Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

MİKROBİYOLOJİ DERS NOTLARI Uzm.Dr.ÖzlemALICI. Mikrobiyoloji mikroorganizmalardan bahseden bilim dalıdır Yunancada Mikros=küçük, Bios=Yaşam, Logos=bilim.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "MİKROBİYOLOJİ DERS NOTLARI Uzm.Dr.ÖzlemALICI. Mikrobiyoloji mikroorganizmalardan bahseden bilim dalıdır Yunancada Mikros=küçük, Bios=Yaşam, Logos=bilim."— Sunum transkripti:

1 MİKROBİYOLOJİ DERS NOTLARI Uzm.Dr.ÖzlemALICI

2 Mikrobiyoloji mikroorganizmalardan bahseden bilim dalıdır Yunancada Mikros=küçük, Bios=Yaşam, Logos=bilim olmak üzere 3 sözcüğün bileşiminden oluşmuştur

3 MİKROBİYOLOJİNİN TARİHÇESİ Mikroskobun keşfinden önce doğadaki bütün canlı yaratıkların hayvan ya da bitki olduğu düşünülürdü İlk basit mikroskop hollandalı Antony Von Leeuwenhoek tarafından yapılmıştır ( ) Basit bir lupa benzeyen bu aletle gördüğü bakterilerin şekillerini çizmiştir Modern mikrobiyolojinin kurucusu kabul edilir

4

5 Bir bilim olarak mikrobiyolojinin gerçek anlamda gelişmesi Louis Pasteur’un ( ) çalışmaları ile başlamıştır Pastörizasyon işlemini, şarbon ve kuduz aşılarını bulmuştur Robert Koch ( ) tüberküloz basilini bulmuştur

6 Edward Jenner ( ) çiçek aşısını icad etmiştir Sir Alexander fleming ( ) ilk antibiyotik olan Penisilini keşfederek tıp dünyasında önemli bir sayfa açmıştır

7 MİKROORGANİZMALAR DÜNYASI 1866 yılında Haeckel mikroorganizmaların bitki ve hayvanlardan farklı olduğunu görerek Protista adını verdiği yeni bir aleme dahil etmiştir Protistalar; 1. Protozoonlar 2. Mantarlar 3. Bakteriler 4. Küfleri kapsamaktadır

8 Mikroorganizmalar 3 Gruba Ayrılır 1. Ökaryotlar= Gelişmiş çekirdekliler Alg Mantar Protozoon 2. Prokaryotlar=İlkel çekirdekli Bakteri 3. Virüsler

9 Ökaryotlar gerçek bir hücre çekirdeği olan yani stoplazma ile çekirdeği ayıran bir çekirdek zarı olan organizmalardır Prokaryotların ise bir çekirdek zarı yoktur

10

11 Prokaryotların Sınıflandırılması AlemProcaryotae BölümTenericutes SınıfMollicutes TakımMycoplasmatales AileMycoplasmataceae CinsMycoplasma TürM.pneumoniae

12 Mikroorganizmaların isimleri Latince veya Latinceleştirilmiş isimlerdir İlk isim cinse, ikinci isim türe işaret eder Cins ismi büyük harfle, tür ismi küçük harfle başlar Salmonella typhi

13 MİKROSKOPLAR Mikroorganizmaların yapısını incelemek için kullanılan aletlerdir Işık mikroskopu: Cisimlerin ışık demetleri ile aydınlatıldığı sistem Elektron mikroskobu: Cisimlerin elektron demetleriyle aydınlatıldığı sistem

14 Işık mikroskobu Ökaryotik hücreleri ve mikroorganizmaları incelemek için kullanılır Görüntü 2 lens sistemi ile büyütülür Objektif lenslerinde oluşan ilk görüntü daha sonra oküler tarafından büyütülür Son görüntü, objektif ve oküler büyütmenin çarpımına eşittir

15 Oküler lens 10 büyütme gücünde Objetif lens 10, 40, 100 büyütme gücündedir Kondansör lens= aşağıdan gelen ışığın örnek üzerine odaklanmasını sağlar 10x10 ve 10x40 lık büyütmeler ile boyasız örnekler 10x100 büyütme ile boyalı örnekler incelenir

16

17 Karanlık alan mikroskobu: Işık mikroskobudur, bazı ince yapılı mikroorganizmaları görmek için kullanılır (sifiliz hastalığının etkeni spiroketleri görmek için)

18 Bakterilerin boyları 125 nm ile 30 µm arasında değişir Virüslerin boyları ise daha küçük, 2,5-10 nm arasındadır

19 Bakterilerde Hücre Şekilleri 1. Koklar: Yuvarlak biçimli, örnek stafilokoklar ve streptokoklar 2. Basiller: Çomak biçiminde, örn E.coli 3. Spiral bakteriler: Vibriyolar; Virgüle benzerler, sert ve kıvrıktırlar, örn kolera basili Spiriller; Tek kıvrımlı, sarmal şekilli,kıvrılmaz,sert, örn spirillum Spiroketler; Birden fazla kıvrımlı, kendi üzerlerine katlanabilen mo, Treponema (sifiliz etkeni)

20

21 Bakteri Hücresinin Anatomik Yapısı 1. Çekirdek: Bakterilerin orta kısmında, katlanarak yumak haline gelmiş tek bir kromozomdan ibarettir Esas olarak çift iplikli DNA’dan ibarettir Çekirdeği saran bir zar yoktur Kromozomun hücre zarına bağlandığı yere mezozom denir, hücre bölünmesi sırasında kromozom bu noktadan ayrılır

22 2. Stoplazma: Çekirdeği çevreleyen, içinde hücrenin hayati fonksiyonlarını yöneten birtakım partiküller içeren saydam, hafif yapışkan kıvamda kolloidal bir sistemdir. Mitokondri ve kloroplast yok

23 Stoplazmada bulunanlar 1. Granüller: Enerji ve besin deposu 2. Ribozomlar: Protein sentezlenen yerlerdir 3. Plazmidler: Kromozomdan bağımsız çoğalan, daha küçük boyutta, serbest DNA’lardır, bakterinin direnç genlerinin bir başka bakteriye aktarılmasını sağlar

24 3. Stoplazmik membran: Stoplazmayı çevreler Fosfolipit (yağ), protein ve çok az miktarda karbonhidrat (şeker) içerir Çift katlı mozaik biçimindedir Sterol içermez Dış ortam ile bakteri hücresi arasında madde taşımacılığı yapar, seçici geçirgen, büyük moleküleri hücre içine sokmaz

25 4. Hücre duvarı (zarı): En dışta bulunur, sağlam, bakteriye şeklini verir Temel yapısını peptidoglikan tabaka oluşturur ve antibiyotiklerin hedefidir Mikoplazma ve Üreoplazma hariç tüm bakterilerde var Gram pozitif bakterilerde peptidoglikan tabaka daha kalın

26 Penisilin bağlayan proteinler hücre duvarında bulunurlar, antibiyotikler bunlara bağlanarak bakteri hücresine tutunurlar ve bakteri hücresinin içine girerek o bakteriyi parçalarlar 5. Hücre kapsülü: Sadece bazı bakterilerde bulunur ve hücre duvarının da dışında yer alır, çini mürekkebi gibi özel boyalarla boyanır Bakterilerin hastalık yapma yeteneği ve şiddetini arttırırlar, ayrıca bakteriyi insan vücudunun savunma mekanizmalarına karşı korurlar

27 6. Kirpik: Basil ve sarmal şekilli bakterilerde bulunurlar, proteinden oluşmuşturlar, stoplazmadan başlayan uzantılardır, hareket organelleridir 7. Pilus/fimbria:Stoplazmadan dışarıya uzanan diğer uzantılardır, hareketli/hareketsiz bazı bakterilerde bulunabilirler, bakteriler arasında genetik madde aktarımını sağlayan yolları oluştururlar 8. Spor: Oldukça dirençli yapılardır. Bazı bakterilerde bulunurlar, görevi uygun olmayan şartlarda bakteri canlılığını korumaktır

28

29 Hücre Zarının Görevleri Bakterilerde hemen hemen tüm yapım ve yıkım süreçlerinin yani metabolizmanın cereyan ettiği yerdir Enzimler, elektron transport sistemleri hücre zarında yer alır Seçici geçirgen; yani içeri ve dışarı geçiş belirli kurallara bağlıdır

30 Geçiş Yolları Basit difüzyon; küçük moleküllerin yüksek yoğunluktan düşük yoğunluğa kendiliğinden hareketidir, örn oksijen, basit şekerler Kolaylaştırılmış difüzyon; Farkı zarda yerleşik taşıyıcı proteinlerin kullanılması Aktif transport; Normal şartlarda geçemeyen moleküllerin geçiş için enerji harcamaları gerekir, burada da taşıyıcı proteinler vardır

31 Gram boyası ile boyanmalarına göre bakteriler 3’e ayrılır 1. Gram pozitif bakteriler 2. Gram negatif bakteriler 3. Gram ile boyanmayan bakteriler

32 Gram Boyası 4 aşamalı bir boyadır Örnek yayması önce kristal moru, sonra lugol ile boyanır Bu aşamada boyanabilen tüm bakteriler mor renk alır Sonra alkol ile renksizleştirme yapılır G+ bakteriler mor renklerini bırakmazken, G- bakteriler bırakır En son aşamada sulu fuksin ile boyama yapılır G- bakteriler pembe boyanmış olur

33

34 Gram + hücre duvarı Kalın, %50’den fazlası peptidoglikan tabaka Peptidoglikan tabakanın dışında teikoik asit ve yüzey proteinleri yer alır İçten dışa; 1. Stoplazmik membran 2. Peptidoglikan tabaka 3. Teikoik asit ve yüzey proteinleri 4. Kapsül Teikoik asit bakteriye antijenik özellik kazandırır Teikoik asit ve yüzey proteinleri temel alınarak bakterilerin serolojik sınıflandırması yapılır

35 Gram - hücre duvarı Peptidoglikan tabaka incedir Hücre duvarı içten dışa şöyle sıralanır; 1. Stoplazmik membran 2. Periplazmik aralık 3. Peptidoglikan tabaka 4. Lipoprotein tabaka 5. Dış membran 6. Kapsül

36 Dış membranda bulunan lipopolisakkarit insan ve hayvanlar için oldukça toksiktir, ateş, şok ve ölüm olaylarına yol açabilir Periplazmik aralıkta ise taşıyıcı moleküller ve antibiyotikleri etkisiz hale getiren enzimler bulunur

37 Bakterilerin Çoğalması Bakteri hücreleri ortadan ikiye bölünerek çoğalır İçerdiği tüm komponentleri aynı olan iki yeni yavru hücrenin oluşmasıyla sonlanan bu bölünme tipine amitotik (mitotik olmayan) bölünme denir

38

39 DönemÜreme hızıAçıklama GizliSıfırBakteri çoğalmaz, hacmi büyür HızlanmaArtar Logaritmik artış Sabit DuraklamaBakteri ölümü ile dengeli Besin ve O 2 azalır Azalma-ÖlümSıfır

40 Mikroorganizmaların Üretilmeleri Mikroorganizmalar yaşamlarını sürdürebilmek için bulundukları ortamdan gerekli enerjiyi sağlayarak yapıtaşlarını sentez ederler Ökaryotlar ortamdan sıvı maddeleri veya katı besin parçacıklarını özel organelleri içerisine alarak sindirirler Bakteri ve mantarlar ise besin maddelerini hücre dışında parçalayıp sindirirler, eritip hücre içerisine alırlar

41 Enerji Elde Etme Mekanizmaları 1. Fermentasyon: Anaerob koşullarda gerçekleşir, glikoliz yoluyla KH’lardan enerji elde edilir 2. Solunum: Aerob koşullarda oluşur, reaksiyon sonucunda CO 2 ve H 2 O oluşur 3. Fotosentez: Işığa bağlı enerji oluşum tipidir, zorunlu anaerob bakteriler tarafından kullanılır

42 BESLENME Besin kaynakları. 1. Karbon kaynakları; En önemlisi karbonhidratlardır 2. Azot kaynakları; Amonyum tuzları, aminiasitler 3. Sülfür kaynakları; Sülfatlar 4. Su; Bakteri hücre ağırlığının %70-90’ı sudur 5. Mineral kaynakları;kalsiyum, potasyum, fosfor, kükürt,demir

43 Mikroorganizmaların kuru ağırlıklarının %95’ten fazlasını karbon, azot, sülfür, fosfor, oksijen,hidrojen,potasyum,kalsiyum,magnezy um ve demir oluşturur Bunlar üremeleri için gerekli temel elementlerdir

44 Üremeyi Etkileyen Çevre Faktörleri 1. Isı 2. İyon yoğunluğu ve ozmotik basınç 3. Oksijen 4. Ortam pH’sı

45 Aerob bakteriler; Beslenip üreyebilmeleri için mutlaka oksijen bulunmalıdır Mikroaerofil bakteriler; %1-4 O 2 ’li ortamda, %5-10 CO 2 ’li ortamda üreyebilirler Fakültatif aerob/anaerob bakteriler; Hem oksijenli hem oksijensiz ortamda üreyebilirler Anaerob bakteriler; Solunumlarını oksijensiz ortamda yapabilirler, oksijen varlığında üreyemezler

46 Sterilizasyon: Cansız maddelerin sporlular dahil patojen olan ve olmayan bütün mikroplardan arındırılmasıdır Dezenfeksiyon: Cansız maddelerin sporlular hariç patojen mikroplardan arındırılmasıdır Antisepsi: Canlı yüzeylerin sporlular hariç patojen mikroplardan arındırılmasıdır Pastörizasyon: Süt ve süt ürünleri 63-65°C’de yarım saat veya 2 sıcak levha arasında ° C’de 3-5 saniye tutularak aniden soğutulursa içerdikleri patojen mikropların çoğu ölür

47 Sterilizasyon Yöntemleri A. Fiziksel yöntemler  Isı 1. Kuru sıcak hava: Pastör fırını kullanılır 175 ° C’de 1 saat, 165 ° C’de 2 saat veya 150 ° C’de 3 saat tutmakla bütün mikropların vejetatif ve sporlu şekilleri ölür Cam ve metal eşyalar bu yöntemlerle steril edilir

48 2. Nemli ısı: Basınçlı buhar: Otoklav kullanılır, 1 atmosfer basınç altında 121 ° C’de 15 dk tutmakla sterilizasyon sağlanır Basınçsız buhar: Koch kazanı kullanılır.100 ° C’de yarım saat tutmak yeterlidir Kaynatma: 100 ° C’de 30 dk kaynatmak lazım Tindalizasyon: ° C’de ısıtıp soğutup bir gün arayla aynı işlem 3 kez tekrarlanır 3. Yakma: Yakma veya aleve yalatma ile sterilizasyon sağlanır

49  Süzme  Işınlama: Ultraviyole ışınları, x ve gama ışınları B. Kimyasal sterilizasyon bu amaçla etilen oksit kullanılır

50 Antiseptik ve Dezenfektanlar Başlıca 3 mekanizma ile etki gösterirler 1. Bakterilerin hücre membranının parçalanması; alkol, deterjan 2. Proteinlerin denatürasyonu; asit, alkaliler, civa ve gümüş gibi ağır metaller, iyot, klor, aldehitler 3. Nükleik asitlerin değiştirilmesi; kristal viyole, metilen mavisi gibi boyalar

51 Antiseptik ve dezenfektanların etkinlikleri; süre, yoğunluk ve ısı arttıkça artar, ortamdaki organik maddelerden olumsuz etkilenir


"MİKROBİYOLOJİ DERS NOTLARI Uzm.Dr.ÖzlemALICI. Mikrobiyoloji mikroorganizmalardan bahseden bilim dalıdır Yunancada Mikros=küçük, Bios=Yaşam, Logos=bilim." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları