Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1 Apoptosis Apoptosis (apo-ptosis) Yrd. Doç. Dr. İzzet YELKOVAN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1 Apoptosis Apoptosis (apo-ptosis) Yrd. Doç. Dr. İzzet YELKOVAN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD."— Sunum transkripti:

1 1 Apoptosis Apoptosis (apo-ptosis) Yrd. Doç. Dr. İzzet YELKOVAN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD

2 2 NORMAL FİZYOLOJİK KOŞULLAR altında meydana gelen bir hücre ölüm modelidir Eksilme/eksiltme ölümüdür “falling off” Programlıdır ‘’programmed cell death’’ adaptif bir özel mekanizmadır discrete phenomena Aktif bir süreçtir (process) ATP gerektiren olaylar zinciridir APOPTOSIS

3 3 Patolojik hücre ölümüdür Fizyolojik şartlardaki aşırı/beklenmeyen (ekstrem) değişikliklerden dolayı ölüm Örneğin: hypoxia, fiziksel trauma, toksik kimyasallar, infeksiyonlar Hedef çoğunlukla mitokondriler, DNA ya da Membranlar Uncontrolled generation of ROS Inflamasyon (ağrı, kızarıklık, kabarıklık, yara izi, vb.) NEKROSIS

4 4 normal hücre turnover’i doku homeostasisi embryogenesis immun toleransın induksiyonu ve devamlılığı Sinir sisteminin gelişimi endokrin aracılı doku atrofisi Apoptosis nerelerdedir ?

5 5 en çok fizyolojik uyarımlar aracılığı ile stimule edilir büyüme faktörlerinin yokluğu hücresel stres T-cell hedeflemesi viral induksiyon kimyasal indüksiyon APOPTOSIS NEKROSIS Fizyolojik Önemleri fizyolojik olmayan uyarımlar nedeniyle komplement atakları litik viruslar fiziksel travmalar hypoxia/ischemia metabolik zehirlenmeler

6 6 Hücreleri tek tek ve dağınık dağılım ile etkiler inflammation yoktur (zira apoptoz parçacıkları fagositoz ile uzaklaştırılır) APOPTOSIS NEKROSIS Histolojik Özellikler Genellikle bitişik hücreleri etkiler inflamasyon vardır

7 7 NEKROSIS APOPTOSIS

8 8 Çekirdeğin yoğunlaşması ve sitoplazmanın büzülmesi membranda kabarcıklanmalar membrana tutunmuş vesiküllerin ortaya çıkması APOPTOSIS NEKROSIS Morfolojik Özellikler sitoplazmanın ve mitekondrilerin hacimce büyümeleri (Na & su girişi) membran bütünlüğünün kaybolması vezikül oluşumu yok

9 9 caspase’lar (kaspaz) & Ca-bağımlı endonukleazlar gibi özel enzimler ile aktivasyon ATP gereksinilir APOPTOSIS NEKROSIS Biyokimyasal Özellikler iyon homeostasisi yok litik enzimler serbest kalır ve zarar verirler no enerji

10 10

11 11 organeller ve mitokondriler bozulmaz Hücreler daha küçük parçalara bölünürler Kromatin kondanse olur ve sınırları kaybolur APOPTOSIS NEKROSIS Morfolojik Özellikler organellerin oluşturduğu bütünlük bozulur tamamen lizize uğrar ve hücre içerikleri dökülür kromatin parçalanır ve kondanse olur

12 12 PROTEAZLAR - KASPAZLAR moleküler giyotinler büyük bir aile – memeli sistemlerinde 14 elemanı var aktivasyon için özel bir şekilde kesim gerekir sistein proteazlar, hedef proteinleri Asp birimlerinden keserler C-ASP-AZ APOPTOSIS

13 13 KASPAZLAR: Etki MEKANIZMALARI komşu hücreler ile olan bağlantıları keser hücre iskeleti yeniden organize olur (transglutaminazlar) endonukleazlar aktive olur (DNA fragmentation ) nukleer lamina çözünür (condensation) fagositosis için özel sinyaller üretilir (PS) metabolik işlevlerin sonlandırılması için özel hedef proteinler aktive edilir APOPTOSIS

14 14 T-hücre plasma membranı FasL APOPTOSIS: T-hücresi’nin kendini yıkımı FasL Kaspaz Aktivasyonu ile sinyal cascade & Downstream mesajlar FasL-R olgunlaşmamış FasL-R olgun

15 15 KASPAZ CASCADE Plasma Membranı CASP 8 APAF-1 proCASP 9 CASP 9 Cyt.c CASP 7CASP 6 CASP 3 AMPLIFIKASYON Hücresel Değişiklikler / Sonuçlar Apoptosis Mito- kondria

16 16

17 17

18 18 Apoptotik Sinyalde Mitokondrilerin Rolü

19 19

20 20

21 21 RB Tumor Suppressor proteini ve DNA hasarına bağlı Hücre döngüsü Checkpoint sinyal kontrolü

22 22 APOPTOZİSİN REGÜLASYONU

23 23

24 24 Apoptosis’in Aktivasyonu ve İnhibisyonu SIGMA-ALDRICH

25 25 Bcl-2 AİLESİ Pro- ve anti-apoptotik proteinler Bcl-2 Homology domainleri içerirler (BH 1-4) BAX: pro-apoptotik protein, mitokondrilerden sitokrom c’nin salınmasını sağlarlar Bcl-2 protein: anti-apoptotik protein, sitokrom c’nin salınmasını ve APAF-1’in aktivasyonunu inhibe eder. APOPTOSIS

26 26 Bax/Bcl-2 APOPTOSIS Mitokondrial Dış Membrane Cyt. c Bax APAF-1 ProCASP 9 CASP 9 Cyt. c APOPTOSIS Bcl-2

27 27 Bax/Bcl-2 APOPTOSIS Bax Bcl-2 Bax Hayatta Kalım Survival Apoptosis

28 28 AKT Signaling Pathway

29 29 P53 – GENOMUN GARDİYANI APOPTOSIS M G1 S G2 p53 Checkpoint G0G0

30 30 P53 – GENOMUN GARDİYANI APOPTOSIS p53 apoptosisi indüklerse çok yüksek düzeyde ifade edilir - DNA hasarı çok olur Hücre S-fazını tamamlar (DNA replicated) DNA Hasarı Hasara Yanıt p53 Tutukluluk/Tamir G1/S G2 Apoptosis via p21

31 31 Bcl-2 ailesi üyesi BAD proteini Fosforile edilmediğinde Pro-apoptotik anti-apoptotik Bcl-2 aile üyelerini inhibe eder hücreyi apoptoza duyarlı hale getirir Fosforile edildiğinde Inaktif ‘dir APOPTOSIS Bcl-2 Bax BAD

32 32 APOPTOSIS ve Ötesindekiler HiPER-AKTIVASYON nörodejeneratif hastalıklar (Parkinson’s ve Alzheimer’s hastalığı) ischemia-reperfuzyon incinmeleri Şeker, immun yetmezlik hastalıkları (AIDS) BASKILANMASI KANSER Otoimmun HASTALIKLAR

33 NEKROSIS APOPTOSIS APOPTOSIS

34 34

35 35 APOPTOSIS NEKROSIS


"1 Apoptosis Apoptosis (apo-ptosis) Yrd. Doç. Dr. İzzet YELKOVAN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları