Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ZORLANMIŞ TİTREŞİMLER Mühendislik sistemlerine farklı formlarda kuvvetler etki etmektedir. Bu farklı formlarda en sık rastlanan ise harmonik zorlama formudur.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ZORLANMIŞ TİTREŞİMLER Mühendislik sistemlerine farklı formlarda kuvvetler etki etmektedir. Bu farklı formlarda en sık rastlanan ise harmonik zorlama formudur."— Sunum transkripti:

1 ZORLANMIŞ TİTREŞİMLER Mühendislik sistemlerine farklı formlarda kuvvetler etki etmektedir. Bu farklı formlarda en sık rastlanan ise harmonik zorlama formudur. Dönel makinalardaki kütle dengesizlikleri harmonik zorlamaların temel nedenidir. m kc X(t) mdmd ω e θ

2 Bununla birlikte mühendislik sistemleri üzerinde sıklıkla etkili olan diğer bir zorlama tipi de periyodik zorlamalardır. Fourier serileri ve dönüşümleri kullanılarak, periyodik fonksiyonları bir dizi harmonik fonksiyonun toplamı şeklinde ifade etmek mümkündür. Zorlamanın bir dizi harmonik fonksiyonun toplamı olduğu bilgisi kullanılarak, doğrusal (lineer) sistemlerin periyodik zorlamalara verdiği cevabın, sistemin periyodik zorlamayı oluşturan her bir harmonik zorlamaya verdiği cevapların toplamı olduğu söylenebilir. Periyodik zorlama Periyodik zorlamayı oluşturan harmonik bileşenler

3 Sönümsüz Zorlanmış Titreşimler (Harmonik Zorlama): m k x(t) f(t)=F 0 sinωt Yandaki tek serbestlik dereceli sistem üzerine ω zorlama frekansında harmonik bir kuvvet etki etmektedir. Newton’un 2. yasası kullanılarak hareket denklemi aşağıdaki gibi ifade edilebilir. Yukarıdaki 2. mertebeden diferansiyel denklem için genel çözüm homojen ve özel çözümlerin toplamı şeklinde ifade edilebilir.

4 Homojen çözüm ilk şartlar etkisi ile elde edilen çözümdür ve başlangıç şartlarına bağlı olarak olarak ifade edilmişti. Özel çözümü elde etmek için zorlama tipinde bir çözüm kabul edilebilir. olduğu kabul edilerek, kabul edilen çözümün türevleri diferansiyel denklemde yerine konulur ise,

5 denklemin her iki tarafı ile çarpılır ise (Frekans Oranı)

6 Başlangıç şartları sıfırdan farklı bir sistem için harmonik zorlama altındaki genel çözüm; Genel çözümdeki A 1 ve A 2 katsayıları başlangıç şartlarından elde edilebilir.  A 1 =x 0 

7 m=20 kg k=2000 N/m ω=15 rad/sn x 0 =0.05 m v 0 =0.2 m/sn

8 Başlangıç şartları sıfır ise çözüm x ö (t) formunda harmonik bir cevap olacaktır. Frekans oranına bağlı olarak yer değiştirme genlikleri çizilir ise 1 1

9 Frekans oranına bağlı olarak aşağıdaki durumlar geçerlidir. durumunda yer değiştirme zorlama ile aynı yöndedir. (in-phase) In-Phase cevap ω=5 rad/s ω n =10 rad/s

10 cevap sonsuza gider. (REZONANS) durumunda yer değiştirme zorlama ile zıt yöndedir. (anti-phase) Anti-Phase cevap

11 Örnek: Şekilde verilen kiriş üzerinde bulunan bir elektrik motorundan dolayı kirişe etki eden kuvvet (N) şeklindedir. 20 mm 400 mm Çelik malzeme E=200 GPa Motor kütlesi m=250 kg. F0F0 m 3 m Bu kuvvet etkisi altında motorun bulunduğu noktadaki yer değiştirme genliklerini hesaplayınız. Motor kirişin ortasındadır. Kiriş kütlesi ihmal edilebilir değerdedir. Kiriş orta noktasındaki direngenlik Kiriş alan atalet momenti

12 Motor kiriş sisteminin doğal frekansı (kiriş kütlesi ihmal ediliyor) Zorlama frekansı 40 rad/sn’dir. Bu durumda zorlama ile yer değiştirme anti-phase durumundadır. Yer değiştirme genliği

13 Sönümlü Zorlanmış Titreşimler (Harmonik Zorlama): m k x(t) f(t)=F 0 sinωt c Şekilde verilen tek serbestlik dereceli harmonik zorlama etkisindeki sönümlü bir sistem için hareket denklemi aşağıdaki gibi yazılabilir. Sönüm oranı için ifadesi kullanılarak hareket denklemi şu şekilde de yazılabilir.

14 kabul edilerek, çözümün türevleri diferansiyel denklemde yerine konur ise. Trigonometrik açılımlardan yararlanılarak

15

16

17

18

19 Rezonans durumu incelenir ise; Rezonans durumunda genlik en büyük değere sahiptir. En büyük genliğin elde edildiği frekans değerine REZONANS FREKANSI adı verilir. Bu frekans değerinde cevap genliği eğrisinin türevi sıfıra eşittir. ve daha sonrası için rezonans tepesi gözlenmez.

20 Rezonansdaki genlik değerini hesaplamak için bulunan r değeri genlik oranı ifadesinde yerine konulur ise elde edilir. Küçük sonüm oranları için Rezonans Genliği olarak elde edilir.

21 Tek serbestlik dereceli bir sistemin frekansa bağlı cevap genliklerini hesaplamak için aşağıdaki program notepad programında yazılarak txt formatında kaydedilir. ANSYS’de çalıştırılır. Farklı model parametreleri için (kütle, direngenlik, sönüm) cevap genlikleri incelebilir. /prep7 et,1,mass21 et,2,combin14 r,1,0,40 r,2,200000,200 n,1,0,0,0 n,2,0,1,0 type,1 real,1 e,2 type,2 real,2 e,1,2 eplot /solu antype,3 d,all,ux,0 d,all,uz,0 d,1,uy,0 f,2,fy,-100 harfrq,0,60 nsubst,60 kbc,1 solve /post26 nsol,2,2,uy plvar,2 dof1_harm.txt m k x(t) f(t)=F 0 sinωt c

22 Kütle Dengesizliğinden Kaynaklanan Kuvvetler İle Oluşan Titreşimler: Kütle dengesizliği hemen hemen tüm dönel makinalarda karşılaşılan temel bir problemdir. Şekilde kütle dengesizliği ile uyarılan tek serbestlik dereceli bir sistem görülmektedir.

23 Trigonometrik eşitlikler kullanılarak sinωt ve cosωt terimlerinin katsayıları oluşturularak

24 ve için değerler yerine konur ise

25

26 Rezonans durumundaki r oranını bulmak için genlik ifadesinin r’ye göre türevi alınıp sonuç sıfıra eşitlenir ise, İşlemler yapılır ise REZONANS durumu için r oranı Bu frekans genlik ifadesinde yerine konulur ise REZONANS genliği için Küçük sönüm oranları için

27 Zemine İletilen Kuvvet Harmonik kuvvet etkisi altındaki bir mekanik sistem, hareket sırasında yay ve amortisörde oluşan reaksiyon kuvvetlerini bağlantı noktalarından zemine iletir. Zorlama kuvveti genliği ve zemine iletilen kuvvet arasındaki ilişki aşağıdaki şekilde elde edilebilir. Harmonik zorlama etksindeki düzenli rejim titreşimleri dikkate alınarak harmonik yer değiştirme ve buna ait hız ifadesi ile;

28 Aşağıdaki trigonometrik ilişki kullanılarak

29 Dolayısı ile zemine iletilen kuvvet aşağıdaki şekilde ifade edilebilir. Zemine iletilen kuvvet genliği üzerinde durulduğu için F TR genliği

30 (Kuvvet iletim Oranı, Transmissibility)

31

32 Kütle Dengesizliğinden Kaynaklanan Kuvvetlerin Zemine İletimi Harmonik bir kuvvet zorlaması durumu için zemine iletilen kuvvet ifadesi formülü ile ifade edilmişti. Kütle dengesizliğinden kaynaklanan kuvvetler ile zorlanan tek serbestlik dereceli bir sistem için kütleye ait yer değiştirme genliği X idi. Bu yer değiştirme genliği yukarıda verilen zemine iletilen kuvvet ifadesinde yerine konur ise

33 Kütle dengesizliğinden kaynaklanan kuvvetlerin zemine iletilmesi, frekans oranı ve sönüm oranına bağlı olarak aşağıdaki şekilde değişmektedir.

34 Harmonik Zemin Zorlaması

35

36 X (Hareket iletim oranı)

37 Hareket iletim oranı ile Kuvvet iletim oranı ifadelerinin aynı olduğu görülebilir. Hareket iletim oranının frekans oranı ve sönüm oranına bağlı değişimi aynen Kuvvet iletim oranı için bahsedilen şekildedir.

38 Harmonik formdaki zemin yer değiştirmesi dolayısı ile ile m kütlesine etki eden kuvvet frekans oranı ve sönüm oranına bağlı olarak aşağıdaki şekilde değişmektedir.

39

40


"ZORLANMIŞ TİTREŞİMLER Mühendislik sistemlerine farklı formlarda kuvvetler etki etmektedir. Bu farklı formlarda en sık rastlanan ise harmonik zorlama formudur." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları