Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

GÜNAH VERGİLERİ VE DÜNYA UYGULAMALARI. Devletin gelire ihtiyaç duyduğu zamanlarda sigara, alkol, kumar ve benzeri mal ve hizmetler üzerine aşırı vergiler.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "GÜNAH VERGİLERİ VE DÜNYA UYGULAMALARI. Devletin gelire ihtiyaç duyduğu zamanlarda sigara, alkol, kumar ve benzeri mal ve hizmetler üzerine aşırı vergiler."— Sunum transkripti:

1 GÜNAH VERGİLERİ VE DÜNYA UYGULAMALARI

2 Devletin gelire ihtiyaç duyduğu zamanlarda sigara, alkol, kumar ve benzeri mal ve hizmetler üzerine aşırı vergiler uygulayarak gelirini artırmaya çalışması yaygın bir uygulamadır. Günah vergisi olarak isimlendirilen bu tür müdahaleler, son yıllarda artış göstermeye ve ekonomik hayatta etkilerini daha fazla hissettirmeye başlamıştır.

3 İçki, sigara, çay, kahve gibi alışkanlık yaratan veya topluma zararlı maddeler üzerinden alınan ve “sin taxes (günah vergileri)”olarak adlandırılabilecek vergiler, bu adla ilk kez Amerika’da 1791 yılında sigara ve 1794 yılında viski üzerinde uygulanmıştır.

4 İçki, sigara, çay, kahve gibi alışkanlık yaratan ve topluma zararlı maddeler üzerinden alınan vergiler, Amerika vergi tarihinde önemli bir yere sahiptir. Günah vergilerinin sadece savaş döneminde kullanılan bir vergi olarak kullanılmasından New Deal Planı zamanında vazgeçilmiştir. Başkan Roosevelt 1929 Büyük Bunalımı sonrası Amerika ekonomisini kurtarmak için günah vergilerini bir araç olarak kullanmıştır.

5 Osmanlı döneminde ise gayri müslim azınlıklardan alınmaya başlanan Şıra Resmi ile tütün kullanımından ilk vergi alınmaya başlanmıştır. 16. asır sonrası zecriye olarak alınmaya devam edilmiştir. Alkollü içki ticareti yapanlardan Resm-i Beyiye adı ile bir çeşit ruhsat harcı olarak alınmaya başlanmıştır. Tönbeki Beyiyesi ise 1863’te sisteme giren tütün mamulleri satışından alınan bir başka tüketim vergisi türü olarak kabul edilebilir.

6 Günah vergilerinin dışsal maliyetlere yol açan malların tüketimini azaltmak ve yol açtığı zararları içselleştirmek amacıyla bir araç olarak kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır. Günah vergileri ilk uygulandığı dönemlerde dini temellere dayanan bir yapıya sahip olmasına karşılık, son yıllarda ekonomik ve sosyal gerekçelerle alınması ile bu vergilerin kapsamı genişlemeye başlamıştır. Günah vergilerinin zararlı alışkanlıkları önlemedeki rolü sınırlı düzeydedir.

7 Günah vergisi ;sigara içmek, alkol kullanmak, çevreye zarar vermek gibi davranışlara bedel yüklemek için uygulanan ve tüketim vergileri içerisinde yer alan bir vergi türüdür. Yasal ve yaygın tüketilen ancak toplumca uygun görülmeyen erdemsiz malların tüketimi üzerine konulan ve kişileri tüketimden vazgeçirerek tüketimi kısıtlamaya veya olumsuz dışsallığı azaltmayı amaçlayan günah vergileri, ekonomi literatüründe tüketimi kısıtlayıcı vergi, tüketimi düzenleyici vergi ya da cezalandırıcı vergi olarak da adlandırılmaktadır. En önemli örnekleri alkol, tütün ve kirlilik vergileridir.

8 Ekonomik terim olarak günah vergisi, tüketimden vazgeçirmek için planlanan vergilerden kategorik olarak farklı değildir. Mal ve hizmetlerin tüketiminden ya da satın alınmasından toplanan hükümet gelirleri belli özellikleri sergiler ise günah vergisi olarak tanımlanabilir.Bu özellikler ise şunlardır: Günah vergisine konu olan mal ve hizmetlerin tüketimi inelastik talebe sahiptir.

9 Günah vergisine konu olan davranışların bireyin kendisine zarar verici özelliği bulunmaktadır. Bu davranışlar negatif dışsallıklar meydana getirir. Diğer insanlar bu faaliyetler nedeniyle olumsuz etkilenir. Sigara dumanı ve egzozdan yayılan gazların yol açtığı negatif dışsallıklar örnek verilebilir.

10 Günümüzde ciddi sağlık sorunlarına yol açtığı gerekçesi ile alkol ve tütün ürünleri üzerinden alınan vergilerin artırılması yönünde baskılar artmaktadır. Ancak bu argümanın, Hamilton’un 200 yıl önce viskiden ilk günah vergisinin alınması nedeniyle aynı olması, günah vergilerini savunanların temel ikilemini ortaya koymaktadır. Günah vergilerinin tarihsel gelişimine bakıldığında, verginin esas amacının söz konusu zararlı alışkanlığı önlemekten çok, devletin gelirlerini artırmak olduğu görülmektedir.

11 Günah Vergilerini Destekleyen ve Karşı Konulan İddialar 1)Günah Vergisini Destekleyici İddialar Günah vergisi söz konusu mal veya hizmetin maliyetini arttırır ve günah fırsatlarını azaltır. Kişilerin taleplerinin azalmasına ve gelirlerini daha verimli alanlarda kullanmalarına yol açar. Günah vergisinin aşırı olduğu durumda ise istenmeyen davranış ortadan kaldırılabilir.

12 Günah vergisi uygulamasından sağlanan gelir ile kendine zarar verici davranışlar ve negatif dışsallıkların yol açtığı maliyetler finanse edilebilir. Örneğin tütün vergilerinin geliri ile sigara bırakma merkezlerinin finanse edilmesi, alkol vergilerinden sağlanan gelir ile alkol bağımlılarının tedavi masrafları karşılanabilir.

13 Günah vergileri, arzu edilmeyen faaliyetleri vergiler ve toplum yanlısı davranışların vergilenmesine duyulan ihtiyacı azaltır. Günah vergileri, gelir vergisinin yol açtığı refah kaybını karşılamak için kullanılabilir.

14 2)Günah Vergisine Karşı Konulan İddialar Günah vergisinin regresif bir yapıya sahip olması, düşük gelirli kişiler için adaletsizlik yaratmaktadır. Düşük gelirliler, yüksek gelirli kişilere oranla daha çok sigara içerler ve gelirlerine oranla ödedikleri vergi daha fazladır. Gelir dağılımı fakirler aleyhine bozulur. Alkol ve sigara bağımlılığının düşük gelir gruplarında daha yüksek düzeyde olması, bu negatif etkiyi artırmaktadır.

15 Günah vergileri politikacılar için ahlaki risk oluşturur. Günah vergileri, kişilerin alışkanlıklarını, aynı fiyatlarla daha kalitesiz maddelerle gidermelerine yol açar. Günah vergileri yolsuzluk ve suça neden olan yeraltı piyasasının oluşmasına yol açar, kara borsayı teşvik eder ve kanunlara saygısızlığı arttırır.

16 Ramsey Kuralı, tüketim mallarının sahip oldukları talep elastikiyetleri ile ters orantılı vergilenmesini savunmaktadır. Ancak politik maliyetleri dikkate almamıştır. Farklı şekilde uygulanan oranların, çıkar gruplarının politik güçlerine göre belirlendiğinin ve politik sistemin bir ürünü olduğunu kavrayamamıştır. Vergi oranlarının belirlenmesinde politik güç, Ramsey yasasından daha belirleyicidir.

17 Günah vergileri optimum vergileme ilkeleri açısından ele alındığında Ramsey’in Ters Esneklik Kuralı günah vergileri konusunda başarısız olmaktadır. Ramsey kuralı, tüketicilerin fiyat değişimlerine nispeten az tepki verdikleri alkol-tütün gibi mallara yüksek oranlarda uygulanacak vergileri haklı göstermektedir.

18 Diğer taraftan politik süreç sonunda farklı oranların belirlenmesi, politik maliyetlere de yol açmaktadır. Yüksek vergi ödemek istemeyen gruplar politik sürece girmek ve bu yasaların meydana gelmesini engellemek ya da yasalaşanları iptal etmek için politik maliyetleri ödemeye razı olurlar.

19 Bu bilgiler ışığında günah vergileri hakkında genel olarak şunları söyleyebiliriz: Bağımlılık yaratan ve negatif dışsallıklara yol açan sigara, alkol tüketimi, piyango, kumar vb faaliyetlerden günah vergilerinin alınması yaygın bir uygulamadır. Devletlerin gelire ihtiyaç duyması günah vergilerine olan talebi artırmıştır.

20 Politik ortamın vergi artışlarına müsait olmadığı dönemlerde, popüler program devreye girmekte ve günah vergilerini arttırma eğilimi ortaya çıkmaktadır. Günah vergileri genellikle, yolsuzluk ve suça neden olan yeraltı piyasasının oluşmasına yol açmaktadır. Bunun sonucunda Amerika’da Viski İsyanı’nda olduğu gibi, kanunlara saygısızlığı artırmaktadır.

21 Kişiler ticari faaliyetlerini vergi nedeniyle gayri resmi sektörlere yönelttiği için, günah vergileri nedeniyle vergi geliri artmaktan çok azalma gösterebilmektedir. Günah vergileri, vergilenen ürünün kalitesini azaltarak, kişilerin alışkanlıklarını aynı fiyatlarla potansiyel olarak daha zararlı mallar ile (filtresiz ya da daha yüksek katranlı sigara, düşük kaliteli alkol tüketimi vb.) gidermelerine yol açmakta ve sosyal refah olumsuz etkilenmektedir.

22 Günah vergileri, politikacılar için de ahlaki bir risk oluşturmaktadır. Günah vergileri, zararlı alışkanlıkları önlemede yetersiz kalmaktadır. İstenmeyen sosyal ve ekonomik sonuçlara yol açmaktadır.

23 Günah Vergilerine Örnek Uygulamalar Günah vergileri,yerel yönetimlerde yeni bir finansman yöntemi olarak uygulanmaktadır. Ayrıca, toplumsal ahlak ve adaleti sağlamada ve sağlıklı bir toplumun oluşturulmasında önemli bir araçtır. Toplum ahlakını, adaleti ve sağlığını bozan ürünler ve hizmetlere günah vergileri adı altında bir vergi konması ya da eklenmesi yerel yönetimlerin vergi gelirleri toplamına yakın bir gelir ya da kaynak sağlayacaktır.

24 Obama’nın kolalı içeceklere günah vergisi getirmesi ise bir diğer uygulama olarak bilinmektedir. Bu tür uygulamalara ek olarak ayrıca zaman içerisinde ülkelerde Sigara ve alkolden sonra şekerleme, tatlı, cips, bisküvi, gazlı içeceklere de günah vergileri uygulanmıştır.

25 Örneğin 2011 sonu itibariyle Amerika Birleşik Devletlerinde 17 eyalette şekerleme ürünleri üzerindeki vergi oranı diğer market ürünlerinden daha yüksektir. Aynı şekilde 4 eyalette de gazlı içecekler üzerinde tüketim vergisi uygulanmaktadır.

26 Ayrıca Türkiye'nin alkol ve tütündeki vergi artışı hamlesine paralel adımlar dünyanın dört bir yanında birer birer hayata geçiriliyor. Geçtiğimiz günlerde alkollü içeceklerde vergi artışını öngören yasa tasarısı maddesine onay veren Fransa Meclisi'nin ardından Sri Lanka da alkollü içecek ve ürünlerde vergiyi yükseltme kararı aldı. İngiltere, Rusya, Estonya, Finlandiya ve Ermenistan da söz konusu ürünlerde vergi oranlarını artırmaya hazırlanıyor.

27 ABD'de ise bazı eyaletler alkol ve tütünlerde vergi artışını masaya yatırdı. Bu kararı alırken her ülkenin kendine göre farklı nedenleri var ancak iki ana neden ön plana çıkıyor. Bunlardan biri, ülkelerin mevcut bütçe açıklarını azaltmaya yönelik ek kaynak ihtiyacıdır. Diğeri ise bazı ülkelerde tehlikeli boyutlara ulaşan alkol tüketiminin önüne geçebilmektir. Kısacası dünya ekonomileri nedeni ne olursa olsun kurtuluş için yeniden günah vergisine başvurmaktadır.

28 DİNLEDİĞİNİZ İÇİN TEŞEKKÜR EDERİZ… ASLI KARAKAŞ FATMA NUR GÜREL ZELİHA AYDIN


"GÜNAH VERGİLERİ VE DÜNYA UYGULAMALARI. Devletin gelire ihtiyaç duyduğu zamanlarda sigara, alkol, kumar ve benzeri mal ve hizmetler üzerine aşırı vergiler." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları