AKIM TRANSFORMATÖRLERİ

Slides:



Advertisements
Benzer bir sunumlar
Karışım önleme sistemi
Advertisements

Küçükyalı Mah. Yıldırım Sok. No: 23/A Küçükyalı İSTANBUL
YER ALTI KABLOLARI.
İLETİM HATLARINDA KORUMA
Elektrik, şebekeleri kullanıldıkları gerilimler
SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ
KAÇAK AKIM KORUMA RÖLELERİ
ŞALT SAHASI.
TRAFOLARIN KULLANIM ALANLARI ve ÇEŞİTLERİ
Yüksek Gerilim Dersi Koruma Röleleri
KESİCİ ÖLÇÜ KABİNİ VE İNDİRİCİ TRAFO MERKEZİ
ELEKTRİK TESİSLERİ KOMPANZASYON.
DC-AC DÖNÜŞTÜRÜCÜLER / İNVERTERLER
ELEKTRİK İŞLERİ EĞİTİMİ
4.Deney Diyot Uygulamaları
Kısım 2 Diyot Uygulamaları
Kontaktörler hakkında
İNŞAAT TEKNOLOJİSİ YAPI TESİSAT BİLGİSİ.
KISA DEVRE HESABI EES
GERİLİM TRANSFORMATÖRLERİ
Hazırlayan: fatih demir
İzolatör ve Parafudr.
Analiz Yöntemleri Çevre Yöntemi
ENDÜSTRİYEL KONTROL VE ARIZA ANALİZİ
İş sağlığı ve güvenliğiniz için vazgeçilmez çözüm. Elektrik kesintilerinde, çalışanlarınızı ve iş yerinizi riske atmayın.  Elektrik kesintilerinde otomatik.
ELEKTRİK DEVRELERİNDE KULLANILAN AÇMAKAPAMA ELEMANLARI
ELEKTRİK ENERJİSİ İLETİM VE DAĞITIMI ELEKTRİK ŞEBEKELERİ
Analiz Yöntemleri Çevre Yöntemi
Temel İstatistik Terimler
GÜÇ TRANSFORMATÖRLERİ
AKIM ÖLÇME Öğr.Gör. Ferhat HALAT.
ÖLÇME NEDİR? ►Ölçme ya da ölçüm, bilinmeyen bir büyüklüğün aynı türden olan, ancak bilinen bir büyüklükle kıyaslanmasına denir. ►Diğer bir deyişle, bir.
Rasih METE Deniz Asil ÖZCAN
Elektrik İşlerinde Güvenlik
AŞIRI GERİLİMİN OLUŞUM NEDENLERİ VE AŞIRI GERİLİMDEN KORUYUCULARIN KULLANIM ALANLARI Serdar AKSOY Elektrik Mühendisi/MBA OBO BETTERMANN TÜRKİYE TBS PROJE.
Elektrik Enerjisi Üretimi
Ders Sorumlusu: Yrd. Doç. Dr. Mustafa TURAN
ÖLÇÜ TRAFOLARI.
ORTAK SAĞLIK VE GÜVENLİK BİRİMİ
KISA DEVRE HESABI EES
VOLTAJ KORUMA SİSTEMLERİ GRD – 03 – 01 – 01 – A GRD –
ELEKTRİK MAKİNELERİ VE
ALGILAYICILAR-IV MANYETİK SENSÖRLER
KUVVETLİ AKIM DEVRELERİ
Diyotlu Doğrultucular
ELEKTRİK MAKİNELERİ LAB. DENEY-4 HARMONİKLER
Yarıiletken Elemanların ve
ZAYIF AKIM MALZEMELERİ
Motor İhtiyacımızı Nasıl Belirlemeliyiz? Motor ihtiyaçlarımızı uygun belirlersek, hem enerji tasarrufu sağlar hem de arıza riskini azaltırız. Motor ihtiyacının.
ELEKTRİK İLETİM SİSTEMLERİ
AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ TEKNİK EĞİTİM FAKÜLTESİ METAL EĞİTİMİ BÖLÜMÜ KAYNAK MAKİNELERİ 2005.
Pfiffner Instrument Transformers, Oil Insulated Types - Page 1 KAPASİTİF & ENDÜKTİF GERİLİM TRANSFORMATÖRLERİ Yücel Tümay Genel Müdür Yardımcısı PFIFFNER.
Diyot Giriş Diyot, transistör, tümleşik (entegre) devreler ve isimlerini buraya sığdıramadığımız daha birçok elektronik elemanlar, yarı iletken malzemelerden.
GENERATÖR VE TRAFOLARIN PARALEL BAĞLANMASI
ŞİRKET VE ÜRÜN PREZANTASYONU HAZIRLAYAN ŞAHİN KESKİN
Kaçak akim koruma şalterleri teknik eğitim semineri Şahin keskin
6.2. Personel Sağlığı ve İş Güvenliği
Temel İstatistik Terimler
NET 207 SENSÖRLER VE DÖNÜŞTÜRÜCÜLER Öğr. Gör. Taner DİNDAR
Akım ve gerilim trafosu ölçme
EEM362 – ELEKTRİK MAKİNELERİ II Asenkron Makinelerin Yapısı
KAYSERİ İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ BİRİMİ
NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ
Ölçü transformatorları
ABDULLAH ÖZEL BAŞ İŞ MÜFETTİŞİ
Ototransformatorlar GİRİŞ
Bir-fazlı transformatorların bağlantıları
Bir-fazlı Transformatorlar
AA generatörlerinin çalışma esasları
Temel İstatistik Terimler
Sunum transkripti:

AKIM TRANSFORMATÖRLERİ

AKIM ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRÜ AKIM TRANSFORMATÖRLERİ; ÖLÇÜ, KORUMA VE KUMANDA DEVRELERİNİN BESLENMESİNDE AG VE YG DEVRELERİNDE KULLANILIR. AG DEVRELERİNDE YÜKSEK AKIM DEĞERİ İÇİN BÜYÜK KESİTLER KULLANILDIĞINDAN,ÖLÇÜ ALETLERİNE BAĞLANTI YAPABİLMEK MAKSADI İLE AKIM TR KULLANILMASI GEREKİR. YG AKIM DEĞERLERİ KÜÇÜK OLSA BİLE ÖLÇÜ VE KORUMA ALETLERİNİN YALITIMI İÇİN AKIM TR İHTİYAÇ VARDIR.

AKIM ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRÜ AKIM TR KORUMADA (P) VE ÖLÇMEDE (M) KULLANILIR VE İKİ AYRI TİP OLARAK İMAL EDİLİRLER. ÖLÇÜDE KULLANILANLAR AŞIRI AKIMA YADA KISA DEVRE HALLERİNDE ÇABUK DOYARAK ÖLÇÜ ALETLERİNİN HASARLANMASINI ÖNLEMELİ VE CAN GÜVENLİĞİ TEHLİKEYE DÜŞÜRÜLMEMELİDİR. (n < 5, n < 10 )

AKIM ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRÜ KORUMADA KULLANILANLAR İSE PRİMERDE OLUŞAN AŞIRI AKIM VE KISA DEVRE DEĞERLERİNİ SEKONDERE DOĞRULUKLA ÇEVİREBİLMELİDİR. BU SEBEPLE MAĞNETİK ÇEKİRDEKTEKİ DOYMA,NOMİNAL AKIMIN EN AZ n >5 VE YA n >10 KATI DEĞERİNDE BAŞLAMALIDIR.

AKIM ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRÜ DOYMA KATSAYISI

AKIM ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRÜ

AKIM ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRÜ

AKIM ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Akım transformatörlerinin primer sargı uçları P1-P2 veya K-L şeklinde; sekonder sargı uçları ise S1 -S2 veya k-l şeklinde işaretlenir. Sekonder uçlarda ters bağlantılar, sayaçlarda yanlış yazmalara yol açar; Montajda uç kontrolü önemlidir.

AKIM ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Akım transformatörlerinin sekonder taraflarında bir uç, transformatör içinde, primerden sekondere oluşacak atlamalarda, sekonder devre donanımlarını korumak için topraklanır.

AKIM TRANSFORMATÖRLERİNİN SEKONDERİNİN TOPRAKLANMASI

AKIM ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Primer devreden akım geçerken sekonder devrenin açılması, bu sargıda aşırı gerilimler oluşmasına yol açar. Bu sebeple sekonder devrede gerilim altında çalışma yapılacak ise, önce sekonder uçlar kısa devre edilir; emniyet sağlanır; gerekli işlemden sonra kısa deve kaldırılır.

AKIM ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Transformatörün nüvesi ısınır. Sargılar ısınır ve bunun sonucunda sargı izolasyonu bozulur. Sekonder uçlarda fazla bir gerilim indüklenir ve çalışan personelin hayatı tehlikeye girer. Yağlı tiplerde yağ ısınır ve patlamaya kadar gider. Bağlı bulunduğu faz geriliminde düşme görülür. Transformatör hasar görür.

AKIM ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Akım transformatörleri için temel iki karakteristik kullanım gerilimi ve değiştirme oranıdır. Kullanım gerilimi: Yalıtımla ilgilidir ve bağlanacağı devre geriliminden büyük olmalıdır.

AKIM ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Primer akım (I1): Akım transformatörleri primer akımları 10-15-20-30-50-75 A ve bu değerlerin katları olarak imal edilirler. Sekonder akım (I2): Sekonder devre 5A ve bazı özel haller için 1A olarak standartlaştırılmıştır. Değiştirme oranı: I1/I2 oranıdır.

AKIM ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Transformatörün hata sınıfı: Normal işletme şartlarında transformatörün değiştirme oranında yapabileceği hata yüzdesini göstermektedir. Transformatörün anma gücü: Sekonder devrenin nominal akım ile beslediği güç (transformatör iç kayıpları dahil) anlaşılmaktadır. Doyma katsayısı (ALF,n): Nominal aşırı akımın nominal akıma bölümüdür.Nominal aşırı akım transformatör çekirdeğinde doymanın etkin bir şekilde ortaya çıktığı akım değeri olarak bilinir.

AKIM ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Emniyet faktörü (FS): En az %10 değiştirme oranının hatasına yol açan akımın nominal akıma oranıdır.(ALF ve FS değerleri benzer değerler olup transformatörün kullanım amacına göre söz konusu olmaktadır.) Doğruluk sınıfı: Belirli güç ve akım şartları altında değiştirme hatası ve faz açısı hatasının sınır değerini gösterir.

AKIM ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Örnek: Etiket değerleri 38 kV; 50 Hz; Ith 25 kA; Idyn 62,5 kA 150/5; 1S1-1S2 15 VA; sınıf : ± 1 FS <10 150/5; 2S1-2S2 15 VA; 5P n = 10 olan akım transformatörü 34,5 kV’da, bir sargısı ölçme, diğer sargısı koruma maksadı ile kullanılabilecektir. 1 saniye süre ile 25 kA kısa devre akımına ve 62,5 kA darbe kısa devre akımına dayanabilecek yapıdadır. Idyn =2,5Ith şeklinde imalat yapılmaktadır..

AKIM ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Primerinden 150 A geçtiğinde sekonderinde (5x0.01= 0.05) 5,05-4,95 A arasındaki değerler okunabilecektir. 1. Sargı ölçü maksadı ile kullanıldığından nominal akımın (FS)10 katından küçük değerlerde doyarak %10 değiştirme hatası oluşacaktır. 2. Sargıdaki 5P 10 ifadesinde 5P Doğruluk sınıfını 10 doyma katsayısını göstermektedir. P koruma maksadı ile kullanmayı, 5 doyma noktasına ulaşıldığında hata yüzdesini ifade eder.

AKIM ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Bu transformatörün primerinden 150x10 =1500 A geçtiğinde sekonder akım %5 eksik dönüştürülmüş olacaktır. Bu hata miktarları sekonderin 15 VA’ le yüklü olması hali için geçerlidir.

AKIM ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Akım transformatörlerinin gücü ile belirlenen sekonder devre yüküne yabancı kaynaklarda burden adı verilmektedir. Bu yük değeri doyma katsayısı üzerinde etkilidir. Doyma katsayısı ölçü devreleri için olabildiğince küçük olmalıdır.

AKIM ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Etiket değerleri, verilen yük için geçerlidir. Küçük yüklerde doyma katsayısı büyür. Transformatöre bağlı aletlerin yükleri ve bağlantı hatlarının yükleri, transformatör nominal yüküne eşit olmalıdır. Bunu temin için sekonder devreye ilave yük bağlanmalıdır.

AKIM ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Örnek: 100/5 A, 30 VA; 0,5FS5 karakteristiğinde bir akım transformatörüne bağlı aletler 1 Ampermetre 2,5 VA 1 wattmetre 3 VA 25 m 2,5mm2 hat 4,5 VA Toplam 10 VA ise

AKIM ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Transformatörlerde nominal güç ile doyma katsayısının çarpımı yaklaşık olarak sabittir. Bu hesap yukarıdaki verilere uygulanırsa 30x5 = 150 VA ve 10 VA güç için doyma katsayısı 150/10 = 15 bulunur. Bu sebeple transformatör uygun değildir. 15 VA’lik bir trasformatör seçilirse gerçek ALF (n) için 15x5/10 = 7,5 elde edilir. Uygun sonuç alınır.

AKIM ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Korumada kullanılacak akım transformatörlerinde, ölçünün aksine, koruma rölelerinin doğru çalışması için doyma nominal akımın en az 10 katı değerlerde başlamalıdır. Akım transformatörünün nominal yükü en az beslediği devrelerin yüküne eşit olmalıdır.

AKIM ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Örnek : 400/5 A; 15 VA; 5P10 bir transformatöre 1 Aşırı akım rölesi 8 VA 1 Diferansiyel röle 1 VA Hatlar 3 VA Toplam Sy = 12 VA bağlanmıştır. Sn.nn = Sy.ny = sabit Sn = 15 Nn = 10 Doyma katsayısı =15x10/12 =12,5 seçim doğrudur.

AKIM ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Yukarıdaki açıklamalarda , transformatörün nominal güç ile doyma katsayısının çarpımının yaklaşık olarak sabit olduğu kabul edilmiştir. Akım transformatörünün eşdeğer şemasına göre yapılan gerçek hesaplama aşağıda gösterilmiştir.

AKIM ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Akım transformatörünün eşdeğer şeması Rat : Akım tr. iç direnci R : Bağlantı hatları dahil yük direnci (Burden) Pn : Nominal yük Pr : Gerçek yük Pi : Tr. İç kayıpları kn : Nominal doyma V=I2(Rat +R) katsayısı I2 =kn.In ve R= Rn = Pn/In 2 için Vn = kn.In.(Rat+Rn) I2 =kn.In ve R= Rp = Pr/In 2 için Vr = kn.In.(Rat+Rp) dir.

AKIM ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Akım transformatörünün eşdeğer şeması Yüke göre akım transformatörünün çalışma noktası Küçük yük dirençleri halinde Vn çalışma noktasına gelebilmek için kn katsayısından büyük bir kr katsayısı gerekir. Vn = kr.In(Rat+Rp ) Pn yükü ve kn.In akımı için çalışma noktası Pr yükü ve kn.In akımı için çalışma noktası

AKIM ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Gerçek yükte doymanın aynı noktada (Vn) olması için kr ne olmalıdır? Vn = kn.In (Rat+Rn) Vn= kr.In (Rat+Rp) Rp, Rn den küçük ise kr, kn den büyük olacaktır. İki denklem birleştirilirse, dirençler yerine güçler cinsinden değerler konarak kr = kn (Pi+Pn) / (Pi+Pr) bulunur.

AKIM ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Örnekler Elektromağnetik röleler için ekseriyetle 20VA, 5P 30 bir akım tr.kullanılırken, digital röleler için 5VA, 5P 20 bol bol yeterlidir. Kr hesaplarında emniyet katsayısı olarak 2 alınır. Bu bilgilere göre bir motor ve bir transformatör korumasında kullanılacak akım transformatörleri için hesap yapalım.

AKIM ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Motor : In=200 A, yol alma akımı  7 In, Ismax = 8In (korumada set değer) Eğer akım tr.’nün nominal akımı, motor akımına eşit ise kr = 2 x 8In / In =16 Akım transformatörü 300/1 değiştirme oranlı ise kr = 16x 200/300 =12 olması gerekli en küçük değerler olarak bulunur.

AKIM TRANSFORMATÖRLERİ DOYMA KATSAYISI ÖRNEK:100/5 A - n < 5 AKIM TRANSFOR- MATÖRÜNDE 5 MİSLİ PRİMER AKIMINDA 5*100=500 A, SEKONDER AKIMI= 0,90*5*5 = 22,5 A VEYA BUNDAN DAHA DÜŞÜK SEVİYEDE KALMASI SAĞLANMALIDIR. BU SAYEDE AKIM TR BAĞLI AMPERMETRE, SAYAÇ VE ÖLÇÜ ALETLERİNİN ZARA GÖRMESİ ÖNLENİR.

ELEKTRONİK AKIM SENSÖRÜ

ELEKTRONİK AKIM SENSÖRÜ Çok küçük boyutlu ve hafif. 25A/150mV’dan 1600A/150mV’a kadar 25 A kademeler halinde her çevirim oranında çalışabilmesi. Akım kademe ayarının her zaman yapılabilmesi. Özel nüvesi sebebiyle doyma durumunun olmaması.

ELEKTRONİK AKIM SENSÖRÜ Kararlı yapısı ile arıza olasılığının çok az olması. In değerinin ayarlanabilmesi nedeniyle stoklanabilir olması. Çok kısa sürede üretim ve teslimi nedenleriyle üretici ve kullanıcılar için büyük avantaj sağlamaktadır. Koruma için EAS kullanılacak sistemde 22,5/150 mV girişe sahip bir rolenin nevcut olması yeterlidir.

ELEKTRONİK AKIM SENSÖRÜ EAS Kurulumu ve ayarlanması son derece çok kolaydır. Akım Sensörleri P1 ve P2 yönlerine dikkat edilerek kablo ve bara ortasından geçecek şekilde monte edilir. EAS toprak bağlantıları yapılır ve roleye kablolar irtibatlanır. Rolenin çevirim oranları In ayarları ve diğer ayarlar yapılır.

ELEKTRONİK AKIM SENSÖRÜ

ELEKTRONİK AKIM SENSÖRÜ

AKIM TRANSFORMATÖRLERİNİN SEMBOLLERLE GÖSTERİLİŞİ

AKIM TRANSFORMATÖRLERİNİN HATA SINIFI

AKIM TRANSFORMATÖRLERİNİN ETİKET DEĞERLERİ

AKIM TRANSFORMATÖRLERİNİN POLARİTE TAYİNİ Sınıf içinde akım transformatörü üzerinde polarite tayini yapılacaktır.

SON