normalde retiküloendotel (Doku Makrofajları) sistemi ile ortadan kaldırılır Karmaların dokularda birikme durumu İmmün karmaların depolandığı yerde kompleman sistemi etkinleşir Polimorfonükleer hücreler bölgeye gelir, doku tahribatı olur

197 197

198 198 Tip IV Gecikmiş (Hücre – Aracılı) Aşırı Duyarlılık Antikordan bağımsızdır Yardımcı (CD4) T Lenfositlerin işlevidir Antijenle temastan saatler sonra başlar, uzun süre devam eder Temas Aşırı Duyarlılığı

199 199 Tip IV Gecikmiş (Hücre – Aracılı) Aşırı Duyarlılık Temas Aşırı Duyarlılığı Basit kimyasal maddeler, bitkisel materyaller, ilaç ve kozmetikler Hapten olarak etki yapan maddeler deriye girer Vücut proteinlerine bağlanıp antijenlere dönüşür Yabancı maddenin deri ile tekrar temas etmesi durumunda oluşur Sitotoksik T Hücreleri yabancı antijeni taşıyan deri hücrelerine saldırır

200 200

201 201 Trombositler

202 202

203 203

204 204  GM-CSF  IL-1  IL-6  Trombopoetin

205 205

206 206 Trombositler Çekirdeksiz Hücreler Kemik iliğinde Megakaryositlerden üretilirler Megakaryositler : Büyük çekirdekli iri hücreler 1 megakaryosit / ~ 500 eritrosit Dolaşımdaki trombosit ömrü ~ 10 gün

207 207 Erişkin megakaryositler Ameboid hücreler Kemik iliğindeki sinüzoidlere uzantılar verir Uzantılar bu daralmış bölmelerde parçalanır Kopan parçalar dolaşımda daha küçük parçalara ayrılabilir Megakaryositin geride kalan çekirdeğini makrofajlar fagosite eder Trombositlerin 1/3’ü dalağın kırmızı pulpasında bulunur

208 208

209 209 Trombosit Yapısı Etkinleşmemiş trombosit yassı disk görünümünde Hücre zarı GLİKOPROTEİN ile kaplanmıştır (GLİKOKALİKS) GP I, GP II, GP III, GP IV, GP V Damar endoteline TUTUNAMAZ, tahrip olmuş endotel veya endotel altında bulunan fibroblastlara tutunabilir Hücre zarı fazla miktarda FOSFOLİPİD içerir (Araşidonik Asit Kaynağı)

210 210

211 Trombosit elektron mikroskopisi x 25,000 Periferik mikrotübüller (kahverengi), endoplazmik retikulum (mavi), mitokondri (yeşil), glikojen (siyah)

212 212 Zarın altında yaygın mikrotübüler yapı  Granüller (VWF) Lizozomal Granüller Yoğun Granüller (ATP – ADP) Mitokondri İnce Glikojen Granülleri ER ve Golgi Cismi Hücre içi membran sistemi

213 213  Granül Yoğun Granül Albümin Fibronektin vWF Faktör V Trombosit Faktör 4  - Tromboglobulin PDGF Trombospondin ADP ATP Serotonin Ca ++ Plazmada BULUNUR Trombosit etkinleşmesinden önce plazmada BULUNMAZ

214 214 İki tane internal membran sistemi 1.Açık Kanal Sistemi : Hücre zarının içeriye katlanması Trombosit etkinleştiğinde dış ortamdan Ca ++ alması ve salgı yapabilmesi için 2.Yoğun Tübüler Sistem : Düz ER katlanması Dış ortamla bağlantısı yok İç ortamdaki Ca ++ deposu

215 215 Trombositin Metabolik İşlevleri Glikoz Dış ortamdan veya hücre içi glikojenoliz ile Glikojen / Yağ asiti sentezleyebilir Protein SENTEZLEYEMEZ Trombosit enzimleri inaktive edildiğinde yerine yenisini ÜRETEMEZ

216 216 Trombosit Kontraktil Sistemi Sitoplazmalarında KONTRAKTİL proteinler bulunur (Aktin, Miyozin, Trombostenin) Aktin etkinleşmemiş trombositte G aktin biçiminde (MONOMER) Trombositin etkinleşmesi ile F aktin (POLİMER) Aktin filamanları ile ayaksı uzantılar oluşur (PSÖDOPOD)

217 217 Normal Trombosit Etkinleşmiş Trombosit

218 218 Trombosit Kontraktil Sistemi Trombosit etkinleşmesi ile Aktin – Myozin etkileşmesi Hücre içi Ca ++ artışı ve Ca ++ - Kalmodülin komplesinin oluşması Ca ++ - Kalmodülin komplesinin Miyozin Hafif Zincir Kinazı etkinleştirmesi Myozin ATPaz etkinleşmesi Kasılma oluşumu

219 219 PROSTAGLANDİN sentezleyen enzimler FİBRİN – STABİLİZAN PROTEİN bulunur Damar endoteli ve düz kası ile fibroblastların büyümesini sağlatan BÜYÜME FAKTÖRÜ (PDGF)

220 220 HEMOSTAZ

221 221 HEMOSTAZ Kanamanın engellenmesi 1. Damarda Kasılma 2. Trombosit Tıkacının Oluşturulması 3. Pıhtılaşma ile tıkaç oluşturulması 4. Pıhtı üzerinde fibröz doku büyümesi

222 Damarda Kasılma Travma sonucunda damar düz kasında kasılma Sinirsel Yanıt (Ağrı yanıtı) Yerel myojenik kasılma Yerel Hümoral Faktörler (Tromboksan A 2 )

223 223 Damarda tahribat ne kadar fazla olursa kasılma yanıtı da o kadar kuvvetli olacaktır

224 Trombosit Tıkacının Oluşturulması Tahrip olan damarın tıkanmasında ilk basamak Günlük yaşamdaki ufak yaralanmaların hepsinde fibrin tıkacı oluşmaz !...

225 225 Trombosit tahrip olmuş damar ile temas ettiğinde…. Şekil değiştirir Granül salgılar Yapışkan hale gelirler ADP salgılarlar Tromboksan A 2 salgılarlar TROMBOSİT ETKİNLEŞMESİ !...

226 Pıhtılaşma ile Tıkaç Oluşturulması Travma şiddetine göre oluşma hızı değişir Pıhtının geri çekilmesi (retraksiyon) Damar uçları birbirine yaklaşır

227 Pıhtı Üzerinde Fibröz Doku Büyümesi Pıhtı oluşumundan sonra… 1. Fibroblastlar ile sarılabilir 2. Çözünebilir

228 228 Trombosit Etkinleşmesi Damar tahrip olduğunda Trombosit damar altındaki kollajen tabakasına yapışır Hemostatik Tıkacın oluşmasındaki ilk basamak

229 229

230 230 Trombosit Etkinleşmesi Trombositin yapışması için Plazma proteini von Willebrand Faktörü (VWF) GEREKLİDİR Kollajen – trombosit arasında bağlanmayı sağlar (GP Ib) GP Ib – VWF bağlandığında trombosit etkin DEĞİLDİR GP IIb-IIIa oluşabilmesi için trombositin ETKİNLEŞMESİ gerekir

231 231 Endotel altı kollajen yapı Etkinleşmemiş Trombosit Von Willebrand Faktörü GPIb Trombosit Adhezyonu

232 232 von Willebrand Faktörü Endotel hücreleri üretir ve salgılar Stres, gebelik, akut yangı tepkimelerinden sonra ARTAR Megakaryositler de üretebilir (  Granüllerde bulunur) Trombosit etkinleşmesi ile salınan granüller trombosit yapışmasını ARTIRIR Faktör VIII, vWF’ye bağlı olarak plazmada bulunur

233 233 TROMBOSİT ETKİNLEŞMESİ 1.Trombositin şeklinin değişmesi 2. Trombositlerin birbirlerine yapışması 3. Araşidonik asit ve türevlerinin salınması 4.  ve yoğun granül içeriklerinin boşaltılması 5. Lizozomal granül içeriklerinin boşaltılması 6. Hücre zarının yeniden düzenlenmesi ile pıhtılaşma ve zar üzerinde fibrin oluşumu 7.Aktin – miyozin etkileşimi ile trombosit yığınının sağlamlaşması

234 ADHEZYON 2. BİRİKME ve KOHEZYON 3. TROMBOSİT YÜZEYİNDE PIHTILAŞMA 4. KUVVETLENME Kollajen ile temas Trombosit GP Ib almacı VWF molekülleri TxA 2 sentezi ADP salgılanması GIIb-IIIa almacı oluşması Fibrinojen Bağlanması Trombosit Aktomyozin kasılması Trombosit zarında pıhtılaşma için gerekli çeşitli almaçların hazır hale gelmesi

235 235 Trombosit Etkinleşmesi Trombosit etkinleşmesi için KOLLAJEN ile temas Doku zedelenmesinden sonra oluşan TROMBİN

236 236 Trombosit Etkinleşmesi 1. Trombin 2. ADP 3. Tromboksan A 2 (TxA 2 ) 4. Serotonin Etkinleşmenin SAĞLANMASI ve GÜÇLENMESİ

237 237 Soru Trombositlerde yapılarak agregasyona neden olan madde aşağıdakilerden hangisidir? (Eylül 2007) a)Tromboksan A2 b)Prostaglandin I2 c)von Willebrand faktörü d)Heparin e)Histamin Cevap : A

238 238

239 239 Uyarıya Trombosit Yanıtı Uyarılma sonucunda hücre içerisinde [Ca ++ ] ARTAR 1. Dış ortamdan (Açık Kanal Sistemi) 2. Yoğun Tübül Sisteminden

240 240 DTS : Yoğun Tübül Sistemi

241 241 [Ca ++ ] artışı ile…. a) Ca ++ - kalmodulin aracılı bazı enzimlerin etkinleşmesi b) Ca ++ bağımlı proteazların etkinleşmesi c) Hücre içi bazı olayların etkilenmesi a) PL – A 2 etkinleşmesi b) Trombosit granül içeriğinin salgılanması c) Trombosit aktomyozin karmasının kasılması

242 242 Trombosit etkinleşmesinde hücre içi [Ca ++ ] ÖNEMLİ!... [cAMP] ile trombosit etkinliği KONTROL edilebilir cAMP bağımlı Ca ++ pompası Endotelden salgılanan PGI 2 (PROSTASİKLİN) PGI 2, Adenil Siklazı (AC) aktive edebilir Fosfodiesteraz enzim inhibitörleri ile [cAMP] artar

243 243 Trombosit Kohezyonu GIIb-IIIa almacı GEREKLİDİR GIIb-IIIa almacı FİBRİNOJEN almacıdır Oluşması için Ca ++ gerekir

244 244 Trombosit Kohezyonu GIIb-IIIa almacına bağlanır Fibrinojene bağlanır ETKİNLEŞMİŞ TROMBOSİT ETKİNLEŞMİŞ TROMBOSİT GIIb-IIIa Fibrinojen GIIb-IIIa

245 245 Endotel altı kollajen yapı Etkinleşmiş Trombosit Von Willebrand Faktörü GPIb GIIb-IIIa Fibrinojen Etkinleşmiş Trombosit

246 246 Soru Trombositlerin aktive olmasıyla yüzeylerinde açığa çıkan GpIIb- IIIa reseptör yapısı aşağıdakilerden hangisine bağlanır? (Eylül 2003) a)Tromboksan A2 b)Fibrinojen c)Trombin d)Trombospondin e)Kollajen Cevap : B

247

248 248 Trombosit Yanıtında Lipid Aracılar Trombosit etkinleşmesi ile iki FOSFOLİPAZ aktive olur PL – C PL – A 2 Trombosit zar fosfolipidlerinin hidrolizi LİPOKSİJENAZ ve SİKLOOKSİJENAZ yolları

249 HPETE PGG 2 LTA 4 LİPOKSİJENAZSİKLOOKSİJENAZ PGH 2 TxA 2 PGD 2 PGI 2 Trombosit Tromboksan Sentetaz Endotel Prostasiklin Sentetaz LTB 4 SRS-A LTC 4, LTD 4, LTE 4 HPETE : Hidroperoksi – eikozatetraenoik Asit Araşidonik Asit

250 250 Trombosit Yanıtında Lipid Aracılar Lökotrienler Yangı ve allerjik tepkimeler PGG 2 PGH 2 (Hızla indirgenir) PGH 2 PGD 2 (Enzimatik olmayan yollarla) PGD 2 Trombosit kümelenmesini inhibe eder

251 251 Trombosit Yanıtında Lipid Aracılar Tromboksan A 2 Trombosit içinde PGH 2 ’nin temel AKTİF metaboliti Trombosit kümelenmesi ve vazokonstriksiyon Hücre içi [cAMP] azalması ile trombosit yanıtının güçlenmesi Hücre içi [Ca ++ ] ARTIŞINA sebep olur ADP, Serotonin, Trombospondin salgılanması

252 252 Trombosit Yanıtında Lipid Aracılar PGI 2 (Prostasiklin) Trombosit kümelenmesini inhibe eder Tromboksan A 2 ile zıt etki gösterir

253 253 TxA 2 PGI 2 Trombosit Kümelenmesi

254 254 Trombosit Yanıtında Lipid Aracılar AGEPC (Trombosit Aktive Edici Faktör – PAF) Asetil Gliserol Eter Fosforilkolin Yangı tepkimesinde görev alır Etkinleşmiş trombosit üretebilir Trombosit kümelenmesi ve sekresyonu Siklooksijenaz yolunu uyarır

255 255 Aspirin : siklooksijenaz enzimini GERİ DÖNÜŞÜMSÜZ inhibe eder Kanama zamanı UZAR

256 256 Trombosit Salgıları Granüller merkeze göç eder Açık kanal sistemi ile kaynaşırlar  granüller, yoğun granüllerden ÖNCE boşalır

257 257  Granül Yoğun Granül Albümin Fibronektin vWF Faktör V Trombosit Faktör 4  - Tromboglobulin PDGF Trombospondin ADP ATP Serotonin Ca ++ Plazmada BULUNUR Trombosit etkinleşmesinden önce plazmada BULUNMAZ

258 258 HEMOSTAZ

259 259 HEMOSTAZ Kanamanın engellenmesi 1. Damarda Kasılma 2. Trombosit Tıkacının Oluşturulması 3. Pıhtılaşma ile tıkaç oluşturulması 4. Pıhtı üzerinde fibröz doku büyümesi

260 Damarda Kasılma Travma sonucunda damar düz kasında kasılma Sinirsel Yanıt (Ağrı yanıtı) Yerel myojenik kasılma Yerel Hümoral Faktörler (Tromboksan A 2 )

261 Trombosit Tıkacının Oluşturulması Tahrip olan damarın tıkanmasında ilk basamak Günlük yaşamdaki ufak yaralanmaların hepsinde fibrin tıkacı oluşmaz !...

262 Pıhtılaşma ile Tıkaç Oluşturulması Travma şiddetine göre oluşma hızı değişir Pıhtının geri çekilmesi (retraksiyonu)

263 Pıhtı Üzerinde Fibröz Doku Büyümesi Pıhtı oluşumundan sonra… 1. Fibroblastlar ile sarılabilir 2. Çözünebilir

264 264 Pıhtılaşma Mekanizması Prokoagülan : Pıhtılaşma oluşturan madde Antikoagülan : Pıhtılaşmayı engelleyen madde Prokoagülan – Antikoagülan dengesi …

265 265 Pıhtılaşma Mekanizması 1. Pıhtılaşma Faktörlerinin yer aldığı tepkimeler serisi ve sonuçta PROTROMBİN AKTİVATÖR oluşumu 2. Protrombin aktivatörü ile PROTROMBİNİN TROMBİNE çevrilmesi 3. Trombinin FİBRİNOJENİ FİBRİNE çevirmesi

266 266 Protrombin Trombin FibrinojenFibrinojen Monomeri Fibrin İplikçikleri Çapraz Bağlı Fibrin İplikçikleri Trombin ile etkinleşen Fibrin Stabilizan Faktör Ca ++ Protrombin Aktivatörü

267 267

268 268 Protrombin ve Trombin Protrombin Plazma Proteini (15 mg/dl) Karaciğerde üretilir K Vitamini üretimi için gereklidir Kararlı değildir, kolayca Trombine ayrışır

269 269 Fibrinojen ve Fibrin Fibrinojen Plazma Proteini (100 – 700 mg/dl) Karaciğerde üretilir Çok az miktar intersitisyal aralığa geçer (Normal koşullarda bu bölgede pıhtılaşma olmaz)

270 270 Fibrinojenden Fibrin Oluşumu Trombin zayıf bir PROTEOLİTİK enzimdir Fibrinojenden fibrin MONOMERLERİ oluşturur Fibrin monomerleri HIZLA polimerize olur Polimer ilk olarak zayıf bağlardan oluşur Fibrin Stabilizan Faktör ile kuvvetlenir

271 271 Fibrin Stabilizan Faktör Plazma konsantrasyonu düşüktür Pıhtı içerisindeki trombositler tarafından üretilir Trombin tarafından etkinleştirilir

272 272 Pıhtının Çekilmesi (Retraksiyonu) Trombositler işlevsel Trombositten salınan prokoagülanlar Trombosit kontraksiyonu Kontraksiyon ile yırtık damar çeperleri birbirine çekilir

273 273

274 274 Pıhtılaşma POZİTİF GERİ BESLEME döngüsüdür Müdahale olmadıkça DURMAZ Protrombin Trombin Ca ++ Protrombin Aktivatörü X +++

275 275 Pıhtılaşmanın Başlaması 1. Damar duvarında veya çevre dokuda tahribat 2. Kanda tahribat 3. Kanın tahrip olmuş endotel veya damar dışındaki (kollajen) yapılarla temas etmesi

276 276 Protrombin Aktivatörünün Oluşumu 1. Ekstrinsik (Dışsal) Yol 2. İntrinsik (İçsel) Yol Her iki yolda da çeşitli plazma proteinleri bulunur PIHTILAŞMA FAKTÖRLERİ

277 277

278 278 Pıhtılaşmada Ekstrinsik Yol Damar duvarı veya damar dışı dokunun tahribatı Doku Faktörü (Doku Tromboplastini) Faktör VII Faktör X Faktör V

279 279 Doku Tromboplastini Haraplanmış dokudan salgılanır Fosfolipidler ile lipoprotein kompleksinden oluşur Proteolitik Enzim

280 280

281 281 Pıhtılaşmada İntrinsik Yol Kanın tahribatı veya kanın kollajenle teması Faktör XII Faktör XI Faktör X Faktör IX Faktör VIII Faktör V

282 282

283 283

284 284 Damar İçi Antikoagülanlar Damar çeperinin pürüzsüz olması İntrinsik yolun inhibisyonu Damar endotelinin GLİKOKALİKS tabakası Pıhtılaşma faktörleri ile trombositleri iterek etkinleşmelerini önler Endotel zar üzerindeki TROMBOMODÜLİN

285 285 TROMBOMODÜLİN 1. Trombin bağlar 2. Trombin – Trombomodülin kompleksi PROTEİN C ’yi etkinleştirir Protein C : Antikoagülan Faktör V ve Faktör VIII inaktivasyonu

286 286

287 287 FİBRİN ve ANTİTROMBİN III Koagülasyon ile trombin UZAKLAŞTIRILIR Fibrin iplikçikleri : Oluşan trombinin ~ % 85 – 90’ı oluşan fibrin lifleri içerisine hapsedilir Antitrombin III veya Antitrombin – Heparin Kofaktörü : Trombin bağlanarak etkisizleştirilir

288 288

289 289 HEPARİN Kandaki konsantrasyonu düşük Negatif yüklü polisakkarit Tek başına ÇOK DÜŞÜK antikoagülan aktivitesi Bazofilik mast hücreleri ve bazofillerde üretilir Birleştiğinde Antitrombin III aktivitesini ARTTIRIR Heparinaz ile yıkılır

290 290 Heparin – Antitrombin III karması… Faktör XII Faktör XI Faktör X Faktör IX uzaklaştırır

291 291 Pıhtının Yıkılması (FİBRİNOLİZİS) PLAZMİNOJEN (PROFİBRİNOLİZİN) Plazma proteini Etkinleştiğinde PLAZMİN ( FİBRİNOLİZİN) olur Proteolitik enzim

292 292 Plazmin’in Hedef Proteinleri Fibrin lifleri, Fibrinojen, Faktör V, VIII ve XII PlazminojenPlazmin t – PA Doku Plazminojen Aktivatörü

293 293 PLASMİNOJEN AKTİVATÖRLERİ Plazma konsantrasyonu 100 pM Damar içi yarı ömür 5 dakika. Endotelial bölgede etkinliği olmakla beraber, kanda fizyolojik olarak aktif formda bulunmaktadır u-PA ve t-PA intravasküler fibrin depolarının parçalanmasını başlatabiliyorlar

294 294 Damar içinde fibrin moleküllerinin birikmeye başlaması plasminojen aktivatörünün SALINIMINI tetikleyen etkendir. Endotelial hücreler ile aktive trombositlerden aynı zamanda PLASMİNOJEN AKTİVATÖR İNHİBİTÖR denilen bir madde daha salgılanır.

295 295

296 296 PLASMİNOJEN AKTİVATÖR İNHİBİTÖRLER PAI – 1 VE PAI – 2 olmak üzere 2 tipi var. PAI - 1 –Vasküler endotel hücreleri tarafında salgılanıyor Enflamatuar olay sırasında salgılanılan sitokinler endoteli aktive ederek salınımı artırıyor –Trombositlerin  granüllerinde de bulunur PAI – 2 –Hamileliğin 3 trimestrinde artar –Plesanta makrofajlarında salgılandığı düşünülmektedir

297 297 PLASMİN İNHİBİTÖRLERİ  2 antiplasmin. Karaciğerde yapılır Plasminin etkisini ortadan kaldırır. Pıhtı bölgesinden uzaklaşan plasmini anında nötralize eder

298 298 Plasmin 4 yıkım ürününün oluşmasına neden olur (X, Y - büyük D, E - küçük) Büyük yıkım ürünleri fibrin polimerizasyonunu engeller Trombositler üstündeki GPIIb-IIIa reseptörüne bağlanır. Bu nedenle pıhtı oluşumunu zorlaştırır FİBRİN YIKIM ÜRÜNLERİ

299

300 300 PAI  Antiplazmin

301 301 Aşırı Kanama (Pıhtılaşmama) 1. Vitamin K eksikliği 2. Hemofili 3. Trombositopeni

302 302 K Vitamini Yağda çözünür Bağırsakta bakterilerce sentezlenip emilir Safra salgılanmasındaki azalma ile emilim azalabilir

303 303 K Vitamini Eksikliği Protrombin üretilebilmesi için Faktör VII, IX, X K Vitaminine Protein C ihtiyaç var Protein S

304 304 Hemofili Olguların ~ % 85’i Faktör VIII eksikliği yada anormalliği Hemofili A veya Klasik Hemofili Faktör VIII : 2 bileşeni bulunur Büyük Bileşen von Willebrand hastalığı Küçük Bileşen Klasik Hemofili

305 305

306 306 Hemofili Olguların ~ % 15’i Faktör IX eksikliği Hemofili B

307 307 Trombositopeni Trombosit sayısının düşük olması Trombositopenik purpura İdiopatik trombositopeni

308 308 Tromboembolik Durumlar Trombus : Damar içerisinde oluşan pıhtı Emboli : Dolaşımdaki serbest pıhtı Sol Kalp Sistemik Sağ Kalp Pulmoner emboli

309 309 Tromboemboli Sebebi 1. Damar duvarının kabalaşması (Ateroskleroz) 2. Kan akımının yavaşlaması Rekombinant t – PA kullanımı Streptokinaz kullanımı (Benzer etki)

310 310 Pıhtılaşma Testleri 1. Kanama Zamanı 2. Pıhtılaşma Zamanı 3. Protrombin Zamanı

311 311 Kanama Zamanı Normal süresi 1 – 4 dakikadır Pıhtılaşma faktörleri eksikliğinde uzar Süre özellikle trombosit eksikliğinde uzar

312 312 Pıhtılaşma Zamanı Normal süresi 7 – 15 dakikadır İntrinsik yol işlev görür

313 313 Protrombin Zamanı Normal süresi 12 saniye kadardır Kandaki total protrombin hakkında fikir verir Ekstrinsik yol işlev görür

314 314

315 315

316 316

317 317

318 318

319 319


"1 LÖKOSİT FONKSİYONLARI. 2 3 4 Hücre Grubu % Nötrofiller50 - 70 Lenfositler20 - 40 Monositler2 - 8 Eozinofiller 1 - 4 Bazofiller 0.4." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları