Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

İTFAİYECİLİK VE YANGIN GÜVENLİĞİ İTFAİYECİLİĞE GİRİŞ Öğretmen: Güngör Uzun YANMA VE YANGIN BİLGİSİ.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "İTFAİYECİLİK VE YANGIN GÜVENLİĞİ İTFAİYECİLİĞE GİRİŞ Öğretmen: Güngör Uzun YANMA VE YANGIN BİLGİSİ."— Sunum transkripti:

1 İTFAİYECİLİK VE YANGIN GÜVENLİĞİ İTFAİYECİLİĞE GİRİŞ Öğretmen: Güngör Uzun YANMA VE YANGIN BİLGİSİ

2 Yanıcı maddenin ısı altında havanın serbest oksijeni ile belirli oranlarda birleşmesi sonucu meydana gelen zincirleme kimyasal reaksiyona YANMA denir. Yanmanın Tanımı 2

3 3

4 YANMA ısı YANICI MADDE OKSİJEN YANMA VE YANGIN BİLGİSİ

5 ISI YOK. YANMA YOK. OKSİJEN YOK. YANMA YOK. YANICI MADDE YOK. YANMA YOK. 5

6 YANMA VE YANGIN BİLGİSİ ISI KAYNAKLARI: Tutuşma derecesine ulaşacak miktarda ısı, açık alev, güneş, kıvılcım vb. OKSİJEN: Havada %21 oranında oksijen bulunup yanmanın devam edebilmesi için % 16 oranında oksijene ihtiyaç vardır. YANICI MADDE: Doğada Katı, Sıvı ve Gaz halinde bulunan cisimler. 6

7 YANMA VE YANGIN BİLGİSİ Yanıcı Maddeler KATI YANICILAR Bu tip maddeler ısı etkisiyle yanıcı buhar veya gaz çıkarmakta ve oksijenle birleşmesi sonucunda yanma olayı gerçekleşmektedir. Isı etkisiyle açığa çıkan buharlar alev alev yanarken katı madde de kor halinde yanmayı sürdürür. İçin için kor halinde yanan (kağıt, odun, sigara, kömür, pamuk balyası vb.) katı maddeler yanında ısıyla ergiyerek jelleşen ve yananlar da vardır. (PVC, zift, naftalin gibi) 7

8 KATI YANICI MADDELER Belirli bir kütleleri olup ısı etkisi ile yanıcı gaz ve buhar çıkartan maddelerdir. 8

9 9

10 10

11 b Parafin, mum ve katı yağlar önce eriyerek sıvı hale gelir ve Buharlaşarak yanarlar. 11

12 b Naftalin gibi maddeler direk Buhar haline geçerek yanarlar. 12

13 SIVI YANICI MADDELER 13 SIVI YAKIT

14 14

15 İKİ ÇEŞİT SIVI YANICI MADDE VARDIR. BUNLAR; SU İLE KARIŞMAYAN A. YOĞUNLUĞU SUDAN HAFİF SIVI YAKITLAR ; SIVI YAĞLAR, BENZİN, MOTORİN VS. Bu maddeler sudan hafif oldukları için suyun üstüne çıkar ve yanmaları suyun üzerinde devam eder. B. YOĞUNLUĞU SUDAN AĞIR SIVI YAKITLAR ; KATRAN, ASFALT VE GRES SIVI YANICI MADDELER 15

16 İKİ ÇEŞİT SIVI YANICI MADDE VARDIR. BUNLAR; SU İLE KARIŞABİLEN SIVI YAKITLAR ; ALKOL, ASETON, ETİL ASETAT VS. Su ile homojen şekilde karışmaları nedeniyle söndürülmeleri su ile yapılabilir. YANICI SIVI MADDENİN SU İLE KARIŞMA ÖZELLİĞİ SÖNDÜRME YÖNTEMİ VE MADDESİNİN BELİRLENMESİNDE ÖNEMLİDİR. SIVI YANICI MADDELER 16

17 SIVI YANICI MADDELER Parlayıcı sıvılar; Düşük sıcaklıkta buharlaşarak parlama özelliği gösteren sıvılardır ve tehlikeli yanma reaksiyonu gösterirler. Örnek; Benzin, Selülozik tiner, Etil alkol vb. Yanıcı Sıvılar; Yüksek sıcaklıkta buharlaşan yanıcı sıvılar; parlama özelliği göstermezler. Örnek; Fuel-oil, Motorin (Mazot) gibi 17

18 18

19 YANMA VE YANGIN BİLGİSİ Yanıcı Maddeler YANICI GAZLAR Diğer yanıcı maddelere nazaran daha kolay ve daha hızlı yanarlar. Oksijenle temasları çok küçük oranlarda olmalıdır yoksa yanmaları patlama şeklinde gerçekleşir. Yanabilen ve Alevlenebilen Gazlar: Normal koşullarda havanın oksijeni ile belirli oranlarda karşılaştıklarında alevlenme ve yanma özelliği gösteren gazlardır. LPG, Doğalgaz, Propan, bütan vs

20 20

21 GAZ YANICI MADDELER 21 -Direkt gaz halinde olmaları nedeniyle hızlı yanma reaksiyonu gösterirler. -Alt ve üst patlama limitleri vardır, kapalı hacimlerdeki gaz kaçakları kıvılcım ile karşılaştığında çok hızlı şekilde patlama şeklinde yanarlar.

22 GAZ YANICI MADDELER 22 -Boğma ve zehirleme özellikleri vardır; -Gazlar basınç altında sıkıştırılabilir veya sıvı hale getirilebilir. Örnek: LPG tüpleri içerisinde Propan ve Bütanın sıvılaştırılması Solunum cihazındaki havanın sıkıştırılması gibi.

23 YANMA VE YANGIN BİLGİSİ YANICI MADDE YANMA ŞEKLİ MADDE ÖRNEĞİ 1- GAZ HALİNDE Yalnız alevli. Hidrojen, Bütan, Propan vs.. 2- SIVI HALİNDE Gaz haline geldikten sonra yalnız alevli. Benzin, Fuel-oil, Eter vs. 3- KATI HALİNDE Yalnız korla. Alüminyum, kok, odun vs. Yalnız alevle. (Eğer bu maddeler yanmadan önce, ısıtılarak önce sıvı, daha sonrada gaz haline getirilirse.) Zift, Katı yağlar vs. Alev ve kor halinde. (Bileşiklerinde parçalanma olur ve gaz üretmeye başlarlarsa) Odun, Kömür vs. 23

24 OKSİJEN Kendisi yanmayan ancak yanıcı maddelerle birleştiğinde yakıcılık etkisi ile yanmayı başlatabilen ve devam etmesini sağlayan renksiz ve kokusuz gazdır Kaynama Noktası º C dir. 51 Bar basınçta ve – 119 º C de sıvılaşır 1 litre sıvı oksijen kg’ dır. 24

25 Normal havada % 21 Oksijen mevcuttur. Yanmanın devam edebilmesi için; Katı ve Sıvı yangınlarında % 16 Gaz yangınlarında % 12 oranında oksijene ihtiyaç vardır. OKSİJEN 25

26 Sıvı Oksijen hidrokarbonlarla temasında patlayabilir (Asfalt, Yağlar, Yakıtlar) Göz ve deriyle temasında ciddi tahrişe neden olabilir Saf Oksijenin yakıtlarla reaksiyonu çok şiddetli olup yüksek ısı üretir. Örnek: Asetilen – Oksijen kesim ve kaynak işlemlerinde. Saf Oksijen yağlarla temasında ise ısıya gereksinim duymaksızın şiddetli yanma reaksiyonu gösterir. OKSİJEN 26

27 OKSİJEN Oksijen 150 – 230 bar basınç altında tüpler içinde gaz halinde depolanır. Sıvı oksijen ise özel izole edilmiş tanklarda ve buna benzer depolarda saklanır. 27

28 28

29  Bazı yanıcıların bünyesinde yanmayı bir müddet sürdürecek kadar oksijen bulunur ;  Aşağıda örneği verilmiş olan maddeler yanma sırasında bünyelerinde ki oksijeni açığa çıkarırlar ve havasız ortamda dahi yanmaya devam ederler. OKSİJEN ÖRNEK ; Sodyum nitrat, Potasyum nitrat, Amonyum nitrat, Gümüş nitrat, Sodyum klorat, Potasyum Klorat, Potasyum permanganat,Hidrojen peroksit vs. 29

30 YANMA VE YANGIN BİLGİSİ Isı Bir cismin sıcaklığının artmasına neden olan fiziksel etkidir. Bir cisimden başka bir cisme sıcaklık farkından dolayı aktarılan enerjidir. Farklı sıcaklık- lardaki iki cisim yan yana getirildiğinde ısı daha sıcak cisimden daha soğuk cisme doğru akar. Isı kaynaklar genel olarak şu şekilde sıralanabilir: Açık alevler, elektrik arkı, aşırı ısı, kızgın yüzeyler, kıvılcım, statik elektrik, sürtünme ve doğal ısı kaynakları. 30

31 YANMA VE YANGIN BİLGİSİ Yanmanın Çeşitleri Yanma olayını tepkimenin özelliklerine göre 5 gurupta toplayabiliriz. a)Yavaş yanma: Yanıcı maddenin yapısı itibarı ile yanıcı buhar-gaz meydana gelmediği, yeterli ısı ve oksijenin olmadığı durumlarda oluşan yanmalardır. Ör.: Demirin paslanması b) Kendi kendine yanma: Yavaş yanmanın zamanla hızlı yanmaya dönüşmesidir. 31

32 YANMA VE YANGIN BİLGİSİ Yanmanın Çeşitleri c) İçin için yanma: Bir cisimden sıcaklık yükselmesi hissedilmesine rağmen ışık yayılmazsa buna için için yanma denir oC’yi aşmayan sıcaklıklarda yanan katı cisimler için yanma evresindedir. Sıcaklık 500 oC civarına yükseldiğinde cisimden ışınma görülmektedir. (Saman veya pamuk balyalarının yanması.) d) Hızlı yanma: Yanmanın tüm belirtileri olan alev, ısı, ışık ve korlaşmanın görüldüğü yanmadır. 32

33 YANMA VE YANGIN BİLGİSİ Yanmanın Çeşitleri e) Parlama/patlama: Parlama, tutuşabilir malzemeli bir yangının bir bölümü çevreleyen bütün yüzeye ani geçişidir. Yanıcı gazlar ve/veya hızlı buharlaşma ile kolay yanabilen maddelerin bir anda yanarak büyük bir hacim genişleme isteği gösteren yanmalardır. 33

34 YANMA VE YANGIN BİLGİSİ YANMANIN ÜRÜNLERİ Duman, ısı, alev ve zehirli gazlardır. 34

35 Yanma Gazları 35

36 Alev 36

37 Isı 37

38 YANGIN OTAMINDADA SICAKLIĞIN ZAMANLA DEĞİŞİMİ Zaman (dakika) Sıcaklık C

39 Isının İnsan Vücudundaki Etkileri 65 C Isıya sınırlı bir süre dayanır 120 C Isıya 15 dakika dayanır 143 C Isıya 5 dakika dayanır. 177 C ısıya 1 dakikadan az dayanır.

40 Duman 40

41 YANMA VE YANGIN BİLGİSİ YANGIN Ortamda her zaman ve bir arada mevcut olan, "OKSİJEN", "YANICI MADDE" ve "ISI" nın, kontrol dışında, birleşmesi ile, " IŞIK " ( Alev ) ve " KUVVETLİ ISI " nın açığa çıkması sonucu çevreye yayılması, büyümesi yaşam ve çevreye zarar verme niteliğine bürünmesidir. 41

42 a—Bacalar, b—Sigara, kibrit, c—Kıvılcım, d—Elektrik, e—Benzin, f—Likit Petrol Gazı, Doğal Gaz, g—Hayvanlar, h—Yıldırım, ı—Güneş Işığı, Yangının etkenleri: Yangının Etkenleri 42

43 Bacalar : Yakıt ile hava oksijeninin birleşmesi sonucu oluşan yanma olayında açığa çıkan çeşitli gazların, yanmanın sürdürülebilmesi için yanma ortamından dışarı atılması gerekir. Gazların yanma ortamından dışarı atılmasını sağlayan yapı bölmesine "BACA" denilmektedir. Kullanılan yakıtın cinsine göre; soba boruları 1-2 ayda bir temizlenirken bunların bacaları yılda en az 2, kalorifer ve mutfak bacaları ise yılda 1 kez temizlenmelidir. Aksi halde is, kurum bağlayan baca iç cidarı zaman içerisinde yüksek ısı ve olası kıvılcımla tutuşarak yanmaya başlar. Yangının Etkenleri 43

44 Sigara ve Kibrit: Dikkatsizlik yüzünden çıkan yangınların sebepleri arasında bilhassa sigara başta gelmektedir. Sigara ateşinin ortalama sıcaklık derecesi 800 C o civarında olduğu söndürülmeden atılan sigaranın yanıcı, patlayıcı ve parlayıcı maddelere teması neticesinde yangın çıkabilir. Söndürmeden yere atılan bir sigaranın, rüzgar tesiri ile sürüklenerek temas ettiği yanıcı maddeyi tutuşturduğu bir gerçektir. Kibrit başları yakıldığı zaman C hararet verir. Söndürülmeden yanıcı madde üzerine atılması o maddenin yanmasına neden olur. Yangının Etkenleri 44

45 Kıvılcım: Yanan bir kütleden koparak etrafa sıçrayan küçük parçacıklara kıvılcım denir. Bu parçacıkların yanar veya kor halde bulunması düştüğü yerdeki maddenin cinsine göre yanma olayının meydana gelmesine sebebiyet verir. Rüzgar kıvılcımın etrafa yayılmasında büyük etken olduğu kadar kül halinde ve kor halinde bulunan parçacıkların ateş (alevli) haline dönüşmesinde de büyük etkendir. Yangının Etkenleri 45

46 Elektrik: Elektrikli cihazlar modern yaşantımızın vazgeçilmez kolaylıklarındandır. Isınma ve ısıtmada, aydınlatmada, beslenmede, temizlik çabalarında, ulaşımda, sağlık hizmetlerinde hep elektrikli cihazların katkısı vardır. Elektrikten çıkan yangınların nedenlerini genel olarak iki ana gurupta toplayarak izah edebiliriz.  Elektrik enerjisini kullananların ihmal ve dikkatsizliğinden kaynaklanan yangınlar,  Elektrik tesisatından kaynaklanan yangınlar. Yangının Etkenleri 46

47 Yangının Etkenleri Benzin: Benzin petrolden elde edilen kolaylıkla yanabilen bir sıvı maddedir. Benzin ve benzeri maddeler (mazot, tiner, alkol, solvent, gazyağı vb.) kolaylıkla buhar haline geldiklerinden hava ile karışarak kolaylıkla yanıcı hale gelirler. Benzin buharı bulunan veya bulunabilecek yerlerde alev ve kıvılcım çıkartan alet, malzeme kullanılmamalıdır. 47

48 Yangının Etkenleri LPG- Likit Petrol Gazı: Sıvı petrol gazı da dediğimiz bu gaz petrol yan ürünlerindendir. Ham petrolün damıtılması sırasında elde edilen ürünlerin yanı sıra hidrokarbon sınıfı (etan, metan, propan, bütan, etilen metilen vb. gazlar) gaz maddelerde ortaya çıkmaktadır. Renksiz, kokusuz ve zehirsiz bir gazdır. Ancak fiziksel özelliklerinden dolayı basınç altında sıvı hale gelebilen ve üzerinden basınç kaldırıldığı zaman tekrar gaz haline dönen propan ve bütan gazı sanayi ve evlerde yakacak olarak geniş bir kullanım alanı bulmuştur. Bu gazlar kullanılması sırasında gerek kullanan gerekse imalat hataları nedeniyle yangınlara sebebiyet vermektedirler. 48

49 Yangının Etkenleri Doğalgaz: Doğal gaz havadan hafiftir. Doğalgaz renksiz, kokusuz ve zehirsiz bir gazdır. Bu sebeple, herhangi bir gaz kaçağının kolaylıkla fark edilebilmesi için doğalgaza sarımsak kokusu veren THT (Tetra Hidro Teofen) maddesi ve TBT (Tetra Butil Merkoptan) maddesi katılmaktadır. Birincil enerjidir, yani çıkarıldığı haliyle kullanılabilir. Doğalgaz bulunan veya bulunabilecek yerlerde alev ve kıvılcım çıkartan alet, malzeme kullanılmamalıdır. 49

50 Yangının Etkenleri Hayvanlar: Açık ateş kullanılan yerlerde başıboş hayvanlar (kedi ve köpek) daima yangın çıkarırlar. Evlerde kullanılan ve yanmakta olan mum, mangal gibi şeylerin devrilmesi, kümes ve ahır hayvanlarının bulunduğu yerlere gaz lambası ve mum gibi açık ateşli aydınlatıcıların bırakılması, baca ve soba boruları yakınına hayvanlar tarafından yapılan yuvalar, depolarda, ambar ve büyük mağazalarda bulundurulan hayvanların olası yangından tutuşarak diğer kat ve bölmelere kaçması, farelerin elektrik kablolarını kemirmeleri. 50

51 Yangının Etkenleri Yıldırım: Yıldırım bulutların taşıdığı elektriklerin bir buluttan diğer buluta veya bir buluttan toprağa boşalması olayıdır. Yıldırım yanıcı maddelere isabet ederse yangınlara neden olur. Yıldırım eşyaları harap eder, insan ve hayvanları öldürür, madeni cisimleri eritir. Yıldırımdan korunmak için paratoner tesisatı bulundurmak gereklidir. 51

52 Güneş: İçinde hava kabarcığı bulunan camlar, bombeli gözlük camları, cam küreler, dolu veya boş cam şişelerinin güneş ışınlarını bir noktaya toplamaları sonucu cisimleri yakarak yangın çıkarırlar. Güneş ısısını alarak içlerinde saklayarak kurumuş ve yığın halde açıkta bulunan saman, ot, keten, kenevir, yün, pamuk gibi cisimlerin kızışma neticesi kendiliğinden ateş almaları mümkün ise de kıvılcımla yanması da mümkündür. Yangının Etkenleri 52

53 YANGININ BÜYÜMESİ ve YAYILMASI : Yangın, başladıktan sonra dört şekilde büyüyebilmekte ve yayılabilmektedir. 1- DİREK TEMAS ( Dokunma – Değme ) Alevlerin, doğrudan yanıcı diğer maddelere erişmesi yoluyla, yangın büyüyebilir ve yayılabilir. 53

54 54

55 2- ISI İLETİMİ ( Kondüksiyon ) Isının, bir yangından ya da ısı kaynağından uygun bir iletken yardımı ile başka bir yanacak maddeye iletilmesidir. Isı iletkenliği, her maddenin ve cismin yapısına bağlı olarak değişmektedir. Metaller, diğer maddelere kıyasla daha iletkendir 55

56 Kondüksiyon 56

57 3- ISI – IŞIN YAYILIMI ( Radyasyon ) Isının, ışınma yoluyla iletimidir. Işınmada, ısı bir kaynaktan, başka bir madde üzerine ısı ışınlarına dönüşmüş olarak, boşlukta hızla ilerler. Herhangi bir cisme çarpan ısı ışınları, çarptıkları cisim üzerinde tekrar ısıya dönüşerek cismi ısıtır. Isı arttıkça alevler görünür hale gelir. 57

58 58

59 4- ISININ HAVA AKIMI İLE İLETİMİ (Konveksiyon ) Isı, hava ya da sıvı gibi taşıma ortamı içerisinde taşınabilir. Özellikle, aşağıdan yukarıya doğru, sıcak havanın yükselmesi ile ısı transferi olur ki, bu durumda ciddi bir yangın yayılma nedenidir. Isının hava akımı ile iletimini engellemek için, alevin boyunu kısaltmak yani oksijeni azaltmak, yanıcı maddeyi kesmek, ısı transferini durdurmak, patlayabilecek nesneleri ortamdan uzaklaştırmak gerekir. 59

60 60

61 61

62 62

63 YANGININ, BÜYÜMESİNİ ve YAYILMASINI ÖNLEMEK İÇİN, ISININ DİREK, KONDÜKSİYON, RADYASYON VE KONVEKSİYON YOLUYLA TRANSFER OLABİLECEĞİ, YAYILABİLECEĞİ YÜZEYLERİ VE CİSİMLERİ SOĞUTMAK GEREKİR. 63

64 YANGININ SAFHALARI 1-BAŞLANGIC AŞAMASI. 64

65 YANGININ SAFHALARI 2-YAYILMA ASAMASI 65

66 YANGININ SAFHALARI 3-KORLASMA SAFHASI (BACK DRAFT) 66

67 YANGINDAN DOĞAN KAYIPLAR Bir takım kıymetli kağıt ve raporların vs. kaybolması, Tecrübeli elemanların işi bırakması, yeni elemanların eğitilmesi, Müşteri itimadının azalması, Yangın sonucu onarım veya ünite içerisinde yer değiştirme masrafları, Bazı sözleşmeler sonucu devam etmesi gereken servislere yapılacak ödentiler. 67


"İTFAİYECİLİK VE YANGIN GÜVENLİĞİ İTFAİYECİLİĞE GİRİŞ Öğretmen: Güngör Uzun YANMA VE YANGIN BİLGİSİ." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları