Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri

Slides:



Advertisements
Benzer bir sunumlar
Bilimsel Yöntem Prof Dr Süheyla Ünal.
Advertisements

BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ
D – 3 KURAM VE ARAŞTIRMA Neumann, 2000 Chapter 3, 4.
Sosyal Bilimlerde Kullanılan Temel Kavramlar
İŞLETME YÖNETİMİ PROGRAMI Gül Nur AKMAN
Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri
Nicel-Nitel Araştırma Yöntemleri
BİLİMSEL BİLGİNİN ÖZELLİKLERİ VE FEN - TEKNOLOJİ OKURYAZARLIĞI
SLIDE 1BBY208 Alan Araştırması Yaşar Tonta H.Ü. BBY yunus.hacettepe.edu.tr/~tonta/courses/spring2009/bby208/
BİLGİNİN KAYNAĞI BİLİM KAVRAMI BİLİM YÖNTEM İLİŞKİSİ
Yrd.Doç.Dr. Ali Murat SÜNBÜL Selçuk Üniversitesi, Egt.Fak.
Yorumlayıcı Paradigma ve Nitel Araştırmanın Bilimsel Araştırma Geleneğindeki Yeri Yrd. Doç. Dr. Cenk Akbıyık.
MANTIK DERSİ AKIL YÜRÜTME YÖNTEMLERİ
YÖNTEM BİLGİSİNİN ANLAMI NEUMAN (2000), CHP-4 The Meanings of Methodology.
Bilimsel Araştırmanın Alternatifleri
AFYONKARAHİSAR KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ
İnsan aklının erebileceği olgu, gerçek ve ilkelerin bütünü
BİLİMSELLİK GÜNCELLİK FAYDALILIK Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Dersi Danışman: Prof.Dr.Mustafa ERGÜN Hazırlayan: Özlem K.GENELİOĞLU.
B İ L İ M Bilim: "Evrenin ya da olayların bir bölümünü konu olarak seçen, deneysel yöntemlere ve gerçekliğe dayanarak yasalar çıkarmaya çalışan düzenli.
KAM 209 ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ
Roma Rakamları - Sayıları I = 1 II = 2 III = 3 V = 5 X = 10 L = 50 C = 100 D = 500 M = Önce gelen küçük sayı, sonra gelen büyükten çıkartılır. IV.
VERİ, BİLGİ VE ENFORMASYON
Bilimsel Araştırma:Temel Kavram, İlke ve Yaklaşımlar
Bilim ve Araştırma: Temel Kavramlar
ARAŞTIRMA ARAŞTIRMA TÜRLERİ ARAŞTIRMADA NİTELİKLER VE TUTUMLAR.
H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü
ISL314 ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ VE BİLİMSEL YAZIM
Bilim Adamının Özellikleri:
Bilimsel Araştırma Yöntemleri
IMGK 207-Bilimsel araştırma yöntemleri
Sağlık Hizmetlerinde Araştırma ve Değerlendirme Teknikleri
Bilimsel Araştırma ve Proje Yönetimi
EĞİTİMDE ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ
SOSYAL BİLİMLERDE ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ
EĞİTİM BİLİMLERİNDE ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ
ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ.
BÖLÜM 1 DÜNYAYI KAVRAMAKBİLGİ KAYNAKLARIBİLİMSEL AÇIKLAMANIN DOĞASIPSİKOLOJİ BİLİMİ Birinci Bölüm Konuları.
Yrd. Doç. Dr. Duygu GÜR ERDOĞAN
Bilimsel Araştırma ve Bilimsel Araştırma Süreci II
EĞİTİMİN BİLİMSEL TEMELLERİ
BİLİM ve BİLİMSEL YÖNTEM.
ARAŞTIRMA YÖNTEM ve TEKNİKLERİ
HEMŞİRELİK DİSİPLİNİ VE ARAŞTIRMA
BİLME-BİLGİ EDİNME, BİLGİ EDİNMENİN YOLLARI VE ÖNEMİ
Bilimsel Araştırma Yöntemleri.
Bilimsel Araştırma: Temel Kavram, İlke ve Yaklaşımlar
Bilimsel Araştırmalarda Temel Kavramlar
BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ ÜNİTE 1
BİLİM KAVRAMI TANIMI-AMACI-SINIRLARI-ÖZELLİKLERİ
BİLİMSEL YÖNTEM VE BİLİMSEL ARAŞTIRMALAR
Yrd. Doç. Dr. Ebrucan İSLAMOĞLU
Bilimsel Yöntem Prof Dr Süheyla Ünal.
Bilimsel Araştırmanın Alternatifleri
Araştırma Problemlere güvenilir çözümler bulmak amacı ile planlı ve sistematik olarak, verilerin toplanması, çözümlenmesi, değerlendirilmesi ve raporlaştırılması.
Bilim Felsefesi Prof Dr Süheyla Ünal.
Fen Öğretiminin Genel Amaçları Prof. Dr. Fitnat KAPTAN Arş. Gör. Dr
Araştırma Olayların incelenmesi, bilgilerin toplanması, düzenlenmesi, analiz ve senteze tabi tutulması, yorumlanması, değerlendirilmesi ve anlamlı bilgiler.
Merhaba… Bendeniz… Ders planı Ders notları Araştırma becerileri
EĞİTİM BİLİMLERİNDE YÖNTEM
1/17 BİLİM TARİHİ VE FELSEFESİ Musa çankaya. 2/17 Bilim; doğruyu ve bilgiyi araştırma, bilgi edinme ve bilgiyi düzenleme süreci, evreni anlama ve tanımlama.
Bilimsel bilgi Diğer bilgi türlerinden farklı
BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ
Bilimsel araştırma türleri
Temel Kavramlar Yrd. Doç. Dr. Ömer KUTLU.
GRS751 ARAŞTIRMA METODOLOJİSİ
Bilimsel Araştırma Yöntemleri
BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ
ARAŞTIRMA YÖNTEM ve TEKNİKLERİ
Sunum transkripti:

Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri Bilim ve Araştırmayla İlgili Temel Kavramlar

Plan Bilim Bilimsel yöntem Kuram Paradigma Araştırma Araştırma türleri Araştırma süreci

Bilim “Evrenin ya da olayların bir bölümünü konu olarak seçen, deneysel yöntemlere ve gerçekliğe dayanarak yasalar çıkarmaya çalışan düzenli bilgi, ilim.” “Nesnel dünyaya ve bu dünyada yer alan olgulara ilişkin tarafsız gözlem ve sistematik deneye dayalı zihinsel etkinliklerin ortak adı.” (Kaptan, 1977, 3)

Bilimsel Düşünce “Bilim temeline dayanan, özgür, eleştirici, araştırıcı ve bağımsız düşünce” (Türkçe Sözlük) “yaratıcı, sistemli ve problem çözmeye yönelik amaçlı düşünce” (Kaptan,1977,2)

Sorun Çözmenin Dayanakları Gelenekler (önceki uygulamalar, emsal gösterme, vd.) Hukuk Otorite Bireysel deneyimler Bilim

Bilimin Temeli Tecrübe Deney Araştırma Bilim var olan, ancak, henüz bilmediğimiz bir düzeni araştırır.

Bilimin Temel İşlevleri Anlama Açıklama İdiografik (kendine özgü, spesifik): spesifik bir olayın açıklanması (sınavda bir kişinin başarısız olması) Nomotetik (tekrarlanan, kurallı): daha çok olayın genel olarak açıklanması (futbol takımlarının kendi sahasında daha başarılı sonuçlar alması) Kontrol

Gözleme dayalı olması Akli / rasyonel olması Bilimin Özellikleri Bilimin konusu gözlenebilir olaylar Gözlem sonucu elde edilen verilerle doğrulanmayan bilgilerden kuşku duyulur Bilim sadece akla dayanmayı reddeder Bilim “pozitif”tir. Olması gerekeni değil, olmakta olanı inceler. “Pozitivizm” sorunları olgulardan hareket ederek ve bilimsel yöntemler kullanarak çözmeye çalışır. Bilim “olgu”larla ilgilenir, “değer”lerle değil. Bilim aklidir, çünkü gözlemler, olgular ve ilişkiler akıl yoluyla analize, senteze, betimlemeye, açıklamaya ve değerlendirmeye tabi tutulur

Deneyci - Akılcı Doğanın; düzenli ve yöntemli bir biçimde araştırılması, gözlem ve deneyler aracılığıyla kavranan olgulara dayalı bir bilim sisteminin kurulması (Bacon) Yalnızca akıl tarafından “açık ve seçik” olarak kavranan bilgiler güvenilirdir. Açık ve seçik bilgileri sağlayan sezgi yanılmaz yargının önkoşuludur. (Descartes) Deneyci gelenek: Francis Bacon, John Locke, George Berkeley, David Hume Akılcı gelenek: Rene Descartes, Baruch Spinoza, Gottfried Wilhelm von Leibniz Immanuel Kant iki geleneği tek sistemde birleştirdi: “Bütün bilgi deneyle başlar, ama bütünüyle deneyden çıkmaz.” Georg Wilhelm Friedrich Hegel: “mutlak idealizm” – “akılcı olan her şey gerçektir, gerçek olan her şey de akılcıdır.”

Bilimin Kaynakları Doğa üstücülük (olayların kaynağını başka şeylerde arama) Bireysel yaşantılar (yaşantıların toplanması, kaydedilmesi, sistemli hale getirilmesi ve bunlarla ilgili genel ilkelerin keşfedilmesi) Nicelik (ölçme) Evrende meydana gelen her şey nicel ve ölçülebilir (Thorndike) İlişkilerin keşfi (neden-sonuç ilişkisi, determinizm) Gerçeğe yaklaşıklık (“mutlak” doğrular, “değişmez” gerçekler)

Rasyonalizm / Ampirizm Rasyonalizm; aklı duygusal algılardan bağımsız olarak bir bilgi kaynağı olarak görür, “mana”yı öne çıkarır. Ampirizm; duygu ve deneyimleri bilgi kaynağı olarak görür, “madde”yi ilk veri olarak kabul eder. Ampirizmde metafiziğe yer yoktur.

Tümdengelim - Tümevarım Genel önermelerden (doğrulardan) hareket ederek özel durumlar için akıl yürüterek sonuç çıkarma (Aristo) Tek tek yapılan gözlem ve deneylerin sistemli bir biçimde incelenmesiyle elde edilen genellemeler (Bacon)

Tümdengelim - Tümevarım Kuramlar Ampirik Genellemeler Denenceler TÜMEVARIM TÜMDENGELİM Gözlemler

Kuram Birtakım olguları veya olgusal ilişkileri açıklayan kavramsal sistem. Ampirik gerçeklik hakkında mantıksal olarak birbiriyle ilişkili bir dizi önerme Yanlışlığı ortaya konuluncaya / yanlışlığı ispat edilinceye kadar doğru kabul edilen genel bilgi.

Toplumsal Kuram “Toplumsal dünya hakkındaki bilgileri özetleyen ve düzenleyen, onun nasıl işlediğini açıklayan, birbiriyle bağlantılı fikirlerden oluşan sistem”

Kuram Örneği Aile içi şiddet Polisin seçenekleri / bakış açıları (kuram değil) Kısa dönem barış için zorunlu ayrılık (ailevi sorun) Arabuluculuk (danışmanlık) Tutuklama (suç) Caydırma kuramı (suçun cezalandırılması – böylece bir daha aynı suçu işlemek isteyenler de caydırılmış oluyor) Damgalama kuramı (Suçluyu cezalandırarak damgalarsanız bu kişi gene aynı suçu işler)

İki Kuramın Aile İçi Şiddete Yaklaşımı Rasyonel Seçenek Simgesel Etkileşimcilik İnsanlar; nesnelere,davranış- lara ve diğer insanlara simgesel anlamlar yüklerler Damgalama kuramı: Suç İşleyenin damgalanması, daha fazla suç işlenmesine neden oluyor Şiddet uygulayan, bir kez damgalandıktan sonra daha sık bu suçu işler İnsanların davranışı, hareket- lerinin maliyet/yararıyla şekillenir Caydırma kuramı: Yararı zararından fazlaysa insanlar suç işliyor Şiddet uygulayan, bunun maliyetini (tutuklama) gördükten sonra tekrar yapmamaya karar verir Kuramsal varsayım Kriminolojik bileşen Kestirim (tutuklama- nın aile içi şiddete etkisi)

Dünya Görüşü / Paradigma Gözlemlerimizi ya da akıl yürütmemizi düzenlemek için kullandığımız temel modeller, genel çerçeveler, dünya görüşleri ya da bakış açıları. Pozitivizm, yapısal işlevselcilik, akılcı nesnellik vd. Sosyal bilimciler toplumsal davranışları anlamak için paradigmalar geliştirirler İnsan hakları –bireysel ya da toplumsal paradigmalarla açıklanması Doğa bilimlerinde paradigmaların değişmesi gelişme anlamına geliyor Sosyal bilimlerde bazı paradigmalar gözden düşer, bazıları popüler olur, ama asla tamamen terkedilmez Paradigmalar doğru ya da yanlış diye değil; az yararlı ya da çok yararlı olarak sınıflanabilir Paradigma örnekleri Erken pozitivizm –Comte: toplumsal yaşamı yöneten kurallar bilimsel olarak araştırılabilir Sosyal Darwinizm – Darwin-”Türlerin Kökeni”- doğal seçim süreci; toplumsal yaşamın evrimleşmesi Çatışma paradigması –Karl Marx – kapitalizmin gelişmesi Simgesel etkileşimcilik –dil ve diğer sistemler aracılığıyla bireylerin ortak bir anlayışa ulaşma süreci Etnometodoloji – insanların toplumsal yaşamı anlamlandırma süreci Yapısal işlevselcilik – toplumu oluşturan bileşenler bütün sistem için hangi işlevleri yerine getiriyor Feminist paradigma –kadının ezilmesi Akılcı nesnellik

Bilimsel Yöntem Açık-seçik, denetlenebilir, yansız, eleştirici, düzeltici, deneyici, seçici, akla uygun, duyarlığı yüksek, olgusal düzeyde, bilinen en güvenli sorun çözme yoludur. Bilim üretme yoludur.

Bilimsel Yöntem “Bilimsel topluluğun bilgi üretmek ve değerlendirmek için kullandığı fikirler, kurallar, teknik ve yaklaşımlardır”. Bilimsel yöntem; tümdengelim ve tümevarımın bir sentezidir. Kaynak: Neuman, 2006, s. 17

Bilimsel Topluluğun Normları Bilimcilerin araştırmalarını nasıl yürüteceklerini düzenleyen bir dizi resmi olmayan kural, ilke ve değerler. Evrenselcilik Örgütlü şüphecilik Tarafsızlık Paylaşımcılık Dürüstlük Kaynak: Neuman, 2006, s. 16

Bilimsel Yöntemin Dayandığı Temel Varsayımlar Olaylar arasında neden-sonuç ilişkisi olması Olayların incelenmesi. Tümevarım / tümdengelim ile geçerli / güvenilir bilgi toplanabilmesi. Olayların metafiziğe dayanmadan açıklanabilmesi.

Bilimsel Yöntemin Aşamaları 1- Güçlüğün sezilmesi 2- Sorunun tanımlanması 3- Çözümün tahmin edilmesi 4- Gözlenebilir sınayıcıların belirlenmesi 5- Deneme ve değerlendirmelerin yapılması 6- Raporlaştırma Kaynak: Karasar, 1995, s. 14

Araştırma Olayların incelenmesi, bilgilerin toplanması, düzenlenmesi, analiz ve senteze tabi tutulması, yorumlanması, değerlendirilmesi ve anlamlı bilgiler bütünü haline getirilmesi. “Problemlere güvenilir çözüm yolları bulma süreci” Güvenilir çözüm yolları bulunması “doğru” kararlar alınabilmesine, “doğru” kararların alınabilmesi “doğru” bilgilerin kullanılmasına bağlı Araştırmaya ilgi ile bilim ve teknolojide geri kalmışlık arasındaki ilişki

Toplumsal Araştırma “Araştırmacıların toplumsal dünya hakkında bilimsel temelli bilgi üretmek için sistematik olarak uyguladığı yöntem ve yöntembilimlerin bir toplamıdır”. Kaynak: Neuman, 2006, s. 2

Araştırma Türleri-I Temel araştırmalar Uygulamalı araştırmalar -Kuram geliştirmeye yönelik bilgi üretmek -Var olan bilgiye yenilerini katmak -Açıklama -Ayrıntı saptama -Neden-sonuç ilişkisi saptama -Kuram geliştirme Uygulamalı araştırmalar -Üretilen bilgilerin değerlendirilmesiyle sorunların fiili çözümü (aksiyon araştırmaları, AR-GE araştırmaları) -Türleri: Değerlendirme, aksiyon, toplumsal etki ölçümü

Araştırma Türleri-II Niceliksel Araştırmalar Niteliksel Araştırmalar -Maddi olguların ölçümü -Değişkenler üzerine odaklanır -Güvenilirlik önemli -Değerden arındırılmış -Bağlamdan bağımsız -Denek sayısı çok -Araştırmacı olayın dışında Niteliksel Araştırmalar -Sosyal gerçekliğin, kültürel anlamın yapısı -Etkileşimli süreçlere, olaylara odaklanır -Gerçeğe uygunluk önemli -Değerler var ve açık -Durumla sınırlı -Denek sayısı az -Tematik analiz -Araştırmacı olayın içinde

Araştırma Türleri-III Keşfedici Temel maddi verilerle aşinalık sağla Koşulların genel bir zihni resmini çiz Gelecekte yapılacak araştırmaların sorularını formüle et Yeni fikirler, hipotezler geliştir Araştırma yapılıp yapılamayacağını kararlaştır Yeni veri bulma ve ölçme teknikleri geliştir Tanımlayıcı Detaylı, doğru bir resim oluştur Eski verilerle çelişen yeni veri bul Yeni bir dizi kategori yarat ya da türleri sınıfla Nedensel bir süreci ya da mekanizmayı belgele Bir durumun arka planını ya da bağlamını rapor et Açıklayıcı Bir kuramın kestirimlerini ya da ilkelerini sına Bir kuramın açıklamasını detaylandır ya da zenginleştir Bir kuramı yeni sorunlara ya da konulara uygula Bir kestirim ya da açıklamayı destekle ya da çürüt Sorun ya da konuları genel bir ilkeyle ilişkilendir Hangi açıklamaların en iyisi olduğunu kararlaştır Kaynak: Neuman, 2006, s. 14

Nicel Araştırma Sürecinin Aşamaları 1-Konu seç 7-Başkalarını bilgilendir 2-Soruya odaklan Kuram 6-Verileri yorumla 3-Araştırmayı tasarla 5-Verileri analiz et 4-Veri topla

Nitel Araştırma Sürecinin Aşamaları 1-Toplumsal benliği kabul et 7-Başkalarını bilgilendir 2-Bakış açısı benimse Kuram 6-Verileri yorumla 3-Araştırmayı tasarla 5-Verileri analiz et 4-Veri topla