İLAÇLARIN İTRAHI Doç.Dr.M.Kemal YILDIRIM.

Slides:



Advertisements
Benzer bir sunumlar
Keton cisimleri Uzm. Dr. Okhan Akın.
Advertisements

Böbrek Fonksiyon bozukluklarına genel bakış ve tedavi yaklaşımları
Difüzyon Olayları ve Kapasitesi
DOZ-KONSANTRASYON-ETKİ İLİŞKİSİ
ENGELLER Dr. Mehmet Kurt Farmakoloji ABD.
Prof. Dr. Sena ERDAL.
FARMAKOKİNETİK.
Verim ve Açık Devre Gerilimi
Giriş Organizmanın canlılığını sürdürebilmesi için gerekli en önemli madde oksijendir. Oksijensizliğe en duyarlı organ beyindir. Solunumun asıl fonksiyonu.
YAPISAL BÜTÜNLÜĞÜN PRENSİPLERİ
NEFROLOJİDE KLİNİK ECZACININ ROLÜ
İLAÇLARIN ETKİSİNİ DEĞİŞTİREN FAKTÖRLER
ÜRİNER SİSTEM ANTİSEPTİKLERİ
Asit-baz dengesi bozukluklarında kullanılan ilaçlar
EGZERSİZ VE KAN.
Canlı hücrelerde gerçekleşen yapım ve yıkım tepkimelerinin tümüne metabolizma denir.
Farmakoloji.
RENAL FONKSİYON TESTLERİ
Metabolik Asidoz.
BÖBREKLER VE BOŞALTIM SİSTEMİ.
Böbrek İşlevleri Böbrekler metabolizma sonucu oluşan atık ürünlerin vücuttan uzaklaştırılmasını sağlayan sistemdir. En önemli işlevi homeostazı korumaktır.Kan.
İlaçlar Tedavi edici ilaçlar
BÖBREK VE İDRAR BİYOKİMYASI VI
Sodyum Dengesi Yetişkinlerde 55 mmol/kg olan toplam sodyum miktarının %30 u kemik yapısında sıkı bağlı bulunmaktadır. Bu nedenle 40 mEq/kg olan değişebilir.
PROTEİN VE AMİNO ASİT METABOLİZMASI IV
Akut Böbrek Yetmezliği: Patofizyoloji ve Tanı Prof. Dr. Uğur Koca
KRONİK BÖBREK HASTALIĞI TANI ve YAKLAŞIM
İLAÇLAR ARASINDAKİ ETKİLEŞME MODELLERİ
KARACİĞER FONKSİYON TESTLERİ
KANIN BİLEŞİMİ VE İŞLEVLERİ
ANESTEZİDE FARMAKOLOJİNİN TEMEL PRENSİPLERİ
İLAÇLARIN MEKANİZMALARI
İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ YAZGISI
ANTİDOTLAR Akut zehirlenmelere neden olan kimyasal etkenlerin ancak bazılarına karşı spesifik antidot vardır. 4 ana grupta sınıflandırılabilirler 1) kimyasal.
BÖBREK FONKSİYON TESTLERİ I
MAGNEZYUM METABOLİZMASI BOZUKLUKLARI
BÖBREK FONKSİYON BOZUKLUKLARI
Zehirlenmeyi ve Zehirliliği Etkileyen Faktörler. I. Maruz kalmayla ilgili faktörler 1. Maruz kalma yolu 2. Maruz kalma zamanı 3. Maruz kalma sıklığı III.
PLAZMA PROTEİNLERİNİN KLİNİK TANIDA ÖNEMİ II
BÖBREK VE İDRAR BİYOKİMYASI I
YANIKLAR VE KAN KİMYASI
Farmakoloji=ilaç bilim
PROTEİN VE AMİNO ASİT METABOLİZMASI: AZOT DENGESİ
ÜRİNER SİSTEM.
Farmakodinami.
FİZYOLOJİYE GİRİŞ VE HOMEOSTAZ
Yrd.Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜ Tıp Fakültesi Biyokimya AD
Boşaltım Sistemi Yrd. Doç. Dr. Bahadır Namdar
Sindirim Sistemi Kimya.
KRİTİK HASTA ÇOCUĞUN BESLENMESİ
AD:Anıl SOYAD:Köylü SINIF:9/A NUMARA:378
Yrd.Doç.Dr. Önder AYTEKİN
Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
PROTEİNLER.
İlaç Bilimi ve Onunla İlgili Genel Kavramlar
İV. DESTEK TEDAVi KULLANIMI: “ Pratik ipuçları ile” Hemşire pratiği: YATAKBAŞI İV. DESTEK TEDAVi KULLANIMI: Vazoaktif ilaçlar “ Pratik ipuçları ile” Prof.
PROTEİNLER
PD ETKINLIĞI VE YETERLILIK. Karın duvarını ve karın boşluğunda bulunan organları saran periton zarı aracılığıyla yapılan diyaliz şeklidir. PERİTON DİYALİZİ.
SEMA ÜNAL- NEZAKET GÖZÜN
YAĞLAR Yağlar, CHO’ lar gibi karbon , hidrojen ve oksijen atomlarından oluşur. Ancak hidrojenin oksijene oranı yağda özellikle çok yüksektir. CHO için.
Yenidoğanın sıvı elektrolit dengesi
PROTEİNLER 2.
İNTRAUTERİN BÜYÜME GERİLİĞİ - IUGR
Genel Farmakoloji İlaç: Tanımı, kaynakları, formları, veriliş yolları
Dr Emre Karakoç İç Hastalıkları Yoğun Bakım Bilim Dalı
İNSAN VÜCUDU.
Böbrek Fonksiyonları Prof. Dr. Zeliha Büyükbingöl
Enzimatik Reaksiyonu Etkileyen Faktörler (Pratik Ders)
İdrar tahlilinde neler test edilir ? Standart bir idrar tahlilinde test edilen kimyasal ve mikroskopik maddeler aşağıda sıralanmıştır. Bunların dışında.
Emir Şaşmaz 6/B 431. Canlılık için gerekli besin ve oksijenin tüm hücrelere taşınmasını, metabolik faaliyetler sonucu ortaya çıkan zararlı maddelerin.
Sunum transkripti:

İLAÇLARIN İTRAHI Doç.Dr.M.Kemal YILDIRIM

İLAÇLARIN İTRAHI İlaçlar veya bunların metabolik değişme ürünlerinin vücuttan atılması, başlıca böbrekler aracılığı ile olur. Böbreklerden ilaçların gerek metabolitleri ve gerekse değişmemiş şekilleri itrah edilir. Eliminasyon ve ilaç etkisinin sona erdirilmesi bakımından önemli olan, değişmemiş ilacın itrahıdır.

BÖBREKLERDEN İTRAH (RENAL İTRAH) Böbreklerden ilaçların ve metabolitlerinin itrahı başlıca iki şekilde olur. 1-Glomerüllerden filtrasyon (glomerüler filtrasyon) 2-Tubulus epitel hücreleri tarafından Salgılanma (tübüler salgılanma)

Glomerüler Filtrasyon Çok hızlı bir şekilde meydana gelen bir pasif difüzyon olayıdır. Albümin ve diğer büyük moleküllü proteinler ile onlara bağlı ilaçlar süzülmez, dolaşımda kalır. İlaçların glomerüler filtrasyon hızı, glomerüler kan akım hızı ile doğru, plazma proteinlerine bağlanma oranları ile ters orantılıdır.

Tubüler Salgılama Tubuluslardan salgılanma bir aktif transport olayıdır ve esas olarak proksimal tubuluslarda olur. Tubulus hücrelerinde anyonik (asidik) ilaçlara özgü ve katyonik (bazik) ilaçlara özgü iki ayrı taşıyıcı molekül türü vardır. İlaçların taşıyıcı moleküle bağlanmaları, tıpkı plazmada albümine bağlanma olayında olduğu gibi non-selektif bir şekilde olur. İlaçların katyonik ve anyonik şekilleri taşıyıcı moleküle karşı yarışırlar.Böylece bir katyonik ilaç diğer katyonik ilacın anyonik ilaç diğer anyonik ilacın tubulüslerden salgılanmasını azaltır.

Glomerüler Filtrasyon ve Tubüler Salgılamanın Farkları Salgılanmak suretiyle itrah, glomerüler filtrasyon suretiyle itraha oranla çok daha hızlı olur ve çok daha verimli bir itrah mekanizmasını oluşturur. Klerens maksimumu birincide 650 ml/dak, ikincide ise 130 ml/dak’dır. Glomerüler filtrasyondaki durumun aksine. sadece plazmadaki serbest ilaç fraksiyonu değil, fakat ayrıca proteine bağlı ilaç fraksiyonu da tübüler salgılanmaya katılır.

Tübüler Reabsorpsiyon İlaçların böbrek tubuluslarından reabsorpsiyonu genellikle pasif difüzyon suretiyle olur. En fazla reabsorpsiyon, filtrat proksimal tubulustan geçerken olur. Zayıf asid tabiatındaki ilaçlar (örneğin salisilatlar) asid ortamda daha ziyade iyonize olmamış durumdadırlar. Böylece fıltratın, dolayısıyla idrarın asidleştirilmesi bu maddelerin tubuluslardan reabsorpsiyonunu artırır ve itrahını azaltır.

Klerens Kavramı ve Renal Klerens Klerens; birim zamanda (dakikada) belirli bir ilaçtan veya maddeden tamamiyle temizlenen sanal plazma hacmidir. Birimi ml/dakika'dır. Hepatik klerens; İlacın karaciğerde inaktive edilerek ve safraya itrah edilerek kandan elimine edilmesi ile ilgili klerenstir. Total klerens; hepatik ve renal klerensin toplamına eşittir.

Renal Klerens Metabolize edilmemiş (değişmemiş aktif) ilacın böbreklerden itrahı ile dakikada o ilaçtan temizlenen sanal plazma hacmidir. Bir dakikada vücuttaki ilacın sabit bir fraksiyonu elimine edilir ve bu fraksiyon Ke'ye (eliminasyon hız sabitesine) eşittir.

İlaçların Renal klerensini Etkileyen Faktörler Plazma proteinine bağlanma oranı Tubuluslardan reabsorpsiyon oranı

Glomerüler Filtrasyon Hızının Saptanmasında; Endojen olarak; Kreatinin Ekzojen olarak; İnülin kullanılır. Bu maddeler plazma proteinlerine bağlanmazlar, tubuluslardan salgılanmazlar, sadece glomerüllerden süzülmek suretiyle atılırlar ve tubuluslarda reabsorpsiyona uğramazlar.

Tubuler Salgılamanın Hesaplanmasında; P-amino hipürik asid ve Penisilin G kullanılabilir. Bu maddeler böbrek tubulusları tarafından çok hızlı ve tamamen salgılanır, böylece böbreklerden ilk geçişte kandan tümüyle atılırlar

KARACİĞERDEN SAFRA İÇİNE İTRAH İlaçların veya metabolitlerinin karaciğerden safra içinde itrahlarının derecesi, ilaçla ilgili başlıca üç özelliğe bağlıdır. 1-Molekülün kimyasal yapısı 2-Molekülün polarlığı 3-Molekül ağırlığı

AKCİĞERLERDEN İTRAH Gazlar ve uçucu maddeler alveol membranını aşmak suretiyle kandan alveol boşluğuna difüze olabilirler. Bu, bir pasif difüzyon olayıdır. Genel anestezi için kullanılan azot protoksid ve halotan gibi gazların veya uçucu sıvıların vücuda girişi ve çıkışı bu yoldan olur.

Süt İçinde İtrah Emziren kadınlarda meme bezleri içindeki süte ilaçlar genellikle pasif difüzyon suretiyle geçerler. İnsan sütü plazmaya göre asidiktir: pH'si ortalama 7.08 (6.35-7.65) olarak bulunmuştur. Sütün plazmaya göre daha asidik olması, bazik ilaçların onun içine iyon tuzağı mekanizması ile geçişini hızlandırır.

Süte bebeklerde belirgin bir farmakolojik etki yapacak derecede geçmeyen ilaçlar Antikoagülan ilaçlar (etibiskumasetat hariç) Kalp glikozidleri Antihipertansif ilaçlar (rezerpin hariç)

İLAÇ ELİMİNASYONUNUN KİNETİĞİ İlaçların eliminasyonu. başta karaciğer olmak üzere çeşitli organ ve dokularda ilacın inaktif metabolitlere dönüştürülmesi suretiyle ve/veya metabolize edilmemiş yani değişmemiş ilaç fraksiyonunun esas olarak böbreklerden itrahı suretiyle olur. Bu iki ana eliminasyon şeklinin göreceli önemi ilaca göre değişir.

İLAÇ ELİMİNASYONUNUN KİNETİĞİ Bazı ilaçlar tamamen veya büyük kısmı itibariyle karaciğerde metabolize edilmek suretiyle elimine edilirler. Diğer bazıları ise fazla metabolize edilmezler veya hiç metabolize edilmezler; bunlar tamamiyle veya büyük kısmı itibariyle, vücutta değişmemiş olarak böbreklerden itrah suretiyle elimine edilirler. İlaçların büyükçe bir kısmı ise birbirinden fazla farklı olmayan oranlarda hem karaciğerde metabolize edilirler ve hem de böbreklerden değişmeden itrah edilirler.

Pasif difüzyon tamamiyle birinci derece kinetiğine göre meydana gelen bir olaydır. Aktif transport veya kolaylaştırılmış difüzyon gibi olayların ise küçük (Km'ye göre düşük) ilaç konsantrasyonlarında pratik olarak birinci derece kinetiğine göre oluştuğu kabul edilebilir.

Doz = Ke . Vd . (EAA)'dır. Buna göre: Total klerens = Doz/EAA'dır

İlaçların eliminasyon yarılanma ömürleri Bir ilacın yarılanma ömrü (t1/2), çeşitli yollardan eliminasyon sonucu ilacın plazmadaki konsantrasyonunun yarıya inmesi için geçen süredir. Yarılanma ömrü, yarılanması öngörülen başlangıç konsantrasyonundan bağımsızdır. Eliminasyona uğrayacak total ilaç kitlesi ve onun bir ölçüsü olan sanal dağılım hacmi ile doğru orantılıdır İlacın total klerensi ile ters orantılıdır.

Eliminasyon yarılanma ömrü ile eliminasyon hız sabitesi arasındaki ilişki Eliminasyon yarılanma ömrü (t 1 /2) ile total eliminasyon hız sabitesi (Ke) arasında aşağıdaki ilişki vardır: t1/2 = 0.693/Ke

BÖBREK YETMEZLİĞİ DURUMUNDA DOZ AYARLANMASI Önemli oranda böbrekten itrah suretiyle elimine edilen ilaçların böbrek yetmezliği olan hastalarda dozunun azaltılması gerekir. Böyle bir ilacın total eliminasyon hız sabitesi (Ke) ile kişinin endojen kreatinin klerensi (KL kr) arasında lineer bir ilişki vardır. Doz azaltma, hastadaki % Ke değeri ile o ilacın normal bir insandaki % Ke değeri arasındaki oran ölçüsünde yapılır.

BÖBREK YETMEZLİĞİ DURUMUNDA DOZ AYARLANMASI Böbrek hastasındaki doz = Normal doz x (Hastanın % Ke'si/Normal % Ke) Böbrek hastalarında dozlamın (dozajın) ayarlanması, doza dokunmadan, doz aralığının uzatılması şeklinde de yapılabilir. Normal doz aralığı T ile gösterilirse böbrek hastasındaki doz aralığı (Tbh) aşağıdaki formülle bulunur: Tbh = T x (Normal %K(/Hastanın %Ke'si)

Böbrek fonksiyonu durumu Kreatinin klerensi Böbrek hastalarında böbrek fonksiyon bozukluğunun derecesi, kreatinin klerensinde meydana gelen azalmaya göre klinik yönden aşağıdaki şekilde değerlendirilir. Böbrek fonksiyonu durumu Kreatinin klerensi Hafif bozukluk 80-51 Orta bozukluk 50-10 Ağır bozukluk 10> Fonksiyon durmuş 2>