Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

/ 361 Prof. Dr. Zekeriya Aktürk 18 Şubat 2010 Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Dönem 2 Klinik Yaklaşım Yöntemleri Hasta Merkezli Yöntem 0535 7140843.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "/ 361 Prof. Dr. Zekeriya Aktürk 18 Şubat 2010 Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Dönem 2 Klinik Yaklaşım Yöntemleri Hasta Merkezli Yöntem 0535 7140843."— Sunum transkripti:

1 / 361 Prof. Dr. Zekeriya Aktürk 18 Şubat 2010 Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Dönem 2 Klinik Yaklaşım Yöntemleri Hasta Merkezli Yöntem

2 / 362 Bir hasta senaryosu Yaşlı bir bayan sabah erken saatte nefes alamama yakınmasıyla geliyor. Pencereyi açıp oturunca rahatladığını söylüyor. Yoğun bir mesaidesiniz. Randevu almamış. İlk aklınıza gelen hastalık nedir? FM: bulgu yok. Şimdi ne düşünürsünüz? PA akciğer grafisi: normal Ön tanılarınızın sırası değişti mi? McWhinney, 1997

3 / 363 Bir gün sonra randevulu çağırdınız Derinlemesine öykü aldınız –Esas yakınma: bağırsak hareketlerinde artma –Gece uyanmış ve boğuluyor gibi hissetmiş –Pencerenin önüne geçince biraz rahatlamış –Batın semptomları 20 yıldır var –İnsomni yeni –Yıllar önce kolesistektomi olmuş. Şikayetleri geçmemiş –Meme CA nedeniyle mastektomi olmuş Birinci sıradaki ön tanınız ?

4 / 364 Daha ayrıntılı anamnez aldığınızda: –Kanserden korkuyor. –Birkaç yıldır dul; yalnız yaşıyor –Ev sahibi haber vermeden kirayı artırmış –Ev sahibine öfke duyuyor –İki çocuğu evli ve uzakta Klinik yaklaşımınız ne olur?

5 / 365 Amaç, Hedefler Bu sunumun sonunda katılımcıların hasta merkezli klinik yöntem (HMKY) hakkında bilgi sahibi olmaları amaçlanmıştır Hedefler: –Hastalık tanımıyla ilgili teorileri açıklayabilmek –Klinik yaklaşım modellerini sayabilmek –Levenstein’ın hasta merkezli klinik yöntem prensiplerini sayabilmek –HMKY’nin önemini savunmak

6 / 366 Klinik yönteme ne gerek var? Dikkatimizi uygulamanın belli alanlarına yönlendirir –Algılarımıza yön verir Olup biteni anlamamız için bir taslak sunar –Rehberlik yapar Neyin önemli olduğunu belirlememizi sağlar –Uygulamalarımıza yön verir Stewart M ve ark. Patient-centered Medicine: Transforming the Clinical Method: Transforming the Clinical Method, 2003

7 / 367 Sağlık ve Hastalığın Tanımı 1. Teori: Normalden sapma İstatistiksel açıdan hastalık: –Toplum ortalamasından sapma gösterenler anormaldir –Yüksek kan basıncı, şişmanlık, yüksek kolesterol birer hastalıktır Problem: Toplum ortalamasına uymayan ama “iyi” olan durumlar var: –Aşırı zeki, çok güzel/yakışıklı, atletik, kuvvetli, nazik, hızlı…

8 / Teori “Doğal Tasarım” Sağlık, organizmanın doğal tasarımıyla uyum içerisinde çalışmasıdır. Eğer bireyin hayatta kalması ve üremesi için gerekli fizyolojik durumların bütünlüğü bozulmamışsa birey sağlıklıdır. Problem: –Deri hastalıkları “hastalıktır” ama hayatta kalmayı veya üremeyi etkilemez. –Homoseksüellik üremeye engeldir ama bir hastalık olarak kabul edilmez –Kısırlık bir hastalık mıdır? –Alkolizm…

9 / Teori: Normativist Teori Sağlık ve hastalık yüklenen değere göre değişir; tam olarak tanımlanamazlar. “İyi”, “Kötü”, “İstenen”, “İstenmeyen” olarak neyi referans aldığımıza bağlıdır. Dolayısıyla bu kavramlar sosyal olarak belirlenir.

10 / Teori: Test Sonucuna Göre Test sonucuna göre anormal çıkanlar “hasta” olarak sınıflandırılır –AIDS –İdrar kültürü –Romatoid artrit –… Problem: Testlerin; –Duyarlığı, –Özgüllüğü –Pozitif tahmin ettirici değeri –…

11 / Teori: Tedavi Edilebilirliğe Göre Tedavi edildiğinde yarar sağlanıyorsa o durum “hastalık” olarak tanımlanır Örnek: hipertansiyon, kolesterol… –Hipertansiyon için eski tanım 140 mmHg ve üzeri –Bugün: 125 mmHg …

12 / 3612 Sağlık Nedir? HEALTH is a state of complete physical, mental and social well being and not merely the absence of illness. DSÖ, 1947 Health is a state of complete physical, mental and social well being, and not merely the absence of disease or infirmity. DSÖ, 1948 ‘Sağlık, sadece hastalık ve sakatlık halinin olmayışı değil, bedensel, ruhsal ve sosyal yönden tam bir iyilik halidir’

13 / 3613 Kos ve Knidos ekolleri Geleneksel (conventional) model = Biyomedikal model Günümüz tıbbının yaygın uygulamalarıdır Hastalığı çok basite indirgemekle suçlanır Hastalığı biyolojik değişikliklerle ölçülebilecek bir durum olarak algılar (Odegaard, 1986; White, 1988). Engel (1977)

14 / 3614 Biyomedikal model Geleneksel yaklaşım hastalığın sosyal, psikolojik ve davranışsal boyutlarına yeterince yer ayırmaz. Hastalıkları sosyal davranıştan bağımsız olarak ele almakla kalmayıp davranıştaki sapmaları da somatik bozukluklarla açıklamaya çalışır.

15 / 3615 Biyopsikososyal model Engel 1980 Hasta, sistemlerden oluşur Hastalığın kişisel ve sosyal boyutlarının yanında biyolojik sapmalarla da ilgilenir. Bir hastanın hastalığının türünden ziyade bir hastalığın, ne tür bir hastada olduğunu bilmek daha önemlidir. Sir William Osler (1904) Hastalık yoktur, hasta vardır.

16 / 3616 Sistemler hiyerarşisi Batı tıbbı olaylara hiyerarşik bir sitemde yaklaşır Temel birime kadar bütün sistemler daha küçük sistemlerden oluşur Geleneksel uzmanlıklar moleküler biyosistemlerden organlara, en çok insana kadar uzanır Aile hekimliği ise insan ve organ sistemlerinden başlar ve toplum sağlığı sistemlerine uzanır Dolayısıyla disiplinler tamamen ayrı değildir; örtüştükleri noktalar vardır.

17 / 3617 Beslenme, Genetik Yapı Riskli Davranışlar.. Soğuk, Sıcak, Rüzgar, Nem, Toksinler, Radyasyon … Çatışma, Sürtüşme, Stres… Tanrı, Kötü Ruhlar, Moral değerler, Cinler, Kader … Hayran O, 2000

18 / 3618 Naturalist yaklaşıma eleştiriler Biyopsikososyal model hayalciliktir İnsanların tüm ızdıraplarını tıbbileştirmek yanlıştır Fakirlik, ayrılık, ırkçılık, nefret gibi sorunlara hekimler ne çare bulabilir ki!.. (Hurowitz, 1993; Illich, 1976)

19 / 3619 Oysa.. Hastalar her türlü sorunlarını doktora götürebilirler. Aile hekimi çare bulamasa da uygun kaynaklar önermelidir. Ayrıca: hastanın ortamı göz ardı edilirse organik sorunların tedavisi bile başarısız olur.

20 / 3620 Hastalık ve rahatsızlık kavramları Hekimin problemi algılaması ve hastanınki arasında fark vardır. Hastalar sadece problemlerinin bilimsel izahını istemezler –Anlaşılmak ve değer verilmek –Kararlara katkıda bulunmak Levenstein 1986; McWhinney, 1989

21 / 3621 Hasta merkezli yöntemin yararları Hasta ve doktor memnuniyetini artırır Tedaviye uyumu artırır İşlevsel durumda iyileşme sağlar Çatışmaları azaltır Stewart, Brown, Weston, McWhinney, Freeman: Patient-Centered Medicine: Transforming the Clinical Method Thousand Oaks, CA: Sage Publications, 1995

22 / 3622 Hasta merkezli klinik yöntem nedir? Hastalık merkezli (doktor merkezli) klinik yönteme karşıttır Hastanın problemlerinin hastanın bakış açısıyla algılanmasıdır Doktor merkezli yöntem daha çekicidir! Bir araştırmada 1850 görüşmenin %90’ı doktor merkezli bulunmuştur Balint 1970 Byrne and Long (1976)

23 / 3623 Levenstein modeli (1984) 1.Hem hastalığı hem de rahatsızlığı araştırmak –Ayırıcı tanı –Hastalığın boyutları (hastanın duyguları beklentileri, fikirleri ve işlevine etkisi)

24 / 3624 HastalıkRahatsızlık “Ayrıştırılmış” Bulgu ve belirtiler Anormal testler Bir “sınıflandırma” “Tamamen özgün bir kişisel deneyim” Duygular Beklentiler İşlevler… Rahatsızlık bireysel bir algıdır Hekim sürekli ikisi arasında gidip gelir

25 / 3625 Örnek: artmış kolesterol Hastalık –KAH, geçirilmiş MI –Şişmanlık –Hiperkolesterolemi –Depresyon? Rahatsızlık –Fikirler: artık sağlıksız bir adam –Duygular: aile aktivitelerine katılamama veya ikinci bir MI korkusu –Beklentiler: diyet konusunda doktorla anlaşmak –İşlev: günde 6 km yürüyor. Çalışıyor. Cinsel aktivite?

26 / İnsanı bir bütün olarak anlamak –“birey olarak” (yaşam öyküsü, kişisel ve gelişimsel durumlar) –Ortam (context) (hastanın rahatsızlığından etkilenen aile veya herhangi birisi, fizik çevre)

27 / 3627 Hastalık Rahatsızlık Kişi Ortam

28 / Hastalığın tedavisi hakkında ortak bir zemin bulmak –Problemler ve öncelikler –Tedavinin hedefleri –Doktorun ve hastanın tedavideki rolleri

29 / Sağlığın korunması ve iyileştirilmesinin kapsanması –Sağlığı iyileştirme –Risk azaltma –Erken tanı –Komplikasyonları azaltma

30 / Hasta-hekim ilişkisini artırmak –Tedavi edici ilişkinin özellikleri –Gücün paylaşılması –Bakım ve tedavi ilişkisi –Öz farkındalık –Transferans ve counter transferans

31 / Gerçekçi olmak –Zaman –Kaynaklar –Ekip

32 / 3632

33 / 3633 Tanı süreci İpuçları Hipotez/ler Araştırma Ortak zemin arama Yönetim kararı Takip Beklenmeyen ipuçları Gözden geçirme

34 / 3634 İpucu: noktürnal dispneHipotez: kardiyak astımHayır İpucu: batında rahatsızlık, uyku bozukluğu Hipotez: uyku bozukluğuna neden olan organik hastalık Hayır Hipotez: fonksiyonel abdominal semptomlar. Hastalık kişisel faktörlerce tetiklenmiştir. İpucu: yeni başlayan uyku bozukluğu Hipotez: insomni batın semptomlarına toleransı azaltmıştır. İnsomni kişisel problemlere bağlıdır İpucu: çocuklar uzakta yaşıyor Hipotez: çocuklarla kişisel problemler var Hayır İpucu: evsahibi kirayı artırdı Hipotez: esas problem kiranın artması. Evet İpucu: kanser öyküsü Hipotez: kanser ve ameliyat kaygısı Evet

35 / 3635 Son söz İyi bir klinik yöntem geleneksel anlamda “hastalık” ile her hasta için özgün olan “rahatsızlık” kavramını entegre etmelidir.

36 / 3636 Özet Hastalığın tanımında kullanılan istatistiksel teoriyi açıklayınız. Sınıflandırmanın yararları ve zararları nelerdir? Hastalık ve rahatsızlık kavramlarını açılayınız. Rahatsızlığın boyutları nelerdir? Levenstein’ın hasta merkezli klinik yöntem modelini açıklayınız. “Sağlığı koruma ve iyileştirme” ifadesinden ne anlıyorsunuz?


"/ 361 Prof. Dr. Zekeriya Aktürk 18 Şubat 2010 Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Dönem 2 Klinik Yaklaşım Yöntemleri Hasta Merkezli Yöntem 0535 7140843." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları