Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1 LİPOPROTEİNLER Prof.Dr.M.Ferit GÜRSU Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1 LİPOPROTEİNLER Prof.Dr.M.Ferit GÜRSU Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı"— Sunum transkripti:

1 1 LİPOPROTEİNLER Prof.Dr.M.Ferit GÜRSU Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı

2 2 LİPOPROTEİNLER  Lipidler plazmanın sulu yapısından dolayı sınırlı olarak çözündüklerinden, taşınmaları için stabilize edilmeleri gerekir.  Lipoproteinler; kanda lipidleri taşıyan özel komplekslerdir.

3 3 LİPOPROTEİNLER  Lipoproteinin iç çekirdeğinde apolar lipidler (kolesterol esterleri ve trigliseridler), dıştaki kabuğunda ise polar grupları olan lipidler (fosfolipidler ve serbest kolesterol) ve önemli metabolik ve yapısal işlevleri olan proteinler bulunur.

4 4 APOLİPOPROTEİNLER Apolipoproteinler; lipoproteinlerin protein kısmıdır ve 3 ana işleve sahiptirler: 1. Polar olmayan lipitlerin stabilize edilmesini sağlar. 2. Hücre yüzey reseptörlerine bağlanarak lipoproteinlerin alındığı ve yıkıldığı bölgelerin saptanmasını sağlar. 3. Lipoprotein metabolizmasına karışan enzimlerin aktivitesini düzenler.

5 5 Plazma lipoproteinlerinin başlıca apolipoproteinleri

6 6 Plazma lipoproteinlerinin özellikleri

7 7

8 8

9 9 LİPOPROTEİNLER Lipoproteinler genellikle fizikokimyasal niteliklerine (özellikle yoğunluk farklılıklarına) göre sınıflandırılırlar. Böylece, ultrasantrifüjle 5 lipoprotein sınıfı oluşur: - Şilomikron - Şilomikron - VLDL (Çok Düşük Dansiteli Lipoproteinler) - VLDL (Çok Düşük Dansiteli Lipoproteinler) - IDL (Ara Dansiteli Lipoproteinler) - IDL (Ara Dansiteli Lipoproteinler) - LDL (Düşük Dansiteli Lipoproteinler) - LDL (Düşük Dansiteli Lipoproteinler) - HDL (Yüksek Dansiteli Lipoproteinler) - HDL (Yüksek Dansiteli Lipoproteinler)

10 10 Lipoproteinlerin boyutları HDLLDL Şilomikronlar, VLDL ve katabolik artıkları > 30 nm 20–22 nm proinflamatuar 9–15 nm anti- inflamatuar

11 11 Eksojen Lipid Transportu

12 12 Endojen Lipid Transportu

13 13 ŞİLOMİKRONLAR  Eksojen (diyet) kaynaklı lipidlerin taşınmasını sağlarlar.  En büyük ve trigliseridden en zengin lipoproteinlerdir.  Bileşiminde en fazla trigliserid, en az protein bulunur.  Plazma lipoproteinlerinin en büyük olanlarıdır.  Apolipoproteini Apo B48 dir.

14 14 ŞİLOMİKRONLAR  Bağırsak epitel hücrelerinde sentezlenir ve lenf akımına karışarak dolaşıma girerler.  Şilomikronlar, sağlıklı kişilerde elektroforezde görülmezler. Çünkü yemekten sonra max. 1 saat içinde dolaşımdan alınarak kaybolurlar.  Şilomikronlar dolaşımda damar endotelinde bulunan “lipoprotein lipaz” enzimi etkisiyle yapılarında bulunan trigliseridin büyük kısmını kaybederler ve “şilomikron kalıntıları” oluşur.

15 15 Lipoprotein lipaz Kapiller duvar (endotelyal yüzey) Dokular HDL CM B48 CII E HDL CM B48 CII E CMR B48 CII E CMR B48 CII E Karaciğer tarafından alınır ( LDL reseptörleri ile) Lenfatik sistemden dolaşıma giren şilomikronların metabolizması

16 16

17 17 VLDL (Çok Düşük Dansiteli Lipoprotein)  Endojen trigliserid bakımından oldukça zengindir.  %55 trigliserid %20 kolesterol. Karaciğerde sentezlenir.  Fonksiyonu  karaciğerde sentezlenen trigliserid ve kolesterolü ekstrahepatik dokulara taşımak.  Organizmada enerji yükü fazla olduğunda (fazla beslenme) VLDL sentezi artar.Başlıca apolipoproteini Apo B100 dür.

18 18 Karaciğerde oluşan VLDL’ler kana verilirler. Karaciğerde lipoprotein sentezi, çeşitli etkenlerle inhibe olursa, endojen trigliseridler karaciğerde birikir ve karaciğer yağlanması denen tablo meydana gelebilir.

19 19 LDL Lipoprotein lipaz Kapiller duvar (endotelyal yüzey) Dokular Karaciğerden dolaşıma giren VLDL’nin metabolizması VLDL B100 HDL CII E E B100 LDL’nin bir kısmı Karaciğer tarafından alınır (LDL reseptörleri) LDL’nin bir kısmı diğer dokular tarafından alınır (LDL reseptörleri). LDL TAG ve kolesterolü ekstrahepatik dokulara taşır. TAG dokulara verildiğinden, LDL fazla miktarda cholesterol/ cholesterol ester içerir.

20 20 fatty acids hormone-sensitive lipase fatty acid carbohydrate liver TG VLDL lipoprotein lipase Insulin + +

21 21 fatty acids hormone-sensitive lipase liver TG VLDL Glucagon +

22 22

23 23 IDL (Ara Dansiteli Lipoproteinler)  VLDL’nin %50 veya daha fazlası lipolitik yolla IDL’ye çevrilir.  IDL; kolesterol esterlerinden zengindir.

24 24 LDL (Düşük Dansiteli Lipoproteinler)  LDL; VLDL artığı olarak damar içinde sentezlenir.  Plazmada total kolesterolun %70’i LDL’de bulunmaktadır.  Başlıca apolipoproteini Apo B100 ve apo E dir.  Kolesterolce en zengin lipoprotein partikülüdür.

25 25

26 26LDL  Ekstrahepatik dokularda ve karaciğerde reseptörleri bulunur.  Yapısında bulunan Apo B-100 vasıtasıyla bu reseptörlere bağlanarak katabolize edilir.  Ayrıca; LDL makrofajlar tarafından alınarak da katabolize edilir.  Plazmada LDL’nin arttığı durumlarda makrofajlar fazla miktarda kolesterol alarak “köpük hücreleri” oluşur.  Köpük hücre oluşumu “ateroskleroz”a neden olduğundan; LDL’nin artması organizma için zararlıdır.

27 27 Ekstrahepatik doku hücrelerinde LDL’lerin yıkılmasıyla meydana gelen kolesterol veya bir kolesterol türevi çeşitli metabolik etkiler gösterir.

28 28

29 29

30 30 LİPOPROTEİN (a) LİPOPROTEİN (a)  Lp(a) LDL’nin varyantı(lipid bileşenleri LDL’ye benziyor)  Her ikisi de bir molekül apo B100 ihtiva ederler.Lp(a)’da ilave olarak apolipoprotein(a) proteini bulunuyor. Apo(a) plazminojene yapısal benzerlik göstermektedir. Lp(a) plazminojenin fibrine bağlanmasını yarışmalı inhibe eder.  Lipoprotein(a) ateroskleroz için bir risk faktörü olarak kabul edilir.

31 31 HDL (Yüksek Dansiteli Lipoproteinler)  En küçük lipoproteindir.  En az 5 farklı HDL partikül tipi bulunmaktadır.  HDL kitlesinin %50’si proteindir.  Başlıca fonksiyonu dokulardan karaciğere kolesterol taşımaktır  “ters (reverse) kolesterol transportu”

32 32

33 33 Ters Kolesterol Transportu

34 34 Yeni sentezlenen diskoid HDL, ApoA-I, ApoA-II, lesitin ve serbest kolesterol içerir. Serbest kolesterolun iyi bir alıcısıdır. Diskoid HDL, dolaşım sırasında ekstrahepatik hücreler ve diğer lipoproteinlerden serbest kolesterol alır. Böylece küre şeklinde olgun HDL oluşur. HDL 2 olarak tanımlanan ilk olgun HDL’nin yüzeyindeki lesitin kolesterol açil transferaz (LCAT), serbest kolesterol ile lesitinden, kolesterol esteri ve lizolesitin oluşturur.

35 35 HDL 2 ’nin yapısında artan kolesterol esterleri, kolesterol esteri taşıyıcı protein (CETP) yardımıyla diğer lipoproteinlerdeki(VLDL ve IDL) trigliseridler ile değiştirilir. Trigliseridi zengin HDL 2, hepatik kapiller endotelde yerleşmiş durumdaki hepatik lipazın etkisiyle trigliseridi azaltılarak HDL 3 ’e dönüştürülür. Bir kısım HDL 2 ise karaciğer tarafından Apo A-I’i tanıyan reseptörleri sayesinde dolaşımdan alınır.

36 36 HDL’nin kolesterolü özellikle damar endoteli gibi dokulardan karaciğere taşıma fonksiyonu antiaterojenik etki oluşturur.

37 37

38 38

39 39

40 40 Kanda aşırı miktarda LDL bulunması durumunda LDL’ler, süperoksit ve H 2 O 2 gibi etkenler vasıtasıyla oksitlenir. Oksitlenmiş LDL’ler retiküloendoteliyal sistem makrofajları tarafından reseptör aracısız olarak yutulur ve köpük hücre oluşumu olur.

41 41

42 42

43 43 B48 Nascent ŞL İnce barsak AIAI CII E KAPİLLER LPL YAĞ DOKUSU B48 CII E Olgun ŞL FFA Gliserol ŞL artığı HDL

44 44 AIAI B48 CII E HDL Apo E’leri tanıyan reseptör KARACİĞER ŞL artıkları reseptör aracılı endositozla alınır ve parçalanır

45 45 İnce barsak AIAI CII KAPİLLER LPL YAĞ DOKUSU B100 CII E Olgun VLDL FFA Gliserol IDL HDL B100 Nascent VLDL E FFA

46 46 AIAI B 100 CII E HDL Apo B100’leri tanıyan reseptör KARACİĞER LDL reseptör aracılı endositozla alınır ApoD LDL


"1 LİPOPROTEİNLER Prof.Dr.M.Ferit GÜRSU Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları