Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

AĞRI ve POSTOPERATİF ANALJEZİ Dr. Füsun Eroğlu SDÜ Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon AD Sağlık Slaytları İndirhttp://hastaneciyiz.blogspot.com.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "AĞRI ve POSTOPERATİF ANALJEZİ Dr. Füsun Eroğlu SDÜ Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon AD Sağlık Slaytları İndirhttp://hastaneciyiz.blogspot.com."— Sunum transkripti:

1 AĞRI ve POSTOPERATİF ANALJEZİ Dr. Füsun Eroğlu SDÜ Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon AD Sağlık Slaytları İndirhttp://hastaneciyiz.blogspot.com

2 Ağrı bilimi -Algoloji Algos: ağrı

3 Uluslar Arası Ağrı Araştırmaları Teşkilatı (IASP) Ağrı; vücudun herhangi bir yerinden kaynaklanan gerçek ya da olası bir doku hasarı ile birlikte bulunan, hastanın geçmişteki deneyimleri ile ilgili, duyusal, afektif, hoş olmayan bir duyudur. Ağrı; vücudun herhangi bir yerinden kaynaklanan gerçek ya da olası bir doku hasarı ile birlikte bulunan, hastanın geçmişteki deneyimleri ile ilgili, duyusal, afektif, hoş olmayan bir duyudur. Ağrı her zaman kişiye özneldir. Bu nedenle kişiden kişiye büyük farklılıklar gösterir Ağrı her zaman kişiye özneldir. Bu nedenle kişiden kişiye büyük farklılıklar gösterir

4 ZARARLI UYARAN (cerrahi travma) AĞRI AĞRI NÖROENDOKRİN YANIT NÖROENDOKRİN YANIT

5 Ağrı’nınNöroanatomi ve Nörofizyolojisi

6 A ğrı A ğrı Ağrının algılanmasını gerçekleştiren özel reseptörler olan “NOCİCEPTÖR” tarafından hasara uğramış inflamasyonlu bölgede lokal olarak salınan mediyatörler (ALJEZİK) tarafından uyarılması ile algılanılır.

7 Nosisepsiyon-Ağrı süreci Doku hasarı ile ağrının algılanması arasında oluşan elektrokimyasal olaylar serisinin bütünüdür. Nosiseptörler ile MSS iletilerek zararlı uyaranın algılanması ve buna karşı gerekli önlemlerin harekete geçirilmesidir. Nosiseptörler ile MSS iletilerek zararlı uyaranın algılanması ve buna karşı gerekli önlemlerin harekete geçirilmesidir.

8 Nosisepsiyonun 4 aşaması Transdüksiyon -uyarının elektriksel aktiviteye dönüşmesi Transdüksiyon -uyarının elektriksel aktiviteye dönüşmesi Transmisyon Transmisyon –Primer sensoryal afferent nöronların oluşan elektriksel aktiviteyi spinal korda iletimi –Uyarının spinal korddan asendan ileti sistemi ile beyin sapı ve talamusa iletimi –Talamokortikal projeksiyon Modülasyon -nosiseptif iletinin nöral etkenlerle modifiye olması Modülasyon -nosiseptif iletinin nöral etkenlerle modifiye olması Persepsiyon -diğer aşamaların bireyin psikolojisi ve subjektif emosyenel deneyimleri sonucu gelişen son aşama. Persepsiyon -diğer aşamaların bireyin psikolojisi ve subjektif emosyenel deneyimleri sonucu gelişen son aşama.

9

10 Nosiseptörlerin Sınıflandırılması Mekanik nosiseptörler Mekanik nosiseptörler Mekono-termal nosiseptörler Mekono-termal nosiseptörler Polimodal nosiseptörler Polimodal nosiseptörler Myelinli A Delta LifleriMyelinsizİnce A Beta ve C Lifleri AkutKeskinBatıcıLokalize Birincil Ağrı KronikDiffüzYanıcıDonuk İkincil Ağrı İleti Hızı 5 – 30 m/sn İleti Hızı m/sn

11 ALJEZİKLER ALJEZİKLER Dokudan salınan mediyatörler; Serotonin, histamin,potasyum, lökotrienler ve prostaglandinler ve prostaglandinler Plazmadan salınan; Kininler Sinir uçlarından salınan; “P” (Supstans P)

12 Aljezik Maddelerin Etkisi Yüksek eşik değerde ince afferentleri aktive eden, lokal olarak verildiğinde ağrıya yol açan Yüksek eşik değerde ince afferentleri aktive eden, lokal olarak verildiğinde ağrıya yol açan Histamin, bradikinin, K, serotonin, asetilkolin Ağrı iletimini kolaylaştıran: Prostaglandinler Ağrı iletimini kolaylaştıran: Prostaglandinler Kendisi ağrıya yol açmayan bölgeyi hassas hale getiren: P maddesi Kendisi ağrıya yol açmayan bölgeyi hassas hale getiren: P maddesi

13 A Delta Lifler C Lifleri A Delta Lifler C Lifleri Miyelinli Miyelinli İleti hızı 20 m/sn İleti hızı 20 m/sn Reseptif alanları küme küme Reseptif alanları küme küme Mekanotermal Mekanotermal Sensitizasyon var Sensitizasyon var Miyelinsiz Miyelinsiz İleti hızı 2 m/sn İleti hızı 2 m/sn Mekanik, termal, kimyasal uyarılara hassas (Polimodal özellik) Mekanik, termal, kimyasal uyarılara hassas (Polimodal özellik) Sensitizasyon var Sensitizasyon var

14 Spinal Kord Ağrı iletiminde, yalnızca bir durak değildir Ağrı iletiminde, yalnızca bir durak değildir Modülasyon önemli ölçüde burada gerçekleşir Modülasyon önemli ölçüde burada gerçekleşir

15 Spinal Mekanizmalar C liflerinin ardışık uyarısı arka boynuzlarda reseptif bölgenin artışı (wind-up fenomeni) C liflerinin ardışık uyarısı arka boynuzlarda reseptif bölgenin artışı (wind-up fenomeni) Spinal bölgede prostaglandin aktivasyonu Spinal bölgede prostaglandin aktivasyonu Aminoasit salınımında artış Aminoasit salınımında artış NMDA tipi glutamat reseptörlerinin aktivasyonu NMDA tipi glutamat reseptörlerinin aktivasyonu Araşidonik asit artışı ile glutamat inhibisyonu Araşidonik asit artışı ile glutamat inhibisyonu NSAİİ spinal düzeyde aminoasit metabolizması üzerinden etkili olurlar. NSAİİ spinal düzeyde aminoasit metabolizması üzerinden etkili olurlar.

16 Kapı Kontrol Teorisi Normal koşullarda Spinal Korda ağrılı uyaranlar, ağrısız uyaranlardan daha yavaş ulaşır. Normal koşullarda Spinal Korda ağrılı uyaranlar, ağrısız uyaranlardan daha yavaş ulaşır. Ağrısız sinyaller kapıyı kapatan ‘lokal inhibitör süreçleri aktive ederek, ağrılı sinyallerin Spinal Korddaki 2. sıra nöronlarına ulaşmasını önlemektedir. Ağrısız sinyaller kapıyı kapatan ‘lokal inhibitör süreçleri aktive ederek, ağrılı sinyallerin Spinal Korddaki 2. sıra nöronlarına ulaşmasını önlemektedir.

17 Kapı Kontrol Teorisi Spinal Kord Spinal Kord Substansia Gelatinosa (SG) Substansia Gelatinosa (SG) Lamina-3 nöronları Lamina-3 nöronları Arka boynuz ağrı Transmisyon nöronları Arka boynuz ağrı Transmisyon nöronları Bölgelerinde meydana gelir.

18 Kognitif(Bilişsel)Kontrol İnenİnhibitörKontrol AksiyonSistemi Kapı Kontrol Sistemi Kalın Lifler Periferden Gelen İnput İnce Lifler SG Transmisyon

19 Kapı Kontrol Teorisi SG miyelinli ve miyelinsiz liflerin primer afferentleri için inhibitör etki gösterir. SG miyelinli ve miyelinsiz liflerin primer afferentleri için inhibitör etki gösterir. Ağrıyı iletecek Transmisyon hücrelerine iletim gelmesini engeller. Ağrıyı iletecek Transmisyon hücrelerine iletim gelmesini engeller. Miyelinli (kalın) lifler SG inh nöronlarını eksite ederek T-hüc girişi azaltır ve ağrıyı inhibe eder. Miyelinli (kalın) lifler SG inh nöronlarını eksite ederek T-hüc girişi azaltır ve ağrıyı inhibe eder. Miyelinsiz (ince) lifler ise inh-SG nöronlarını inhibe ederek T-hüc çalışmasını sağlar. Miyelinsiz (ince) lifler ise inh-SG nöronlarını inhibe ederek T-hüc çalışmasını sağlar. Miyelinsiz liflerin artık karşı konulamayan etkisi ile T-hüc aktivasyon olur: AĞRI Miyelinsiz liflerin artık karşı konulamayan etkisi ile T-hüc aktivasyon olur: AĞRI

20 Ağrı Mekanizması Spinal kord arka boynuzunda ağrılı-ağrısız uyarılar Transmisyon nöronuna (T) ulaşır. Spinal kord arka boynuzunda ağrılı-ağrısız uyarılar Transmisyon nöronuna (T) ulaşır. T-nöronu bilgiyi MSS’ne, T-nöronlarının elektriksel deşarjı şeklinde kodlanmış sinyaller halinde iletir. T-nöronu bilgiyi MSS’ne, T-nöronlarının elektriksel deşarjı şeklinde kodlanmış sinyaller halinde iletir. MSS’den inen projeksiyon SK’a ulaşır ve T- nöronlarının ‘out-put’unu etkiler. MSS’den inen projeksiyon SK’a ulaşır ve T- nöronlarının ‘out-put’unu etkiler.

21 Ağrı Mekanizması Miyelinli lifler SK düzeyinde hem inh hem de eks etkili. Miyelinli lifler SK düzeyinde hem inh hem de eks etkili. -1. cins ağrıya neden olur: hızlı, keskin ve iyi lokalize edilebilen ağrı (A-delta, pin- prick) -1. cins ağrıya neden olur: hızlı, keskin ve iyi lokalize edilebilen ağrı (A-delta, pin- prick) -İnh nöronları aktive eder. Miyelinsiz, C-lifleri ile daha yavaş taşınan ağrı 2. cins ağrıya neden olur: künt, etkisi yavaş başlayan ve iyi lokalize edilemeyen Miyelinsiz, C-lifleri ile daha yavaş taşınan ağrı 2. cins ağrıya neden olur: künt, etkisi yavaş başlayan ve iyi lokalize edilemeyen

22 AĞRI YOLLARI Primer afferent nöronlar SK arka kök gaglionlarında lokalizedir. Primer afferent nöronlar SK arka kök gaglionlarında lokalizedir. 1. sıra nöronlar: Periferik aff ve MSS arasındaki ilk duraktır. Primer aff ile SK arasındaki sinapslardır. Bu sinapslarda NT’ler var. 1. sıra nöronlar: Periferik aff ve MSS arasındaki ilk duraktır. Primer aff ile SK arasındaki sinapslardır. Bu sinapslarda NT’ler var.

23 Majör Nörotransmitterler Eksitatör etkililer: Eksitatör etkililer: –Substans-P, CGRP, Glutamat, Aspartat, ATP İnhibitör etkililer: İnhibitör etkililer: –Somatostatin, Asetilkolin, Enkefalinler,  endorfin, Norepinefrin, Adenozin, Serotonin, GABA, Glisin

24 Primer afferent nosiseptörler SK arka boynuzda 3 gruba ayrılır Projeksiyon nöronları Ağrı bilgisini daha üst merkeze iletir Ağrı bilgisini daha üst merkeze iletir Eksitatuar nöronlar Ağrılı uyaranı ya periferik nöronlarana ya da spinal refleksleri uyaran motor nöronlara iletir Ağrılı uyaranı ya periferik nöronlarana ya da spinal refleksleri uyaran motor nöronlara iletir İnhibitör nöronlar Ağrılı uyaranın kontrolünde rol oynar Ağrılı uyaranın kontrolünde rol oynar

25 2. sıra nöronlar Aff lifler SK’da boyutlarına göre ayrışır. S. Gelatinosa da 2. sıra nöronlara gelirler. Spinal kord düzeyinde karşı tarafa geçerek 2 çıkan yolu oluşturur: Aff lifler SK’da boyutlarına göre ayrışır. S. Gelatinosa da 2. sıra nöronlara gelirler. Spinal kord düzeyinde karşı tarafa geçerek 2 çıkan yolu oluşturur: Neospinotalamik yol: şiddet, yer, zaman Neospinotalamik yol: şiddet, yer, zaman Paleospinotalamik yol: Ağrının affektif ve otonom komponentlerinin oluşumunda rol oynar: Ağrının ızdırap verici özelliği.. Paleospinotalamik yol: Ağrının affektif ve otonom komponentlerinin oluşumunda rol oynar: Ağrının ızdırap verici özelliği..

26 Spino Talamik Spino Retiküler Spino Mesensefalik OMURiLiK Bulbus Mezensefalon Pons Nosiseptif Çıkıcı Sistemler Serebral Kortex Talamus

27 3. sıra nöronlar Talamusta lokalize Talamusta lokalize Ağrının algılanması (persepsiyon) ve tam lokalizasyonu Ağrının algılanması (persepsiyon) ve tam lokalizasyonu Ağrının acı ve emosyonel öğeleri yönlendirilmektedir. Ağrının acı ve emosyonel öğeleri yönlendirilmektedir.

28 Serebral Korteks Ağrılı uyaranın algılanması Ağrılı uyaranın algılanması Ağrıya karşı reaksiyon Ağrıya karşı reaksiyon Birinci duysal alan ya da postsantral girus ağrının diskriminatif boyutu ile, Birinci duysal alan ya da postsantral girus ağrının diskriminatif boyutu ile, Posterior parietal ve frontal bölgeler ise ağrının sembolizasyonu ile ilgilidir. Posterior parietal ve frontal bölgeler ise ağrının sembolizasyonu ile ilgilidir.

29 SSS’deki Ağrı Kontrol Sistemleri Kapı Kontrol Sistemi Kapı Kontrol Sistemi İnici Kontrol Sistemi İnici Kontrol Sistemi Endorfin Sistemi Endorfin Sistemi

30 İnen kontrol sistemi MSS’de, SK düzeyinde primer aff deprese ederek ağrılı uyaranları kontrol altında tutan bir sistemdir: MSS’de, SK düzeyinde primer aff deprese ederek ağrılı uyaranları kontrol altında tutan bir sistemdir: 1. Segmental inhibisyon 1. Segmental inhibisyon 2. Supraspinal inhibisyon 2. Supraspinal inhibisyon

31 Korteks Diensefalon MezensefalikPeriakuaduktal gri cevher MezensefalikPeriakuaduktal Pons-Bulbus Omurilik EK MR 5-HT5-HT EkEk EkEk ED EDED Dorso-Lateral fasikulus NANA İnici İnhibitör Sistemin Komponentleri

32 İnen kontrol sistemi

33 Sonuçta Ağrılı uyaranlar periferden A-delta ve C-lifleri ile SK arka köklerdeki 1. nörona gelirler. Ağrılı uyaranlar periferden A-delta ve C-lifleri ile SK arka köklerdeki 1. nörona gelirler. Buradan SG’daki 2. nörona taşınırlar. SK düzeyinde karşı tarafa geçerek yukarı merkezlere çıkar. Buradan SG’daki 2. nörona taşınırlar. SK düzeyinde karşı tarafa geçerek yukarı merkezlere çıkar. Ağrı bilgisi kortekste değerlendirilir ve yanıt oluşur. Ağrı bilgisi kortekste değerlendirilir ve yanıt oluşur.

34 MEG Talamus HipotalamoHipofizerEndorfin Limbik Sistem Korteks Dolaşım DorsalBoynuzHücresi SpinalEk Nosiseptör Sempatik Refleks Fleksör Refleks AnterolateralSistem 5-HT Beyin Sapı EK NA A C D E B Lemniskal Sistem AA Aa, C Ağrı Oluş Mekanizmasının Tedaviye Yansıması Ağrı Oluş Mekanizmasının Tedaviye Yansıması

35 Postoperatif ağrı kontrolünde ; Başarının sağlanmasında anahtar Perioperatif ağrı yönetimi

36 Ağrı değerlendirme ve tedavisinin, cerrahi öncesi, hasta ile tartışılması Anesteziyolog HemşireCerrah FizyoterapistEczacı Ağrı yönetimi planının, hasta ile işbirliği içerisinde yapılması Ağrının, rutin postoperatif aktiviteler esnasında yatak başında değerlendirilmesi Ağrının şiddetinin, düzenli aralıklarla değerlendirilerek kayıt edilmesi Ağrıya müdahale sonrası, pik etkinin sağlanması için yeterli süre geçtikten sonra ağrının yeniden değerlendirilmesi

37 Ağrı Sınıflaması Zamana göre Zamana göre –Akut –Kronik Mekanizmalara göre Mekanizmalara göre –Nosiseptif ağrı –Nöropatik ağrı –Deaferentasyon ağrısı –Reaktif ağrı –Psikosomatik ağrı Kliniğine göre Kliniğine göre –Somatik –Sempatik –Visseral

38 Akut ağrısemptom Akut ağrısemptom kısa süreli doku hasarı + Kronik ağrısendrom Kronik ağrısendrom uzun süreli doku hasarı +/-

39 Kronik, Süregen Ağrılar Kronik, uzun süreli ağrılar ise artık başlı başına bir hastalıktır. Kronik, uzun süreli ağrılar ise artık başlı başına bir hastalıktır. Bir çok dal, ağrılı hastalıklarla ilgilidir. Hastanın tek bir dal tarafından değil, bir ekip tarafından değerlendirilmesi gerekir. Bir çok dal, ağrılı hastalıklarla ilgilidir. Hastanın tek bir dal tarafından değil, bir ekip tarafından değerlendirilmesi gerekir. Ağrı çok yönlü olarak ele alınmalıdır. Ağrı çok yönlü olarak ele alınmalıdır. Ağrılı hastanın ekip bilinci ile ele alınması hem ağrısının çok daha kısa sürede dindirilmesini hem de zaman ve maddi kayba uğramasını engeller. Ağrılı hastanın ekip bilinci ile ele alınması hem ağrısının çok daha kısa sürede dindirilmesini hem de zaman ve maddi kayba uğramasını engeller.

40 Akut Ağrı Ani olarak başlayan, Ani olarak başlayan, Daima nosiceptif nitelikte Daima nosiceptif nitelikte Neden olan lezyon ile arasında yer, zaman, şiddet açısından yakın ilişkinin olduğu, Neden olan lezyon ile arasında yer, zaman, şiddet açısından yakın ilişkinin olduğu, Doku hasarıyla başlayan, Doku hasarıyla başlayan, Yara iyileşmesi süresince giderek azalan ve kaybolan ağrı tablosudur Yara iyileşmesi süresince giderek azalan ve kaybolan ağrı tablosudur Akut ağrı bir sendrom değil bir semptomdur Akut ağrı bir sendrom değil bir semptomdur Genellikle 6 aydan kısa süreli olma özelliklerini taşır. Genellikle 6 aydan kısa süreli olma özelliklerini taşır.

41 Akut Ağrı Beklenen ağrı Önceden tahmin edilebilir Önceden tahmin edilebilir Koruyucu tedbir alınabilir Koruyucu tedbir alınabilir - Diş cerrahisi, doğum, ameliyatlar Beklenmeyen ağrı Önceden ağrı beklenmediği için, hastanın ağrı eşiği yüksek olabilir Önceden ağrı beklenmediği için, hastanın ağrı eşiği yüksek olabilir Ağrı, en azından her zaman, başlangıçta çok şiddetli olmayabilir Ağrı, en azından her zaman, başlangıçta çok şiddetli olmayabilir - Yanıklar ve travma

42 Akut Ağrının Tıbbi Sonuçları Ekonomik etkileri -Hastanede kalış süresinin uzaması -Tedavi masraflarında artış -Üretkenliğin azalması -Tekrar hst gelmeyi zorlaştırır -Kronik ağrı gelişmesi Fiziksel etkileri -Öksürük ve soluk alma kısıtlanması-Atelektazi -Akciğer enf riski- Pnömoni -Mobilizasyon-DVT ve PE riski - Hareketsizlik, kas atrofisi -Yaşam kalitesi azalır -taşikardi, HT, miyokard O 2 tüketiminin artar-MI riski

43 Postoperatif ağrı SANTRAL SENSİTİZASYON SANTRAL SENSİTİZASYON Primer hiperaljezi: insizyon bölgesinde Primer hiperaljezi: insizyon bölgesinde Sekonder hiperaljezi: komşu bölgede Sekonder hiperaljezi: komşu bölgede

44 HÜCRE HASARI ARAŞİDONİK ASİT L LİPOOKSİJENAZ S SİKLOOKSİJENAZ LÖKOTR LÖKOTRİEN PROSTAGLANDİN Sinir uçlarının hassaslaşması Vazodilatasyon Kapiller permeabilite artışı Mikrodolaşımın bozulması Sinir köklerine bası ÖDEM DOKU HARABİYETİ NEDENLİ AĞRI OLUŞMASI

45 POSTOPERATİF AĞRI Temel nedeni cerrahi travma - doku hasarı Temel nedeni cerrahi travma - doku hasarı Somatik ve visseral ağrının bir kombinasyonu olarak görülebilir. Somatik ve visseral ağrının bir kombinasyonu olarak görülebilir. Bu nedenle ağrı tedavisi, her iki komponenti de etkileyen ve ağrıya karşı cevabı artıran (anksiete veya depresyon) diğer nedenleri de tedavi eden teknikleri içermelidir. Bu nedenle ağrı tedavisi, her iki komponenti de etkileyen ve ağrıya karşı cevabı artıran (anksiete veya depresyon) diğer nedenleri de tedavi eden teknikleri içermelidir.

46 Akut ağrının neden olduğu fizyolojik stress (sempatik cevap: mücadele veya kaçma) biyolojik olarak yararlıdır. Akut ağrının neden olduğu fizyolojik stress (sempatik cevap: mücadele veya kaçma) biyolojik olarak yararlıdır. Ancak postoperatif devredeki stress cevap tüm fizyolojik sistemlerde ters etkiler oluşturur. Ancak postoperatif devredeki stress cevap tüm fizyolojik sistemlerde ters etkiler oluşturur. Postoperatif ağrının geçirilmesinin cerrahinin hem mortalite hem de morbiditesini azaltığı ve cerrahiden sonra daha erken iyileşmeyi sağlar. Postoperatif ağrının geçirilmesinin cerrahinin hem mortalite hem de morbiditesini azaltığı ve cerrahiden sonra daha erken iyileşmeyi sağlar. Perioperatif ağrının uygun tedavisi ile kronik ağrı sendromlarının gelişmesini önleyebilmek de olasıdır. Perioperatif ağrının uygun tedavisi ile kronik ağrı sendromlarının gelişmesini önleyebilmek de olasıdır.

47 Postoperatif ağrı yönetim stratejileri Ağrı değerlendirmesi Dökümantasyon + Anahtar aktivite ; Ağrının görünür hale getirilmesi

48 Ağrı düzeyinin skorlanması En sensitif skalaVAS (Vizüel Analog Skala) Hastalardan, ağrı şiddetini, skala üzerinde, ağrının yokluğu ile mümkün olabilecek en kötü ağrı arasında değerlendirmeleri istenir. Diğer skalalar Sayısal değerlendirme skalaları Sözel değerlendirme skalaları

49 Postoperatif ağrı yönetimi Amaç ; Vital organların fonksiyonel bozuklukları ile sonuçlanabilecek, travma ile indüklenen otonom nosiseptif uyarıları inhibe etmek ! Ağrı ve hasara verilen fizyolojik cevabı azaltmak ! Daha az komplikasyon

50 Ağrının değerlendirilmesi Ağrının en basit ve gerçek indeksi ; Hastanın sözel bildirimi Yapılan çalışmalar ; Hastaya bakan kimselerin, hastanın bildirdiklerini dinlemek isteseler bile, Hastaların ağrıları ile ilgili anlattıklarını kabul etmeye geldiğinde, Kendi yaklaşımlarından etkilendiklerini göstermektedir.

51 Görsel analog skala (visual analogue scale-VAS) 010 Hiç ağrı yokDayanılmaz ağrı

52 McGrath’s Face Scale

53 Akut ve postoperatif ağrı tedavisinde genel prensipler 1. Opioid uygulaması: im, sc, oral, PCA, rektal, iv, epidural, transmukozal, intranazal, sublingual 2. Periferik antienflamatuar ilaç tedavisi 3. Bölgesel teknikler ile uygulanan lokal anestezikler: Epidural, spinal, paravertebral, periferik sinir bloğu, yara infiltrasyonu, intraplevral, intraartiküler 4. Nonfarmakolojik yöntemler: transkutan elektriksel sinir stimülasyonu (TENS), kriyoanaljezi, akupunktur 5. Psikolojik yöntemler 6. Bunların kombinasyonu.

54 Multimodal Yaklaşım Aynı yoldan verilen ve farklı mekanizma ile etki eden iki ilacın beraber kullanımı ile daha etkin analjezi sağlanırken yan etkiler azaltılabilir. Aynı yoldan verilen ve farklı mekanizma ile etki eden iki ilacın beraber kullanımı ile daha etkin analjezi sağlanırken yan etkiler azaltılabilir.

55 Analjezik Kullanım İlkeleri Öncelikle oral yoldan verilmeleri tercih edilir Öncelikle oral yoldan verilmeleri tercih edilir Verilme sıklığı, her hasta için ayrı düzenlenir Verilme sıklığı, her hasta için ayrı düzenlenir Düzenli aralıklarda ve ağrı başlamadan verilir Düzenli aralıklarda ve ağrı başlamadan verilir Merdiven sistemine uyularak değiştirilmelidir Merdiven sistemine uyularak değiştirilmelidir

56 WHO- Üç basamaklı merdiven 1. Non-opioidler (non-steroidler, antipiretikler) 2. Zayıf opioidler (kodein, tramadol) 3. Kuvvetli opioidler (morfin) + Sekonder Analjezikler

57 Analjeziklerin Sınıflandırılması 1. Periferik Etkili Analjezikler 2. Santral Etkili Analjezikler-prototipi morfindir. 3. Lokal Anestezikler

58 Sekonder Analjezikler Başka hastalıkların tedavisinde kullanılan çeşitli ilaçların analjezik etkileri saptanmıştır. Bu ilaçlar analjeziklerin etkilerini arttırmak için kullanabildiği gibi kendi başlarına da ağrı kesici etki göstermektedirler. Başka hastalıkların tedavisinde kullanılan çeşitli ilaçların analjezik etkileri saptanmıştır. Bu ilaçlar analjeziklerin etkilerini arttırmak için kullanabildiği gibi kendi başlarına da ağrı kesici etki göstermektedirler. Antihistaminler Antihistaminler Kafein Kafein Dekstroamfetamin Dekstroamfetamin Steroidler Steroidler Antikonvülsanlar Antikonvülsanlar Fenotiyazinler Fenotiyazinler Anksiyolitikler Anksiyolitikler Antidepresanlar Antidepresanlar Kas gevşeticiler Kas gevşeticiler Antihipertansifler Antihipertansifler Çeşitli hormonlar Çeşitli hormonlar Sağlık Slaytları İndirhttp://hastaneciyiz.blogspot.com


"AĞRI ve POSTOPERATİF ANALJEZİ Dr. Füsun Eroğlu SDÜ Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon AD Sağlık Slaytları İndirhttp://hastaneciyiz.blogspot.com." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları