Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1.Gürültü: Dozimetre (dB) 2.Titreşim: Oktav Bantları (m/sn²) 3.Termal Konfor  Hava Sıcaklığı: Kuru/Cıvalı Termometre (Santigrat,…)  Havanın Nemi: Higrometre/Psikrometre.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1.Gürültü: Dozimetre (dB) 2.Titreşim: Oktav Bantları (m/sn²) 3.Termal Konfor  Hava Sıcaklığı: Kuru/Cıvalı Termometre (Santigrat,…)  Havanın Nemi: Higrometre/Psikrometre."— Sunum transkripti:

1

2 1.Gürültü: Dozimetre (dB) 2.Titreşim: Oktav Bantları (m/sn²) 3.Termal Konfor  Hava Sıcaklığı: Kuru/Cıvalı Termometre (Santigrat,…)  Havanın Nemi: Higrometre/Psikrometre (%)  Hava Akımı: Anemometre (m/sn²)  Termal Radyasyon: Glob-(Siyah Hazneli) Termometre 4.Aydınlatma: Lüxmetre (lüx) 5.Basınç: Barometre (bar/Newton/cm²)  Düşük Basınç  Yüksek Basınç 6.Radyasyon: Dozimetre  İyonize Radyasyon  Noniyonize Radyasyon 30

3 1 1

4 GÜRÜLTÜ TANIMLARI GÜRÜLTÜ 1

5 Darbeli Gürültü İki kütlenin birbirine çarpması ile ortaya çıkan gürültüdür. Ses Basınç Seviyesi Sesin maddesel ortamda yayılması sırasında değişen atmosferik basıncın denge basıncına göre farkıdır. En Yüksek Ses Basıncıᵃ (Ppeak_Ptepe) C-frekans ağırlıklı anlık gürültü basıncının tepe değeridir. Günlük Gürültü Maruziyet Düzeyi (LEX, 8saat) Sekiz saatlik bir iş günü için, en yüksek ses basıncının ve anlık darbeli gürültünün de dahil olduğu bütün gürültü maruziyet düzeylerinin zaman ağırlıklı ortalamasıdır. Haftalık Gürültü Maruziyet Düzeyi (LEX, 8saat) A-Ağırlıklı günlük gürültü maruziyet düzeylerinin, sekiz saatlik beş iş gününden oluşan bir hafta için zaman ağırlıklı ortalaması Eşdeğer Gürültü Seviyesi (Leq) Verilmiş bir süre içinde süreklilik gösteren ses enerjisinin veya ses basınçlarının ortalama değerini veren dB(A) biriminde bir gürültü ölçeğidir. Eşdeğer Sürekli Ses Düzeyi Verilen bir zaman aralığında; ölçülen ses ile aynı toplam enerjiye sahip sabit düzeydeki sesin ses düzeyidir. 3

6 ORTAM GÜRÜLTÜSÜNÜ ÖLÇEN ALET – DOZİMETRE  Kulak için zararlı olabilecek gürültüyü maruz kalma süresi ve şiddet bakımından oranlayan cihazlara Dozimetre denir.ᵇ  Gürültünün zararlı olma oranlarını % olarak belirler.  Bu cihazlar sesin basınç düzeyini logaritmik bir değer olan desibel (dB) birimi olarak ölçerler.ᵃᵇ  Kulak için zararlı olabilecek gürültüyü maruz kalma süresi ve şiddet bakımından oranlayan cihazlara Dozimetre denir.ᵇ  Gürültünün zararlı olma oranlarını % olarak belirler.  Bu cihazlar sesin basınç düzeyini logaritmik bir değer olan desibel (dB) birimi olarak ölçerler.ᵃᵇ 4 Kişisel Dozimetre Ortam Dozimetresi

7 SOUND PRESSURE LEVEL (SPL) METER Bu cihazlarda A, B, C ve Lineer ölçme konumları vardır. 1.A Skalası; A skalasındaki ölçme, insan kulağının duyduğu değerdir Hz frekanstaki sesleri ölçer. Gürültünün işitmeye olan etkisi ölçülür.ᵃ 2.B skalası; telefon şirketleri tarafından kullanılan skala 3.C skalası; tüm seslerin ölçmesinde kullanılan skala 4.Lineer skala; frekans analizinde kullanılan skala Bu cihazlarda A, B, C ve Lineer ölçme konumları vardır. 1.A Skalası; A skalasındaki ölçme, insan kulağının duyduğu değerdir Hz frekanstaki sesleri ölçer. Gürültünün işitmeye olan etkisi ölçülür.ᵃ 2.B skalası; telefon şirketleri tarafından kullanılan skala 3.C skalası; tüm seslerin ölçmesinde kullanılan skala 4.Lineer skala; frekans analizinde kullanılan skala 2 dB (A)

8 AYNI ORTAMDA - EŞİT - İKİ KAYNAK – BİRLİKTE ÇALIŞMA TOPLAM GÜRÜLTÜ DÜZEYİ BİRİNCİ SES KAYNAĞI (dB)İKİNCİ SES KAYNAĞI (dB)TOPLAM SES DÜZEYİ (dB) Toplam Gürültü Düzeyi = Birinci/İkinci Ses Kaynağı Her biri ayrı ayrı 90 dB gürültüye neden olan iki makine aynı çalışma ortamında birlikte çalıştırıldıklarında kaç dB gürültüye neden olurlar? 93

9 AYNI ORTAMDAKİ FARKLI İKİ GÜRÜLTÜ KAYNAĞININ TOPLAM GÜRÜLTÜ DÜZEYİ 1. Ses Kaynağı2. Ses Kaynağıİki Kaynak FarkıEklenecek dB (Yüksek Ses Kaynağı – Düşük Ses Kaynağı) / (Farka Karşılık Gelen + Yüksek Ses) 1 Motor A ve Motor B ayrı ayrı çalıştıklarında sırasıyla 74 ve 70 dB ses basınç seviyesi oluşturmaktadır. Motorların yan yana birlikte çalışmaları durumunda oluşacak olan ses basınç seviyesi kaç dB olacaktır? 75,4<3 dB Kuralı (Soru-Şık)

10

11 FİZYOLOJİK ETKİLERİ FİZYOLOJİK ETKİLERİ PSİKOLOJİK ETKİLERİ PSİKOLOJİK ETKİLERİ PERFORMANS ETKİLERİ PERFORMANS ETKİLERİ 1.Kan basıncının artması,ᵇ 2.Kalp atışlarında değişim, 3.Dolaşım bozuklukları, 4.Solunumda hızlanma, 5.Terlemede artış, 6.Mide bulantısı, 7.Göz bebeklerinde büyüme 8.Hormonal bozulma, 9.Acı hissinde artış 10.Baş ağrısı 11.İktidarsızlık, 1.Kan basıncının artması,ᵇ 2.Kalp atışlarında değişim, 3.Dolaşım bozuklukları, 4.Solunumda hızlanma, 5.Terlemede artış, 6.Mide bulantısı, 7.Göz bebeklerinde büyüme 8.Hormonal bozulma, 9.Acı hissinde artış 10.Baş ağrısı 11.İktidarsızlık, 1.Davranış bozuklukları, 2.Uyku bozuklukları, 3.Aşırı sinirlilik ve tepkiler, 4.Konuşurken bağırmalar, 5.Hoşnutsuzluk, 6.Tedirginlik, 7.Stresler, 1.Davranış bozuklukları, 2.Uyku bozuklukları, 3.Aşırı sinirlilik ve tepkiler, 4.Konuşurken bağırmalar, 5.Hoşnutsuzluk, 6.Tedirginlik, 7.Stresler, 1.İş veriminin düşmesi,ᵇ 2.İş kalitesinin düşmesi, 3.Konsantrasyon bozukluğu, 4.Hareketlerin yavaşlaması, 5.Dinlenmenin bozulması, «Bir araştırmaya göre; bir mekanik konstrüksiyon atölyesinde gürültünün 25dB düşürülmesi sonucu hatalı parça sayısı oranında %52’lik azalma saptanmıştır.» 1.İş veriminin düşmesi,ᵇ 2.İş kalitesinin düşmesi, 3.Konsantrasyon bozukluğu, 4.Hareketlerin yavaşlaması, 5.Dinlenmenin bozulması, «Bir araştırmaya göre; bir mekanik konstrüksiyon atölyesinde gürültünün 25dB düşürülmesi sonucu hatalı parça sayısı oranında %52’lik azalma saptanmıştır.» 2 FİZİKSEL ETKİSİ İşitme kaybı

12 YAŞ-İŞİTME KAYBI 1.Yaş ilerledikçe fizyolojik işitme kaybında artış görülür. 2.Yaş ilerledikçe gürültüye bağlı işitme kaybında artış olur. Odyometrik ölçümlerde 40 yaşından sonraki her 1 yaş için 0,5 dB düşme fizyolojik olarak hesaplanır. 1.Yaş ilerledikçe fizyolojik işitme kaybında artış görülür. 2.Yaş ilerledikçe gürültüye bağlı işitme kaybında artış olur. Odyometrik ölçümlerde 40 yaşından sonraki her 1 yaş için 0,5 dB düşme fizyolojik olarak hesaplanır. 2-) Gürültüye Daha Hassas 1-) Normal Fizyolojik Kayıp

13 Ritmik seslerin dalgaları yumuşaktır. Gürültüde seslerin dalgaları keskindir. RİTMİK SES GÜRÜLTÜLÜ SES SORU Kulak için hangi ses daha zararlıdır? İç kulak hasarını ortaya çıkaran; sesin müzikal kalitesi veya sesin kaynağı değil, iç kulağa gelen enerjidir. Yani iç kulağa aynı şiddette erişen güzel bir melodi ile bir matkap gürültüsü eşit derecede hasar yapar.

14

15 Gürültü Kontrolü Nedir? Herhangi bir ses kaynağından yayılan gürültü niteliğine sahip sesleri; 1.Kabul edilebilir seviyeye indirgemek, 2.Akustik özelliğini değiştirmek, 3.Etki süresini azaltmak, 4.Hoşa giden veya daha az rahatsız eden bir başka ses ile maskelemek …….gibi metotlarla zararlı etkilerini tam olarak gidermek veya makul bir seviyeye indirme işlemidir. Herhangi bir ses kaynağından yayılan gürültü niteliğine sahip sesleri; 1.Kabul edilebilir seviyeye indirgemek, 2.Akustik özelliğini değiştirmek, 3.Etki süresini azaltmak, 4.Hoşa giden veya daha az rahatsız eden bir başka ses ile maskelemek …….gibi metotlarla zararlı etkilerini tam olarak gidermek veya makul bir seviyeye indirme işlemidir.

16 Gürültü MaruziyetiÇalışma SüresiEylem En Yüksek Maruziyet Sınır-limit Değeri LEX, 8h=87dB(A) Ppeak=200Pa Gürültüyü Düşürme En Yüksek Maruziyet Eylem DeğeriLEX, 8h=85dB(A) Ppeak=140Pa KKD Kullandırma- Denetleme/Kullanma En Düşük Maruziyet Eylem DeğeriLEX, 8h=80dB(A) Ppeak=112Pa KKD Bulundurma 10 Günlük Maruziyet Değerleri Yerine Haftalık Maruziyet Değerleri Günlük gürültü maruziyetinin günden güne belirgin şekilde farklılık gösterdiğinin kesin olarak tespit edilmesi durumunda, maruziyet sınır ve etkin değerlerinde günlük maruziyet değerleri yerine haftalık maruziyet değerleri kullanılabilir Gürültü MaruziyetiDüzeyEylem En Yüksek Maruziyet Sınır Değeri KKD koruması dikkate alınır. En Yüksek Maruziyet Eylem DeğeriKKD koruması dikkate alınmaz (Çalışanların maruziyetinin tespitinde) En Düşük Maruziyet Eylem Değeri Çalışanların kesinlikle maruz kalmaması gereken değeri Sınır Değeri Aşıldığı durumda, risklerin kontrol altına alınmasını gerektiren değer Eylem Değeri Günlük Maruziyet Değerleri Yerine Haftalık Maruziyet Değerleri Gebe çalışanın çalıştığı yerdeki gürültü seviyesinin, en düşük maruziyet etkin değeri olan 80 dB(A) geçmemesi sağlanır. KKD kullanarak dahi çalıştırılmaları yasaktır.

17 KORUNMA HİYERARŞİSİ 1.Kaynakta Koruma: En etkili – 1. tercih 2.Ortamda Koruma: Daha az etkili – 2. tercih 3.Kişide koruma: En az etkili – 3. tercih [Korunma hiyerarşisine uyulmak zorunludur!!!] Soru: Kaynağın yerini değiştirmek, kaynağın etrafını çevirmek hangi tip korumadır? 1.Kaynakta Koruma: En etkili – 1. tercih 2.Ortamda Koruma: Daha az etkili – 2. tercih 3.Kişide koruma: En az etkili – 3. tercih [Korunma hiyerarşisine uyulmak zorunludur!!!] Soru: Kaynağın yerini değiştirmek, kaynağın etrafını çevirmek hangi tip korumadır? Soruya Soru Sor (3S Prensibi) Müdahale (İşlem) Nereye ve Amacı Nedir?

18 2. ORTAMDA KORUMA 3. KİŞİDE KORUMA Makineyi Değiştirmek «Kullanılan makinelerin, gürültü düzeyi düşük makineler ile değiştirilmesi» İşlemi Değiştirmek «Gürültü düzeyi yüksek olarak yapılan işlemin, daha az gürültü gerektiren işlemle değiştirilmesi» İşleyişi Değiştirmek «Gürültü çıkartan makinelerin işleyişini yeniden düzenlemek (bakım, titreşen veya vuran bölümleri yumuşak maddelerle kaplamak, süreçte bazı değişiklikler yapmak gibi)» Makineyi Değiştirmek «Kullanılan makinelerin, gürültü düzeyi düşük makineler ile değiştirilmesi» İşlemi Değiştirmek «Gürültü düzeyi yüksek olarak yapılan işlemin, daha az gürültü gerektiren işlemle değiştirilmesi» İşleyişi Değiştirmek «Gürültü çıkartan makinelerin işleyişini yeniden düzenlemek (bakım, titreşen veya vuran bölümleri yumuşak maddelerle kaplamak, süreçte bazı değişiklikler yapmak gibi)» Ses Emici Malzeme Kullanarak Yansımayı Engellemekᵃ «Sesin geçebileceği ve/veya yansıyabileceği duvar, tavan, taban gibi yerleri ses emici malzeme ile kaplanmak. Ses dalgası bir engele çarptığında enerjisinin bir kısmı yutulur buna (sogrulma) denir» Araya Engel (Bariyer) Koyarak Sesin Yayılmasını Engellemek «Gürültü kaynağı ile kişi arasına gürültüyü önleyici engel koymak» Kaynağı Ayrı Bölmeye Almak «Gürültü kaynağının ayrı bir bölmeye almak» Mesafeyi Artırmak «Gürültü kaynağı ile kişi arasındaki mesafeyi artırmak» Kaynağın Yerini Değiştirmek «Gürültü kaynağının konumunu değiştirmek» Ses Emici Malzeme Kullanarak Yansımayı Engellemekᵃ «Sesin geçebileceği ve/veya yansıyabileceği duvar, tavan, taban gibi yerleri ses emici malzeme ile kaplanmak. Ses dalgası bir engele çarptığında enerjisinin bir kısmı yutulur buna (sogrulma) denir» Araya Engel (Bariyer) Koyarak Sesin Yayılmasını Engellemek «Gürültü kaynağı ile kişi arasına gürültüyü önleyici engel koymak» Kaynağı Ayrı Bölmeye Almak «Gürültü kaynağının ayrı bir bölmeye almak» Mesafeyi Artırmak «Gürültü kaynağı ile kişi arasındaki mesafeyi artırmak» Kaynağın Yerini Değiştirmek «Gürültü kaynağının konumunu değiştirmek» Sessiz Bölme İçine Almak «Gürültüye maruz kalan kişinin, sese karşı iyi izole edilmiş bir bölme içine alınması» Maruziyet Süresini Azaltmak «Gürültülü ortamdaki çalışma süresinin kısaltılması» (Kişiye Yönelik Yönetsel Uygulama) İş Programını Değiştirmek (Rotasyonla Çalıştırmak) «Kişiye Yönelik Yönetsel Uygulama» KKD Kullanmak «Gürültüye karşı etkin kişisel koruyucu kullanmak» Sessiz Bölme İçine Almak «Gürültüye maruz kalan kişinin, sese karşı iyi izole edilmiş bir bölme içine alınması» Maruziyet Süresini Azaltmak «Gürültülü ortamdaki çalışma süresinin kısaltılması» (Kişiye Yönelik Yönetsel Uygulama) İş Programını Değiştirmek (Rotasyonla Çalıştırmak) «Kişiye Yönelik Yönetsel Uygulama» KKD Kullanmak «Gürültüye karşı etkin kişisel koruyucu kullanmak» 1. KAYNAKTA KORUMA 2

19 KORUNMADA EŞDEĞER ENERJİ DÜZEYİ PRENSİBİ Eşdeğer enerji düzeyi prensibine göre; [] [Sesin Şiddeti x Maruziyet Süresi = Sabit] Bu prensibe göre; belirli bir sabit düzey olması koşulu ile, sesin şiddeti azaltılırsa, daha uzun süre gürültüye maruz kalınabilir. Tersi de doğrudur. Eşdeğer enerji düzeyi prensibine göre; [] [Sesin Şiddeti x Maruziyet Süresi = Sabit] Bu prensibe göre; belirli bir sabit düzey olması koşulu ile, sesin şiddeti azaltılırsa, daha uzun süre gürültüye maruz kalınabilir. Tersi de doğrudur.

20 MAKSİMUM GÜRÜLTÜ ŞİDDETİ (dB) MAKSİMUM MARUZİYET DÜZEYİ [ILO STANDARDI / TR] / SAAT/GÜN /2 1101/4 1151/8 SAĞLIK KURALLARI BAKIMINDAN GÜNDE AZAMİ YEDİ BUÇUK SAAT VEYA DAHA AZ ÇALIŞILMASI GEREKEN İŞLER HAKKINDA YÖNETMELİK 5 Desibel Kuralı 1 TR: 7,5

21 TIBBİ KORUNMADA GENEL KURALLAR 1.Gürültülü işlerde genç ve sağlıklı kişiler çalıştırılmalı, 2.İşe girişlerinde odyogramları alınmalı, 3.Her 6 ayda bir odyogramları alınmalı ve işitme kaybı görülenlerde gerekli tedbirler alınmalı, 4.İş kazalarının önlenmesinde kesin denilebilecek yeterli önlem alınabiliniyorsa, gürültülü işlerde doğuştan sağır ve dilsizlerin çalıştırılabilir. 1.Gürültülü işlerde genç ve sağlıklı kişiler çalıştırılmalı, 2.İşe girişlerinde odyogramları alınmalı, 3.Her 6 ayda bir odyogramları alınmalı ve işitme kaybı görülenlerde gerekli tedbirler alınmalı, 4.İş kazalarının önlenmesinde kesin denilebilecek yeterli önlem alınabiliniyorsa, gürültülü işlerde doğuştan sağır ve dilsizlerin çalıştırılabilir. 1

22 KULAK KORUYUCULARI Pamuk: 5 – 16 dB Cam pamuğu: 7 – 32 dB Parafinli pamuk: 20 – 35 dB Kulak tıkacı: 20 – 45 dB Kulaklık: 12 – 48 dB Pamuk: 5 – 16 dB Cam pamuğu: 7 – 32 dB Parafinli pamuk: 20 – 35 dB Kulak tıkacı: 20 – 45 dB Kulaklık: 12 – 48 dB Koruma; Hava Yolu Koruma; Hava-Kemik Yolu 1 Kulak Koruyucuları; Rahat kullanımlı olmalı, Kulağı tamamen kapatmalı, Temiz ve sağlam olmalı,

23 2 2

24 TİTREŞİM-VİBRASYON TANIMI Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir. Potansiyel enerjinin kinetik enerjiye, kinetik enerjinin potansiyel enerjiye dönüşmesi olayına titreşim denir. Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir. Potansiyel enerjinin kinetik enerjiye, kinetik enerjinin potansiyel enerjiye dönüşmesi olayına titreşim denir. TANIM

25 Vücudun tümüne aktarıldığında, işçilerin sağlık ve güvenliği için risk oluşturan, özellikle de, bel bölgesinde rahatsızlık ve omurgada travmaya yol açan mekanik titreşimi ifade eder. Her çeşit ulaşım, sanayi ve inşaat taşıtları gibi titreşen bir yüzeyin üzerinde olmak ya da titreşen bir sanayi makinesinin yakınında çalışmak gibi koşullarda hissedilir. Vücudun tümüne aktarıldığında, işçilerin sağlık ve güvenliği için risk oluşturan, özellikle de, bel bölgesinde rahatsızlık ve omurgada travmaya yol açan mekanik titreşimi ifade eder. Her çeşit ulaşım, sanayi ve inşaat taşıtları gibi titreşen bir yüzeyin üzerinde olmak ya da titreşen bir sanayi makinesinin yakınında çalışmak gibi koşullarda hissedilir. İnsanda el-kol sistemine aktarıldığında, işçilerin sağlık ve güvenliği için risk oluşturan ve özellikle de; damar, kemik, eklem, sinir ve kas bozukluklarına yol açan mekanik titreşimi ifade eder. Titreşim oluşturan aletlerin elle tutulması ve kullanılmasıyla hissedilen titreşimdir. İnsanda el-kol sistemine aktarıldığında, işçilerin sağlık ve güvenliği için risk oluşturan ve özellikle de; damar, kemik, eklem, sinir ve kas bozukluklarına yol açan mekanik titreşimi ifade eder. Titreşim oluşturan aletlerin elle tutulması ve kullanılmasıyla hissedilen titreşimdir. TÜM VUCÜT TİTREŞİMİ EL-KOL TİTREŞİMİ TÜM VÜCUT TİTREŞİMİ (TVT) TÜM VÜCUT TİTREŞİMİ (TVT) EL – KOL TİTREŞİMİ (EKT) EL – KOL TİTREŞİMİ (EKT) 2

26 Kömür ve madencilikte kullanılan pnömatik çekiçler, pnömotik tokmaklar Taşlama, zımparalama, parlatma ve rendelemede kullanılan makineler Taş, yol ve beton kırma, Ormancılıkta kullanılan taşınabilir testereler, döner testereler EL-KOL TİTREŞİMİ ( Hz / Hz) Yol yapım, bakım ve onarım makineleri Çelik konstrüksiyonlu yapılarda titreşime sebep olan makineler Traktör ve kamyon benzeri araçlar Dokuma tezgahlarında kullanılan makineler BÜTÜN VÜCUT TİTREŞİMİ

27 TİTREŞİMİN ETKİSİNİ BELİRLEYEN FAKTÖRLER Titreşimin; 1.Frekansına, 2.Şiddetine, 3.Maruziyet süresine 1.Kişinin yaşına, 2.Kişinin cinsiyetine 3.Kişinin kişisel duyarlılığına 1.Kişinin genel sağlık durumuna 2.Titreşimin Uygulandığı bölgeye – büyüklüğüne 3.Titreşimin Yönüne, ….bağlıdır. Titreşimin; 1.Frekansına, 2.Şiddetine, 3.Maruziyet süresine 1.Kişinin yaşına, 2.Kişinin cinsiyetine 3.Kişinin kişisel duyarlılığına 1.Kişinin genel sağlık durumuna 2.Titreşimin Uygulandığı bölgeye – büyüklüğüne 3.Titreşimin Yönüne, ….bağlıdır.

28

29 EL–KOL TİTREŞİMİ / HASARI BELİRLEYEN FAKTÖRLER  Bireysel duyarlılık,  Titreşimin şiddeti,  Maruziyet sıklığı,  Maruziyet süresi (yıl),  Yalıtım düzeyi,  Kavrama gücü,  Kaynakla etkilenen vücut kısmı,  Kullanılan aletlerin bakım ve onarımı,  El-kol sisteminin dinamik cevabı...gibi çeşitli faktörlere bağlıdır.  Bireysel duyarlılık,  Titreşimin şiddeti,  Maruziyet sıklığı,  Maruziyet süresi (yıl),  Yalıtım düzeyi,  Kavrama gücü,  Kaynakla etkilenen vücut kısmı,  Kullanılan aletlerin bakım ve onarımı,  El-kol sisteminin dinamik cevabı...gibi çeşitli faktörlere bağlıdır.

30 EL–KOL TİTREŞİMİ / HASARI BELİRLEYEN FAKTÖRLER Yüksek frekanslar: El ve parmakta yumuşak doku hasarı Düşük frekanslar: Bilek, dirsek ve omuzda hasar Düşük frekanslı titreşimler (<50 Hz) el ve önkolda çok az kayıpla iletilirler. Dirsekteki kayıp pozisyonla ilgilidir, dirseğin fleksiyonu arttıkça kayıp artar. Titreşimin frekansı arttıkça enerji kaybı da artar Hz üzerinde titreşim enerjisinin çoğu el ve parmaklardaki dokulara yayılır. Yüksek frekanslar: El ve parmakta yumuşak doku hasarı Düşük frekanslar: Bilek, dirsek ve omuzda hasar Düşük frekanslı titreşimler (<50 Hz) el ve önkolda çok az kayıpla iletilirler. Dirsekteki kayıp pozisyonla ilgilidir, dirseğin fleksiyonu arttıkça kayıp artar. Titreşimin frekansı arttıkça enerji kaybı da artar Hz üzerinde titreşim enerjisinin çoğu el ve parmaklardaki dokulara yayılır.

31 EL–KOL TİTREŞİMİ / SÜREKLİ TİTREŞİM ETKİLERİ  Cilt reseptörlerinin duyarlılığında depresyon  Parmak sinirlerinde ödem, fibrozis ve sinir lifi kaybı  Kemik ve eklem hasarları,  Görme bozukluğu,  İç kulak hasarına bağlı olarak denge bozukluğu Ortalama 3 m/s2 üzerinde günlük titreşime maruz kalan işçilerin %10’unda 10 yıl içinde beyaz parmak ve periferik nöropati gelişir.  Cilt reseptörlerinin duyarlılığında depresyon  Parmak sinirlerinde ödem, fibrozis ve sinir lifi kaybı  Kemik ve eklem hasarları,  Görme bozukluğu,  İç kulak hasarına bağlı olarak denge bozukluğu Ortalama 3 m/s2 üzerinde günlük titreşime maruz kalan işçilerin %10’unda 10 yıl içinde beyaz parmak ve periferik nöropati gelişir.

32 EL–KOL TİTREŞİM SENDROMU (EKTS) EKT Sendromu (EKTS), titreşimle birlikte çeşitli faktörlerin etkisi altında gelişen karmaşık bir süreçtir. 1.Vasküler (Damar) Hastalıkları (Mesleki Raynaud Fenomeni-Beyaz El - Ölü El) 2.Periferik (Çevresel) sinir hastalıkları 3.Kemik-eklem ve kas hastalıkları 4.Diğer hastalıklar (tüm vücut, SSS) EKTS, etkileyen faktörlerle ilişkili olmak üzere çoğu zaman farklı semptom ve bulguların bir bileşimidir. EKT Sendromu (EKTS), titreşimle birlikte çeşitli faktörlerin etkisi altında gelişen karmaşık bir süreçtir. 1.Vasküler (Damar) Hastalıkları (Mesleki Raynaud Fenomeni-Beyaz El - Ölü El) 2.Periferik (Çevresel) sinir hastalıkları 3.Kemik-eklem ve kas hastalıkları 4.Diğer hastalıklar (tüm vücut, SSS) EKTS, etkileyen faktörlerle ilişkili olmak üzere çoğu zaman farklı semptom ve bulguların bir bileşimidir.

33 VASKÜLER/BEYAZ PARMAK-Mesleki Raynaud Fenomeni Parmak arterlerinin vazokonstriksiyon ataklarıyla karakterlidir. Ataklar dakikalarca veya saatlerce sürer. Soğuk maruziyetiyle veya emosyonel stresle artar. Atak sırasında dokunma duyusu tamamen kaybolabilir. Stokholm EKTS sınıflandırması şöyledir;  Evre 1 (hafif): Ara sıra olur. Bir veya birden fazla parmak ucundadır. Soğukla tetiklenir  Evre 2 (orta): Bazen olur. Bir veya daha fazla parmağın distal (dış) ve orta kısımlarını etkiler  Evre 3 (ağır): Ataklar daha sık, bütün parmakların bütün falankslarındadır  Evre 4 (çok ağır): Yaygın ve sık ataklara ek olarak parmak uçlarında trofik değişiklikler de vardır Parmak arterlerinin vazokonstriksiyon ataklarıyla karakterlidir. Ataklar dakikalarca veya saatlerce sürer. Soğuk maruziyetiyle veya emosyonel stresle artar. Atak sırasında dokunma duyusu tamamen kaybolabilir. Stokholm EKTS sınıflandırması şöyledir;  Evre 1 (hafif): Ara sıra olur. Bir veya birden fazla parmak ucundadır. Soğukla tetiklenir  Evre 2 (orta): Bazen olur. Bir veya daha fazla parmağın distal (dış) ve orta kısımlarını etkiler  Evre 3 (ağır): Ataklar daha sık, bütün parmakların bütün falankslarındadır  Evre 4 (çok ağır): Yaygın ve sık ataklara ek olarak parmak uçlarında trofik değişiklikler de vardır 1

34 BEYAZ PARMAK – ÖLÜ EL – MESLEKİ RAYNAUD FENOME Titreşimle birlikte, 8-10 derece (nemli) ısıya kısa süre maruziyette parmaklarda ve avuç içinde beyazlaşma, «Beyaz el – Ölü El» olur. 4 1

35 PERİFERİK SENSORİNÖRAL POLİNÖROPATİ Parmak ve ellerde uyuşma ve karıncalanma vardır. İleri dönemlerde dokunma, sıcaklık ve titreşim duyusu azalır ve el becerileri bozulur. PSP Stokholm Sınıflandırması;  Evre 1 (hafif): Karıncalanma olmaksızın ara sıra uyuşma  Evre 2 (orta): Aralıklı veya sürekli uyuşma ve duyu kaybı  Evre 3 (ağır): Aralıklı veya sürekli uyuşma, dokunma duyusunun ve el becerilerinin azalması Parmak ve ellerde uyuşma ve karıncalanma vardır. İleri dönemlerde dokunma, sıcaklık ve titreşim duyusu azalır ve el becerileri bozulur. PSP Stokholm Sınıflandırması;  Evre 1 (hafif): Karıncalanma olmaksızın ara sıra uyuşma  Evre 2 (orta): Aralıklı veya sürekli uyuşma ve duyu kaybı  Evre 3 (ağır): Aralıklı veya sürekli uyuşma, dokunma duyusunun ve el becerilerinin azalması 2

36 OSTEOARTİKÜLER VE KAS HASTALIKLARI Osteoartiküler (kemik-eklem) hastalıklar  Dirsek ve el bileğinin osteoartrozu ve bilekte osteofitler  Karpal kemik hastalıkları  Semilunate kemik osteonekrozu (Kienböck hastalığı)  Skafoid kemiğin psödoartrozu Kas hastalıkları  El ve parmaklarda ağrı ve kas güçsüzlüğü  Elle kavrama yeteneğinin azalması  Üst ekstremitede tendinit, tenosinovit Osteoartiküler (kemik-eklem) hastalıklar  Dirsek ve el bileğinin osteoartrozu ve bilekte osteofitler  Karpal kemik hastalıkları  Semilunate kemik osteonekrozu (Kienböck hastalığı)  Skafoid kemiğin psödoartrozu Kas hastalıkları  El ve parmaklarda ağrı ve kas güçsüzlüğü  Elle kavrama yeteneğinin azalması  Üst ekstremitede tendinit, tenosinovit 3

37

38 HASARI BELİRLEYEN FAKTÖRLER  Yol yapımı ve bakımı  Araç tipi ve düzenlemesi  Araç yaşı ve bakımı  Araç süspansiyon sistemlerinin bakımı  Koltuk düzenlemesi, süspansiyonu, bakımı  Araç hızı, sürücü yetenekleri  Aydınlatma ve görme  İş organizasyonu …gibi çeşitli faktörlere bağlıdır.  Yol yapımı ve bakımı  Araç tipi ve düzenlemesi  Araç yaşı ve bakımı  Araç süspansiyon sistemlerinin bakımı  Koltuk düzenlemesi, süspansiyonu, bakımı  Araç hızı, sürücü yetenekleri  Aydınlatma ve görme  İş organizasyonu …gibi çeşitli faktörlere bağlıdır.

39 SEMPTOMLARSEMPTOMLAR Başlangıç semptomları (şikayetleri)  Mide, göğüs ve baş ağrısı  Bulantı hissi  Denge kaybı Uzun süreli semptomlar (şikayetler)  Omurga hasarları (En çok bel bölgesi etkilenir ve deformasyon, lumbago ve siyatik gelişebilir)  Sindirim, dolaşım ve solunum sistemleri  Periferik (çevre) ve otonom sinirler Başlangıç semptomları (şikayetleri)  Mide, göğüs ve baş ağrısı  Bulantı hissi  Denge kaybı Uzun süreli semptomlar (şikayetler)  Omurga hasarları (En çok bel bölgesi etkilenir ve deformasyon, lumbago ve siyatik gelişebilir)  Sindirim, dolaşım ve solunum sistemleri  Periferik (çevre) ve otonom sinirler 1

40 SEMPTOMLAR (Başlangıçta Yüksek, Sonra Normal) 1.Bazı dokularda deformasyon 2.Solunum hızında artış 3.Oksijen, mineral ve enerji harcamasında artış 4.Performansta düşme 5.Sübjektif algılamada bozulma 6.Kalp atım sayısının artma 7.Hipertansiyon 8.MSS hücre fonksiyonlarında aksama 9.Kanda glikoz ve glikojen konsantrasyonunda (düzeyinde) azalma 1.Bazı dokularda deformasyon 2.Solunum hızında artış 3.Oksijen, mineral ve enerji harcamasında artış 4.Performansta düşme 5.Sübjektif algılamada bozulma 6.Kalp atım sayısının artma 7.Hipertansiyon 8.MSS hücre fonksiyonlarında aksama 9.Kanda glikoz ve glikojen konsantrasyonunda (düzeyinde) azalma 1 2

41 VÜCUT HAREKET HALİNDE İKEN SEMPTOMLAR 1.Duyu organlarında, 2.Kas, bağ ve eklemlerde, 3.İç kulak denge organında, 4.Deride kıl dibi ve deri altı dokularda, 5.Kılcal damarlarda, …… zararlı ve kalıcı etkiler yapar. Düşük frekanslarda : Sarsıntı hissi Yüksek frekanslarda: Karıncalanma-yanma hissi 1.Duyu organlarında, 2.Kas, bağ ve eklemlerde, 3.İç kulak denge organında, 4.Deride kıl dibi ve deri altı dokularda, 5.Kılcal damarlarda, …… zararlı ve kalıcı etkiler yapar. Düşük frekanslarda : Sarsıntı hissi Yüksek frekanslarda: Karıncalanma-yanma hissi 3

42

43 TİTREŞİMİ ÖLÇEN ALETLER Titreşimi Ölçen Aletler Oktav Bantları yada Vibrasyon Detektörü Frekans (Oktav) Bantları (Hz); Titreşimi Ölçen Aletler Oktav Bantları yada Vibrasyon Detektörü Frekans (Oktav) Bantları (Hz);

44 EL-KOL TİTREŞİMİN ÖLÇÜLMESİ  Çift elle kullanılan aygıtlarda, ölçümler her el için ayrı ayrı yapılacaktır. Maruziyet her iki eldeki en yüksek değer esas alınarak belirlenecektir.  Ölçüm insan vücudunun titreşimle temasta olduğu noktalarından veya en yakın yerinden yapılır.  El kol titreşiminde ölçüm, elle tutulan veya aletin çalışan kısmı üzerinden ölçülür,  Tüm vücut titreşiminde oturulan veya ayakta durulan noktalardan ölçülür.  Çift elle kullanılan aygıtlarda, ölçümler her el için ayrı ayrı yapılacaktır. Maruziyet her iki eldeki en yüksek değer esas alınarak belirlenecektir.  Ölçüm insan vücudunun titreşimle temasta olduğu noktalarından veya en yakın yerinden yapılır.  El kol titreşiminde ölçüm, elle tutulan veya aletin çalışan kısmı üzerinden ölçülür,  Tüm vücut titreşiminde oturulan veya ayakta durulan noktalardan ölçülür. Titreşim 1

45 ÖLÇÜM YÖNTEMİ  Her titreşim kaynağı için bir ölçüm kartı tutulur. Ölçüm yapılan noktalar ve alınan değerlerin tümü kayıt altına alınır,  Titreşim ölçüm kartı yetkililerin her istediğinde gösterilmek üzere hazır bulundurulur.  Titreşim ölçüm sonuçlarına, istemeleri halinde işçi ve/veya temsilcileri tarafından ulaşılabilir.  Her titreşim kaynağı için bir ölçüm kartı tutulur. Ölçüm yapılan noktalar ve alınan değerlerin tümü kayıt altına alınır,  Titreşim ölçüm kartı yetkililerin her istediğinde gösterilmek üzere hazır bulundurulur.  Titreşim ölçüm sonuçlarına, istemeleri halinde işçi ve/veya temsilcileri tarafından ulaşılabilir.

46

47 Maruziyeti Azaltıcı Yöntemler Bütün vücut titreşimini azaltacak (süspansiyonlu) oturma yerleri ayaklarda lastik paspaslar ve el- kol titreşimini azaltacak el tutma yerleri vb. Yeterli çalışma sürelerini kapsayan uygun çalışma programı hazırlamak Uygun bakım-onarım programları uygulamak İşyerinin ve çalışma yerlerinin tasarımı ve düzenini sağlamak Çalışanlara bilgi, eğitim ve talimatlar vermek Maruz kalan işçiyi soğuktan ve nemden korumak Maruziyet süresini kısaltmak. Titreşimin şiddeti sınırlandırılmak Ergonomik tasarım ve uygun iş ekipmanı seçimi

48

49 Titreşim Türü Sınır Maruziyet Sınır Değeri (m/s²) Eylem Maruziyet Eylem Değeri (m/s²) Hissedilen Frekanslar Kullanılan Standart EL-KOL 52, TS EN ISO TS EN ISO TÜM VÜCUT 1,150, TS EN 1032:2005 TS Çalışanların kesinlikle maruz kalmaması gereken değeri Sınır Değerin Anlamı Aşıldığı durumda, risklerin kontrol altına alınmasını gerektiren değer Eylem Değerinin Anlamı

50 RİSK DEĞERLENDİRMESİ  Aralıklı/tekrarlanan şoklara maruziyet de dahil maruziyetin türü, düzeyi ve süresine,  Maruziyet sınır ve eylem (etkin) değerlerine,  Özel politika gerektiren gruplar ile tüm çalışanların sağlık ve güvenliklerine olan etkilerine,  Mekanik titreşim ile çalışma ortamı arasındaki veya mekanik titreşim ile diğer iş ekipmanları arasındaki etkileşimlerin, çalışanların sağlık ve güvenliğine olan dolaylı etkisine,  Aralıklı/tekrarlanan şoklara maruziyet de dahil maruziyetin türü, düzeyi ve süresine,  Maruziyet sınır ve eylem (etkin) değerlerine,  Özel politika gerektiren gruplar ile tüm çalışanların sağlık ve güvenliklerine olan etkilerine,  Mekanik titreşim ile çalışma ortamı arasındaki veya mekanik titreşim ile diğer iş ekipmanları arasındaki etkileşimlerin, çalışanların sağlık ve güvenliğine olan dolaylı etkisine, 1

51 MEVZUATMEVZUAT Titreşim sonucu kemik-eklem zararları ve anijionörotik bozukluklar” Sosyal Sigortalar Sağlık İşlemleri Tüzüğü ekli listede belirtilmiştir. SGK yıllık istatistiklerinde, titreşimden ileri gelen; «meslek hastalıklarına rastlanılmamaktadır.» «Yükümlülük Süresi 2 yıldır.» Titreşim sonucu kemik-eklem zararları ve anijionörotik bozukluklar” Sosyal Sigortalar Sağlık İşlemleri Tüzüğü ekli listede belirtilmiştir. SGK yıllık istatistiklerinde, titreşimden ileri gelen; «meslek hastalıklarına rastlanılmamaktadır.» «Yükümlülük Süresi 2 yıldır.»

52 3 3

53 TERMAL KONFOR Bir işyerinde çalışanların bedensel ve zihinsel faaliyetlerini sürdürürken belirli bir rahatlık içinde bulunmalarına termal konfor denir. Bir işyerinde termal konfor şartlarının sağlanınca; 1. Meslek hastalıkları azalır 2. İş kazaları azalır 3. İşe devamlılık artar 4. İş verimi artar Bir işyerinde çalışanların bedensel ve zihinsel faaliyetlerini sürdürürken belirli bir rahatlık içinde bulunmalarına termal konfor denir. Bir işyerinde termal konfor şartlarının sağlanınca; 1. Meslek hastalıkları azalır 2. İş kazaları azalır 3. İşe devamlılık artar 4. İş verimi artar

54 TERMAL KONFORU BELİRLEYEN FAKTÖRLER 1. Hava sıcaklığı (Ortam ısısı) 2. Havanın nemi (Bağıl Nem) 3. Hava akım hızı 4. Radyant ısısı (Termal Radyasyon) 1. Hava sıcaklığı (Ortam ısısı) 2. Havanın nemi (Bağıl Nem) 3. Hava akım hızı 4. Radyant ısısı (Termal Radyasyon) 2

55

56 TANIMTANIM Isı; Enerjinin miktarını gösterir. Isı ölçümü Kalorimetre (ısıölçer) ile yapılır. Sıcaklık; Enerjinin miktarını değil seviyesini gösterir. Sıcaklık; Kuru (Cıvalı) Termometre ile ölçülür. Termal konforun ana (en önemli) parametresidir. Isı; Enerjinin miktarını gösterir. Isı ölçümü Kalorimetre (ısıölçer) ile yapılır. Sıcaklık; Enerjinin miktarını değil seviyesini gösterir. Sıcaklık; Kuru (Cıvalı) Termometre ile ölçülür. Termal konforun ana (en önemli) parametresidir.

57 VÜCUT ISI DENGESİ Vücut Isısı: 36,8±0,4 (36,4-37,2)  Hipotermi: <34  Normotermi:  Ateş:  Hipertermi: ,5 derecelik artış ve azalışlar patolojik kabul edilir. Vücut Isısı: 36,8±0,4 (36,4-37,2)  Hipotermi: <34  Normotermi:  Ateş:  Hipertermi: ,5 derecelik artış ve azalışlar patolojik kabul edilir.

58 YÜKSEK SICAKLIĞIN ETKİLERİ – 1 Vücut ısı regülasyonunun bozulması ile, vücut ısının 41°C’ye kadar ulaşması sonucu ısı (güneş) çarpması olur. Beyinde hasara ve ölüme neden olur. Aşırı terleme ve tuz kaybı (İyon; Ca, Na, Mg, K) nedeni ile kaslarda ani kasılmalar şeklinde ısı krampları olabilir, Aşırı yükleme sonucu oluşan sıvı kaybının tansiyon düşüklüğüne ve baş dönmesine yol açan ısı yorgunlukları olabilir. Vücut ısı regülasyonunun bozulması ile, vücut ısının 41°C’ye kadar ulaşması sonucu ısı (güneş) çarpması olur. Beyinde hasara ve ölüme neden olur. Aşırı terleme ve tuz kaybı (İyon; Ca, Na, Mg, K) nedeni ile kaslarda ani kasılmalar şeklinde ısı krampları olabilir, Aşırı yükleme sonucu oluşan sıvı kaybının tansiyon düşüklüğüne ve baş dönmesine yol açan ısı yorgunlukları olabilir. 1

59 YÜKSEK SICAKLIĞIN ETKİLERİ – 2 Kaşıntılı kırmızı lekeler şeklinde deri bozukluklar Moral bozuklukları Konsantrasyon bozuklukları Aşırı duyarlık Aşırı uyku hali Baş dönmesi Vücut direncinin düşmesi Endişe Yorgunluk İş veriminin düşmesi ……………neden olur. Kaşıntılı kırmızı lekeler şeklinde deri bozukluklar Moral bozuklukları Konsantrasyon bozuklukları Aşırı duyarlık Aşırı uyku hali Baş dönmesi Vücut direncinin düşmesi Endişe Yorgunluk İş veriminin düşmesi ……………neden olur. 1

60 SICAKLIK PERFORMANS İLİŞKİSİ Aşırı sıcaklığın üretim üzerindeki olumsuz etkisi; 29 °C olursa performans %5 düşer 30 °C " " %10 " 31 °C " " %17 " 32 °C " " %30 " "İşyerinde termal konfor şartlarının sağlanması İş Verimini artırır." Aşırı sıcaklığın üretim üzerindeki olumsuz etkisi; 29 °C olursa performans %5 düşer 30 °C " " %10 " 31 °C " " %17 " 32 °C " " %30 " "İşyerinde termal konfor şartlarının sağlanması İş Verimini artırır." 1

61 SICAKLIK PERFORMANS İLİŞKİSİ Faaliyetin Şekli Hava Sıcaklığı Oturarak yapılan hafif el-kol işleri 20°C Ayakta yapılan ağır el-kol işleri 17°C Çok ağır işlerin yapılması15-16°C Faaliyetin Şekli Hava Sıcaklığı Oturarak yapılan hafif el-kol işleri 20°C Ayakta yapılan ağır el-kol işleri 17°C Çok ağır işlerin yapılması15-16°C 1

62 DÜŞÜK SICAKLIĞIN ETKİLERİ Endüstride düşük ısıya daha az rastlanır. Soğuk işyeri ortamları, daha çok soğuk hava depolarında yapılan çalışmalarda ve kışın açıkta yapılan işlerde görülür. Düşük sıcaklığın insan üzerine olumsuz etkileri; Uyuşukluk Uyku hali Organlarda hissizlik Donma Endüstride düşük ısıya daha az rastlanır. Soğuk işyeri ortamları, daha çok soğuk hava depolarında yapılan çalışmalarda ve kışın açıkta yapılan işlerde görülür. Düşük sıcaklığın insan üzerine olumsuz etkileri; Uyuşukluk Uyku hali Organlarda hissizlik Donma

63 ORTAM SICAKLIĞINI ÖLÇEN ALET VE BİRİMİ Ortam Sıcaklığını Ölçen Alet Kuru (Cıvalı) Termometre Birimi Celcius-Santigrat-C/Fahrenheit-F/Kelvin-K/Reamur-R Ortam Sıcaklığını Ölçen Alet Kuru (Cıvalı) Termometre Birimi Celcius-Santigrat-C/Fahrenheit-F/Kelvin-K/Reamur-R

64

65 NEM (MUTLAK VE BAĞIL) Mutlak nem; birim havadaki su buharı miktarıdır. Bir metreküp hava içindeki su buharının ağırlığıdır. Bağıl (Nisbi) nem; aynı sıcaklıkta doymuş havadaki mutlak nemin %’sinidir. Mevcut ortam ısısında işyeri havasını doymuşluk düzeyine kadar getirecek su buharı değerine göre yüzde oranı (%100 nemli) şeklinde ifade edilebilir. Spesifik nem; bir gaz içerisinde bulunan nem ağırlığının gaz ağırlığına oranıdır Mutlak nem; birim havadaki su buharı miktarıdır. Bir metreküp hava içindeki su buharının ağırlığıdır. Bağıl (Nisbi) nem; aynı sıcaklıkta doymuş havadaki mutlak nemin %’sinidir. Mevcut ortam ısısında işyeri havasını doymuşluk düzeyine kadar getirecek su buharı değerine göre yüzde oranı (%100 nemli) şeklinde ifade edilebilir. Spesifik nem; bir gaz içerisinde bulunan nem ağırlığının gaz ağırlığına oranıdır

66 İŞYERİNDE NEM ORANI VE NEMİN ETKİSİ Bir işyerinde bağıl nem %30-60 (80) olmalıdır. Yüksek bağıl nem; Yüksek ortam sıcaklığında bunalma Düşük ortam sıcaklığında üşüme ve ürperme ………………..hissine neden olur. Bir işyerinde bağıl nem %30-60 (80) olmalıdır. Yüksek bağıl nem; Yüksek ortam sıcaklığında bunalma Düşük ortam sıcaklığında üşüme ve ürperme ………………..hissine neden olur.

67 NEMİ ÖLÇEN ALET Nemi Ölçen Aletler Higrometre Psikrometre (Kata Termometre) Psikrometre cihazında, kuru ve ıslak termometre bir arada kullanılarak aynı anda iki değer elde edilir. Elde edilen sonuçlar bu cihaz için geliştirilmiş grafik (psychrometry chart) ile değerlendirilerek ortamın nem düzeyi hesaplanır. Nemi Ölçen Aletler Higrometre Psikrometre (Kata Termometre) Psikrometre cihazında, kuru ve ıslak termometre bir arada kullanılarak aynı anda iki değer elde edilir. Elde edilen sonuçlar bu cihaz için geliştirilmiş grafik (psychrometry chart) ile değerlendirilerek ortamın nem düzeyi hesaplanır. 3

68 HAVA AKIM HIZI Aşarsa, vücut ile çevresindeki hava arasında hava akımın etkisi ile ısı transferi olur ve ısı stresleri oluşur.  Oturarak çalışanlarda: 0,15-1 m/sn  Yarı aktif çalışanlarda : 1-1,25 m/sn  Tozsuz yerlerde: 1.75 m/sn «Hava akım hızı 0,3-0,5 metreyi/saniye aşmamalı» Aşarsa, vücut ile çevresindeki hava arasında hava akımın etkisi ile ısı transferi olur ve ısı stresleri oluşur.  Oturarak çalışanlarda: 0,15-1 m/sn  Yarı aktif çalışanlarda : 1-1,25 m/sn  Tozsuz yerlerde: 1.75 m/sn «Hava akım hızı 0,3-0,5 metreyi/saniye aşmamalı» 3

69 ÇEVRESEL (DIŞ) FAKTÖRLER KİŞİSEL FAKTÖRLER 1. Hava Sıcaklığı (Ortam Isısı) 2. Ortamın Nemi (Bağıl Nem Oranı) 3. Ortamın Hava Akımı (Havalandırması) 4. Radyant Isısı (Termal Radyasyonu) 1. Hava Sıcaklığı (Ortam Isısı) 2. Ortamın Nemi (Bağıl Nem Oranı) 3. Ortamın Hava Akımı (Havalandırması) 4. Radyant Isısı (Termal Radyasyonu) 1. Yapılan işin niteliği (hafif-orta-ağır iş) 2. İşçinin giyim durumu (ince-kalın) 3. İşçinin yaşı ve cinsiyeti 4. İşçinin beslenmesi (işe uygun-değil) 5. İşçinin fiziki durumu (zayıf-şişman) 6. İşçinin ruhi durumu (sakin-gergin) 7. İşçinin sağlık durumu (hasta-iyi) 1. Yapılan işin niteliği (hafif-orta-ağır iş) 2. İşçinin giyim durumu (ince-kalın) 3. İşçinin yaşı ve cinsiyeti 4. İşçinin beslenmesi (işe uygun-değil) 5. İşçinin fiziki durumu (zayıf-şişman) 6. İşçinin ruhi durumu (sakin-gergin) 7. İşçinin sağlık durumu (hasta-iyi) EFEKTİF ISI «HİSSEDİLEN ISI- EŞDEĞER EFEKTİF SICAKLIK» PARAMETRELERİ 5

70 4 4

71 İŞYERLERİNDE İYİ AYDINLATMANIN ŞARTLARI Işık kaynağının birim yüzey üzerinde yaptığı etkiye aydınlanma (E) denir. Aydınlanma ışık şiddeti ile doğru, uzaklığın karesiyle ters orantılıdır. Ayrıca, ışınlar ile yüzeyin normali arasındaki açının kosinüs fonksiyonu da vardır. [E=I/d².Cos α (Lüks=mum/m²)] Işık kaynağının birim yüzey üzerinde yaptığı etkiye aydınlanma (E) denir. Aydınlanma ışık şiddeti ile doğru, uzaklığın karesiyle ters orantılıdır. Ayrıca, ışınlar ile yüzeyin normali arasındaki açının kosinüs fonksiyonu da vardır. [E=I/d².Cos α (Lüks=mum/m²)]

72 BİRİMİ/ÖLÇEN ALET Aydınlatma şiddeti: lüx Aydınlatmayı ölçen alet: lüxmetre Aydınlatma şiddeti: lüx Aydınlatmayı ölçen alet: lüxmetre 3

73 İŞYERLERİNDE İYİ AYDINLATMANIN ŞARTLARI Aydınlatmada amaç, belli bir aydınlık düzeyi elde etmek değil, iyi görme koşullarını sağlamaktır İyi bir işyeri aydınlatması yapılan işe göre; Yeterli şiddette, Tek Düze, İyi Yayılmış, Gölge Vermeyen Göz Kamaştırmayan ………………………aydınlatma şeklinde olmalıdır. Aydınlatmada amaç, belli bir aydınlık düzeyi elde etmek değil, iyi görme koşullarını sağlamaktır İyi bir işyeri aydınlatması yapılan işe göre; Yeterli şiddette, Tek Düze, İyi Yayılmış, Gölge Vermeyen Göz Kamaştırmayan ………………………aydınlatma şeklinde olmalıdır.

74 İŞYERLERİNDE İYİ AYDINLATMANIN ŞARTLARI 1. Işık şiddeti (niteliği) 2. Işığın rengi ve renksel yansıması 3. Işığın yayılması ve dağılımı 4. Işığın yönü ile gölge etkisi 5. Göz kamaşmasının önlenmesi (sınırlandırılması) 6. Aydınlatılmak istenen yüzey (yeterli olmalı) 7. Aydınlatılmak istenen araç gereç 8. Aydınlatılan yüzeyin yapısı;  Kirli ve koyu renkli (ışığın %10-12’i yansır)  Temiz ve açık renk (ışığın >%90’ı yansır)  Mat veya parlak yüzeyler 1. Işık şiddeti (niteliği) 2. Işığın rengi ve renksel yansıması 3. Işığın yayılması ve dağılımı 4. Işığın yönü ile gölge etkisi 5. Göz kamaşmasının önlenmesi (sınırlandırılması) 6. Aydınlatılmak istenen yüzey (yeterli olmalı) 7. Aydınlatılmak istenen araç gereç 8. Aydınlatılan yüzeyin yapısı;  Kirli ve koyu renkli (ışığın %10-12’i yansır)  Temiz ve açık renk (ışığın >%90’ı yansır)  Mat veya parlak yüzeyler

75 İYİ BİR AYDINLATMANIN OLUMLU ETKİLERİ 1. Görme keskinliğini (gözün ayırt edebilirliğini) artırır, 2. Bakılan eşya daha iyi görülür, 3. İş kazası önlenebilir veya azalır, 4. İşçilerin başarısını ve performansını artırır, 5. İş görmede çabukluk ve kalite sağlar, 1. Görme keskinliğini (gözün ayırt edebilirliğini) artırır, 2. Bakılan eşya daha iyi görülür, 3. İş kazası önlenebilir veya azalır, 4. İşçilerin başarısını ve performansını artırır, 5. İş görmede çabukluk ve kalite sağlar,

76 DOĞAL AYDINLATMA Aydınlatmanın güneş ışığı ile yapılması esastır. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğünün 13. Maddesinde «işyeri taban yüzeyinin en az 1/10’i oranında ışık almasına sağlayacak şekilde pencerelerin olması» şartı getirilmiştir. Aydınlatmanın güneş ışığı ile yapılması esastır. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğünün 13. Maddesinde «işyeri taban yüzeyinin en az 1/10’i oranında ışık almasına sağlayacak şekilde pencerelerin olması» şartı getirilmiştir.

77 İşyerlerindeki Aydınlatma OranlarıLüx İşyerlerindeki avlular, açık alanlar, dış yollar, geçitler ve benzeri yerler Avlular açık alanlar 20 Kaba malzemelerin taşınması, aktarılması, depolanması ve benzeri kaba işlerin yapıldığı yerler ile iş geçit, koridor, yol ve merdivenler Kaba malzemelerin taşınması, koridor 50 Kaba montaj, balyaların açılması, hububat öğütülmesi, kazan dairesi, makine dairesi, insan ve yük asansör kabinleri malzeme stok ambarları, soyunma ve yıkanma yerleri, yemekhane ve helalar Kaba montaj, stok ambarlar, soyunma yerleri 100 Normal montaj, kaba işler yapılan tezgahlar, konserve kutulama ve benzeri işler Normal montaj, tezgah, konserve 200 Ayrıntıların yakından seçilebilmesi gereken işlerin yapıldığı yerler Ayrıntıların seçilmesi 300 Koyu renkli dokuma, büro ve benzeri sürekli dikkati gerektiren ince işlerin Koyu renkli dokuma, büro 500 Hassas işlerin sürekli olarak yapıldığı yerler Hassas işler 1000 İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü’nün 18. Maddesine Göre 4

78 5 5

79 İŞYERLERİNDE İYİ AYDINLATMANIN ŞARTLARI Işık kaynağının birim yüzey üzerinde yaptığı etkiye aydınlanma (E) denir. Aydınlanma ışık şiddeti ile doğru, uzaklığın karesiyle ters orantılıdır. Ayrıca, ışınlar ile yüzeyin normali arasındaki açının kosinüs fonksiyonu da vardır. [E=I/d².Cos α (Lüks=mum/m²)] Işık kaynağının birim yüzey üzerinde yaptığı etkiye aydınlanma (E) denir. Aydınlanma ışık şiddeti ile doğru, uzaklığın karesiyle ters orantılıdır. Ayrıca, ışınlar ile yüzeyin normali arasındaki açının kosinüs fonksiyonu da vardır. [E=I/d².Cos α (Lüks=mum/m²)]

80 BİRİMİ/ÖLÇEN ALET Aydınlatma şiddeti: lüx Aydınlatmayı ölçen alet: lüxmetre Aydınlatma şiddeti: lüx Aydınlatmayı ölçen alet: lüxmetre 3

81 İŞYERLERİNDE İYİ AYDINLATMANIN ŞARTLARI Aydınlatmada amaç, belli bir aydınlık düzeyi elde etmek değil, iyi görme koşullarını sağlamaktır İyi bir işyeri aydınlatması yapılan işe göre; Yeterli şiddette, Tek Düze, İyi Yayılmış, Gölge Vermeyen Göz Kamaştırmayan ………………………aydınlatma şeklinde olmalıdır. Aydınlatmada amaç, belli bir aydınlık düzeyi elde etmek değil, iyi görme koşullarını sağlamaktır İyi bir işyeri aydınlatması yapılan işe göre; Yeterli şiddette, Tek Düze, İyi Yayılmış, Gölge Vermeyen Göz Kamaştırmayan ………………………aydınlatma şeklinde olmalıdır.

82 İŞYERLERİNDE İYİ AYDINLATMANIN ŞARTLARI 1. Işık şiddeti (niteliği) 2. Işığın rengi ve renksel yansıması 3. Işığın yayılması ve dağılımı 4. Işığın yönü ile gölge etkisi 5. Göz kamaşmasının önlenmesi (sınırlandırılması) 6. Aydınlatılmak istenen yüzey (yeterli olmalı) 7. Aydınlatılmak istenen araç gereç 8. Aydınlatılan yüzeyin yapısı;  Kirli ve koyu renkli (ışığın %10-12’i yansır)  Temiz ve açık renk (ışığın >%90’ı yansır)  Mat veya parlak yüzeyler 1. Işık şiddeti (niteliği) 2. Işığın rengi ve renksel yansıması 3. Işığın yayılması ve dağılımı 4. Işığın yönü ile gölge etkisi 5. Göz kamaşmasının önlenmesi (sınırlandırılması) 6. Aydınlatılmak istenen yüzey (yeterli olmalı) 7. Aydınlatılmak istenen araç gereç 8. Aydınlatılan yüzeyin yapısı;  Kirli ve koyu renkli (ışığın %10-12’i yansır)  Temiz ve açık renk (ışığın >%90’ı yansır)  Mat veya parlak yüzeyler

83 İYİ BİR AYDINLATMANIN OLUMLU ETKİLERİ 1. Görme keskinliğini (gözün ayırt edebilirliğini) artırır, 2. Bakılan eşya daha iyi görülür, 3. İş kazası önlenebilir veya azalır, 4. İşçilerin başarısını ve performansını artırır, 5. İş görmede çabukluk ve kalite sağlar, 1. Görme keskinliğini (gözün ayırt edebilirliğini) artırır, 2. Bakılan eşya daha iyi görülür, 3. İş kazası önlenebilir veya azalır, 4. İşçilerin başarısını ve performansını artırır, 5. İş görmede çabukluk ve kalite sağlar,

84 İŞYERLERİNDE AYDINLATMA Tabi (Doğal) Aydınlatma Suni (Yapay) Aydınlatma

85 YAPAY AYDINLATMA TÜRLERİ 1. Direkt (Dolaysız) 2. Endirekt (Dolaylı) 3. Yarı Direkt (Karma)  Işık çalışılan bölgeye direk geliyorsa Direkt-Dolaysız,  Başka bir yüzeye çarpıp geliyorsa Endirekt-Dolaylı,  Sadece çalışılan bölgeyi aydınlatıyorsa Yarı Direkt- Karma-Lokal, …………………aydınlatma olarak adlandırılır. 1. Direkt (Dolaysız) 2. Endirekt (Dolaylı) 3. Yarı Direkt (Karma)  Işık çalışılan bölgeye direk geliyorsa Direkt-Dolaysız,  Başka bir yüzeye çarpıp geliyorsa Endirekt-Dolaylı,  Sadece çalışılan bölgeyi aydınlatıyorsa Yarı Direkt- Karma-Lokal, …………………aydınlatma olarak adlandırılır. 1

86 DOĞAL AYDINLATMA Aydınlatmanın güneş ışığı ile yapılması esastır. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğünün 13. Maddesinde «işyeri taban yüzeyinin en az 1/10’i oranında ışık almasına sağlayacak şekilde pencerelerin olması» şartı getirilmiştir. Aydınlatmanın güneş ışığı ile yapılması esastır. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğünün 13. Maddesinde «işyeri taban yüzeyinin en az 1/10’i oranında ışık almasına sağlayacak şekilde pencerelerin olması» şartı getirilmiştir.

87 İşyerlerindeki Aydınlatma OranlarıLüx İşyerlerindeki avlular, açık alanlar, dış yollar, geçitler ve benzeri yerler Avlular açık alanlar 20 Kaba malzemelerin taşınması, aktarılması, depolanması ve benzeri kaba işlerin yapıldığı yerler ile iş geçit, koridor, yol ve merdivenler Kaba malzemelerin taşınması, koridor 50 Kaba montaj, balyaların açılması, hububat öğütülmesi, kazan dairesi, makine dairesi, insan ve yük asansör kabinleri malzeme stok ambarları, soyunma ve yıkanma yerleri, yemekhane ve helalar Kaba montaj, stok ambarlar, soyunma yerleri 100 Normal montaj, kaba işler yapılan tezgahlar, konserve kutulama ve benzeri işler Normal montaj, tezgah, konserve 200 Ayrıntıların yakından seçilebilmesi gereken işlerin yapıldığı yerler Ayrıntıların seçilmesi 300 Koyu renkli dokuma, büro ve benzeri sürekli dikkati gerektiren ince işlerin Koyu renkli dokuma, büro 500 Hassas işlerin sürekli olarak yapıldığı yerler Hassas işler 1000 İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü’nün 18. Maddesine Göre 4

88 5 5

89 AÇIKLAMALAR – 1 Birim yüzey üzerine uygulanan kuvvete basınç denir. Birimi paskal (N/m²), bar (kg/cm²) veya 1 atm (760 mmHg = 1,013 kg/cm²)’dir. İSG konusunda basınç; normal atmosfer basıncının daha fazla veya daha az olması gereken veya olan işyerlerindeki basınçtır. Not; Yerküre atmosferi, deniz seviyesinde 100 kilopaskallık (kPa) bir basınç oluşturur. Bu, 1 mutlak atmosfer (1 absolut atmosfer=1 ATA) olarak ifade edilir. Birim yüzey üzerine uygulanan kuvvete basınç denir. Birimi paskal (N/m²), bar (kg/cm²) veya 1 atm (760 mmHg = 1,013 kg/cm²)’dir. İSG konusunda basınç; normal atmosfer basıncının daha fazla veya daha az olması gereken veya olan işyerlerindeki basınçtır. Not; Yerküre atmosferi, deniz seviyesinde 100 kilopaskallık (kPa) bir basınç oluşturur. Bu, 1 mutlak atmosfer (1 absolut atmosfer=1 ATA) olarak ifade edilir.

90 AÇIKLAMALAR – 2 Denizde her 10 metre derinlikte basınç 1 atmosfer artar. Atmosferik hava normalde %20 oksijen, %80 azottan oluşur. Bunun anlamı; deniz seviyesinde havanın parsiyel basıncı 0.2 ATA O₂, 0.8 ATA N₂’dur. Örneğin denizin 40 metre altında parsiyel banıç; 1 ATA O₂ ve 4 ATA N₂ Denizde her 10 metre derinlikte basınç 1 atmosfer artar. Atmosferik hava normalde %20 oksijen, %80 azottan oluşur. Bunun anlamı; deniz seviyesinde havanın parsiyel basıncı 0.2 ATA O₂, 0.8 ATA N₂’dur. Örneğin denizin 40 metre altında parsiyel banıç; 1 ATA O₂ ve 4 ATA N₂ 1

91 AÇIKLAMALAR – 3 Normalde 4 Bar (Newton/cm²)’lik basınç değişimi organizmada rahatsızlık hissi dışında herhangi bir sağlık sorunu oluşturmaz. Basıncın daha 4 bardan daha fazla değişmesi bir takım sorunlara neden olur. Normalde 4 Bar (Newton/cm²)’lik basınç değişimi organizmada rahatsızlık hissi dışında herhangi bir sağlık sorunu oluşturmaz. Basıncın daha 4 bardan daha fazla değişmesi bir takım sorunlara neden olur.

92 DÜŞÜK BASINCA MARUZ KALAN MESLEKLER Uçak kabinlerinde çalışanlar, Balonlarla seyahatler Yol yapımı, elektrik, telefon servis istasyonlarında çalışanlar Sepo odaları (modern yangın korunma sistemlerinin gereği olarak kurulan ve oksijen içeriği %13’lere kadar düşürülen çalışmalar) Uçak kabinlerinde çalışanlar, Balonlarla seyahatler Yol yapımı, elektrik, telefon servis istasyonlarında çalışanlar Sepo odaları (modern yangın korunma sistemlerinin gereği olarak kurulan ve oksijen içeriği %13’lere kadar düşürülen çalışmalar)

93 DÜŞÜK BASINÇ Basıncın düşmesi nedeniyle, normal atmosfer basıncı altında dokularda erimiş olan gazlar serbest hale gelir ve vücutta; Çeşitli organlarda karıncalanma, Kol ve bacaklarda ağrılar, Kulak ağrıları, kanaması ve işitme kaybı, Bulanık görme, Vücuttaki oksijenin parsiyel basıncının düşmesi sonucu anoksemi (Kanda O₂ azalması), Tansiyon düşüklüğü ve taşikardi görülebilir. Basıncın düşmesi nedeniyle, normal atmosfer basıncı altında dokularda erimiş olan gazlar serbest hale gelir ve vücutta; Çeşitli organlarda karıncalanma, Kol ve bacaklarda ağrılar, Kulak ağrıları, kanaması ve işitme kaybı, Bulanık görme, Vücuttaki oksijenin parsiyel basıncının düşmesi sonucu anoksemi (Kanda O₂ azalması), Tansiyon düşüklüğü ve taşikardi görülebilir.

94 YÜKSEK BASINCA MARUZ KALAN MESLEKLER Dalgıçlar Balıkçılar Sünger avcıları Tünel ve duba yapımında çalışanları Rekompresyon odası teknisyenleri Denizaltı personeli Gemi kurtarıcıları ………………..gibi mesleklerde görülür. Dalgıçlar Balıkçılar Sünger avcıları Tünel ve duba yapımında çalışanları Rekompresyon odası teknisyenleri Denizaltı personeli Gemi kurtarıcıları ………………..gibi mesleklerde görülür.

95 YÜKSEK BASINCA BAĞLI HASTALIKLAR 1. Barotaravma  Kompresyon Barotravması  Dekompresyon Barotravması 2. Dekompresyon Hastalığı  Tip I Dekompresyon Hastalığı  Tip II Dekompresyon Hastalığı 3. Disbarik Osteonekroz 1. Barotaravma  Kompresyon Barotravması  Dekompresyon Barotravması 2. Dekompresyon Hastalığı  Tip I Dekompresyon Hastalığı  Tip II Dekompresyon Hastalığı 3. Disbarik Osteonekroz

96 BAROTRAVMABAROTRAVMA Yüksek basıncın mekanik etkisine bağlı olarak timpan zarının (kulak zarının) iki tarafı arasında basınç farkı oluşmasıdır. 1

97 DEKOMPRESYON HASTALIĞI (VURGUN) Basınç arttıkça kandaki azot yoğunluğu (gaz basıncı) da artar. Atmosferik basınca dönme hızlı olursa, kanda eriyik haldeki azot hızla kanda ve dokularda baloncuklara dönüşerek dolaşım yetmezliğine ve lokal doku hasarına neden olur. Etkilenme;  Hava basıncına  Su altındaki derinliğe  Maruziyet süresine …..bağlıdır. Basınç arttıkça kandaki azot yoğunluğu (gaz basıncı) da artar. Atmosferik basınca dönme hızlı olursa, kanda eriyik haldeki azot hızla kanda ve dokularda baloncuklara dönüşerek dolaşım yetmezliğine ve lokal doku hasarına neden olur. Etkilenme;  Hava basıncına  Su altındaki derinliğe  Maruziyet süresine …..bağlıdır. 2

98 DEKOMPRESYON HASTALIĞI (VURGUN) Derinde gaz vücut dokularında erir, fakat basınç kalkınca çözünürlük azalır. Basınç azalması hızlı olursa, akciğerin gazı atacak kadar zamanı olmaz ve dokuda gaz kabarcıkları oluşur. Klinik görünüm, bu kabarcıkların miktarına ve lokalizasyonuna bağlıdır. Dekompresyon hastalığı maruziyetten sonraki 10 dakika ile 2 hafta arasında ortaya çıkabilir. Derinde gaz vücut dokularında erir, fakat basınç kalkınca çözünürlük azalır. Basınç azalması hızlı olursa, akciğerin gazı atacak kadar zamanı olmaz ve dokuda gaz kabarcıkları oluşur. Klinik görünüm, bu kabarcıkların miktarına ve lokalizasyonuna bağlıdır. Dekompresyon hastalığı maruziyetten sonraki 10 dakika ile 2 hafta arasında ortaya çıkabilir. 2

99 YÜKSEK BASINÇLI İŞLERDE KORUNMA ÖNERİLERİ Yüksek basınç koşullarında çalışanlar olası sağlık riskleri konusunda iyi eğitilmeli, doğru davranış biçimleri öğretilmelidir. Dalgıçların erken yükselmemelerinin sağlanması, rekompresyon uygulamalarının doğru ve yeterince yapılması gereklidir. Riskli iş ortamlarında düzenli basınç ölçümleri yapılmalı, basınç alarm sistemleri kurulmalıdır. Yüksek basınç koşullarında çalışanlar olası sağlık riskleri konusunda iyi eğitilmeli, doğru davranış biçimleri öğretilmelidir. Dalgıçların erken yükselmemelerinin sağlanması, rekompresyon uygulamalarının doğru ve yeterince yapılması gereklidir. Riskli iş ortamlarında düzenli basınç ölçümleri yapılmalı, basınç alarm sistemleri kurulmalıdır.

100 YÜKSEK BASINÇLI İŞLERDE KORUNMA ÖNERİLERİ İşe giriş muayenelerinde genel vücut sağlığının yanı sıra solunum ve sinir sitemi, KBB, KVS, GİS ve KİS patolojileri ve obezite araştırılmalı, Boy, kilo ölçümleri yapılmalı, omuz, diz ve kalça grafileri, SFT, EKG, odyometre yapılmalı, kemik grafileri yılda bir tekrarlanmalı Kontrol aralıkları  1 ATA’dan düşük basınç: 3 aydan uzun olmamalı  1 ATA’dan yüksek basınç: 1 aydan uzun olmamalı İşe giriş muayenelerinde genel vücut sağlığının yanı sıra solunum ve sinir sitemi, KBB, KVS, GİS ve KİS patolojileri ve obezite araştırılmalı, Boy, kilo ölçümleri yapılmalı, omuz, diz ve kalça grafileri, SFT, EKG, odyometre yapılmalı, kemik grafileri yılda bir tekrarlanmalı Kontrol aralıkları  1 ATA’dan düşük basınç: 3 aydan uzun olmamalı  1 ATA’dan yüksek basınç: 1 aydan uzun olmamalı

101 6 6

102 TANIM VE DENETİM Radyasyon Latince bir kelime olup dilimizde ışıma olarak kullanılır. İşyerlerinde radyasyonun kullanılmasını ve denetlemesini Türkiye Atom Enerjisi Kurumu -TAEK tarafından yapılır. Radyasyon Latince bir kelime olup dilimizde ışıma olarak kullanılır. İşyerlerinde radyasyonun kullanılmasını ve denetlemesini Türkiye Atom Enerjisi Kurumu -TAEK tarafından yapılır.

103 Doğal (Radon) Mesleksel (Nükleer Santral) Medikal (Radyoloji) Radon; Kaya, toprak ve sudaki doğal uranyumun bozunması

104 Dalga Küçülür Enerji Artar Dalga Boyları Büyür Enerjileri Azalır 2-) Elektromagnetik spektrumda ışınların zararı sağa gidildikçe artar.

105 3-) Parçacık şeklinde yayılan ışınların zarar düzeyi Nötronlar>Beta>Alfa

106 RADYASYONRADYASYON Gözle görülmez Dokunarak algılanmaz Sesi duyulmaz Tadı alınmaz Kokusu alınmaz

107 KESİN TANI 1.Dıştan etki yapan ışınların ölçülmesi için parsiyel global dozimetri, 2.İç kontaminasyonun ölçülmesi için total veya parsiyel beden spektrometresi yapılır. Işına maruz kalınan işlerde, çalışanın özel kuruluşlar tarafından sürekli denetlenmesi ve hastalık halinde bu denetimin sonuçlarından yararlanılması gerekir. 1.Dıştan etki yapan ışınların ölçülmesi için parsiyel global dozimetri, 2.İç kontaminasyonun ölçülmesi için total veya parsiyel beden spektrometresi yapılır. Işına maruz kalınan işlerde, çalışanın özel kuruluşlar tarafından sürekli denetlenmesi ve hastalık halinde bu denetimin sonuçlarından yararlanılması gerekir.

108 DOZİMETRE (Radyasyonun Ölçülmesi) Film TLD Kalem

109 Güvenlikli Çalışabilmek İçin; 1.Işının gücü/çıkış enerjisi, 2.Işın kaynağına uzaklık, 3.Işının çapı, 4.Işının dağılımı, 5.Sinyal atım hızı sıklığı, 6.Dalga boyu, 7.Işının optiği ve ışın yolu, 8.Maruziyet süresi, 9.Hastanın boyutu, bilinmelidir…… 1.Işının gücü/çıkış enerjisi, 2.Işın kaynağına uzaklık, 3.Işının çapı, 4.Işının dağılımı, 5.Sinyal atım hızı sıklığı, 6.Dalga boyu, 7.Işının optiği ve ışın yolu, 8.Maruziyet süresi, 9.Hastanın boyutu, bilinmelidir……

110 Page  110 Ergonominin Faydaları: Üretim sistemleri tasarımlarında ve işletiminde ergonomik faktörler dikkate alınırsa; Kişiler üzerindeki stres kalkar, daha rahat olurlar, Verim artar, Kayıp zamanlar azalır, Devamsızlıklar ve işten ayrılmalar azalır, İşle ilgili hatalar azalır, İş kalitesi artar, Çalışanların fiziksel ve psikolojik sorunları azalır, İş kazaları – Meslek Hastalıkları azalır.

111 Page  111 Ergonomi biliminin amaçları: İşyerindeki temel görevi, çalışana yönelik iş düzenlemesinin temel bilgilerini sağlamaktır. 1. İnsanlar tarafından kullanılan araç gereç ve düzeneklerin kullanım etkinliğinin artırılması 2. Günlük hayatta karşılaşılan insan kullanımına ve etkileşimine açık olan her şeyin insana uygun tasarımıyla: a. İnsan performansının artması b. İnsan güvenliğinin sağlanması c. İnsan sağlığının korunması ve iyileştirilmesi d. İnsan mutluluğunun ve doyumunun sağlanması amaçlanır.

112 Page  112 Ergonomi 3 ana bölümde incelenir: 1.Fiziksel Ergonomi (İnsanların anatomik, antropometrik, fizyolojik ve biyomekanik karakteristikleriyle ilgilenir) 2.Algısal-Bilişsel Ergonomi (Cognitive-Ergonomi) (Asıl çalışma alanı gösterge dizaynıdır. Hata olasılığını en aza indirmek hedeflenir. Kumanda, kontrol düğmeleri, uyarı zilleri, sinyaller, joystickler, direksiyon ve araç-uçak göstergeleri Örnek: Hava trafik kontrolü) 3.Örgütsel Ergonomi (İnsanları ve işi en iyi etkiyi sağlayacak şekilde örgütler, konuları: iletişim, ekip kaynak yönetimi, iş tasarımı, çalışma saatlerinin belirlenmesi, toplum ergonomisi, uyumlu çalışma, sanal örgütler, kalite yönetimi)

113 Page  113 Antropometrik çalışma yeri düzenleme Antropometrik ölçüsü alınan insanların, en az %90’ı uygulanan tasarım ölçüsü içinde yer almalıdır. Çalışma yerlerini düzenlenmesinde çalışan vücudunun en önemli organlarının uzunluklarını ve uzanma mesafelerini, ellerin ve ayakların hareket boyutlarını bilmek gereklidir.

114 Page  114 Antropometri ve Çalışma Ortamı Tasarımı Çalışan insanların fiziksel rahatlıkları ve beden yeteneklerini maksimum düzeyde kullanabilmeleri, kullandıkları malzemeler, Çalışma yüzeyleri ve Hacimlerinin kendi boyutları ile uygun olmasına bağlıdır. Antropometrik verilerden yararlanılmaz ise: Kas iskelet sistemi rahatsızlıkları ve Yorgunluk sorunları ortaya çıkar.

115 Page  115 Erkek Kadın Hassas işler Hafif işler Ağır İşler Kuvvet Ayakta Çalışma Esnasında Tavsiye Edilen Yükseklikler. Referans çizgisi (±0) ile yerden ortalama dirsek yüksek seviyesi ve sapmalar

116 Page  116 Dirsek masa hizasında olacak şekilde sandalye yüksekliğinin ayarlanabilir olması gereklidir. Ayakta çalışma var ise, ayaklık vücut pozisyonunun ve ağırlık dağılımının bir ayaktan diğerine geçmesini sağlar.

117 Ayarlanabilir İş İstasyonları

118 Page  118 Çalışma yöntemlerinin, çalışma tekniklerinin ve çalışma koşullarının insan vücuduna uydurulması, İnsan çalışmasının daha iyi hale getirilmesidir. Aşağıda belirtilen durumlar dikkate alınarak fizyolojik çalışma yeri düzenlemeye gidilmektedir. 1. Kassal Çalışma 2. Çevre Koşulları. Fizyolojik açıdan çalışma yerinin düzenlenmesi

119 Page  119 İdeal oturma pozisyonu: Kalça, diz ve bilek açıları 90 ° daha fazla olmalı Beden açısı 30 ° den fazla olmamalı Üst kol yere 20 ° açı yapmalı Dirsek açısı 90° ila 120° olmalı Önkol yere 20 °- paralel durmalı Ön kol desteği olmalı Baş omurganın devamıdır. Bilek önkolun devamıdır.

120 Page  120 Psikolojik Açıdan Çalışma Yeri Düzenleme  Motivasyon  Renk düzenleme  Müzik

121 Page  121 Renklendirme  Doğru renklendirme algılamayı düzeltir.  Ayırt etme ve farklılaştırmada yardımcı olur.  Stresi önler, karamsarlığı atar.  Performansı artırıcı yöndedir.  Monotonluğu yok ederek, kabiliyeti yükseltir, yorgunluğu azaltır.  Duyguları olumlu yönde etkiler.  Güvenliği artırır. Kazaları önleyici etkisi vardır.  Düzenliliği oluşturur. Depolamada, taşımada, fabrika içi ulaşımda önemli bir düzenleme faktörüdür.  Enerji artırıcı renk ve ışık dinlenme esnasında dinlenme açığını kapamada yardımcı olur.  Esinlemeyi artırır.

122 Page  122 Güvenlik Renkleri Güvenlik renkleri AnlamZıt rengiKullanım örnekleri Kırmızı Doğrudan tehlike, yasak Beyaz İmdat şalterleri, imdat frenleri Sarı Dikkat, muhtemel tehlike Siyah Taşıma bantları, araç yolları, merdiven basamakları Yeşil Tehlike yok, ilk yardım Beyaz İmdat çıkış kapısı, ilk yardım odaları ve araçları MaviEminBeyaz Güvenlik tekniği uyarılarına ait işaretler,trafik levhaları ( Örn: Gürültü bölgesi)

123 Ağır yük kaldırma Sık yük kaldırma Uygunsuz yük kaldırma Uygunsuz duruş Güçle kavramak ve tutam Tekrarlayan hareket El ve kol titreşimi

124 Ergonomi-201


"1.Gürültü: Dozimetre (dB) 2.Titreşim: Oktav Bantları (m/sn²) 3.Termal Konfor  Hava Sıcaklığı: Kuru/Cıvalı Termometre (Santigrat,…)  Havanın Nemi: Higrometre/Psikrometre." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları