Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ ve UYGULAMALARI.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ ve UYGULAMALARI."— Sunum transkripti:

1 ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ ve UYGULAMALARI

2 TOPRAKLAMA AMAÇ Bu sunuda genel olarak topraklama kavramları, topraklayıcılar, topraklamanın projelendirilmesi ile Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği sunularak tartışmaya açılacaktır.

3 AG, YG Topraklama Norm ve Standartları IEC :……………………………… Tanımlar IEC 479: : Genel Kavramlar IEC :1992: ………………Şok akımlara karşı koruma IEC :1992:……….Topraklama, PE, Pot. dengelemesi IEC :1992:……………………….. AG de ölçümler HD 637 S1:1999:………………………… > 1 k V kuvvetli akım tesisleri DIN VDE 0141: :………………… Tanımlar DIN 18014: :…………………….. Temel topraklama DIN EN : :………………. Tren istasyonları DIN VDE 0150: :……………….. Korozyona karşı önlemler DIN VDE 0800: :……………….. İletişim ve bilgi işlem tesisleri DIN VDE 0185: :………………. Yıldırıma karşı tesisler IEC :1990: ………………………… Yıldırıma karşı tesisler

4 1. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç,Kapsam,Dayanak,Uygulama ve Tanımlar Madde 1. Bu yönetmelik, frekansı 100 Hz’in altında a.a. ve d.a. alçak gerilimli elektrik tesisleriyle, yüksek gerilimli kuvvetli akım tesislerine ilişkin, topraklama tesislerinin kurulması, işletilmesi, denetlenmesi, can ve mal güvenliği bakımından güvenlikle yapılmasına ait hükümleri kapsar. Elektrikle işleyen taşıtlara ilişkin besleme hatları, bu yönetmeliğin kapsamına girmez. Bu Yönetmeliğin Ek’leri ve ilgili Türk Standartları bu yönetmeliğin tamamlayıcı ekidir. Yönetmelikte olmayan hükümler için EN, HD, IEC ve VDE gibi standartlar göz önüne alınır. Çelişmeler durumunda sıralamaya göre öncelik verilir. Herhangi bir tesisin bu yönetmeliğin kapsamına girip girmeyeceği konusunda bir kararsızlık ortaya çıkarsa, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın bu konuda vereceği karar geçerlidir.

5 a)Genel tanımlar b)Topraklamaya ilişkin tanımlar c)Hata ve arızalar ile ilgili tanımlar d)Şebeke tiplerine ait tanımlar e)İletişim sistemlerine ilişkin tanımlar

6 Akımın insan vücudu üzerindeki etkileri nelerdir?

7 AC-1 : Genellikle tepki yoktur. AC-2 : Zararlı bir fizyolojik etki yoktur. AC-3 : Kalp atışlarında aksaklıklar görülür. AC-4 : Tehlikeli fizyolojik etkiler, ağır yanıklar.

8 Genel tanımlar

9 2. İKİNCİ BÖLÜM Yüksek Gerilim Tesislerinde Topraklama Madde 5-a) Topraklama tesislerinin kurulması için dört şart yerine getirilmelidir. 1) Mekanik dayanım ve korozyona karşı dayanıklılığın sağlanması, 2) Isıl bakımdan en yüksek hata akımına (genellikle hesaplanarak bulunan) dayanıklılık, 3) İşletme araçları ve eşyaların zarar görmesinin önlenmesi, 4) En yüksek toprak hata akımı esnasında, topraklama tesislerinde ortaya çıkabilecek gerilimlerden dolayı insanların güvenliğinin sağlanması. Bundan dolayı topraklama tesislerinin boyutlandırılması için aşağıdaki parametreler önemlidir: Hata akımının değeri, Hatanın süresi, Toprağın özellikleri.

10 YG’de sınırlı akımın oluş süresi için en yüksek müsaade edilen dokunma gerilimi Ud prensip şemaları a) Yararlı hayvanlarda maksimum dokunma gerilimleri ( Hz arasında) b) DIN VDE 0141’e göre dokunma gerilimleri c) EN 50179’a göre dokunma gerilimleri Not: Akımın akış süresi 5 saniyeden büyük ise Ud için 75 Voltluk bir değer kullanılabilir.

11 YG tesislerinde dağıtım şebekleri 1. Yıldız noktası doğrudan doğruya veya düşük bir empedans üzerinden topraklanmış şebeke 2. Toprak teması kompanze edilmiş şebeke 3. Yıldız noktası yalıtılmış şebeke

12

13 c) Yıldız noktası yalıtılmış şebeke Topraklama İletkenlerinin ve Topraklayıcıların Akım Taşıma Kapasitelerinin Hesaplanması

14 Topraklama Tesislerinin Yapılması Madde 6-a) Topraklayıcıların ve topraklama iletkenlerinin tesis edilmesi: Bir topraklama tesisi genel olarak toprak içine gömülen veya çakılan yatay, düşey veya eğik birkaç topraklayıcının bir araya getirilmesiyle yapılır.

15 Topraklama tasarımı Toprak özgül direnci nedir? Toprak geçiş direncinin hesaplanması

16 3. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Alçak Gerilim Tesislerinde Topraklama Dolaylı temasa karşı koruma Endirekt dokunmaya karşı koruma Direkt dokunmaya karşı koruma Eşpotansiyel dengeleme Topraklayıcılar Topraklama iletkenleri

17 AG tesislerinde dağıtım şebekleri 1.TN - Sistem a) TN-C-Sistem b) TN-C-S-Sistem c) TN-S-Sistem 2.TT - Sistem 3. IT - Sistem

18 1) Direkt dokunmaya karşı koruma (Temel Koruma) V RiRi L1L2L3L1L2L3 PE N PEN Pano

19 TN-Sistem V RiRi RTRT L1L2L3L1L2L3 PE N PEN Temel Topraklama Pano 2) Endirekt dokunmaya karşı koruma (Hata koruması)

20 TN-Sistemde devrenin ayrılması şartı Z D : Döngü empedansı U 0 : Faz nötr arası gerilim I a : Kesicinin açma akımı I'’ k1min : Minimum tek fazlı kısa devre akımı

21 IEC (DIN VDE 0102)´ ye göre I'’ k1min hesabı

22 TN-Sistemleri için açma süreleri U 0 t a (V)(s) 1200,8 2300,4 2770,4 4000,2 >4000,1

23 TT-Sistem V N RiRi I  n 40 A 30 mA L1L2L3L1L2L3 PE N RTRT Temel Topraklama B/16 A

24 TT- Sistemde Topraklama direnci hesabı R T : Topraklama direnci U L : Dokunma gerilimi I a : Kesicinin veya sigortanın açma akımı I  n : AKC’ nin nominal akımı

25 TT-Sistemde U 0 formülde kullanılırsa (Öneri)

26 Pano

27 IT- Sistemde Topraklama direnci hesabı R T : Topraklama direnci U L : Dokunma gerilimi I d : Artık akım

28 Temel topraklama Potansiyel dengeleme barı Enerjinin girisi Pano Ana koruma iletkeni Koruma iletkenleri Banyo Anten AG’de Potansiyel dengeleme şeması

29 Genel Topraklama Şeması Derin topraklayıcı Ring topraklayıcı Temel topraklayıcı Ana potansiyel dengeleme

30 Şerit topraklayıcının toprak direnci L : Şerit uzunluğu (m) d : Şerit kalınlığının yarısı (m) (burada 0,015 m. kabul edilmiştir)  E : Özgül toprak direnci (  m) 1 m Bina PDB

31 Halka topraklayıcının toprak direnci L : Şerit uzunluğu (m) D = L /  : Halka topraklayıcı çapı (m) d : Örgülü iletken çapı (m)  E : Özgül toprak direnci (  m) PDB 1 m

32 Derin topraklayıcının toprak direnci L :Derin topraklayıcının uzunluğu (m) d :Derin topraklayıcının çapı (burada 0,02 m. kabul edilmiştir)  E :Özgül toprak direnci (  m) Toprak l d

33 Temel topraklayıcının toprak direnci L :Temel topraklayıcının uzunluğu (m) B :Temel topraklayıcının genişliği (m) D :Halka şeklindeki ek topraklayıcının çapı  E :Özgül toprak direnci (  m) PDB

34 Topraklama direncinin eğriler ile hesaplanması R X :Aranan direnç (  ) R :Eğriden okunan direnç (  )  X :Ölçülen özgül toprak direnci (   E :Eğriden okunan özgül toprak direnci (  m)

35 IEC ‘e göre bina dışı yıldırıma karşı koruma S801e_a Temel Topraklama İniş iletkeni Yakalama uçları Ölçme noktaları

36 1216e.ppt / / ESC 1216e Ana istasyona enerji girişi kWh //// 4 xparafudr Enerjinin girişi TELECOM Ana potansiyel dengeleme barı Tali pano LPZ 1 Ana istasyon EPDB Kablo NYY-I 1x16 mm²

37 Yıldırıma karşı potansiyel dengelemesi ve parafudr tesisi Z Katodik koruma Temel Topraklama PDB Su borusu Gaz S532/3e PS İniş iletkeni

38 IEC e göre Topraklama ve potansiyel dengelemesi Yakalama uçları İniş iletkeni Temel topraklama Temel topraklama elektrodu PDB 230/400 V 50 Hz Parafudr İletişim ve bilgi işlem tesisleri için parafudr Enerjinin girişi Isı, havalandırma vs. için potansiyel dengelemesi Potansiyel dengeleme S1041e_a Güvenlik aralığı

39 1211e.ppt / / KK 1211e Direkt yıldırıma karşı tesis koruması R = 45m LPZ 0 A B LPZ 1

40 Mobilf-englisch.ppt / / ESC Yıldırım bölge koruması Mobilf Yuvarlak top R = 20 m LPZ 0 A LPZ 0 B LPZ 1 Informasyon kablosu Enerji kablosu Ana istasyon

41 4. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Yüksek ve alçak gerilim sistemlerinde topraklama tesislerinin birleştirilmesi Madde 11: Bir yüksek gerilim tesisinde, toprak hatası esnasında, alçak gerilim sisteminin nötr ve PEN iletkeni, yüksek gerilim sisteminin topraklama tesisleri ile aşağıdaki şartlar yerine getirildiğinde bağlanabilir: -Alçak gerilim şebekesinde veya tesis edilen tüketim tesislerinde tehlikeli dokunma gerilimleri ortaya çıkmaz ise (Çizelge-13) -Tüketim tesislerinde alçak gerilim cihazlarının gerilim dayanımının (işletme frekansında) yüksekliği alçak gerilim yıldız noktasında bir potansiyel yükselmesinin sonucu olarak Çizelge-13’de izin verilen değerleri aşmaz ise.

42 b) Yüksek gerilim topraklama tesisleri alanı içindeki, alçak gerilimli tesislerin beslenmesi: Bir yüksek gerilim tesisi, alçak gerilim tüketicilerini besliyorsa; YG topraklama tesisleri içindeki tüm işletme ve koruma topraklamaları ortak bir topraklama sistemine bağlanmalıdır. c) Yüksek gerilim topraklama tesislerinin alanı dışındaki alçak gerilimli tesislerin beslenmesi: - Söz konusu yüksek gerilim topraklama tesisi global topraklama sistemine bağlanmış ise, - Veya alçak gerilim şebekesinde koruma iletkeni ve hata süresi Çizelge-13’deki şartlara bağlı olarak yerine getirilmişse ortak topraklama tesisinin yapılması önerilir.

43 Çizelge-13 Bir yüksek gerilim topraklama tesisinin dışındaki alçak gerilim tesislerinin beslenmesi için ortak topraklama tesisinin kuralları Dokunma gerilimi ile veya zorlanma gerilimi ile ortaya çıkan AG Sistem tipi Hata süresi ortak topraklama sistemi için kural Dokunma gerilimiZorlanma gerilimi t F  5 s U E  1200 V TT t F  5 s Uygulanmaz U E  250 V U E  U Tp TN U E  x.U Tp Uygulanmaz

44 5.BEŞİNCİ BÖLÜM İletişim Sistemleri ve Bilgi İşlem Tesisleri İçin Topraklama Esasları Madde 13-a) Genel: Bu bölüm, iletişim tekniğine ait cihaz ve tesislerin, insan ve hayvanlar için yaşam ve sağlık açısından ve eşyalar için ortaya çıkabilecek diğer tehlikelere karşı emniyeti sağlamayı amaçlar. Ayrıca iletişim tesislerine ait topraklama tesislerinin düzenlenmesi (iletişim topraklama tesisleri) ve aynı zamanda iletişim tesislerindeki potansiyel dengeleme veya diğer topraklama tesisleriyle karşılaşma durumları için de bu bölüm geçerlidir. Bu bölüm, kendileri için ayrı bir standart bulunmayan haberleşme ve bilgi-işlem tesislerinin güvenliği için de aynı şekilde geçerlidir.

45 İletişim sistemlerine ait örnekler: - Her çeşit ve büyüklükte, hatlı veya hatsız iletişim yapabilen telefon, yazı ve resim iletişim tesisleri - Akustik ve optik göstergeli çağırma, arama ve sinyal tesisleri, - Mikrofon tesisatı, - Elektriksel çalışma saati tesisleri, - Yangın, hırsız ve soygun tehlikesi alarm tesisleri, - Diğer tehlike ihbar ve emniyet tesisleri, - Raylı sistem ve trafik sinyalizasyon tesisleri, - Uzaktan kumanda tesisleri, - İletişim (kuranportör vb.) düzenleri, - Radyo, televizyon, ses ve resim aktarma tekniği tesisleri.

46 İletişim sistemlerine ait örnekler: - Her çeşit ve büyüklükte, hatlı veya hatsız iletişim yapabilen telefon, yazı ve resim iletişim tesisleri - Wallki-talkiler, - Akustik ve optik göstergeli çağırma, arama ve sinyal tesisleri, - Mikrofon tesisatı, - Elektriksel çalışma saati tesisleri, - Yangın, hırsız ve soygun tehlikesi alarm tesisleri, - Diğer tehlike ihbar ve emniyet tesisleri, - Raylı sistem ve trafik sinyalizasyon tesisleri, - Uzaktan kumanda tesisleri, - İletişim (kuranportör vb.) düzenleri, - Radyo, televizyon, ses ve resim aktarma tekniği tesisleri.

47 TN-C-Sistemde nötr iletkenindeki akımlar RiRi PEN L1 L2 L3 Yabancı iletken kısım Cihaz Bilgi işlem kablosu

48

49 EKLER 7. Ek-A Korozyon ve Mekanik Dayanım Bakımından Topraklayıcı Malzemelerin Tipleri ve Minimum Boyutları 8. Ek-B Topraklama İletkenlerinin ve Topraklayıcıların Akım Taşıma Kapasitelerinin Hesaplanması 9. Ek-C Dokunma Gerilimi ve Vücut Akımı 10. Ek-D Kabul Edilmiş ve Belirlenmiş M Önlemlerinin Açıklanması 11. Ek-E Yüksek Frekans Girişimlerinin Etkilerinin Azaltılması ve Kontrol Sistemlerinin Elektro- Magnetik Uyumluluğu İçin Alınacak Önlemler

50 12. Ek-F İşletme Elemanlarının ve Tesislerin Topraklanması İçin Özel Önlemler 13. Ek-G Dokunma Gerilimlerinin Ölçülmesi 14. Ek-H Doğrudan Yıldırım Darbelerine Karşı Koruma Yöntemleri 15. Ek-J Hava Hattı Koruma Telleri ve Yeraltı Kablolarının Metal Kılıfları İle İlgili Azaltma Katsayıları 16. Ek-K Topraklama Sistemlerinin Tasarım Esasları 17. Ek- L Topraklayıcıların ve Topraklama İletkenlerinin Tesisi

51 18. Ek-M Basit Topraklama Sistemleri İçin Yaklaşık Formüller, Tehlikeli Gerilimlerden Korunmak İçin Yaklaşık Mesafeler 19. Ek-N Yeni Tesis Edilecek veya Mevcut Topraklama Tesislerinde Ölçmeler 20. Ek-P Topraklama Sistemlerinin Dökümantasyonu ve Denetim Detayları 21. Ek-S Beton İçerisinde Demirlerin Topraklama Amacı İçin Kullanımı 22. Ek-T Muhtelif Topraklayıcı Tiplerine Ait Hesaplama Örnekleri 23. Ek-U Malzeme Katsayısı k’nin Elde Edilmesi İçin Yöntem 24. Ek-V Topraklayıcı, Koruma İletkeni ve Potansiyel Dengeleme İletkenlerinin Gösterilişi

52 25. Ek-X Bir Kablo Veya Hattın Kılıf Veya Zırhından Meydana Gelen Koruma İletkeni İçin Malzeme Katsayılarının Seçimi, Yabancı Gerilimi Az Olan Yerlerde Potansiyel Dengelemesi ve PEN İletkeni Olarak Kullanılacak Profil Raylara İlişkin Tamamlayıcı Bilgiler 26. Ek-Y Beşinci Bölüm’de Yer Alan m, n, p Katsayılarının Belirlenmesi 27. Ek-Z İletişim Kablolarının Ekran Topraklanması 28. Ek-ZA İletişim Kablolarının Yüksek Gerilimli Enerji Nakil Hatlarına (ENH) ve Bunların Direklerinin Topraklama Tesislerine Yaklaşması Halinde, Tesis Etme Aşamasında Alınacak Önlemler

53 AG’de müsaade edilen zaman-akım diyagramı

54 TOPRAKLAMALAR Koruma topraklaması İşletme topraklaması Fonksiyon topraklaması Koruma topraklaması L1 L2 L3 PEN RBRB RARA RARA


"ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ ve UYGULAMALARI." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları