Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

YILDIRIM SERDAR PAKER ELEKTRİK MÜHENDİSİ EMO YILDIRIMDAN KORUNMADA MEVCUT TÜRK STANDARTLARI TS 622TS EN 62305 EMO.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "YILDIRIM SERDAR PAKER ELEKTRİK MÜHENDİSİ EMO YILDIRIMDAN KORUNMADA MEVCUT TÜRK STANDARTLARI TS 622TS EN 62305 EMO."— Sunum transkripti:

1

2 YILDIRIM SERDAR PAKER ELEKTRİK MÜHENDİSİ EMO

3 YILDIRIMDAN KORUNMADA MEVCUT TÜRK STANDARTLARI TS 622TS EN EMO

4 TS EN ,2,3,4 EMO

5 TS EN : Genel Kurallar TS EN : Risk Yönetimi TS EN : Yapılarda Fiziksel Hasar ve Hayati Tehlike TS EN : Yapılarda Bulunan Elektrik ve Elektronik Sistemler EMO

6 Korunacak yapının sınıflandırılması Risk değerlendirme ve gerekli koruma seviyesinin belirlenmesi YKS bileşenlerinin boyutlandırılması Malzeme tipi (korozyon problemleri) (alevlenebilir yüzeyler) Dış YKS tipinin seçimi Doğal bileşenler EMO

7 Yatay çatı iletkenleri kafes sistemi Düşey yakalama çubukları Doğal yakalama uçları Hava hattı şeklinde yakalama telleri Çıplak telli indirme iletkenlerinin tasarımı Örtülmüş veya açıkta Gerekli iletken sayısısayısı İndirme iletkeni sistemi Yakalama ucu sistemi Doğal bileşenler EMO

8 İç YKS’nin elektromanyetik darbeye karşı tasarımı YKS tasarım çizimleri (projeleri) ve teknik özellikleri A veya A ve B tipi topraklayıcılar B tipi temel topraklayıcı Kablo güzergahı ve açıklıkları Darbe koruma düzenleri (DKD) Potansiyel dengeleme bağlantısı ve ekranlama Topraklama sistemi Doğal bileşenler EMO

9 Yıldırımla ilgili ilkel inanışlar, Yıldırımla ilgili ilkel inanışlar, Yıldırımla ilgili ilk bilimsel çalışmalar, Yıldırımla ilgili ilk bilimsel çalışmalar, Yıldırım bulutları, Yıldırım bulutları, Yıldırımın enerjisi ve etkileri, Yıldırımın enerjisi ve etkileri, Yıldırımdan korunma Yıldırımdan korunma EMO

10 Yıldırımla ilgili ilkel inanışlar, Yıldırımla ilgili ilkel inanışlar, EMO

11 İlk insan; doğal olayları tanrıların gazabına bağlamış, hatta kendisine iyi davranması için ona özel günlerde ödüller sunmuştur. Yıldırım olayı; tarih boyunca insanları korkutmuş, bir o kadar da ilgisini çekmiştir. EMO

12 THURSDAY……….THOR’S DAY THOR… İSKANDİNAV MİTOLOJİSİNDE YILDIRIM TANRISI YILDIRIM TANRISI ANTİK DÖNEM EMO

13 Hintlilerin inanışına göre; dünya soğuk bir yerdi, ilk ateş tanrı tarafından yıldırımla başlatılmış. İNDRA ANTİK DÖNEM EMO

14 ZEUS Antik Yunanda Yıldırım Zeus’un silahıdır. ANTİK DÖNEM EMO

15 TARHUNA Hititlerde baş tanrı Fırtına Tanrısı idi. Fırtına Tanrısı, baş tanrıça ile birlikte federal Hitit Devletinin en önemli birleştirici gücünü oluşturuyordu. Fırtına Tanrısına Hattiler "Taru", Hurriler "Teşup" diyordu. Hitit hiyerogliflerindeki işaretler ise Prof. Dr. Sedat Alp'e göre "Tarhu", "Tarhuna" ya da "Tarhunt" diye okunuyordu. MÖ 2000 EMO

16 1870 Prusya-Fransa savaşında alman askerleri yıldırımın (donnerkeil) sihirli gücü sayesinde fransız mermilerinden korunduklarına inanıyorlardı. EMO

17 Yıldırımla ilgili ilk bilimsel çalışmalar, Yıldırımla ilgili ilk bilimsel çalışmalar, EMO

18 Yıldırım olayının tanrıların gazabı değil, elektrikle ilişkili olabileceğini söyleyen ilk kişi İngiliz bilim adamı William Wall’dur. Yıl 1708 William Wall; Sürtünme ile kolayca statik elektrik yüklenen kehribardan oluşan küçük çıtırtılar ile yıldırım arasında benzerlik olduğu düşünmüştür. Yıldırımla ilgili ilk bilimsel çalışmalar EMO

19 S. Gray (1735) ve A.G. Rosenberg (1745) Laboratuvarda makinelerle üretilen statik elektriğin oluşturduğu arklar ile yıldırım arasındaki benzerlik ortaya konmuştur. J.H. Winkler (1746) Leipzig’de yayınlanan kitabında yıldırım ve elektrik arasında birkaç benzerliği açıklamıştır. Otto von Guericke’nin statik elektrik makinası Yıldırımla ilgili ilk bilimsel çalışmalar EMO

20 Leyden Şişesi 1745 yılında, Hollandalı fizikçi Hollandalı fizikçi Pieter van Musschenbroek tarafından geliştirilen Leyden şişesi en ilkel kondansatördür. Yıldırımla ilgili ilk bilimsel çalışmalar EMO

21 Temmuz 1750 Benjamin Frankline göre; Elektrik Sivri cisimler tarafından çekilen sıvı gibidir. Bu prensiple evler, kiliseler, ve gemiler yıldırımın hasarlarından korunabilir. Böylece franklin’in yakalama çubuğu doğdu. Yıldırımla ilgili ilk bilimsel çalışmalar EMO

22 Franklin iddiasını kanıtlamak için bir deney tasarladı, Küçük bir nöbetçi kulübesi, inşa edileceğini, tek kişilik kulübenin tabanına yalıtkan bir platform konacağını, kulübenin üzerine anten gibi uzun bir çubuk dikileceğini ve çubuğun izolatörlerle kulübeye ve yalıtkan platforma bağlanacağını, düşündü ve yayınladı ancak deneyi yapamadı. Yıldırımla ilgili ilk bilimsel çalışmalar EMO

23 Bu tasarlanan deneyi yayından okuyan Fransız doğabilimci D'Alibard Deneyi 10 Mayıs 1752’de Paris’te bir başka versiyonla gerçekleştirdi. Deneyde Leyden şişelerini doldurarak yıldırımın elektrostatik bir olay olduğunu tespit etti. Yıldırımla ilgili ilk bilimsel çalışmalar EMO

24 D'Alibard’ın deneyinden birkaç hafta sonra Benjamin Franklin Uçurtma deneyini yaptı (1752) Benjamin Franklin; U çurtma deneyi ile leyden şişesini yükleyerek yıldırımın bir elektrik deşarjı olduğunu, D'Alibard’ın deneyinden habersiz tekrar tespit etti. Yıldırımla ilgili ilk bilimsel çalışmalar EMO

25 3.Deney (1753) D’Alibard ve Franklin’den bir yıl sonra Rus Profesör Georg Wilhelm Richmann Kulübe deneyini St Petersburg’taki laboratuvarında yapmaya çalıştı. Ancak laboratuvarın yakalama çubuğuna isabet eden yıldırım akımına çarpılarak öldü. Asistanı ise ağır yaralandı. Yıldırımla ilgili ilk bilimsel çalışmalar EMO

26 Paris 1778 Bu yüzden Avrupa’da paratonere önceleri kuşku ile yaklaşılırken, 20 yıl kadar sonra kabul gördü hatta biraz abartıldı. Yıldırımla ilgili ilk bilimsel çalışmalar EMO

27 Tesirle elektriklenme kuramı; Bulut ve yerin elektriksel olarak yüklenmesi ve sonunda deşarja sebep olması tesirle elektriklenme kuramı ile açıklanabilir. Yıldırımla ilgili ilk bilimsel çalışmalar Michael FARADAY; EMO

28 Tesir ile elektriklenme; Tesir ile elektriklenme; Elektrik yüklü bir cisim nötr bir Elektrik yüklü bir cisim nötr bir cisme yaklaştırıldığında, bu cisimde zıt elektrik yüklenmesi oluşur. cisme yaklaştırıldığında, bu cisimde zıt elektrik yüklenmesi oluşur. Yıldırımın oluşumu: Yıldırımla ilgili ilk bilimsel çalışmalar EMO

29 Bulut ve yerin elektriklenmesinde Diğer kuramlar; Simpson – Lomonosow Teorisi: Yükler hava akımı yardımıyla oluşmaktadır. J. I. Frenkel Teorisi: Havada her iki işaretli iyonlar var olduğundan, dünyanın negatif elektrik yükleri kaçmaya ve iyonosferin pozitif elektrik yükleri ile birleşmeye yatkındır. Yıldırımla ilgili ilk bilimsel çalışmalar EMO

30 FARADAY KAFESİ (1843); Yıldırımla ilgili ilk bilimsel çalışmalar Metal bir kafes içinde elektrik alanı sıfırdır. Metal bir kafes içinde elektrik alanı sıfırdır. EMO

31 Kümülonimbüs bulutları 1-Kümülüs bulutlarının bir türüdür. 2-Örs şeklindedir m ile 3000m arasında yüksekte oluşur. YILDIRIM BULUTLARI EMO

32 Yıldırımın yönü, elektriksel boşalmanın gelişme yönüne (yukarı veya aşağı) ve gelişen yüklerin kutbiyetine (pozitif veya negatif olmasına) göre dört türdür. Negatif inişli Negatif çıkışlı Pozitif inişli Pozitif çıkışlı EMO

33 Yıldırımın Enerjisi Yıldırımın Enerjisi

34 ENERJİ: Birim zamanda yapılan iş. (kWh) k:Bin W:Güç birimi (Watt) h:Zaman birimi (hour; saat) 100W bir lamba, 1 saat yanarsa 0,1kWh enerji harcar.(3kr) YILDIRIMIN ENERJİSİ EMO

35 Tipik yıldırım:100kV, 6kA Güç çok yüksek: 600 MW (keban 1330 MW) Zaman çok kısa: 10 s (mikrosaniye) 6 kWs enerji (kilowatsaniye) Bu enerjiyle 100W bir lamba, sadece 1 dakika yanar. YILDIRIMIN ENERJİSİ EMO

36 Elektriksel yük transferidir. Rastgele ve kestirilemez bir olaydır. En az dirençli yol’u takip eder. Buluttan yere doğru tek yönlü değildir. Çekilemez veya itilemez. %100 koruma imkansızdır. YILDIRIM NEDİR? EMO

37 YILDIRIMIN ETKİLERİ EMO

38 YILDIRIMIN ETKİLERİ; 1-DOĞRUDAN ETKİLER 2-DOLAYLI ETKLİLER EMO

39 YILDIRIMIN ETKİLERİ; 1-FİZİKSEL ETKİLER (DOĞRUDAN ETKİLER) YANGIN VE FİZİKSEL DEFORMASYON ELEKTROKİMYASAL ETKİ (OZON VE NO) ELEKTRİK ŞOKU EMO

40 YILDIRIMIN ETKİLERİ; 2-ENDÜKSİYON ETKİLERİ (DOLAYLI ETKİLER) ELEKTRONİK CİHAZLARIN ARIZALANMASI PLC PROGRAMLARIN SİLİNMESİ TELEFON SANTRALININ YANMASI ETKİ SAHASI :1,5km EMO

41 YILDIRIMDAN KORUNMA EMO

42

43

44

45 YILDIRIMDAN KORUNMA DOĞRUDAN ETKİLERE KARŞI DOĞRUDAN ETKİLERE KARŞI FRANKLİN KONİSİ FARADAY KAFESİ EMO

46 DIŞ KORUMA EMO

47 DIŞ KORUMA EMO

48 DIŞ KORUMA EMO

49 DIŞ KORUMA EMO

50 DOLAYLI ETKİLERE KARŞI DOLAYLI ETKİLERE KARŞI POTANSİYEL DENGELEME PARAFUDR SİSTEMİ YILDIRIMDAN KORUMA; (TS EN 62305) EMO

51 AG Parafudrlar B Sınıfı, Tip 1, Sınıf I C Sınıfı, Tip 2, Sınıf II D Sınıfı, Tip 3, Sınıf III Kombine Parafudrlar B+C Sınıfı, Tip 1+2, Sınıf I+II İÇ KORUMA EMO

52 kV Paratoner bulunan tüm binalarda aşırı gerilim koruma cihazları tesis edilecektir. İÇ KORUMA EMO

53 İÇ KORUMA EMO

54 RERE Trafolarda parafudrların bağlanması (Yanlış uygulama) RFRF Iy Uy Uy=R F.Iy+U FN PARAFUDR EMO

55 RERE Trafolarda parafudrların bağlanması (Doğru uygulama) Iy Uy Uy=U FN PARAFUDR EMO

56 Banyo,duş Kalorifer boruları Su boruları Gaz boruları Anten Diğer metal aksam Ana potansiyel dengeleme barası Temel topraklaması 30x3.5 mm. L1 L2 L3 N PE ANA PANO Yıldırımlık Y.G.Hücreleri Bina demir donatısı İletişim Tes. POTANSİYEL DENGELEME EMO

57 Şekil 35: Binaya giren boruların yıldırıma karşı potansiyel dengelemesi ve parafudr tesisi Z Katodik koruma Temel topraklama Yıldırım potansiyel dengeleme barası Su burusu Gaz Enerji İniş iletkeni İÇ KORUMA

58 Nem ve tuzluluk direnci etkiler. Verimli toprak……50 .m Dolgu kumlu toprak…3000 .m TOPRAK TOPRAĞIN İLETKENLİĞİ EMO

59 Toprak özdirencleri Toprak cinsi Toprak özdirenci  E (ohm.m) Bataklık5-40 Çamur,kil,humus Kum Çakıl Hava etkisi ile dağılmış taşçoğunlukla <1000 Kumtaşı Granit>50000 Buzultaşı>30000 Çimento (saf) 50 1xÇimento+3xKum Değişik derinliklerdeki tabakaların farklı özdirençleri, toprak özdirencini etkiler. TOPRAĞIN İLETKENLİĞİ EMO

60 Madde 6-a) Toprak özdirencini düşürmek için, kimyasal maddelerin kullanılması önerilmez. TOPRAĞIN İLETKENLİĞİ EMO

61 Wenner Medotu: TS.4363 de metod açıklanmıştır. aaa e e≤a /3 a > 20 m. e  a / 20 olmak üzere  E = 2. .a.R şeklinde bulunur. R (ohm) ölçülen direnç;  E (ohm.m) a ve e (m) cinsindendir. V A TOPRAĞIN İLETKENLİĞİ EMO

62 Topraklama Tanım: Elektrikli işletme araçlarının metal kısımlarının bir iletkenle toprakla birleştirilmesidir. Toprakla bağlantı çeşitli şekillerdeki topraklayıcılarla (toprak elektrotları) yapılır. TOPRAĞIN İLETKENLİĞİ EMO

63 Çubuk topraklayıcı (Derin topraklayıcı) d L >2L Başka elektrot varsa Yaklaşık hesap: R E =  E / L Toprak L d TOPRAKLAMA ELEKTRODU EMO

64 Diğer elektrot tipleri için geçiş direnci hesapları Gözlü topraklayıcı R E : Topraklama direnci D : Gözlü topraklayıcının eşdeğer daire alan çapı  E : Özgül toprak direnci L : Topraklayıcı toplam iletken uzunluğu a n adet b m adet D D = (axb/  ) 1/2 L = a.n + b.m R E =  E / 2D +  E / L TOPRAKLAMA ELEKTRODU EMO

65 Temel topraklama 30x3.5 mm Pot.D.B. Bağlantı filizi Yıldırımlık bağlantı filizi Boyutlar büyük ise 20x20 m. gözler yapılmalıdır. Dilatasyonlarda esnek bağlantı TEMEL TOPRAKLAMA EMO

66 meger V 20 m >40 m A Yayılma direncinin ölçülmesi ÖLÇMELER Ra EMO

67 DOĞAL BİLEŞENLER EMO

68

69

70

71

72

73 YILDIRIMDAN KORUNMADA ULUSLARARASI STANDARTLARIN DIŞINDAKİ DİĞER YAKLAŞIMLAR EMO

74

75 ESE Erken akım yayan hava bağlantı uçları kullanılarak yapıların ve açık alanların yıldırıma karşı korunması EMO

76 Geleneksel olmayan yıldırımdan korunma sistemleri çeşitli bilimsel kuruluş ve standart kurumlarınca kabul edilmemektedir. 2005’te Uluslararası Yıldırımdan Korunma Konferansı (ICLP) geleneksel olmayan yıldırımdan koruma sistemlerinin son kullanıcılar için bir tehlike içerdiğini belirten bir uyarı yayınladı. EMO

77 Amerika’da NFPA tarafından, mahkemelerce bir çok kez bilimsel olmadığı için reddedildi. 2004’ten beri, geleneksel olmayan yıldırımdan korunma sistemi’nin ardındaki hipotezleri destekleyecek yeni bir kanıt sunulmadı. EMO

78 Önceki standart olan TS 622 standardı tarihinde kabul edilmiş ve tarihinde yürürlükten kaldırılmıştır. Yürürlükten kaldırılan bu standartta bahsi geçen radyoaktif paratonerlerin ithalatı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK) tarafından durdurulmuş, daha sonra ikinci bir genelge ile kullanımı yasaklanmış, mevcut olanların ise sökülerek kuruma teslimi talep edilmiştir. EMO

79 ESE tipi paratoner olarak tanımlanan, ülkemizdeki adıyla aktif paratonerlerin aralarında Fransa’nın da bulunduğu birkaç ülkenin ulusal standardında yeri olmakla birlikte uluslararası hiçbir standartta yer almamaktadır. RADYO AKTİF PARATONER = E.S.E. Tipi Paratoner EMO

80 teşekkürler EMO

81 Kaynakça: 1- Prof. Dr. Özcan Kalenderli…Yıldırımdan korunma 2- Colutron-Lars Wåhlin Atmospferic Elektrostatics 3- İsa İlisu…Dolaylı dokunma 4- Dehn+Söhne Redline seminar EMO


"YILDIRIM SERDAR PAKER ELEKTRİK MÜHENDİSİ EMO YILDIRIMDAN KORUNMADA MEVCUT TÜRK STANDARTLARI TS 622TS EN 62305 EMO." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları