Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Refah Ekonomisi 1. Giriş Toplumların ekonomide iki temel hedefleri vardır:Etkinlik ve Adalet Kaynakların kıt olması bu kaynakların (gelişmiş yada az gelişmiş.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Refah Ekonomisi 1. Giriş Toplumların ekonomide iki temel hedefleri vardır:Etkinlik ve Adalet Kaynakların kıt olması bu kaynakların (gelişmiş yada az gelişmiş."— Sunum transkripti:

1 Refah Ekonomisi 1

2 Giriş Toplumların ekonomide iki temel hedefleri vardır:Etkinlik ve Adalet Kaynakların kıt olması bu kaynakların (gelişmiş yada az gelişmiş ülke olmaksızın) etkin kullanımını zorunlu kılmaktadır. Ekonomide bireyler yada üretici firmalar fayda ve karını max. etme çabası içerisindedirler. 2

3 Giriş Rekabetçi firmalar için piyasa fiyatı veri iken, karı azamileştirmenin yolu maliyetleri min. etmekten geçer. Tüketiciler içinde piyasa fiyatı veri iken en yüksek faydayı sa ğ lamak için en yüksek faydayı sa ğ layacak mal bileşimini seçer. İ şte tam rekabet koşullarında üretici ve tüketicilerin optimum sa ğ lanmış olacaktır. 3

4 Giriş Ancak toplumlar Pareto etkinlik yerine maliyeti etkinlik kaybı olsa bile gelirin adil da ğ ılımını isteyebilir. Böyle bir toplumda sosyal refahın azamileştirilmesinin yolu gelirin yeniden da ğ ıtımından geçer. Bu görev Vergi, sosyal transferler, destekleme ve kamulaştırma gibi araçları kullanan devlete aittir. 4

5 Ekonomide Genel Denge Analizi Ekonomide denge analizleri iki türden yapılmaktadır. Kısmi Denge ve Genel Denge. Kısmi denge analizi Camridge Okulundan A. Marshall tarafından geliştirilmiş ve ismi ile anılmakta iken, Genel denge Analizi üzerinde L.Walras, K.J.Arrow, G.Debreu gibi ekonomistler çalışmıştır. 5

6 Kısmi Denge Analizi Bu analizde tek bir piyasadaki denge üzerinde çalışılıyor. Bu analize göre; Sadece incelenen piyasa üzerindeki bir de ğ işim yada tercih, sadece incelenen piyasa üzerinde etkilidir. Yani bir malın fiyatındaki de ğ işim sadece o mal piyasasını etkileyecektir. Di ğ er piyasalarda oluşabilecek etki sabit kabul edilir. Kısmi denge yaklaşımında bir malın fiyatındaki de ğ işimin ikame ve tamamlayıcı mallar üzerindeki etkisi (yayılma etkisi) ve etkilen bu piyasaların ilgili mal piyasasındaki etkileri(geri besleme etkisi) ihmal edilmiştir. 6

7 Genel Denge Analizi Tük eticilerin piyasa fiyatları veri iken belli bir bütçe ile faydalarını, firmaların ise karlarını max. ettikleri noktadır. Tek bir piyasanın analizi Kısmi Denge, tüm piyasaların eşanlı incelenmesi ise genel denge analizinin konusunu oluşturur. Yani piyasalar arasında etkileşim söz konusudur. Bir piyasada meydana gelen de ğ işmeler (talep artış azalışları) di ğ er piyasaları etkiledi ğ i ihmal edilmemiş, ortaya çıkan yeni durumun di ğ er piyasaları etkiledi ğ i savunulmuştur. 7

8 Genel Denge Analizinin Savunucuları Statik genel denge analizini savunan ilk iktisatçılar Fizyokratlar olup, topra ğ ın tek üretken sektör oldu ğ u, di ğ erlerinin kısır sektör oldu ğ u savunulmuştur. Genel denge analizini esas inceleyen Walras ve Pareto’dur. Uygulamada kullanılabillir hale geririlmesinde Loentief etkili olmuştur. 8

9 Walras Kanunu Walras’ın geliştirdi ğ i ve kendi adıyla anılan teoriye göre, bir piyasada talep fazlası varsa başka bir piyasada mutlaka arz fazlası vardır. Bu sebeple bir ekonomide her zaman ortaya çıkan talep fazlası ve arz fazlası eşit olup, arz talep toplamları sıfıra eşitlenecektir. Walrasyan Sistem statiktir. Çünkü t dönemindeki ayrı denge analizi, t+1 döneminde ise ayrı denge analizi yapılarak, daha sonra bu gerçekleşen dengeler ayrı ayrı karşılaştırılarak statik analiz edilmektedir. 9

10 Genel Denge Analizinin Varsayımları Ekonomide iki birey, iki mal ve iki üretim faktörü bulunmaktadır. Üretimde ve tüketimde dışsallık bulunmamaktadır. Mal ve faktör piyasalarında tam rekabet koşulları geçerlidir. Ekonomide devlet ve dış ticaret bulunmamaktadır. Üretim ve tüketim aynı yer ve zamanda yapılmaktadır. Dolayısıyla taşıma ve depolama giderleri sıfırdır. Kayıtsızlık ve eş ürün e ğ rileri orijine göre dışbükey bir görünüm arz etmektedir. 10

11 Genel Denge-Kısmi Denge Eonomide ne zaman kısmi ne zaman genel denge analizi yapılaca ğ ı işi tecrübe işidir. E ğ er analiz edilecek piyasadaki girdi ve çıktıları, tüm ekonomi içerisindeki payı oldukça küçükse kısmi analiz yapılabilir. Belli bir gıda ürüne olan zevklerdeki de ğ işmenin girdi ve çıktı fiyatları üzerindeki etkisi, Ancak demir-çelik üretimindeki teknolojik de ğ işim veya petrol darbo ğ azı tüm ekonomik girdi- çıktıları üzerinde etkili oldu ğ undan genel denge analizi yapılmalıdır. 11

12 Refah Ekonomisi Genel denge analizi ile bütünleşen konuların başında refah ekonomisi gelir. Birbirilerinden farklı ve alternatif olabilecek birden fazla ekonomik durumdan hangisinin toplum faydasını azamileştirece ğ ini araştırır. Toplum faydasını azamileştirme yada optimal düzeyini belirlemede kullanılan kriterlerin başında Pareto optimalite kriterleri gelmektedir. Refah ekonomisi de ğ er yargılarını ön planda tuttu ğ u için normatif bir teoridir. 12

13 Pareto Optimalite Kriterleri Pareto Optimaline göre Bir bireyin refahını azaltmaksızın, bir başka bireyin refahını arttırmanın mümkün olmadı ğ ı durumda Pareto optimumu sa ğ lanmıştır. Bir bireyin refahını azaltmaksızın, bir başka bireyin refahını arttırmanın mümkün oldu ğ u durumda, toplumsal refahta artış meydana gelir. Di ğ er bireylerin refahı de ğ işmeksizin en az bir bireyin refahının kötüleşti ğ i durumda toplumsal refahta azalma meydana gelir. 13

14 Genel denge Analizi Genel denge analizi açıklanırken Edgeworth kutu diyagramında yararlanılarak, önce tüketiciler arası daha sonra üreticiler arasında denge ve nihai olarak üretici ve tüketicilerin birlikte ele alındı ğ ı genel denge analizi yapılacaktır. 14

15 Edgeworth Kutu Diyagramı Edgeworth kutu diyagramında iki tüketicinin iki mal tüketerek aynı anlı nasıl dengeye geldi ğ i basit bir modelle açıklanmaktadır. Her tüketici başlangıçta belirli birer mala sahip ve bu mallar rekabetçi bir piyasada fayda max. için de ğ iştirilibiliyor. Kuramı geliştirmek için basitleştirilen bu model daha sonra n sayıda tüketici ve m sayıda mal için genelleştirilir. 15

16 Edgeworth Kutu Diyagramının Varsayımları Ekonomide iki mal(X,Y) ve iki tüketici (A,B) vardır Başlangıçta Tüketici A’ nın sahip oldu ğ u mal demeti (XA, YA), Tüketici B’ nin (XB, YB) ‘dir. Tüketicilerin normal davranış özelliklerine sahip ve farksızlık e ğ rileri orijine göre dışbükeydir. Tüketicilerin fayda fonksiyonları birbirinden ba ğ ımsızdır. Analiz tam rekabet piyasasında yapılmaktadır, tüm girdi ve çıktı fiyatları veri olarak alınmaktadır. Analize işlem maliyetleri, dış ticaret ve devlet dahil edilmemiştir. 16

17 17 A X malı B Y malı K 10 birim 6 birim 3 5 (Ay) (By) (Ax) (Bx)

18 De ğ işimde etkinlik ve Pareto Optimumu İ ki tüketicinin bulundu ğ u bir modelde Pareto optimumuna ulaşmanın bir yolu; tüketicilerden birisinin faydasını bütçe kısıtı altında maksimize ederken di ğ er tüketicinin faydasının belirli bir düzeyin altına düşmesine izin verilmemesidir. Bu durumda tüketicilerden birisini kötü konuma sokmadan di ğ erini daha iyi konuma getirmek olanaksız olur. Her iki tüketicinin de iki malı pozitif miktarlarda tükettikleri kabul edilirse farksızlık e ğ rilerinin e ğ imleri her iki tüketici için eşit olacaktır. Çünkü farksızlık e ğ rileri te ğ ettir. Dolayısıyla denge koşulu iki tüketici için şu şekilde olacaktır; MRSa=MRSb (Marjinal İ kame Oranı) Bu sonuca göre rekabetçi dengede tüm tüketiciler için marjinal ikame oranının eşit oldu ğ u ve Pareto optimumunun sa ğ landı ğ ı kabul edilir. Dolayısıyla her rekabetçi denge Pareto optimumdur. Çünkü rekabetçi piyasada her tüketici ilan edilen fiyat setinde faydasını maksimize eder. 18

19 De ğ işimde etkinlik ve Pareto Optimumu E ğ er tüketici tercihleri normal davranış özelliklerine sahipse ve tüketimde dışsallıklar yok ise, her rekabetçi piyasanın pür de ğ işim dengesi etkindir ve Pareto optimaldir. Bu sonuç refah ekonomisinde birinci teorem olarak adlandırılır. Pareto optimalite n sayıdaki tüketici durumunda ise şu şekilde olacaktır: MRS1=MRS2=…=MRSn 19

20 Anlaşma E ğ risi ve Pareto Optimumu E ğ er başlangıç noktasında, tüketicilerin MRS eşit de ğ ilse (Px/Py), tüketiciler arasında de ğ işime gitmek faydalarını artıracktır. Ancak de ğ işim iki tüketicinin farksızlık e ğ rilerinin birbirine te ğ et oldu ğ u yere kadar olacaktır. Tüketicler arasındaki de ğ işimin son buldu ğ u ve marjinal ikame oranlarının eşitlendi ğ i pareto optimal noktaların birleştirilmesiye elde edilen e ğ riye anlaşma yada sözleşme e ğ risi denir. 20

21 Anlaşma E ğ risi 21

22 Anlaşma E ğ risi Diyagramdaki taralı bölgedeki anlaşma e ğ risi üzerindeki herhangi bir noktada hem pareto optimaldir hemde pareto üstündür. Çünkü başlangıç noktası Z ‘de hiç kimsenin refah düzeyini azaltmadan en az bir bireyin refah düzeyi arttırılabilmaktadir. Taralı alan üzerinde olupta anlaşma e ğ risi üzerinde kalanlar pareto optimal olup, pareto üstün de ğ ildir. D ve F noktaları arasında, hiç kimsenin refah düzeyini azaltmadan birinin refahını artırma mümkün de ğ ildir. (Birinci Teorem) 22

23 Refah Eko. İ kinci Teoremi Şimdiye kadar yapılan açıklamalerda devlet müdahalesi olmadı ğ ı ve piyasada tam rekabet varsayımından hareket edilmiştir. Pareto optimalinin başlangıç noktasında, optimalite sa ğ lanmasına ra ğ men bazı bireyler yine zengin yada yoksul kalabilirler. Ekonomistler bu tartışmaya girmeyip, konuyu politikacılara bırakırlar. Başlangıçtaki da ğ ılımın daha adil olması için, kamu tarafından vergi ve harcamalar yolu ile müdahale edilip, eşitlik sa ğ lamaya çalışılır. 23

24 Refah Eko. İ kinci Teoremi Söz konusu müdahaleden sonra yeni bir optimal başlangıç noktasına ulaşılır. Tüketici tercihleri ile ilgili varsayımların geçerli oldu ğ u (farksızlık e ğ rileri orijine dışbükeydir, süreklilik) ve tüketimde dışsallı ğ ın bulunmadı ğ ı varsayımı altında transfer ve de ğ işim sonucu yeni bir dengeye ulaşılmaktadır ki bu refah ekonomisinde ikinci teorem olarak adlandırılır. 24

25 Refah Ekonomisinin İ kinci Teoremi 25

26 Üretimde Etkinlik ve Genel Denge Üretimde etkinlik, tüketimde etkinlik analizine benzemektedir. Üretim sürecinde elde edilen ürünlerden (çıktı)hiçbirinin üretim miktarını azaltmadan, di ğ erinin miktarının arttırılmasının imkansız oldu ğ u durumlarda, girdilerde etkin da ğ ılımın sa ğ landı ğ ı ve aynı zamanda üretimde etkinli ğ in sa ğ landı ğ ı kabul edilir. Üretimde etkinlikte Edgeworth Kutu diyagramı kullanılarak analiz edilmektedir. 26

27 Üretimde Etkinlik Varsayımları Bu analizde de iki mal (X,Y) üretilmekte ve bunun için iki faktör (K,L) kullanılmaktadır. Üretim miktarları sabit ve toplam üretim miktarı sabittir. Üretim fonksiyonları sürekli, orijine göre dışbükey ve birinci dereceden homojendir (ölçe ğ e göre sabit getiri geçerlidir). Üretim teknolojisi veridir. 27

28 Üretimde Etkinlik ve Genel Denge 28

29 Üretimde Etkinlik ve Genel Denge E ğ er üretimde, Y malı üretimini azaltmadan, X malının üretimi arttırılamıyorsa, üretimde etkinlik sa ğ lanmış olur. Eş-Ürün e ğ rilerinin birbirilerine te ğ et oldu ğ u noktaların geometrik ortası üretim anlaşma e ğ irisi yada etkin üretim e ğ risi olarak adlandırılır. Yanı bu e ğ ri üzerindeki tüm noktalarda, X ve Y malı üretimi için tüm girdiler etkin olarak kullanılmıştır. 29

30 Üretimde Etkinlik ve Genel Denge Eş ürün e ğ rileri birbirine te ğ etse, iki malın MT İ O eşit olacaktır. MT İ O üretim düzeyi aynı kalmak şartı ile, bir girdinin yerine di ğ erinin hangi miktarda ikame edilece ğ i, yani 1 br. emek azaltıldı ğ ında ne kadar br. Sermaye kullanaca ğ ımızı ifade eder. Etkin üretim düzeyinde Y malı üretimin azaltmadan, X malı üretimini artırmak mümkün de ğ ildir. 30

31 Üretim İ mkanları Sınırı Etkin üretim seti üzerindeki üretim düzeylerinin, X ve Y ekseninden oluşan bir şekil üzerinde gösterilmesiyle üretim imkânları e ğ risi elde edilir. Üretim olanakları e ğ risi üzerindeki noktalar tüm girdilerin etkin biçimde kullanılması durumunda elde edilen maksimum Y malı ve X malı bileşimini göstermektedir. Etkin üretim seti üzerinde, bir malın üretiminin azaltılmadan di ğ er malın üretiminin artırılamayaca ğ ı belirlenmişti. 31

32 Üretim İ mkanları E ğ risi

33 Üretim ve Tüketimde Genel Denge Sadece üretimde yada tüketimde etkinli ğ in sa ğ lanması problemin yarısını çözdü ğ ü açıktır. Aslolan birlikte etkinli ğ in sa ğ lanmasıdır. Bunun genel denge analizi için yine iki mal (X,Y) ve bunları tüketen bir birey yada aynı tercihlere sahip (aynı kayıtsızlık e ğ risi üzerinde olma) birçok birey var varsayımından yola çıkılır. Üretim İ mkanlarını e ğ risini tek bir noktadan kesen, bireyin farksızlık e ğ risinin oldu ğ u nokta üretici ve tüketiciler için denge noktasıdır. 33

34 İ kinci En İ yi Teoremi Bir ekonomide rekabetçi genel denge varsayımlarının veya pareto optimalitesini aynı anda gerçekleştirmek oldukça zordur. Eksik rekabet koşulları, dışsallıklar, kamusal malların varlı ğ ı bunda etkilidir. E ğ er pareto optimal koşullarının tümü sa ğ lanamıyorsa, bbu koşullardan mümkün oldu ğ unca ço ğ unun sa ğ lanmasına dönük istekler gereksizdir. İ şte bu İ kinci En İ yi teoremin genel ifadesidir. Toplum refahı açısından az sayıda optimalite ilksinin ihlali, çok sayıda ilkenin gerçekleştirlmesinden iyi oldu ğ u söylenemez. 34


"Refah Ekonomisi 1. Giriş Toplumların ekonomide iki temel hedefleri vardır:Etkinlik ve Adalet Kaynakların kıt olması bu kaynakların (gelişmiş yada az gelişmiş." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları