Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

YARı BAŞKANLıK SISTEMI EZGI PAMUKÇU HALKLA ILIŞKILER VE REKLAMCıLıK.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "YARı BAŞKANLıK SISTEMI EZGI PAMUKÇU HALKLA ILIŞKILER VE REKLAMCıLıK."— Sunum transkripti:

1 YARı BAŞKANLıK SISTEMI EZGI PAMUKÇU HALKLA ILIŞKILER VE REKLAMCıLıK

2 YARı BAŞKANLıK SISTEMI NEDIR?  Yarı başkanlık sistemi. Başkanlık sistemi ile parlamenter sistemin karışımıdır. Yürütme gücü halk tarafından seçilen devlet başkanı ile meclis güvenine dayanan hükümet başkanı arasında paylaşılır. Fiili olarak ise yürütmenin başı devlet başkanıdır.Başkanlık sistemiparlamenter sistemin

3 DUVERGER’E GÖRE YARI BAŞKANLIK S İ STEM İ TANIMI(1980)

4 SARTOR İ (1997)’N İ N YARI BAŞKANLIK KISTASI  Sartori (1997), Duverger’in tanımıyla uyumlu başka bir tanım geliştirerek yarı- başkanlık için beş kıstas önermiştir: Başkan sabit bir süre için, do ğ rudan veya dolaylı, halk tarafından seçilir. Başkan, yürütme yetkilerini başbakanla paylaşır (iki başlı otorite yapısı). Başkan, parlamentodan ba ğ ımsızdır, fakat yalnız ve do ğ rudan yönetme/ hükümet etme yetkisine sahip de ğ ildir. Dolayısıyla iradesi, hükümet kanalıyla hayata geçirilir. Başbakan ve kabinesi, başkandan ba ğ ımsız ve fakat parlamentoya ba ğ ımlıdır. Hükümet, parlamentonun güven veya güvensizli ğ ine tabidir. Her iki durumda da parlamento ço ğ unlu ğ unun deste ğ ine ihtiyaç duyar. İ ki başlı otorite yapısı, her birimin özerklik potansiyeli devam etmek koşuluyla, yürütme içinde farklı dengelere ve güç a ğ ırlıklarının kaymasına imkân verir

5 YARı BAŞKANLıK SISTEMININ ÖZELLIKLERI  Yarı başkanlık sistemi bazı özellikleriyle Başkanlık sistemine benzerken, Parlamenter sistemle de benzerlikler taşırBaşkanlık sistemineParlamenter sistemle

6 İ KI BAŞLı YÜRÜTME benzerlik  Yarı başkanlık sisteminde yürütme organı iki başlı olma özelli ğ ine sahiptir. Bir tarafta Cumhurbaşkanı, di ğ er tarafta Bakanlar Kurulu bulunur. Bu özelli ğ iyle parlamenter sistem ile benzerlik taşır.

7 SEÇIM USULÜ benzerlik  Yarı başkanlık sisteminde yürütme organının başlarından birisi olan Cumhurbaşkanı halk tarafından seçilir. Bu özelli ğ iyle Başkanlık sistemi ile benzerlik taşır.

8 YASAMANıN GÜVENI  Yarı başkanlık sisteminde yürütme organının bir kanadı olan hükümet (bakanlar kurulu) yasama organına karşı sorumludur. Dolayısıyla, kabineyi güvensizlik oyuyla Yasama organı görevden alabilir.

9 YARI BAŞKANLIK S İ STEM İ N İ N BAŞKANLIK S İ STEM İ NDEN FARKI  Başkanlık sisteminden temel farkı yürütme organının iki başlı olmasıdır. yani tek bir başkan yoktur yürütme organı olarak, başkanın görevini(yürütme görevi) bakanlar kurulu ve cumhurbaşkanı üstlenmiştir. başkanlık sisteminden bir di ğ er farkı ise yürütme organının bir kanadı olan bakanlar kurulunun, yasama organının (meclis, parlamento vs.) güvenine dayanmasıdır. bu durumda yasama organı, mevcut bakanlar kurulunu güvensizlik oyu ile görevden alabilir. istikrarlı bir yönetim biçimi denilir, bu do ğ rudur; ancak genellikle efektif olamayan bir yönetim biçimi oldu ğ u da karşı iddiadır.

10 YARı BAŞKANLıK SISTEMININ PARLAMENTER VE BAŞKANLıK SISTEMIYLE KARŞıLAŞTıRMASı  Klasik parlamenter rejim Cumhurbaşkanına sembolik görevler yüklediği halde, yarı başkanlık sisteminde yetki sahası daha geniştir. Örneğin meclisi dağıtabilme, referandum isteyebilme, anayasa konseyi üyelerini atama ve anayasanın 16 maddesi gereği olağanüstü durum ilan ederek yasama, yürütme ve hatta yargı gücünü elinde toplayabilmektedir. Cumhurbaşkanı, dış politika ve savunma konularında da ağırlığa sahiptir.  7 yıl için seçilen Cumhurbaşkanı vatana ihanet dışında mutlak bir sorumsuzluk taşımaktadır. Yasaları onaylayan Parlamento, hükümeti denetleme ve düşürebilme yetkisine sahip olduğu halde, Cumhurbaşkanına karşı denetleme yönünden her hangi bir yetkisi yoktur.

11 YARı BAŞKANLıK SISTEMININ PARLAMENTER SISTEMDEN FARKı Yarı başkanlık sisteminde, tam başkanlıkta olduğu gibi ve parlamenter sistemden farklı olarak cumhurbaşkanı halk tarafından seçiliyor. Buna karşın, hükümetin onayı olmaksızın karar alamıyor. Uygulamada da, tam başkanlık sisteminde olduğu gibi yeterli siyasi etkiye sahip değil. Ancak parlamenter sisteme göre yetkileri daha üst düzeyde ve karar alma süreci daha kısa görülüyor. Türkiye'de de, Cumhurbaşkanı halk tarafından seçildiği için "fiili" olarak "yarı başkanlık" modeli uygulandığı kabul ediliyor.

12  Yarı başkanlık sisteminin en güçlü ve işler oldu ğ u Fransa'da cumhurbaşkanı, parlamenter sisteme göre daha geniş yetkiyle donatılmıştır. Meclis'i da ğ ıtabilme, referandum isteme, Anayasa konseyi üyelerini atama ve anayasanın yetkisiyle ola ğ anüstü durum ilan ederek yasama, yürütme ve yargı gücünü elinde toplayabilme yetkileri bulunmaktadır. Parlamento hükümeti denetleme ve düşürebilme yetkisine sahipken cumhurbaşkanına karşı denetleme yetkisine sahip de ğ ildir. Cumhurbaşkanı bakanlar kuruluna da başkanlık edebilir.

13 YARı BAŞKANLıK SISTEMINI UYGULAYAN BAŞLICA ÜLKELER Bu sistemin tipik ve ilk bilimsel uygulaması Fransa’da mevcuttur. Diğer ülkeler ise Rusya, Çin, Suriye, Portekiz, Finlandiya, Avusturya, İzlanda, İrlanda ve Namibya’dır. Her ülke sistemi kendine göre entegre etmiş fakat sistemin çatısının hemen hemen her ülkede aynı olduğu görülmektedir.

14 YARI BAŞKANLIK S İ STEM İ N İ N AVANTAJ VE DEZAVANTAJLARI Temel özelli ğ i iki başlı yürütme yapısı olan yarı-başkanlık sistemi, başkanlık sistemi ve parlamenter sisteme ait birtakım özellikleri bünyesinde taşıması nedeniyle her iki sisteme atfedilen kimi avantaj ve dezavantajları da içinde barındırmaktadır.

15 AVANTAJLARI Yarı-başkanlık modelini savunanlara göre bu sistemin temel avantajı, yarı- başkanlık modelinin temel özelli ğ i olan iki başlı yürütme yapısının rekabet halindeki güçler arasında bir dereceye kadar işbirli ğ ine ve yetki paylaşımına imkân vermesidir.13 Bir ülkede iki karşıt grup arasında şiddetli siyasi çatışma var ise, yarı-başkanlık sistemi gücün paylaşılmasına imkân verir. Bir güç başkanlı ğ ı, di ğ er güç ise başbakanlı ğ ı elinde tutabilir.

16 Yarı-başkanlık sistemine atfedilen ikinci avantaj, halk tarafından sabit bir süre için seçilen devlet başkanının, parlamento bölünmüş ve hükümetler istikrarsız olsalar bile, sistemin istikrarını ve meşruiyetini devam ettirebilme potansiyeline sahip olmasıdır. Bu çerçevede, yarı-başkanlık sistemi demokratikleşme sürecine saf parlamentarizme göre daha fazla katkı sunabilir.

17 DEZAVANTAJLARI Yarı-başkanlık modeline yönelik dört önemli eleştiri bulunmaktadır. Bunlardan ilki, başkanlık sistemine yönelik eleştirinin benzeri mahiyettedir. Buna göre, başkanın halk tarafından seçilmesi, siyasi sürecin kişiselleşmesine neden olabilir ve başkanı, kendisini ola ğ an süreçlerin üzerinde görmeye ve hukuk kurallarını hiçe saymaya teşvik edebilir

18 İ kinci eleştiri, yarı-başkanlık sisteminin ortaya çıkardı ğ ı iki başlı hükümet yapısıyla ilişkilidir. Devlet başkanı ve başbakan arasındaki çekişme, Linz’in ifadesiyle, kaçınılmaz olarak karar almayı geciktirebilecek birçok siyasi manevra ve entrikayla sonuçlanacak ve birbirine zıt politikalara neden olacaktır. Linz, iki başlı yürütme yapısını, yürütme ve asker arasındaki ilişki açısından da sorunlu görmektedir. Hiyerarşik makamların (genelkurmay başkanı, savunma bakanı, başbakan ve başkan) çoklu ğ u nedeniyle asker açısından merkezi öneme sahip hiyerarşik düzen karmaşık hal alabilir

19 Üçüncü eleştiri, devlet başkanı ve başbakanın farklı siyasi partilerden olması durumunda ortaya çıkması muhtemel birlikte yaşama (kohabitasyon) durumu, yani parçalı yürütme yapısı ile ilgilidir. Kohabitasyon, yürütme içinde siyasi tıkanıklı ğ a neden olabilir ve bu durum, demokrasisi tam olarak yerleşmemiş sistemlerde demokrasi dışı müdahalelere zemin hazırlayabilir. Yarı-başkanlı ğ ı savunanlar bu durumu, yarışan aktörler arasında yetki paylaşımına imkân verdi ğ i için avantaj olarak görürken, eleştirenler bu durumu sistemin zayıf noktası olarak nitelemektedir

20 Son olarak, başkanın, başbakanın ve herhangi bir siyasi partinin veya parti koalisyonunun parlamentoda ço ğ unlu ğ a sahip olmadı ğ ı durumlarda karşılaşılacak bölünmüş azınlık hükümeti ciddi tehlike içermektedir. Bu durum, bir taraftan parlamento içinde kaygan/istikrarsız koalisyonların/ittifakların ortaya çıkmasına ve hükümet de ğ işikliklerine neden olurken di ğ er taraftan başkanın müdahalelerine ve mahfuz yetkilerini kullanmasına neden olabilir. Parlamento içi istikrarsızlıklar ve hükümet de ğ işiklikleri, başkana, anayasada öngörülen yetkilerin dışına çıkma anlamında haklılık kazandırabilir ki, sonuçta zarar gören demokratikleşme süreci olur

21 S İ YAS İ ARKA PLAN Post-komünist ve kolonyal dönem sonrası ülkelerin ço ğ unun yarı-başkanlı ğ ı benimsedikleri 1990’lara kadar, yarı-başkanlık sistemine sahip ülkelerin sayısı oldukça azdır. Siyasi zorunluluklar, siyasi miras (ikili iktidar yapısı) ve özendirme etkisi gibi faktörler sonucu yarı-başkanlık sistemi, 1990’larda anayasa-yapıcılar tarafından en uygun sistem olarak de ğ erlendirilmiştir. Avrupa’daki yerleşmiş demokrasiler ya yaşanan siyasi krizleri aşmak (Finlandiya, Weimar Cumhuriyeti, Avusturya, Fransa ve Portekiz) ya da ulusal ba ğ ımsızlı ğ ı teyit etmek ( İ zlanda ve İ rlanda) amacıyla yarı-başkanlık sistemine geçmeyi tercih etmişlerdir. Bu ülkelerde yarı-başkanlık modeli tamamen geçici ve beklenmeyen durumlar karşısında geliştirilen bir tercihtir.

22 Her şeyden önce, yarı-başkanlık modeli, başkanlık sistemini savunanlarla parlamenter sistemi savunan siyasi aktörlerin üzerinde uzlaşabilecekleri bir anayasal seçenek olarak gözükmekteydi. Herhangi bir tarafın anayasa yapım sürecini kendi iste ğ i do ğ rultusunda şekillendiremedi ğ i bir ortamda yarı- başkanlık modeli, taleplerin bir kısmının karşılanması ve fakat karşı tarafın tüm taleplerinin gerçekleşmemesi anlamında taraflar açısından onurlu bir netice olarak görülmekteydi. Bu durum, özellikle 1990’larda yarı-başkanlık modelini benimseyen Orta ve Do ğ u Avrupa ülkeleri ile Fransızca konuşan Afrika ülkeleri için geçerliydi

23 TÜRK İ YE’DE YARI BAŞKANLIK TARTIŞMALARI Türkiye’de parlamenter sistemin terk edilerek bunun yerine yarı-başkanlık veya başkanlık sistemine geçilmesi ile ilgili tartışmalar 1980’lerde başlamıştır. Dönemin Cumhurbaşkanları Turgut Özal ve Süleyman Demirel’in, genelde hükümet sisteminin de ğ işmesi ve özelde cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesini savunan açıklamalarıyla, başkanlık ve yarı-başkanlık sistemi zaman zaman siyasi gündemin konusu olmuştur. Hükümet sistemi de ğ işikli ğ i önerilerinin dayanak noktasını, mevcut hükümet sisteminin koalisyon hükümetleri döneminde istikrarsızlıklara yol açtı ğ ı ve tek parti dönemlerinde ise özellikle cumhurbaşkanı ve bakanlar kurulu arasında yaşanan sorunlar nedeniyle hükümetlerin iktidar olamadıkları biçimindeki yakınmalar oluşturmaktadır. Bu nedenle kimi siyasetçi ve akademisyenler, parlamenter sistemin ortaya çıkardı ğ ı problemlerin hükümet sisteminde yapılacak de ğ işiklikle aşılaca ğ ını savunmaktadırlar

24 2007 Anayasa de ğ işikli ğ iyle cumhurbaşkanının seçilme usulü de ğ iştirilmiş, Cumhurbaşkanının parlamento yerine halk tarafından seçilmesi öngörülmüştür. Kimi yazarlara göre, böylece Türkiye, halen uygulanmış olmasa bile, yarı-başkanlık modeline geçmiştir. Zira anayasa hem halk tarafından seçilen bir cumhurbaşkanı hem de parlamentoya karşı sorumlu bir hükümet öngörmektedir. Elgie de pek çok çalışmasında Türkiye’yi yarı-başkanlık modeli olarak sınıflandırmaktadır yılında Türkiye’de katıldı ğ ı bir seminerde, seçilmiş bir devlet başkanı ile yasama sistemi içinden çıkan bir hükümetin ve başbakanın beraber var oldu ğ u yarı- başkanlık sistemlerinin güçlü ve zayıf başkanlı örneklerinin oldu ğ unu belirten Elgie, çift başlı bu sistemde yürütme sorunları ve meşruiyet çekişmeleri olabilece ğ ini ve başkan ile başbakan arasındaki olası çatışmaların sorunlara yol açabilece ğ ini belirtmiştir. Elgie’ye göre, gelişmiş demokrasilerde hükümet sistemleri, demokrasinin süreklili ğ i için büyük önem taşımamaktadır. Zayıf demokrasilerde ise, demokrasinin süreklili ğ i bakımından parlamenter sistemler, başkanlık sistemlerinden daha üstündür. Ülkelerin benimsemesi gereken hükümet sistemleri konusunda önerilerde bulunurken son derece temkinli olunması gerekti ğ ini ifade eden Elgie, e ğ er Türkiye konusunda bir öneride bulunulması gerekiyorsa, zayıf bir devlet başkanlı ğ ı kurumunun öngörüldü ğ ü bir parlamenter sistemin ya da zayıf bir başkanın oldu ğ u bir yarı- başkanlık sisteminin daha tercih edilir olaca ğ ını vurgulamıştır.


"YARı BAŞKANLıK SISTEMI EZGI PAMUKÇU HALKLA ILIŞKILER VE REKLAMCıLıK." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları