Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sağlık hizmetlerinde kamu/özel sektörün rolü Prof. Dr. Mehtap Tatar Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Sağlık İdaresi Bölümü.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Sağlık hizmetlerinde kamu/özel sektörün rolü Prof. Dr. Mehtap Tatar Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Sağlık İdaresi Bölümü."— Sunum transkripti:

1 Sağlık hizmetlerinde kamu/özel sektörün rolü Prof. Dr. Mehtap Tatar Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Sağlık İdaresi Bölümü

2 İçerik • Sağlık sektörünün özellikleri • Sağlık politikalarında dönüşüm • Türkiye’de sağlık politikalarında dönüşüm • Gelecek???

3 Sağlık hizmetleri, piyasa aracılığı ile dağıtımı yapılan gıda, giyim gibi diğer mal ve hizmetlerden farklı mıdır?

4 İki farklı cevap Diğer mal ve hizmetlerden farklı olmadığı için sağlık hizmetleri piyasa mekanizmasının işleyişi yoluyla sağlanabilir Diğer mal ve hizmetlerden farklı olduğu için piyasa mekanizmasının düzenlenmesi ya da sunumun başka bir mekanizma ile sağlanması gereklidir Verimlilik: temel amaç verimliliktir Eşitlik: Verimlilik kadar önemli bir toplumsal amaçtır

5 Piyasa ekonomisi- tanım Piyasa ekonomisi, fiyatların tüketici tercihlerini yansıttığı, fiyatların karlılık üzerindeki etkisi nedeniyle kaynakların bu tercihleri yansıtacak şekilde dağıtıldığı ekonomik bir sistemdir.

6 Piyasa ekonomisinin genel yapısı Enformasyon (piyasa sinyalleri-FİYATLAR) Enformasyon Üreticiler ve faaliyetleri Tüketici talepleri (İhtiyaç değil) İki aktörlü piyasa yeri Ürünün mülkiyeti bedeli karşılığında tüketiciye geçer Ürün

7 Fiyat Piyasa mekanizmasının can damarı • Talep tarafının o mal ya da hizmeti almak için ne kadar fedakarlık yapmaya hazır olduğunu gösterir • Arz tarafına ise tüketicilerin o mal ya da hizmete verdiği değeri gösterir Ekonomik teoriye göre, serbest piyasa şartlarının gerektirdiği çerçevede belirlenen fiyat, kaynakların verimli bir şekilde dağıtılması, tahsis edilmesi ile sonuçlanır.

8 Tam rekabet koşulları • Çok sayıda alıcı ve satıcı, böylece fiyatı kontrol etme söz konusu değil • Piyasaya girişte ve çıkışta engel yok • Ürün ya da marka farklılaşması yok, ürünler homojen ve arada kalite farklılıkları yok • Ölçek ekonomisi ve monopoli söz konusu değil • Üreticilerin tek amacı kar etmek, tüketicilerin tek amacı ise faydayı maksimize etmek • Dışsallık söz konusu değil • Risk ve belirsizlik yok Bu şartlardan birinin yokluğunda piyasa başarısızlığı söz konusu

9 Sağlık piyasası farklı mı? ▫ Gelir ile ilişkilendirildiğinde sağlık hizmetlerinin maliyeti çok yüksek olabilir ▫ Hastalar sağlık hizmetlerinin hem üretimine hem de tüketimine doğrudan katılırlar ▫ Sağlık hizmetini tüketme ya da tüketmeme kararlarının geriye dönüşü olmayabilir: ölüm-sakatlık

10 Sağlık piyasası farklı mı? • Tüketici rasyonalitesi ve tüketici hakimiyeti Varsayım: tüketiciler kaynaklarını, faydalarını maksimize edecek şekilde harcarlar Sağlıkta ▫ Akıl ve ruh sağlığı hastaları ▫ Komada olanlar ▫ Bilgi sahibi olmayanlar Bu nedenle, bireylerin kendi haline bırakıldığında tüketilmesi gerekenden az tüketilebileceği için devlet müdahalesi gereklidir

11 Sağlık piyasası farklı mı? • Risk ve belirsizlik ▫ Sağlık ihtiyacının ne zaman ve hangi şartlarda ortaya çıkacağı belirsizdir ▫ Hastalıkla ilgili maliyetler belirsiz ve yüksektir Piyasaya Müdahale: Sigorta KamuÖzel

12 Sağlık piyasası farklı mı? • Bilgi Asimetrisi ▫ Hastaların tıbbi bakımın etkililiği, kalitesi ya da tedavi almanın veya almamanın etkileri üzerindeki bilgileri sınırlı  Sağlık hizmetini üretenler ile tüketenler arasında diğer mal ve hizmetlerde görülmeyen bir ilişki  Doktor hastasının yerine karar verme durumunda – Aracı vekil ilişkisi Arzın talep yaratması

13 Sağlık piyasası farklı mı? • Dışsallık ve kamu malı olma özelliği ▫ Dışsallık bir mal ya da hizmetin tüketiminden, o malı tüketenlerin dışındakilerin de etkilenmesidir.  Bağışıklama – pozitif dışsallık  Çevre kirliliği- negatif dışsallık ▫ Kamu Malı olma  Bir malın tüketiminin bir başkasının tüketimini engellememesi  Hizmet için ödeme yapmayanların hizmet dışına çıkarılmasının mümkün olmaması Bazı alanlarda devlet müdahalesi zorunlu

14 Sağlık piyasası farklı mı? • Rekabet ve piyasaya girişte engeller ▫ Meslek gruplarının piyasaya girişte koyduğu engeller ▫ Profesyonellerin lisanslandırılması ▫ İlaçların ruhsatlandırılması

15 Sağlık piyasası farklı mı? • Ölçek ekonomisi ve monopoli ▫ Sağlık hizmetlerinde ölçek ekonomisi ve doğal monopolilerin geliştiği alanlar vardır  İlaç firmaları  Hastaneler • Bu durumda rekabet ve fiyat etkisi gelişmez

16 Ahlaki Tehlike TALEP Gereksiz hizmet talebi artabilir Hizmet alınan yer değişebilir Kendi kendine tedavi artabilir ARZ - Çalışma saatlerini ve bakılan hasta sayısını değiştirebilir - Tedavi yöntemlerini değiştirebilir - Hastanelerin OYS’lerini değiştirebilir Arz talep yaratır

17 Sonuç: Piyasa sağlık hizmetleri piyasasındaki sorunları verimli bir şekilde çözemediği için devletin düzenleme rolünü üstlenmesi gerekir Piyasa sağlık hizmetleri piyasasındaki sorunları verimli bir şekilde çözemediği için devletin düzenleme rolünü üstlenmesi gerekir

18 Düzenleme • Devletin piyasa başarısızlıklarını düzeltmek amacı ile yaptığı müdahaleler • Bireyler ya da örgütlere sınırlamalar getirmek amacıyla devletin zorlayıcı gücünü kullanması

19 Sağlıkta düzenlemenin amaçları • Toplumun genel sağlığını korumak • Bireyler, finansman kurumları ve hizmet sunucuları arasındaki ilişkilerin kurallarını belirlemek • Herkesin temel sağlık hizmetine erişimini sağlayarak eşitliği sağlamak • Piyasa başarısızlıklarını düzeltmek

20 Düzenlemeye ilişkin örnekler DüzenlemeÖrnek Kalite ve etkililiği düzenlemeKlinik müdahalelerin maliyet etkililiğini belirleme, akreditasyon, sağlık personeli eğitimi Hasta erişimini düzenlemeKatkı payları, sevk sistemi, aile hekimliği Hizmet sunucularının davranışını düzenleme Hasta katılım payları (%30), özel hastane yatırımları, tam gün Finansman kurumlarını düzenleme Sözleşme kurallarını, fiyatları, ödeme yöntemlerini belirleme (global bütçe, DGR) İlaç sektörünü düzenlemeReferans fiyat, ruhsatlandırma ve geri ödeme kuralları, jenerik ikamesi Hekimleri düzenlemeTam gün, taban ve tavan fiyatları belirleme, malpraktis kuralları, rotasyon

21 İçerik • Sağlık sektörünün özellikleri • Sağlık politikalarında dönüşüm • Türkiye’de sağlık politikalarında dönüşüm • Gelecek???

22 22 Sağlık politikaları sonrası Devletin Rolünün Sorgulanması Liberal Politikalar

23 23 Sağlık politikaları sonrası Devletin sosyal ve ekonomik hayattaki rolünün küçülmesi Özelleştirme Verimlilik IMF Dünya Bankası Yapısal Uyum Politikaları

24 İçerik • Sağlık sektörünün özellikleri • Sağlık politikalarında dönüşüm • Türkiye’de sağlık politikalarında dönüşüm • Gelecek???

25 25 Sağlıkta Dönüşüm 2003 • Hizmet sunumunda reform ▫ Birinci basamakta aile hekimliği ▫ Sağlık işletmeleri • Hizmet finansmanında reform ▫ Genel sağlık Sigortası • Yönetim ve organizasyon reformu

26 Hizmet sunumu ve finansmanının ayrılması Sağlık Bakanlığı Hastaneleri?

27 Dahili Piyasa Aile Hekimleri Kamu Hastaneleri/Özerk? Özel Hastaneler ARZ Genel Sağlık Sigortası Özel hastalar ve Sigorta TALEP Dahili Piyasa Monopsonik güç Temel hizmet alıcısı Geri ödeme kararları

28 Türkiye’de özel sektörün değişen rolü • Hizmeti sunan ve satın alanın ayrımı • Sosyal güvenlik kurumlarının özel sektörden hizmet almaya başlaması • Rekabete dayalı bir dahili piyasanın oluşturulması Özel sektörün artan rolü ve etkisi nedeniyle kamu kontrolü ve düzenlemesi ihtiyacı

29 Özel sektörün gelişimi- poliklinik sayısı Kaynak: Sağlık Bakanlığı Yataklı Tedavi Kurumları İstatistik Yıllığı, 2006

30 Özel sektörün gelişimi- yatan hasta sayısı Kaynak: Sağlık Bakanlığı Yataklı Tedavi Kurumları İstatistik Yıllığı, 2006

31 Özel sektörün gelişimi-cerrahi müdahale

32 Aile Hekimleri Kamu Hastaneleri/Özerk? Özel Hastaneler ARZ Genel Sağlık Sigortası Özel hastalar ve Sigorta TALEP Dahili Piyasa Monopsonik güç Temel hizmet alıcısı Geri ödeme kararları Piyasayı Düzenleme

33 Kamunun özele müdahale örnekleri • Hasta katılım payının %30 ile sınırlanması • Tam gün • Özel sektörün yatırım kararları • Katkı payları • Referans fiyatlama

34 Farklı bakış açıları KAMU • Özel sektör ve kamu aynı tarafta • Özel sektörün sosyal sorumlulukları var ÖZEL • Liberal ekonomi kuralları çerçevesinde kamu müdahale etmemeli

35 İçerik • Sağlık sektörünün özellikleri • Sağlık politikalarında dönüşüm • Türkiye’de sağlık politikalarında dönüşüm • Gelecek???


"Sağlık hizmetlerinde kamu/özel sektörün rolü Prof. Dr. Mehtap Tatar Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Sağlık İdaresi Bölümü." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları