Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

DAVRANIŞIN NÖROBİYOLOJİK TEMELLERİ. DAVRANIŞ BİLİMLERİ Tek fert olarak ya da toplum içerisindeki bir birey olarak insan davranışlarını anlamaya çalışır.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "DAVRANIŞIN NÖROBİYOLOJİK TEMELLERİ. DAVRANIŞ BİLİMLERİ Tek fert olarak ya da toplum içerisindeki bir birey olarak insan davranışlarını anlamaya çalışır."— Sunum transkripti:

1 DAVRANIŞIN NÖROBİYOLOJİK TEMELLERİ

2 DAVRANIŞ BİLİMLERİ Tek fert olarak ya da toplum içerisindeki bir birey olarak insan davranışlarını anlamaya çalışır. Her insan davranışının, normal şartlarda belirli bir mantık ve tutarlılığa sahip olması beklenir. Davranış bilimleri davranışlardaki tutarsızlığı da inceler ve neden-sonuç ilişkisi arar.

3 DAVRANIŞ NEDİR? Davranış, organizmayı etkileyen uyarıcılar ile bunlara verilen tepkilerdir. Uyarıcılar; insan organizmasındaki gözlenebilen, kaydedilebilen veya ölçülebilen değişikliklere neden olan her etken bir uyarıcı olarak kabul edilir.

4 Duyu organları tarafından alınan uyarıcılar algılamaya dönüşür.

5 Tepkiler; insan organizmasının iç ve dış ortamlarından kaynaklanan çeşitli uyarıcılar, türlerine ve şiddet derecelerine göre bedensel ve ruhsal yapıda bir takım değişikliklere neden olurlar.

6 Açık Tepkiler Konuşma, yürüme, oturma, kalkma, yazı yazma gibi ilgili birey ve başka kişiler tarafından açıkça görülebilen davranışlardır. Kapalı Tepkiler Yüzün kızarması, kaşların çatılması, sevinme, kıskanma, ağrı ve sancı çekme gibi bir eylemi gerektirmeyen ancak bazı belirtileri dışa vuran, ilgili birey tarafından yaşanılan ancak başka kişiler tarafından dolaylı olarak gözlemlenebilen davranışlardır.

7 DAVRANIŞ İNSANİNSAN İNSANİNSAN DIŞ ETMENLER İÇ ETMENLER TEPKİ

8 Davranış kavramının kapsamına giren insan faaliyet ve hareketleri çok çeşitlidir. Buna göre, gözlenebilen, kaydedilebilen ve ölçülebilen bütün etkinlikler davranış tanımı içerisine girer.

9 Davranışın Nörobiyolojik Temelleri

10 Bir insanın yaşamını su ̈ rdu ̈ rebilmesi için çevresiyle su ̈ rekli bir ilişki içinde bulunması gerekir; Bunu sağlayan bu ̈ tu ̈ nleştirici sistemlerin en önemlisi “sinir sistemi”dir.

11 Sinir Sistemi Vu ̈ cudun elektrokimyasal iletişim ağıdır, hem vu ̈ cut içi hem çevre ile adaptasyonumuzu sağlar: Beyin çevreden gelen bu ̈ tu ̈ n sinyalleri (bilgileri) entegre eder ve bu sinyallere göre davranışlarımızı belirler Çevremiz su ̈ rekli değişir ve beyin de bu değişikliklere kendini adapte eder. Beynin bu uyum yeteneğine 'esneklik/plastisite' denir Beyinde bilgi işleme, elektriksel iletim ve kimyasal mesajcılarla sağlanır Epilepsi : Nöbetler sırasında beyindeki elektriksel iletim bozulmaktadır.

12 Sinir Sistemindeki Yolaklar Getiren Sinirler (Afferent/Sensory Nerves) : Beyne sinyal getirirler Sinir Ağları (Neural Networks) : Beyinde getiren ve götu ̈ ren nöronları entegre ederler Götu ̈ ren Sinirler (Efferent/Motor Nerves) :Beyinde oluşan cevabı diğer organlara, kaslara vs. taşırlar

13 Algı-Davranış

14 Duyum Çevremizdeki ışık, ses, basınç gibi enerji değişikliklerinin yani uyaranların duyu organlarındaki reseptörler tarafından sinir akımı haline dönüştürülerek beynimize ulaştırılmasına duyum denir

15 Algı Sinir hücreleri aldıkları uyarıyı birincil duyusal kortekse iletirler Duyusal korteksle diğer sistemler arasındaki bağlantı alanları aracılığı ile bellekteki bilgilerle bütünleştirilir ve tanımlanır Gelen uyaran anlamlı yaşantılara dönüştüğünde “algı” adını alır

16 Davranış Algıya dönüşen uyarana hangi davranışsal tepkinin verileceğine beynin yönetsel merkezi olan prefrontal korteks karar verir Verilen karar uygulama merkezi olan premotor kortekse aktarılır Bu alan kaslar aracılığı ile davranışı gerçekleştirir

17

18 Sinir Sisteminin Bölümleri

19 Merkezi Sinir Sistemi Vu ̈ cudumuzdaki sinir hu ̈ crelerinin %99'unu oluşturur Beyinde yaklaşık 100 milyar hu ̈ cre bulunur. Beyin Omurilik

20 Çevresel Sinir Sistemi Beyin ve omuriliği vu ̈ cudun diğer bölgelerine bağlar Bu ̈ tu ̈ n vu ̈ cuttan beyne bilgi taşır ve beynin emirlerini vu ̈ cudun gerekli bölgesine iletir Somatik Sinir Sistemi; Somatik Sinir Sistemi deri ve kaslardan ağrı ve sıcaklık gibi bilgileri beyne taşır, beyinden de gerekli hareket sinyallerini kaslara taşır.  Motor Sinirler  Duysal Sinirler

21 Otonom Sinir Sistemi; Otonom sinir sitemi ise nefes alıp verme, kalp atışı, sindirim gibi faaliyetlerde iç organlarla bilgi alışverişi sağlar  Sempatik Sinir Sistemi; Vu ̈ cudu uyarır (Aktive eder)  Parasempatik Sinir Sistemi; Vu ̈ cudu yatıştırır Normal gu ̈ nlu ̈ k aktivitemiz sırasında, tehdit ya da gerginlik algılamadığımızda parasempatik sinirler aktifken Gerginlik ya da tehdit hissettiğinizde sempatik sinirler devreye girer.

22 Sinir Hücresi (Nöron) Sinir Siteminde iki ayrı tip hu ̈ cre vardır: Nöronlar : Bilgi işleme fonksiyonu olan asıl hu ̈ crelerdir. Ortalama bir nöron, diğer hu ̈ crelerle yaklaşık adet bağlantı yapar. Bu da milyonlarca hu ̈ crenin birlikte çalışmasını sağlar. Glia Hu ̈ creleri : Nöron hu ̈ crelerini besler ve onlara destek sağlarlar. Sayıları nöron hu ̈ crelerinden daha fazladır.

23

24 Sinir hu ̈ creleri görevlerine göre birbirlerinden farklı yapıda olabilirler Ancak; hu ̈ cre gövdesi, dendrit, akson, myelin kılıf gibi yapılar bu ̈ tu ̈ n nöronlarda ortak olarak bulunur

25 Hu ̈ cre Gövdesi (Cell body): Çekirdeğin bulunduğu bölu ̈ mdu ̈ r, nöron için gerekli materyallerin sentezinden sorumludur Dendrit (Dendrites): Nörona gelen sinyali alır ve hu ̈ cre gövdesine yönlendirirler Akson (Axon): Nörona gelen sinyali hu ̈ cre gövdesinden bir sonraki nörona yönlendirirler. Aksonların boyları omurilik boyunca uzanacak şekilde 2m'yi bulabilir.

26 Myelin Kılıf (Myelin Sheath): Aksonlarda bulunan yağ yapıdır. Myelin kılıf aksonlarda izolasyon sağlar ve sinyalin akson boyunca daha hızlı iletilmesini sağlar. Myelin kıfın zarar görmesi durumda sinyal iletiminde sorunlar yaşanır:

27 MS (Multiple sclerosis ) :Myelin kılıftaki sertleşme Otoimmun bir hastalıktır. Vü ̈ cudun savunma hu ̈ creleri myelin kılıfa saldırır Genetik ve enfeksiyon gibi çevresel faktörler neden olabilir Nörotravmanın ardından göru ̈ lebilir Lezyonun bölgesine göre farklı semptomlar gelişebilir

28 ALD (adrenoleukodystropy) : Hiperaktivite, duygusal instabilite Kaslarda sertleşme ile başlayıp bitkisel hayat ve ölu ̈ me neden olabilir

29 Sinir Akımı (Neural Impulse) : Nöronlar arasındaki iletişim, Aksiyon potansiyelleri denilen elektriksel sinyallerle sağlanır. Nöronlar u ̈ zerindeki elektriksel sinyalin başlaması ya hep ya hiç kuralıyla olur. Belli bir eşik değerini aşamayan sinyaller nöronda elektriksel sinyal başlatamaz.

30 SİNİR HÜCRESİ (NÖRON) : Sinapslar ve Nörotransmiterler : Sinapslar iki nöron arasındaki bağlantılardır Sinapslarda sinyaller bir nörondan diğerine aktarılır Sinyaller kimyasal yolla aktarılır

31 İlk nörondaki elektriksel sinyalin akson uçlarında ulaşması ile bu uçlarda nörotransmitter denen kimyasallar salınır. Bu kimyasallar bir sonraki nörona sinyalin iletilmesini sağlarlar Bazı nörotransmiterler bir sonraki nöronu aktive ederken, bazıları inhibe ederler

32 Nörotransmiterler : Asetilkolin : Kasların aktivitesini arttırır, öğrenme ve hafızada önemlidir Alzheimer hastalarında asetilkolin azalması göru ̈ lmektedir Kara dul'un zehiri omurilik ve kaslar arasına asetilkolin salınımını arttırır, ani kasılmalara sebep olur GABA : İnhibitör nörotransmiterdir GABA'nın az olması durumu 'endişe’ le ilişkilendirilmiştir

33 Dopamin : Uyku, dikkat, öğrenme, psikolojik hali ve motor aktiviteyi etkiler Çok fazla olması şizofreni ile bağlantılıdır, az miktarda olması ise Parkinson ile bağlantılıdır Serotonin : Uyku, dikkat, öğrenme, psikolojik hali etkiler Az miktarda salınması depresyon ile ilşkilendirilmiştir Anti depresan ilaçlar beyindeki serotonin miktarını arttırır Endorfin : Vu ̈ cutta acıyı azaltır mutluluk duygusunu arttırır Morfin vu ̈ cutta endorfin gibi davranır (agonist) Uzun mesafe koşucularına, yeni doğum yapmış kadınlarda veya kaza sonrası şok geçirenlerde miktarı fazladır

34 Oksitosin : Aşk ve bağlılık duygularının konrolu ̈ nu ̈ sağlar 'Savaş ya da kaç (fight or flight)' du ̈ şu ̈ ncesinden farklı olarak bayanlarda 'yönel ve arkadaş ol (tend and befriend)'in baskın olmasının oksitosin miktarına bağlı olduğu du ̈ şu ̈ nu ̈ lmektedir

35 Nöropeptidler Peptid bağları ile birbirine bağlı 2 veya daha fazla aminoasit zincirinden oluşur. 100 den fazla nöropeptid gösterilmiştir.

36 SİNİR SİSTEMİNİN GELİŞİMİ 1. Aşama: Nöronlar ve sinir sisteminin diğer yapıları intrauterin dönemde gerçekleşir 2. Aşama: Yaşamın ilk yıllarında yoğun bir sinaps oluşumu vardır. 3. Aşama: Sinaptik bağlantıların modifiye edilerek kullanılması.

37 Davranışı belirleyen nöron ağlarının temel yapısı ; kalıtımsal ve gelişimsel etmenler ile birlikte, erken gelişme döneminde, çevresel etmenlerin katkısıyla belirlenmektedir.

38 BEYİN

39 Arkabeyin (Hindbrain): Beyincik (Cerebellum) : kompleks hareketlerin du ̈ zenlenmesi Medulla : Nefes alıp verme, refleks, dik durma Pons : Uyuma-uyanıklık

40 Ortabeyin (Midbrain) Beyin sapı hem arka beyin hem de orta beyinde bulunur Omurilik ile bağlanarak nefes alma, kalp atışı ve kan basıncı gibi yaşamsal aktiviteleri ayarlar Beyin ile kulak & göz arasında bilgi geçişini sağlar

41 Önbeyin (Forebrain) İnsanın orta ve arka beyni basit canlılarınki ile çok fazla benzerlik göstermektedir Ön beyin ise diğer canlılara göre çok daha fazla gelişmiştir

42 Ön Beyin (Forebrain) Serebral korteks Limbik Sistem : Duyguların kontrolü (amygdala- korku,kızgınlık ve stres algılama) ve hafıza (hipokampu ̈ s) Thalamus : Beyindeki organizasyon bölgesidir. Thalamus'a gelen sinyaller beyindeki ulaşmaları gereken bölgeye yönlendirilir Basal Ganglia : İstemli yapılan hareketlerin koordinasyonunu sağlar (bisiklete binmek gibi) Hipotalamus : Yemek, içmek, duygu, stres, ödu ̈ l gibi aktiviteleri ve sonrasında endokrin aktivite ile değişen vu ̈ cut içi aktiviteleri du ̈ zenler

43 Bilateral amigdala hasarı

44 Serebral Korteks Korteks insanda en gelişmiş Tüm beyni saran, yaklaşık 3mm kalınlığında, girinti ve çıkıntılarla karakterize. Bağlantıları ve hücre özellikleri bakımından farklı katmanlardan oluşur. Sürüngenlerden insanlara doğru kıvrımları artar.

45

46 Oksipital Lob: renk, şekil ve hareketleri ile görsel uyaranları algılar Temporal Lob: duyma, konuşma, hafıza Frontal Lob: İstemli hareket, kişilik, zeka, konuşma Parietal Lob: Dikkat, hareket kontrolü

47 Frontal lob hasarı Kendini kontrol edememe Düşünce bozukluğu Aynı hareketin tekrarlanması Uygun tepkiyi öngörememe İşleyen bellekte bozulma Planlama ve sosyal kontrolde bozulma Kişilik değişikliği

48

49 Parietal Korteks Lezyonu: Dikkat Bozukluğu Kontralateral İhmal (Neglect) sendromu Görme keskinliği, somatik duyular, motor yetiler sağlam olmasına karşın kişinin lezyonun karşı tarafındaki nesneleri, bedenini ve uzaysal alanı algılayamaması

50

51 Temporal Lob Hasarı İşitme Duysal konuşma Hafıza

52 Beyin yarı küreleri Genellikle sol biraz daha büyük İki yarım küre arasında corpus callosum: yarı küreler arası iletişim Solaklarda sağ, sağlaklarda sol yarıküre baskındır

53 Beynin sağ yarımku ̈ resi vu ̈ cudun sol tarafından sinyal alırken, sol yarımku ̈ resi ise vu ̈ cudun sağ tarafından sinyal alır.

54 Sol yarı küre Mantıksal-analitik fonksiyonlar Anlama Yazma Okuma Matematiksel yetiler Konuşma-dil yetileri*** Ayrıntıda odaklaşır

55 Sağ yarı küre Uzaysal yapılandırma Geometrik ve perspektif çizimler oluşturmada Sanatsal faaliyetlerle ilişkili Sezgisel düşünce Hayal kurma Bütüncül algılama Duygu ve heyecan Çok basit hesaplamaları yapabilir Basit dili anlayabilir

56 HORMONAL SİSTEM Hormonlar kimyasal mesajcılardır Endokrin sistem, hormonların kana karışmasından sorumludurlar Hipofiz bezi: Beynin alt kısmında bulunan ve ön ve arka lop olmak u ̈ zere iki parçadan oluşan ku ̈ çu ̈ k bir salgı bezidir. Endokrin sistemdeki diğer bezlerin aktivitesini kontrol eder. Böbreku ̈ stü Bezleri: Ruh halini, enerji seviyesini ya da stresle başa çıkmayı kontrol eder (Adrenalin ve noradrenalin salınımı)


"DAVRANIŞIN NÖROBİYOLOJİK TEMELLERİ. DAVRANIŞ BİLİMLERİ Tek fert olarak ya da toplum içerisindeki bir birey olarak insan davranışlarını anlamaya çalışır." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları