Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ UZAKTAN EĞİTİM LİSANS PROGRAMI AFET KÜLTÜRÜ YRD.DOÇ.DR. YILDIRIM GÜNGÖR.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ UZAKTAN EĞİTİM LİSANS PROGRAMI AFET KÜLTÜRÜ YRD.DOÇ.DR. YILDIRIM GÜNGÖR."— Sunum transkripti:

1 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ UZAKTAN EĞİTİM LİSANS PROGRAMI AFET KÜLTÜRÜ YRD.DOÇ.DR. YILDIRIM GÜNGÖR

2 DERS 6 Dünyanın Meşaleleri: VOLKANLAR Magmanın (mantoda bulunan, yüksek basınç ve yüksek sıcaklık altında bulunan erimiş kayalar), yeryuvarının derinliklerinden yüzeye doğru püsküren yer şekilleridir. Güneş sisteminde bulunan kaya ile kaplı gezegen ve uydularda (bazıları çok aktif) birçok yanardağ bulunmaktadır. Dünya üzerindeki volkanlar, genellikle levha sınırlarında görülürler. 2

3 3

4 4

5 5

6 6

7 Volkanlar dünyada milyonlarca insanı olumlu veya olumsuz etkilemektedir. Volkanlar dünyada milyonlarca insanı olumlu veya olumsuz etkilemektedir. Türkiye’de de aktif volkan olduğu için bu konu bizler için de önemlidir. Çünkü ülkemizde 14 volkan bulunmaktadır. Türkiye’de de aktif volkan olduğu için bu konu bizler için de önemlidir. Çünkü ülkemizde 14 volkan bulunmaktadır. Doğudan batıya doğru; Doğudan batıya doğru; Ağrı ve Küçük Ağrı Dağları, Tendürek Dağı, Süphan Dağı, Nemrut Dağı, Karacadağ, Erciyes, Hasan Dağı, Karapınar Volkanları, Afyon ve Kula Volkanları en çok bilinen aktif volkanlarımızdandır. 7

8 Hasan Dağı Küçük ve Büyük Ağrı Dağları Nemrut Kalderası Karapınar Meke Maarı 8

9 Volkanlar dünyada yaşamın gelişmesi için gerekli olan atmosferik koşulların oluşmasında da önemli bir rol oynamıştır. Atosferin ilk oluşum aşamalarında Volkanlardan çıkan CO2, H2O ve N gibi gazlar ilkel atmosferi oluşturmuş ve bu atmosfe sayesinde yeryuvarına ilk yağmurların süşmesi gerçekleştir. Yağan yağmurlar da kabuğu hızla soğutmuştur. 9

10 Bir volkanın ana yapıları 10

11 Lav çeşmeleri. Lav akıntıları. Volkan bombası. 11

12 Volkanların yol açtığı çevresel afetler. 12

13 Tüm bu yanardağ etkinlikleri insanlara zarar verebilir. Tüm bu yanardağ etkinlikleri insanlara zarar verebilir. Yanardağ etkinlikleri genellikle depremler, sıcak su kaynakları, çamur kaynamaları ve gayzerler gibi etkinliklerle birlikte görülürler. Yanardağ etkinlikleri genellikle depremler, sıcak su kaynakları, çamur kaynamaları ve gayzerler gibi etkinliklerle birlikte görülürler. Püskürmelerden önce genellikle düşük şiddette depremler görülür. Püskürmelerden önce genellikle düşük şiddette depremler görülür. Yellowstone gayzeri (ABD). 13

14 Bilim, henüz yanardağ püskürmelerinin tam olarak ne zaman meydana geleceğini tahmin edememekle birlikte, isabetli tahminlerde bulunabilmektedir. Bilim, henüz yanardağ püskürmelerinin tam olarak ne zaman meydana geleceğini tahmin edememekle birlikte, isabetli tahminlerde bulunabilmektedir. 18 Mayıs 1980'de püsküren St. Helens Yanardağı PÜSKÜRMELERİ TAHMİN ETMEK 14

15 Volkan bilimciler, püskürmeleri tahmin etmek için aşağıdaki belirtileri kullanırlar: Sismisite; Sismisite; Yanardağlar uyanırlarken ve püskürmeye hazırlanırlarken her zaman sismik hareket (küçük depremler ve sarsıntılar) gösterirler. Bazı yanardağlar sürekli düşük düzeyde sismik faaliyet gösterirler ama bu faaliyetteki bir artış, patlamaya işaret edebilir. Ortaya çıkan depremlerin türleri, nerede başlayıp bittikleri de önemli siny allerdir. 15

16 Volkanik sismisite üç ana biçimde görülür: Kısa dönemli depremler, uzun dönemli depremler ve dalgalı sarsıntılar. Kısa dönemli depremler fay depremleri gibidirler. Magma yukarı doğru çıkarken gevrek kayanın kırılmasından ortaya çıkarlar. Magmanın yüzeye yakın bir yerde büyüdüğünü işaret ederler. Uzun dönemli depremlerde aktivite periyodu uzundur. Kısa dönemlilere göre daha seyrektirler. 16

17 17

18 Dalgalı sarsıntı, yüzey altında sürekli bir magma hareketi olduğu zaman ortaya çıkar. Dalgalı sarsıntı, yüzey altında sürekli bir magma hareketi olduğu zaman ortaya çıkar. Dalgalı sarsıntılar (sismik örüntüler), karmaşık ve yorumlanması zor olgulardır. Ancak, artan faaliyet, özellikle de uzun dönemler baskın olmaya başlayınca ve dalgalı sarsıntılar ortaya çıkınca korku yaratırlar. Dalgalı sarsıntılar (sismik örüntüler), karmaşık ve yorumlanması zor olgulardır. Ancak, artan faaliyet, özellikle de uzun dönemler baskın olmaya başlayınca ve dalgalı sarsıntılar ortaya çıkınca korku yaratırlar. 18

19 Aralık 2000'de, Meksika'daki Ulusal Felaket Önleme Merkezi'ndeki bilim insanları, Meksika Kenti dışındaki Popocatépetl Yanardağı'nın püskürmesini iki gün öncesinden tahmin ettiler. Tahmin, İsviçreli bir volkan bilimci olan M. Chouet tarafından uzun dönemli salınımların artışı üzerine sürdürülen araştırmalar sonucunda yapıldı. Hükümet onbinlerce kişiyi şehirden uzaklaştırdı. 48 saat sonra, yanardağ püskürdü. Bu püskürme, Popocatépetl Yanardağı'nın bin yıl boyunca karşılaşılan en büyük püskürmesiydi. 19

20 Yer Şeklinin Bozulması Yer Şeklinin Bozulması Yanardağlar aktivite öncesi birtakım belirtiler gösterirler. Yanardağlar aktivite öncesi birtakım belirtiler gösterirler. Yanardağın şişmesi, yüzeye yakın bir yerde magma biriktiğini gösterir. Etkin bir yanardağı gözlemleyen bilim adamları genellikle dağın eteklerindeki eğimi ölçer ve şişmedeki değişim oranını gözlerler. Yanardağın şişmesi, yüzeye yakın bir yerde magma biriktiğini gösterir. Etkin bir yanardağı gözlemleyen bilim adamları genellikle dağın eteklerindeki eğimi ölçer ve şişmedeki değişim oranını gözlerler. Artan bir şişme oranı, özellikle de kükürt dioksit çıkışlarında ve dalgalı sarsıntılarda bir artış varsa, kısa süre içinde gerçekleşebilecek bir püskürme ya da patlamayı işaret eder. Artan bir şişme oranı, özellikle de kükürt dioksit çıkışlarında ve dalgalı sarsıntılarda bir artış varsa, kısa süre içinde gerçekleşebilecek bir püskürme ya da patlamayı işaret eder. Nevada del Huila Volkanı, Kolombiya 20

21 Gaz Çıkışı; Gaz Çıkışı; Magma yüzeye yaklaştıkça ve basıncı düştükçe gaz çıkışı olur. Bu süreç, bir gazlı içecek şişesinin kapağının açılmasıyla karbondioksit gazının çıkışını andırır. Volkanik gazların temel bileşenlerinden biri kükürt dioksittir ve bu bileşiğin artan miktarları daha çok magmanın yüzeye yaklaştığını belirtir. Yanardağların gaz çıkışları, asit yağmuru olgusuna doğal bir katkıdır. 21

22 Örneğin, Örneğin, 3 Mayıs 1991'de, Filipinlerdeki Pinatubo Yanardağı'ndan 500 ton kükürt dioksit çıkışı oldu. İki hafta sonra, 28 Mayıs'ta, kükürt dioksit çıkışları yaklaşık on kat artarak tona erişti. Pinatubo Yanardağı, 12 Haziran 1991'de püskürdü. Püskürmeden önce birkaç kez, kükürt dioksit çıkışlarında düşüş olduğu gözlendi. Püskürmeden önce birkaç kez, kükürt dioksit çıkışlarında düşüş olduğu gözlendi. Çoğu bilim insanı, gaz düzeylerindeki düşüşün nedeni olarak sertleşen magmanın gaz geçişlerini tıkamasını görür. Bu olay, yanardağın iç yapısında basınç artışına neden olur ve bu da patlamalı bir püskürmeye yol açabilir. Çoğu bilim insanı, gaz düzeylerindeki düşüşün nedeni olarak sertleşen magmanın gaz geçişlerini tıkamasını görür. Bu olay, yanardağın iç yapısında basınç artışına neden olur ve bu da patlamalı bir püskürmeye yol açabilir. Yanardağların gaz çıkışları, asit yağmuru olgusuna doğal bir katkıdır. Yanardağların gaz çıkışları, asit yağmuru olgusuna doğal bir katkıdır. 22

23 Volkanlar Civarında Kentleşmenin Avantaj ve Dezavantajları Avantajları Maden Maden Jeotermal Enerji Jeotermal Enerji Tarıma elverişli toprak Tarıma elverişli toprak Turizm TurizmDezavantajları Lav akıntısı Lav akıntısı Piroklastik akıntı Piroklastik akıntı Sıcak çamur akıntısı (Lahar) Sıcak çamur akıntısı (Lahar) Deprem Deprem Tsunami Tsunami 23

24 Turizm Tarım Jeotermal Maden 24

25 Maden; Magma yükselimi ve gaz çıkışına bağlı olarak kalay, gümüş, altın, bakır, kurşun, çinko v.b. içeren minerallere ve kayaçlara volkanik arazilerde rastlamak mümkündür. Jeotermal; İzlanda, Yeni Zelanda ve Japonya gibi volkanik aktivitenin bol olduğu yerlerde buhar çıkışına bağlı olarak elektrik üretilir. Ayrıca evlerde kullanılmak üzere sıcak sulardan da yararlanılır. Tarım; Binlerce yıl ayrışmaya maruz kalmış mineralce zengin volkanik kayaçlar tarıma elverişli toprak haline gelir. Turizm; Kaplıca, çamur havuzları ve sıcak su kaynakları her yıl milyonlarca turisti volkanik arazilere çekmektedir. 25

26 Piroklastik AkıntıTsunami Deprem Lahar 26

27 Volkan civarında kentleşme tehlikeli olmasına rağmen bazı önemli şehirler bu bölgelere kurulmuştur Tokyo, Asama Volkanı, Japonya Kalapana, Kilauea Volkanı, Hawaii Chaiten Volkanı, Şili Plymouth, Montserrat Adası, Soufrière Hills Volkanı, Karayipler Arequipa, El Misti Volkanı, Peru Quetzaltenango, Santa Maria Volkanı, Guatemala Messina – Catania, Etna Volkanı, Sicilya, İtalya Napoli, Vezüv Volkanı, İtalya 27

28 Asama Volkanı, Tokyo'nun yaklaşık 145 km. kuzeybatısındadır. Şubat 2009’da Asama dağının patlaması sonucu kül ve dumanlar 1.6 km. yüksekliğe ulaştı. Patlama sonucu büyük toprak ve kaya yığınları 1 km. uzaklıktaki bölgelere kadar ulaştı. 28

29 Hawai adalarından birinde yer alan Kilauea volkanı dünyanın en aktif volkanıdır. En son Haziran 2007’de küçük çaptaki yüzlerce depremden sonra harekete geçmiştir. 29

30 Piroklastik akıntı Soufrière Hills Volkanı, Plymouth, Montserrat Adası, Karayip Denizi 30

31 El Misti Volkanı, Arequipa, Peru Volkanik faaliyeti, dumanlı gaz ve buhar salınımı ile renkli kükürt kayaçla sınırlıdır. Son patlama 1784'de olmuştur. 31

32 Santa Maria Volkanı, Guatemala 1902’deki patlamada 6000 kişi hayatını kaybetti. 32

33 Etna Volkanı, Sicilya’nın doğu kıyısındadır. Avrupa kıtasındaki en yüksek yanardağdır. 33

34 EN TRAJİK İKİ VOLKANİK PATLAM A Santorini Patlaması Santorini Patlaması Vezüv Patlaması Vezüv Patlaması

35 M.Ö 1500 yılında yani günümüzden yaklaşık 3500 yıl önce meydana gelen patlama sonrasında oluşan dev tsunami dalgaları tüm Ege Adalarını ve kıyılarını vurdu. Patlama sonrasında Ege adalarında yerleşmiş olan Minos Uygarlığı yok oldu. 35

36 Vezüv Volkanı ve etrafındaki kentleşme 36

37 Vezüv'ün MS 79 yılındaki aktivitesiyle Pompei, Herculaneum ve Stabia kentleri haritadan silinmiştir. 37

38 İtalya’da Vezüv’ün MS 79 püskürmesi eteğindeki Pompei kentini yok ederken kişinin ölümüne yol açmıştır yılındaki püskürmede de kişi yaşamını yitirmiştir. 38

39 KORUNMA İÇERDEYSENİZ Mutlaka aile bireylerinin sayısı kadar gaz maskesi bulundurun Mutlaka aile bireylerinin sayısı kadar gaz maskesi bulundurun Pencere kapı ve şömine girişlerini sıkınca kapatın Pencere kapı ve şömine girişlerini sıkınca kapatın Tüm havalandırma sistemini kapatın.ç İçeri gaz girebilir Tüm havalandırma sistemini kapatın.ç İçeri gaz girebilir Eğer sığınağınız varsa sığınağa girin. Evdeki evcil hayvanları da sığınağa almayı ihmal etmeyin Eğer sığınağınız varsa sığınağa girin. Evdeki evcil hayvanları da sığınağa almayı ihmal etmeyin 39

40 DIŞARIDAYSANIZ Çıkmadan tüm şalterleri, vanaları kapatın Çıkmadan tüm şalterleri, vanaları kapatın Bir dere kenarında iseniz ani volkanik akıntılar yüzünden derenin taşacağın ihtimali olduğu için yükseklere çıkın Bir dere kenarında iseniz ani volkanik akıntılar yüzünden derenin taşacağın ihtimali olduğu için yükseklere çıkın Denizde de aynı şeyi yapın Denizde de aynı şeyi yapın Volkanik malzemelerle temas sonunda yanıklarınız varsa en yakın sağlık kuruluşuna gidin veya yardım isteyin Volkanik malzemelerle temas sonunda yanıklarınız varsa en yakın sağlık kuruluşuna gidin veya yardım isteyin Gözleriniz, burnunuz ve boğazınız volkanik gazlardan tahriş olduysa hemen yardım isteyin ve en yakın doktora gidin. Gözleriniz, burnunuz ve boğazınız volkanik gazlardan tahriş olduysa hemen yardım isteyin ve en yakın doktora gidin. 40

41 Bir lahar, piroklastik akıntı veya lav akıntıları size doğru geliyorsa hemen bölgeyi tek edin. Bir lahar, piroklastik akıntı veya lav akıntıları size doğru geliyorsa hemen bölgeyi tek edin. Eğer yakında bir patlama olduğunda dair uyarı alırsanız veya bu konuda gözlemleriniz varsa yetkililerle temas kurun ve dediklerini harfiyen uygulayın Eğer yakında bir patlama olduğunda dair uyarı alırsanız veya bu konuda gözlemleriniz varsa yetkililerle temas kurun ve dediklerini harfiyen uygulayın Bulabildiğiniz herhangi bir araçla bölgeyi tek edin. Araçta iken kapı ve pencereler gaz girişine karşı kapalı olsun Bulabildiğiniz herhangi bir araçla bölgeyi tek edin. Araçta iken kapı ve pencereler gaz girişine karşı kapalı olsun Yol boyunca karşılaşacağınız olayları izlemek için zaman kaybetmeyin Yol boyunca karşılaşacağınız olayları izlemek için zaman kaybetmeyin 41

42 UNUTMAYIN Volkanların da diğer doğa olayları gibi zararından ç.ok yararı vardır. Yeter ki onları anlamayı öğrenelim..!! Aygıt Gölü Maarı Bitlis – arka plan Süphan Volkanı Fotoğraf: Yıldırım Güngör 42

43 auzef.istanbul.edu.tr 43


"İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ UZAKTAN EĞİTİM LİSANS PROGRAMI AFET KÜLTÜRÜ YRD.DOÇ.DR. YILDIRIM GÜNGÖR." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları